Przejdź do treści

Czujesz ból głowy i zmęczenie po szczepieniu na COVID-19? Dwie trzecie NOP-ów to efekt placebo

Kobieta siedzi w kawiarni. Na stole soi kawa i leży telefon
Czujesz ból głowy i zmęczenie po szczepieniu na COVID-19? Dwie trzecie NOP-ów to efekt nocebo/ iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Za ponad dwie trzecie niepożądanych odczynów poszczepiennych po otrzymaniu preparatu na COVID-19 odpowiada efekt placebo, jak wykazali naukowcy z Beth Israel Deaconess Medical Center. „Jeśli wyjaśnimy społeczeństwu, że duża część objawów poszczepiennych to tylko złudzenie, jest szansa, że ludzie chętniej będą się szczepić” – mówi prof. Ted J. Kaptchuk, jeden z autorów badania.

NOP po szczepieniu na COVID-19 efektem placebo

W Polsce liczba wykonanych szczepień przeciw COVID-19 w Polsce przekroczyła 49,9 mln z zastosowaniem trzech różnych preparatów. 21,5 mln osób zostało w pełni zaszczepionych, co daje 56,5 proc. populacji. Od pierwszego dnia szczepień, które w naszym kraju rozpoczęły się 27 grudnia 2020 roku, do Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgłaszane są niepożądane odczyny poszczepienne (NOP). Niepożądana reakcja poszczepienna to zaburzenie stanu zdrowia, które występuje w okresie do 4 tygodni po podaniu szczepionki. Zalicza się tu przede wszystkim omdlenia, duszności, pokrzywkę, wysoką gorączkę, wymioty, drgawki, a nawet zgon.

W Polsce zarejestrowano 179 427 odczynów, z czego większość przypadków zakwalifikowano jako łagodne, objawiające się zaczerwienieniem i krótkotrwałą bolesnością w miejscu wkłucia. Ponadto zanotowano także objawy grypopodobne takie jak: gorączka, ból głowy, duszność czy omdlenie. Jak jednak wykazali naukowcy z amerykańskiego Beth Israel Deaconess Medical Center w Bostonie, aż dwie trzecie dolegliwości poszczepiennych wynika z efektu nocebo, a nie z działania samego preparatu. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie naukowym „JAMA Network Open”.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z dobrym seksem, 30 saszetek
139,00 zł
Zdrowie umysłu, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z głębokim skupieniem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność, Beauty
Naturell Cynk Organiczny + C, 100 tabletek
12,99 zł
Padł rekord całej pandemii, dobowa liczba zakażeń przekroczyła 30 tys. "To dynamika, z którą nie mieliśmy do czynienia"

Placebo a nocebo – czym się różni?

Warunkiem zaistnienia efektu placebo jest przekonanie pacjenta, że przyjmuje on prawdziwy lek, który ma mu pomóc w walce z chorobą. Chory nie ma więc świadomości, że lek, który przyjął, pozbawiony jest bezpośredniego działania leczniczego. Placebo ma znaczenie w badaniach naukowych. Jest ono elementem tzw. ślepej próby, która pozwala potwierdzić lub wykluczyć skuteczność działania danego leku. Jednej grupie pacjentów podaje się lek zawierający substancje aktywne, drugiej grupie – lek placebo. Oczywiście obydwie grupy są przekonane, że przyjmują substancję aktywną.

Istnieje również efekt nocebo, który występuje kiedy pacjent doświadcza nieprzyjemnych skutków ubocznych po zastosowaniu obojętnego dla organizmu preparatu. Zgodnie z jedną z najbardziej ogólnych definicji placebo i nocebo to forma ingerencji w ludzki organizm, która nie wywołuje rozpoznawalnych skutków fizjologicznych, a jednak wpływa na poprawę (placebo) lub pogorszenie (nocebo) stanu zdrowia.

Dwie trzecie NOP-ów po szczepieniu na COVID-19 to efekt nocebo

Naukowcy ze szpitala Beth Israel Deaconess Medical Center w Bostonie przeprowadzili metaanalizę i porównali wskaźniki zdarzeń niepożądanych zgłaszanych przez uczestników, którzy w czasie testów klinicznych szczepionki przeciwko COVID-19 otrzymali prawdziwy preparat, ze wskaźnikami NOP-ów zasygnalizowanych przez osoby, które otrzymały placebo. W swoich badaniach zawarli dane pochodzące z 12 badań klinicznych szczepionek przeciwko COVID-19, które łącznie obejmowały ponad 22,5 tys. zgłoszeń NOP-ów od pacjentów, którzy otrzymali placebo i 22,8 tys. od osób, którym podano szczepionkę.

Badanie wykazało, że niepożądane odczyny zgłaszały częściej osoby, które otrzymały szczepionkę (46 proc.), jednak prawie jedna trzecia uczestników, którzy otrzymali placebo, zgłosiła przynajmniej jeden skutek uboczny. Po pierwszej dawce placebo ponad 35 proc. badanych odczuwało gorączkę, ból głowy i zmęczenie. Natomiast 16 proc. zgłosiło ból w miejscu wstrzyknięcia, zaczerwienienie lub obrzęk.

„Reakcje niepożądane często występują po podaniu placebo w trakcie badań klinicznych. Warto zbadać to zjawisko, ponieważ wiele osób nie chce się szczepić przeciw COVID-19 właśnie z powodu obawy przed reakcjami poszczepiennymi” – mówi główna autorka badań dr Julia W. Haas.

Eksperci wyliczyli, że nocebo może odpowiadać za 76 proc. NOP-ów występujących po pierwszym szczepieniu przeciw infekcji koronawirusem SARS-CoV-2. W przypadku drugiej dawki szczepionki wskaźnik wynosił 52 procent.

„Informowanie pacjentów, że zabieg może mieć skutki uboczne podobne do terapii placebo w kontrolowanych badaniach klinicznych, faktycznie zmniejsza niepokój i sprawia, że pacjenci poświęcają chwilę na zastanowienie się nad możliwymi reakcjami” – podkreśla prof. Ted J. Kaptchuk, jeden z autorów badania i dodaje – „Medycyna opiera się na zaufaniu. Jeśli wyjaśnimy społeczeństwu, że duża część objawów poszczepiennych to tylko złudzenie, jest szansa, że ludzie chętniej będą się szczepić”.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta z termometrem w ręce

Każda kolejna infekcja koronawirusem SARS-CoV-2 zwiększa ryzyko śmierci. Eksperci alarmują

„Coraz częściej mamy do czynienia z gruźlicą lekooporną” – alarmuje pulmonolog lek. Anna Kazjaka-Olszewska i tłumaczy, dlaczego ta choroba jest wciąż groźna

Szczepionka

Trwają przygotowania do kolejnej pandemii. Nowe szczepionki mają powstawać w 100 dni

Kobieta w kombinezonie ochronnym pobiera wymaz z nosa chorej do badania

Coraz więcej przypadków zakażenia najnowszymi subwariantami Omikrona BQ.1 i BQ.1.1. Pierwsze objawy choroby mogą być inne niż wcześniej

Czym możesz zarazić się od swojego zwierzaka i czym on może zarazić się od ciebie. „Powszechne przekonanie, że psia ślina wyleczy ludzką ranę, jest mitem”

Dzieci i nastolatki po COVID-19 mają większe szanse na rozwój cukrzycy? Nowe badanie nie pozostawia złudzeń

Wirus Marburg – czy angolski scenariusz z 2005 r. może się powtórzyć w Europie?

Nie ma leku i szczepionek na małpią ospę

W szpitalach nie ma leku dla chorych na małpią ospę, brakuje też szczepionek dla lekarzy. Rzecznik Praw Lekarza apeluje do ministra

Szczepienie

Adam Niedzielski: „Wprowadzamy szczepienie przeciw COVID-19 drugą dawką przypominającą”

Koniec z kłuciem? Pierwsza wziewna szczepionka przeciw COVID-19 została zatwierdzona. Póki co w jednym kraju

Dziecko dostaje szczepionkę

Kto może zaszczepić się czwartą dawką szczepionki na COVID-19? Jest decyzja EMA

Jest nowe rozporządzenie dotyczące maseczek. W tych miejscach trzeba je nosić do 30 września

Jest nowe rozporządzenie dotyczące maseczek. W tych miejscach trzeba je nosić przynajmniej do 30 września

Szczepienie

Warto czekać na szczepionkę przeciw Omikronowi, czy lepiej szczepić się wcześniej?

Tak rozsiewa się Omikron. Badacze odkryli tajemnicę szybkiego rozprzestrzeniania się jednego z wariantów koronawirusa

Kobieta

Dwa objawy wskazujące na zakażenie „ukrytym Omikronem”. Jeśli je masz, zostań w domu

Będzie dostępna szczepionka na boreliozę? Niedługo kluczowy etap badań / istock

Będzie dostępna szczepionka na boreliozę? Niedługo kluczowy etap badań

"Bardzo dynamiczny wzrost zachorowań na koronawirusa". Minister zdrowia wyjaśnia, jaką strategię postanowił obrać rząd

„Bardzo dynamiczny wzrost zachorowań na koronawirusa”. Minister zdrowia wyjaśnia, jaką strategię obrał rząd

Nietrzymanie stolca, zaburzenia erekcji, a nawet halucynacje. Wydłuża się lista objawów long COVID

Małpia ospa jest już globalnym zagrożeniem / istock

Małpia ospa jest globalnym zagrożeniem. WHO wprowadziła najwyższy stopień zagrożenia epidemicznego

Jest decyzja Ministerstwa Zdrowia w sprawie czwartej dawki szczepionki przeciw COVID-19. Wyjaśniamy, kto będzie mógł ją przyjąć

Jest decyzja MZ w sprawie czwartej dawki szczepionki przeciw COVID-19. Wyjaśniamy, kto będzie mógł ją przyjąć

Idący ludzie

Wariant Centaurus atakuje kolejne kraje. Eksperci alarmują: jest tak samo zaraźliwy jak Omikron

Szczepienie

W tym kraju ruszyły szczepienia na małpią ospę. Zainteresowani mogą umawiać się na wizytę anonimowo

Szczepionka już we wrześniu, ale nie dla każdego. Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia

Choroba zabrała jej cztery narządy / istock

Choroba zabrała jej cztery narządy. „Każdy może złapać meningokoki. Jesteśmy narażeni na nie w każdym wieku”

×