Przejdź do treści

Pień mózgu – budowa, funkcje, choroby i badania. Jakie objawy wskazują na jego uszkodzenie?

Pień mózgu - budowa, funkcje, choroby i badania Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Pień mózgu to część mózgowia, która kontroluje czynności życiowe organizmu, w tym oddychanie, krążenie krwi, pracę serca czy temperaturę ciała. Uszkodzenie tej struktury ośrodkowego układu nerwowego niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Urazy bądź stany chorobowe mogą doprowadzić m.in. do udaru pnia mózgu, nowotworu pnia mózgu, krwotoku Dureta lub nawet śmierci pnia mózgu. Jak zbudowany jest pień mózgu i jak możemy go chronić?

Pień mózgu – budowa 

Pień mózgu to najstarsza rozwojowo część mózgu. Struktura ta zawiera obszary tkanki nerwowej i spełnia wiele funkcji ważnych dla zdrowia i życia. Pień mózgu składa się z trzech części:

  • Śródmózgowia – to najmniejsza część pnia mózgu leżąca poniżej wzgórza (centralnego jądra mózgu otoczonego przez półkule mózgu), podwzgórza i szyszynki. W śródmózgowiu znajduje się wodociąg mózgu w postaci kanału łączącego trzecią i czwartą komorę. To on umożliwia przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego między komorami. Śródmózgowie zawiera też konary mózgu. Są to struktury, w których umiejscowione jest jądro czerwienne odpowiadające za kontrolę ruchów oraz istota czarna, która pełni funkcję motoryczną. Jej uszkodzenie powoduje rozwój choroby Parkinsona. Innym istotnym elementem obecnym w śródmózgowiu są wzgórki górne i dolne odgrywające rolę w kontroli wzroku i słuchu.
  • Mostu – rozciąga się od rdzenia do śródmózgowia i tworzy szeroką wyniosłość. Most zbudowany jest z włókien nerwowych; w części dolnej włókna przebiegają poprzecznie od jąder, natomiast w części górnej znajdują się jądra nerwów czaszkowych. Most leży na wysokości móżdżku i tworzy z nim wiele połączeń.
  • Rdzenia przedłużonego – biegnie od podstawy mostu do obszaru powyżej nici korzeniowych pierwszego nerwu szyjnego. Przyjmuje postać spłaszczonego stożka. Struktura ta łączy półkule mózgu z rdzeniem kręgowym. W rdzeniu przedłużonym wyróżnia się takie elementy, jak: jądro dolne oliwki, jądra nerwów czaszkowych, jądra przedsionka i twór siatkowaty.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Naturell Uromaxin + C, 60 tabletek
15,99 zł
BESTSELLER
Odporność, Good Aging
Naturell Selen Organiczny 200 µg, 365 tabletek
73,00 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Mama, Beauty
Wimin Zestaw z myślą o dziecku, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Naturell Ester-C® PLUS 100 tabletek
57,00 zł
Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Pień mózgu – funkcje

W pniu mózgu znajdują się pierwotne ośrodki życiowe, dlatego jest to struktura odpowiedzialna za podtrzymywanie funkcji życiowych organizmu. Pień mózgu przewodzi impulsy nerwowe pomiędzy poszczególnymi strukturami układu nerwowego i reguluje wewnętrzną homeostazę organizmu. Czynności, które kontroluje pień mózgu to:

  • oddychanie,
  • termoregulacja,
  • trawienie,
  • praca serca,
  • odruchy zaskoczenia, nagłego podskoku;
  • ssanie, żucie, połykanie, odruch kaszlu, odruch wymiotny;
  • przewodzenie informacji bólowych;
  • regulacja ciśnienia tętniczego krwi;
  •  regulacja metabolizmu;
  • utrzymywanie stanu świadomości;
  • kontrola ruchów złożonych;
  • regulacja rytmu snu i czuwania;
  • synteza hormonów i neurotransmitterów – odpowiada za nie przysadka mózgowa wchodząca w skład pnia mózgu;
  • przewodzenie informacji ruchowych, czuciowych, wzrokowych i słuchowych;
  • przewodzenie informacji bólowych;
  • utrzymywanie równowagi (funkcja pomocnicza) i przekazywanie informacji o położeniu ciała w przestrzeni;
  • kontrola ruchu;
  • regulacja procesów poznawczych.
Pielęgniarka prowadzi kobietę z udarem niedokrwiennym mózgu

Pień mózgu – choroby i zaburzenia

Uszkodzenia pnia mózgu

Do uszkodzenia pnia mózgu dochodzi na skutek urazów głowy doznanych w wyniku wypadków, upadków czy postrzałów. Taki stan nazywany jest stłuczeniem pnia mózgu. Następstwem urazu czaszki może być wstrząs mózgu określany jako łagodne, odwracalne zaburzenie czynności pnia mózgu. Do objawów wstrząsu mózgu zalicza się zaburzenia mowy, bóle i zawroty głowy, światłowstręt, szumy uszne czy utratę przytomności. Upośledzenie funkcjonowania pnia mózgu bywa też spowodowane naciskiem guza mózgu na drogi krążenia (tak dzieje się m.in. w przypadku tętniaków) albo zachodzącymi zmianami demielinizacyjnymi (w stwardnieniu rozsianym). Trwałe i nieodwracalne uszkodzenie pnia mózgu nazywane jest śmiercią pnia mózgu.

Udar pnia mózgu

Wyróżnia się dwa rodzaje udaru mózgu: udar niedokrwienny (dotyczy 80% przypadków wszystkich udarów) oraz udar krwotoczny. Przyczyną udaru mózgu są zaburzenia w przepływie krwi przez mózg. Dochodzi do nich m.in. z powodu miażdżycy tętnic spowodowanej odkładaniem się cholesterolu w ścianach naczyń. Inną, częstą przyczyną udaru jest zator, czyli zamknięcie światła naczynia krwionośnego przez skrzeplinę powstałą w sercu. Oprócz udaru zatorowego wyróżnia się także udar zatorowo-zakrzepowy i udar hemodynamiczny. Drugi typ udaru – udar krwotoczny występuje w momencie, gdy pęknie ściana tętnicy mózgowej i krew przedostanie się poza naczynie. Do udarów krwotocznych należą krwotoki śródmózgowe oraz krwotoki podpajęczynówkowe. Objawy udaru pnia mózgu obejmują:

  • zaburzenia widzenia,
  • zaburzenia mowy,
  • osłabienie mięśni kończyn górnych i dolnych, języka, gardła;
  • zaburzenia równowagi;
  • zawroty głowy;
  • zaburzenia oddychania;
  • utratę przytomności.

Guzy mózgu

Guzy pnia mózgu to grupa nowotworów, wśród których najczęściej występują gwiaździaki włosowatokomórkowe oraz wyściółczaki. Objawy guza pnia mózgu to:

  • zaburzenia połykania,
  • zaburzenia mowy,
  • asymetria twarzy,
  • zaburzenia słuchu i smaku,
  • zaburzenia wzroku: oczopląs, podwójne widzenie.

Rzadkim typem nowotworu pnia mózgu jest glejak mózgu. Ten złośliwy guz powstaje z komórek glejowych obecnych w tkance nerwowej. Glejaki charakteryzują się wysoką złośliwością i szybkim wzrostem, który powoduje rozprzestrzenianie się nowotworu do sąsiadujących tkanek. Jak szybko rozwija się glejak? Choroba może rozwijać się przez  wiele lat bezobjawowo. Gdy w końcu pojawią się objawy glejaka, są to:

  • bóle i zawroty głowy,
  • zmęczenie i osłabienie,
  • zaburzenia równowagi,
  • nudności i wymioty,
  • zmiany w widzeniu,
  • senność,
  • napady padaczkowe,
  • utrata lub osłabienie czucia,
  • zmiany osobowości.

Czy guz mózgu jest wyleczalny? To zależy od wielu czynników, w tym m.in. rodzaju nowotworu, stopnia złośliwości oraz tego,  jak szybko zmiana została wykryta.

lekarz intrepretujący badania mózgu

Pień mózgu – badania 

Diagnostyka zaburzeń funkcjonowania pnia mózgu obejmuje wywiad medyczny, badania fizykalne oraz ewentualne zlecenie dodatkowych badań obrazowych. Istotny wgląd w stan zdrowia chorego mają przeprowadzone badania neurologiczne, które pozwalają na ocenę m.in. wzroku i słuchu. Jeśli istnieje potrzeba rozszerzenia diagnostyki, lekarz zleca wykonanie rezonansu magnetycznego głowy lub tomografii komputerowej. Do innych badań struktur w obrębie pnia mózgu należą też: angiografia służąca do oceny naczyń krwionośnych oraz  badanie potencjałów wywołanych, czyli reakcji na bodźce napływające z otoczenia.

Ocena pnia mózgu w kontekście śmierci pnia mózgu ma na celu sprawdzenie, czy występuje:

  • zdolność do oddychania bez pomocy maszyny,
  • zwężenie źrenicy pod wpływem światła,
  • mruganie oczami przy dotknięciu rogówki,
  • ruch gałek ocznych w odpowiedzi na przepłukanie ucha zimną wodą,
  • kaszel w czasie drażnienia dróg oddechowych.

Brak tych reakcji stwierdza się w sytuacji, gdy pień mózgu nie funkcjonuje.

Źródła:

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka. Tom IV, Wydanie 5. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
  2. A. Kubik, W. Hładki, J. Lorkowski, Obrażenia czaszkowo-mózgowe. Diagnostyka różnicowa i postępowanie ratownika medycznego, „Ostry Dyżur” 2017, t. 10, nr 2, s. 55–63.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak działać i pracować efektywnie, by nie przesadzić i nie stać się więźniem własnych celów, radzi psycholog Monika Romanowska: „Do tego trzeba uruchomić swój wewnętrzny barometr”

„Wspomnienia wywołane obrazem albo dźwiękiem są emocjonalnie znacznie mniej nasycone niż te wywołane przez zapachy” – mówi prof. Ewa Czerniawska

Lekarka na sali operacyjnej

Niezwykła operacja mózgu na przytomnej pacjentce. Na sali potrzebny był tłumacz

Wielki sukces lekarzy z Warszawy. Dzięki zastosowaniu nowatorskiej metody uratowali 13-latka po ostrym udarze mózgu

Guz Wilmsa – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

ilustracja mózgu w 3D

Torbiel pajęczynówki – objawy i leczenie. Czy torbiel jest groźna i musi być operowana?

Lekarze z Centrum Zdrowia Dziecka wykonali pionierską operację guza mózgu bez otwierania czaszki. "Niesamowite, jak rozwija się medycyna"

Lekarze z Centrum Zdrowia Dziecka wykonali pionierską operację guza mózgu bez otwierania czaszki. „Niesamowite, jak rozwija się medycyna”

Nietypowe objawy udaru, jakich lepiej nie ignorować. Jak rozpoznać mikroudar?

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra / istock

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra

Skala Barthel – co to jest, do czego służy i jak ją interpretować?

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Miała 18 lat, kiedy usłyszała, że został jej rok życia. Dziś chce nam przekazać 5 ważnych lekcji

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

„Kiedyś lekarze mówili, że parkinson lubi spokój. Teraz zmieniają zdanie. Po diagnozie trzeba się szybko otrząsnąć”

×