Przejdź do treści

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – przyczyny, jak wygląda leczenie?

PCOS a ciąża to częsta zależność
Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest częstym problemem Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Lekarka pandemia
Ministerstwo ma nową strategię postępowania z pacjentami chorymi na COVID-19. Co się zmieni?
„Wybraliśmy bezdzietność!”, czyli kanadyjska akcja społeczna, która budzi spore emocje. Co mówi jedna i druga strona?
„Jedna planeta, jedno dziecko”, czyli kanadyjska akcja społeczna, która budzi spore emocje
dziewczyna na łóżku z książką
Nie ma oziębłych kobiet – zauważa seksuolożka Katarzyna Koczułap. To mit!
Lubisz śniadania na słodko? Sprawdź przepis na fit muffinki
diament
Biżuteria nazębna – co trzeba o niej wiedzieć? Wyjaśnia stomatolog

Zespół policystycznych jajników (PCOS) to zaburzenie endokrynologiczne, stanowiące najczęstszą przyczynę niepłodności u kobiet w okresie rozrodczym. Jak sugeruje nazwa tego schorzenia, w przebiegu PCOS dochodzi do pojawienia się licznych torbieli, a także towarzyszących im zaburzeń hormonalnych. Charakterystyczny jest wzrost poziomu androgenów, czyli męskich hormonów płciowych, co przyczynia się do wystąpienia objawów zespołu policystycznych jajników, a także wpływa negatywnie na płodność.

Zespół policystycznych jajników – przyczyny

PCOS to problem diagnozowany u 5 – 15 proc. kobiet w okresie rozrodczym. Zespół policystycznych jajników to złożone zaburzenie o charakterze hormonalno-metabolicznym, charakteryzujące się występowaniem licznych torbieli w jajnikach. Obecność torbieli zaburza funkcjonowanie jajników, co przekłada się zwłaszcza na ich aktywność hormonalną. Wciąż jeszcze nie zdefiniowano jednoznacznej przyczyny PCOS; na pewno ogromne znaczenie mają predyspozycje genetyczne, a także udział takich czynników środowiskowych jak otyłość. W przebiegu PCOS stwierdzony jest wysoki poziom hormonu luteinizującego LH oraz zbyt niska synteza hormonu folikulotropowego FSH, a także zbyt wysoki poziom androgenów. Takie zaburzenia hormonalne uniemożliwiają dojrzewanie komórki jajowej i jej uwolnienie z pęcherzyków Graafa. Niedojrzałe pęcherzyki gromadzą się na powierzchni jajników, a cykle są bezowulacyjne. W przebiegu zespołu policystycznych jajników występuje także insulinooporność, czyli zmniejszona wrażliwość komórek na działanie insuliny. Przekłada się to na wzrost poziomu glukozy we krwi, a hiperglikemia i towarzysząca jej hiperinsulinemia nasilają syntezę androgenów – co prowadzi do mechanizmu błędnego koła.  Zespołowi policystycznych jajników towarzyszyć może rozwój takich schorzeń przewlekłych jak:

  • otyłość,
  • cukrzyca typu 2,
  • choroby układu sercowo-naczyniowego,
  • rak endometrium.

Zespół policystycznych jajników – objawy

Objawy zespołu policystycznych jajników są bardzo zróżnicowane i wynikają z występowania zaburzeń hormonalnych, a także współwystępowania insulinooporności. Objawy PCOS są bardzo charakterystyczne i nie sposób ich przeoczyć. Oto najważniejsze z nich:

  • Torbiele jajników

U zdrowych kobiet co miesiąc z licznych pęcherzyków dojrzewających w jajniku wyodrębniony zostaje jeden, dominujący. To z niego uwalniana jest następnie komórka jajowa, a reszta pęcherzyków zanika. Przy PCOS rozchwianie hormonów sprawia, że nie ma dominującego pęcherzyka, nie dochodzi do owulacji, a niedojrzałe pęcherzyki pozostają w jajnikach. Przekształcają się one w małe torbiele, czyli cysty (stąd nazwa choroby), widoczne podczas badania USG. Ale uwaga: nie u wszystkich chorych na PCOS występuje wielotorbielowatość jajników. Z drugiej strony obecność torbieli też nie jest równoznaczna z PCOS – czasem przyczyny ich powstawania są inne, np. choroba Cushinga, przerost kory nadnerczy czy niedoczynność tarczycy

  • Zaburzenia miesiączkowania

Nieregularne cykle bądź zanik miesiączki to typowy objaw PCOS, obserwowany u większości chorych, a zarazem ważne kryterium przy próbie ustalenia diagnozy. Cykle menstruacyjne bywają rzadkie i skąpe lub całkowicie zanikają (zdarza się, że są bezowulacyjne). Problem należy zgłosić lekarzowi, ponieważ nieregularne miesiączkowanie w PCOS może prowadzić do przerostu błony śluzowej macicy, a nawet grozić rozwinięciem się nowotworu endometrium.

  • Trudności z zajściem w ciążę

Zespół policystycznych jajników a ciąża to niezwykle ważna kwestia. „Zespół policystycznych jajników jest najczęstszą przyczyną (70 proc.) niepłodności związanej z brakiem owulacji” – czytamy w pracy G. Jakiela, D. Robak-Chołubek i J. Tkaczuk-Włach. Kobietom z PCOS nie tylko trudniej zajść w ciążę, ale też ją utrzymać – ryzyko samoistnego poronienia jest u nich dwukrotnie wyższe niż u zdrowych pań. Mimo to wielotorbielowatość jajników nie przekreśla szans na dziecko. Trzeba jednak w porę rozpocząć leczenie i nie zwlekać z decyzją o ciąży. Według specjalistów starania o potomstwo warto rozpocząć przed 25. rokiem życia.

  • Otyłość

Nadwaga, a szczególnie kumulowanie się komórek tłuszczowych w okolicy brzucha (otyłość centralna)  to jeden z charakterystycznych objawów choroby. Odpowiada za nią m.in. zaburzony metabolizm węglowodanów spowodowany występującą przy PCOS insulinoopornością (obniżoną wrażliwością tkanek na insulinę) oraz hiperinsulinemią (zbyt wysokim stężeniem insuliny we krwi). Zrzucenie zbędnych kilogramów pomaga obniżyć poziom androgenów, a także wyregulować insulinę, co zmniejsza ryzyko rozwinięcia się cukrzycy typu 2.

  • Trądzik

Zmiany trądzikowe lub/i cera łojotokowa są konsekwencją nadmiaru androgenów przy zespole policystycznych jajników. Zwykle krostki „wyskakują” na twarzy, ale mogą też pojawiać się na dekolcie, plecach oraz pośladkach.

  • Problemy z włosami

Jeden włos na brodzie to za mało, by podejrzewać problemy hormonalne. Ale już wiele takich włosów, rosnących u kobiety na twarzy, plecach, klatce piersiowej czy brzuchu, powinno wzbudzić czujność. Mówimy wtedy o hirsutyzmie, zaburzeniu notowanym u 80 proc. chorych na PCOS. Także łysienie typu męskiego u pań (z tyłu głowy i z boków) często występuje przy zespole policystycznych jajników.

  • Przewlekłe zmęczenie

Co ma wspólnego PCOS z obturacyjnym bezdechem sennym (OBS)? Okazuje się, że wiele. Z OBS, dolegliwością polegającą na częstych przerwach w oddychaniu w nocy, zmaga się duży odsetek kobiet z zespołem policystycznych jajników. Nie pozwala im to na regenerację. Niestety, mimo że związku obu schorzeń dowodzą liczne badania, większość lekarzy nie zleca pacjentkom ze stwierdzoną wielotorbielowatością jajników diagnostyki dotyczącej snu.

U kobiet chorych na zespół policystycznych jajników, objawy mogą obejmować także ból w okolicy podbrzusza, wzdęcia czy bóle i zawroty głowy oraz kołatanie serca będące manifestacjami nadciśnienia.

Zespół policystycznych jajników – badania

W celu zdiagnozowania PCOS, nie wystarczy zaobserwowanie charakterystycznych objawów – mogą być one efektem hiperandrogenizacji towarzyszącej innych jednostkom chorobowym, a także innych zaburzeń hormonalnych. Konieczne jest zatem wykluczenie takich zaburzeń jak niedoczynność tarczycy, wrodzony przerost nadnerczy, hiperprolaktynemia czy zespół Cushinga. W celu potwierdzenia zespołu policystycznych jajników, przede wszystkim należy wykonać badanie USG jajników, w którym uzyskać można charakterystyczny obraz licznych torbieli w jajnikach. Pomocniczo można wykonać badanie poziomu LH i FSH we krwi, estradiolu i progesteronu, DHEA i DHEA – S (dehydroepiandrosteronu oraz jego siarczanu), a także insuliny.

Zespół policystycznych jajników – leczenie

W terapii PCOS zastosowanie znajdują zarówno zabiegi operacyjne, jak i farmakoterapia oraz postępowanie niefarmakologiczne (odpowiedni styl życia). U kobiet cierpiących na zespół jajników policystycznych stosowana jest przede wszystkim doustna antykoncepcja hormonalna estragenowo-gestagenowa. Takie leczenie ma na celu przywrócenie prawidłowego poziomu żeńskich hormonów płciowych oraz wyregulowanie cyklu miesięcznego. Niekiedy konieczne może być włączenie także leków hamujących produkcję androgenów, a także leków hipoglikemizujących (metformina), pozwalających na unormalizowanie gospodarki węglowodanowo – insulinowej.

Leczenie zabiegowe PCOS wykonywane jest rzadko i sprowadza się do wykonania takich zabiegów jak:

  • kauteryzacja jajników – jest to metoda laparoskopowa, która polega na kauteryzacji, czyli przekłuciu pęcherzyków. Metodę tę stosuje się głównie podczas leczenia niepłodności,
  • klinowa resekcja jajników – to leczenie chirurgiczne, obecnie najrzadziej stosowane, gdyż wiąże się ze znaczną listą możliwych powikłań pooperacyjnych, m.in. zrostów oraz długotrwałą, bolesną rekonwalescencją.

Ogromne znaczenie ma także odpowiedni styl życia – regularna aktywność fizyczna, a także odpowiednia dieta.

Zespół policystycznych jajników – dieta

– Wpływ czynników żywieniowych na przebieg leczenia PCOS jest ciągle niedoceniany. Tymczasem odpowiednia dieta może przyczyniać się w sposób bezpośredni/pośredni do poprawy wyników i zmniejszenia nasilenia objawów w tej przypadłości – pisze na swoim koncie na Instagramie Anna Reguła, dyplomowana dietetyczka @Niekoniecznie_dietetycznie.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Wpływ czynników żywieniowych na przebieg leczenia PCOS jest ciągle niedoceniany. Tymczasem odpowiednią dieta może przyczyniać się w sposób bezpośredni/pośredni do poprawy wyników i zmniejszenia nasilenia objawów w tej przypadłości. Jaka więc powinna ona być ❓: ➡️Oparta na produktach o wysokiej wartości odżywczej, niskoprzetworzonych technologicznie, ➡️Należy uwzględnić niski lub umiarkowany ładunek glikemiczny, ➡️Przeciwzapalna – za takie produkty uznaje się warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych, ryby morskie, orzechy, nasiona, oleje takie, jak oliwa z oliwek, ➡️Bogata w wymienione składniki – kwasy omega 3, witaminę D i inne. Powyższe zalecenia spełniają świetnie dieta DASH oraz śródziemnomorska o pewnym potencjale przeciwzapalnym. Dodatkowo przydatna może okazać się suplementacja inozytolem (nie polecę Wam żadnego konkretnej firmy). ____ Odnośnie Q&A ze stories: Jeśli obserwujecie mnie dłużej to wiecie, że mocno rozgraniczam pracę dietetyka i lekarza, w związku z czym na wiele z pytań nie odpowiem, bo podlegają one bezpośredniej konsultacji z lekarzem prowadzącym. To, co warto zaznaczyć: ➡️ Nie trzeba eliminować odgórnie mięsa, glutenu, laktozy, ➡️ Soja w umiarkowanych ilościach też nie będzie przeciwnikiem zdrowia, ➡️ NIE LECZYMY SIĘ NATURALNYMI METODAMI, NIE ODSTAWIAMY FARMAKOTERAPII NA WŁASNĄ RĘKĘ 😱 ➡️ Nie wprowadzamy odgórnie diety low carb ➡️ Warto pamiętać o aktywności fizycznej, jednak forma treningu nie jest specjalnie ograniczona – postawiła bym tutaj na treningi siłowe, choć interwały również poprawiają funkcjonowanie gospodarki glukozowej ➡️Szacuje się, że nawet 70 % kobiet birykajacych się z PCOS cierpi na insulinooporność ____ 10-dniowe plany dietetyczne przy PCOS i IO wraz z listą zakupów dostępne są na mojej stronie internetowej podanej na profilu, a już niedługo ruszą zapisy na kurs podstaw bilansowania jadłospisów przy tych schorzeniach🤗 #fitgirl #dieta #redukcja #healthy #food #healthyfood #nutrition #odchudzanie #kalorie #fitspo #zdrowejedzenie #evidencebasednutrition #fit #infografika #healthydiet #zakupy #zdrowezakupy #pcos #zespolpcos #zespolpolicystycznychjajnikow #mitydietetyczne #dietetykakliniczna #insulinoopornosc

Post udostępniony przez Anna Reguła Dietetyka (@niekoniecznie_dietetycznie)

Za kontem na Instagramie „Niekoniecznie dietetycznie” stoi Anna Reguła, która jest dyplomowaną dietetyczką, dzielącą się w mediach społecznościowych wiedzą, jak jeść zdrowo i rozsądnie. Tym razem postanowiła wymienić najważniejsze zasady, które należy stosować w diecie przy PCOS. „Dieta przy PCOS powinna być:

  • Oparta na produktach o wysokiej wartości odżywczej, niskoprzetworzonych technologicznie;
  • Należy uwzględnić niski lub umiarkowany ładunek glikemiczny;
  • Przeciwzapalna – za takie produkty uznaje się warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych, ryby morskie, orzechy, nasiona, oleje takie, jak oliwa z oliwek;
  • Bogata w wymienione składniki – kwasy omega 3, witaminę D i inne” – pisze Anna Reguła na swoim koncie na Instagramie.

 

Dietetyczka zaznacza, że standardy te świetnie spełni dieta DASH, która jest polecana dla nadciśnieniowców oraz pomocna będzie też dieta śródziemnomorska. Warto także wspomóc się suplementacją inozytolem.

Po wpisie Reguły jej obserwatorzy zalali ją falą pytań o więcej szczegółów dotyczących diety w PCOS. Autorka wpisu zaznaczyła, że nie odpowie na wszystkie dylematy, gdyż odpowiedzi na niektóre z nich można znaleźć jedynie w gabinecie lekarskim, po odpowiednim przebadaniu pacjenta. Postanowiła jednak dodać kilka rad, które są bardzo ważne.
„To, co warto zaznaczyć:

  • Nie trzeba eliminować odgórnie mięsa, glutenu, laktozy;
  • Soja w umiarkowanych ilościach też nie będzie przeciwnikiem zdrowia;
  • Nie wprowadzamy odgórnie diety low carb;
  • Warto pamiętać o aktywności fizycznej, jednak forma treningu nie jest specjalnie ograniczona – postawiła bym tutaj na treningi siłowe, choć interwały również poprawiają funkcjonowanie gospodarki glukozowej; Szacuje się, że nawet 70 % kobiet borykających się z PCOS cierpi na insulinooporność” – pisze Anna Reguła na swoim koncie na Instagramie.

 

Bibliografia:

  1. Ndefo U. i in., Polycystic Ovary Syndrome: A review of treatment options with a Focus on pharmacological approaches; P.T., 2013, Jun, 38 (6)
  2. Hayek S. i in., Polycystic Ovarian Syndrome: an updated review; Front Physiol., 2016, 7
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pierwsza miesiączka/Pexels

„Pierwsza miesiączka? O nie, teraz już będziesz miała przechlapane do 50-tki…”. Seksuolożka o tym, jak nie rozmawiać z dzieckiem o menstruacji

3 kluczowe zmiany, które możesz wprowadzić w diecie, jeśli masz PCOS. Podpowiada dietetyczka Zofia Pomes

3 kluczowe zmiany, które możesz wprowadzić w diecie, jeśli masz PCOS. Podpowiada dietetyczka Zofia Pomes

Barbara Jurkowska: Niepełnosprawne dziewczynki są nauczone, że wokół ich ciała różni ludzie robią różne rzeczy. Nie zawsze te rzeczy są zgodne z tym, co one chcą

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka o PCOS: Przez tyle miesięcy nie wiedziałam co mi jest. Myślałam, że to koniec mojej kariery

Endometrioza a dieta mięsna / unsplash

Masz endometriozę? Ogranicz spożywanie mięsa. Działa prozapalnie!

Menopauza / istock

Jakich objawów menopauzy najczęściej obawiają się kobiety w Polsce? Jak z nimi walczyć? Odpowiada prof. dr hab. n. med. Violetta Skrzypulec–Plinta

Dieta na menopauzę

Menopauza – objawy, wiek kobiety, leki na menopauzę

Faza lutealna – czym jest, jak przebiega i jak długo trwa?

Faza lutealna – czym jest, jak przebiega i jak długo trwa?

Spóźniający się okres - przyczyny

Spóźniający się okres – przyczyny. Ile może się spóźniać?

Miesiączka - najlepsze aplikacje do monitorowania okresu

Miesiączka – najlepsze aplikacje do monitorowania okresu

Dieta w zespole policystycznych jajników

Dieta w PCOS, zespole policystycznych jajników

Przedłużająca się miesiączka / rawpixel

Przedłużająca się miesiączka u młodej kobiety? Dr Michał Strus wyjaśnia, co powinno nas zaniepokoić

Menopauza a miesiączka

Menopauza a miesiączka

W czym pomaga kalkulator ciąży? / istock

W czym pomaga kalkulator ciąży?

Tampony – co powinnaś o nich wiedzieć?

Tampony – co powinnaś o nich wiedzieć?

Polubić... menstruację

Polub… menstruację! Jak dopasować się do hormonów, by czuć się dobrze cały miesiąc?

Owulacja - jakie objawy jej towarzyszą?

Owulacja – jakie objawy jej towarzyszą?

Palma sabałowa i właściwości dla kobiet / freepik

Palma sabałowa coraz bardziej popularna. Czym jest, na co pomaga i gdzie ją możemy znaleźć?

Leczenie endometriozy / gettyimages

W Polsce nie ma żadnego programu leczenia endometriozy. Trwa akcja, której celem jest wpłynięcie na Ministerstwo Zdrowia. Cierpią miliony Polek

Zaburzenia miesiączkowania / istock

Czym spowodowana jest przedłużająca się miesiączka? Mamy wypowiedź ginekologa

Sandra Kubicka: Prof. Dębska zdiagnozowała u mnie guza. Wcześniej inna lekarka mówiła, że to ciąża

Kaya Szulczewska / Instagram

Kaya Szulczewska o cyklu miesiączkowym: okres, gdy krwawię, nie mam sił, ale jak tylko kończy mi się krwawienie wchodzę w czas superbohaterki

Co to jest test owulacyjny?

Co to jest test owulacyjny? Jak działa? Czy jest wiarygodny?

Jak obliczyć dni niepłodne?

Jak obliczyć dni niepłodne?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta leży na łóżku

Seks analny to czysta przyjemność! Jak wzbogacić swój erotyczny repertuar?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?