Przejdź do treści

Pień mózgu – budowa, funkcje, choroby i badania. Jakie objawy wskazują na jego uszkodzenie?

Pień mózgu - budowa, funkcje, choroby i badania Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Młoda krew wydłuża życie? Naukowcy w końcu poznali odpowiedź
„Tam na dole”, „muszelka”, „siusia”. Badanie pokazało, jak Polki nazywają swoje narządy płciowe
Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda „Grease” od 30 lat chorowała na nowotwór
Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła
Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

Pień mózgu to część mózgowia, która kontroluje czynności życiowe organizmu, w tym oddychanie, krążenie krwi, pracę serca czy temperaturę ciała. Uszkodzenie tej struktury ośrodkowego układu nerwowego niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Urazy bądź stany chorobowe mogą doprowadzić m.in. do udaru pnia mózgu, nowotworu pnia mózgu, krwotoku Dureta lub nawet śmierci pnia mózgu. Jak zbudowany jest pień mózgu i jak możemy go chronić?

Pień mózgu – budowa 

Pień mózgu to najstarsza rozwojowo część mózgu. Struktura ta zawiera obszary tkanki nerwowej i spełnia wiele funkcji ważnych dla zdrowia i życia. Pień mózgu składa się z trzech części:

  • Śródmózgowia – to najmniejsza część pnia mózgu leżąca poniżej wzgórza (centralnego jądra mózgu otoczonego przez półkule mózgu), podwzgórza i szyszynki. W śródmózgowiu znajduje się wodociąg mózgu w postaci kanału łączącego trzecią i czwartą komorę. To on umożliwia przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego między komorami. Śródmózgowie zawiera też konary mózgu. Są to struktury, w których umiejscowione jest jądro czerwienne odpowiadające za kontrolę ruchów oraz istota czarna, która pełni funkcję motoryczną. Jej uszkodzenie powoduje rozwój choroby Parkinsona. Innym istotnym elementem obecnym w śródmózgowiu są wzgórki górne i dolne odgrywające rolę w kontroli wzroku i słuchu.
  • Mostu – rozciąga się od rdzenia do śródmózgowia i tworzy szeroką wyniosłość. Most zbudowany jest z włókien nerwowych; w części dolnej włókna przebiegają poprzecznie od jąder, natomiast w części górnej znajdują się jądra nerwów czaszkowych. Most leży na wysokości móżdżku i tworzy z nim wiele połączeń.
  • Rdzenia przedłużonego – biegnie od podstawy mostu do obszaru powyżej nici korzeniowych pierwszego nerwu szyjnego. Przyjmuje postać spłaszczonego stożka. Struktura ta łączy półkule mózgu z rdzeniem kręgowym. W rdzeniu przedłużonym wyróżnia się takie elementy, jak: jądro dolne oliwki, jądra nerwów czaszkowych, jądra przedsionka i twór siatkowaty.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Pień mózgu – funkcje

W pniu mózgu znajdują się pierwotne ośrodki życiowe, dlatego jest to struktura odpowiedzialna za podtrzymywanie funkcji życiowych organizmu. Pień mózgu przewodzi impulsy nerwowe pomiędzy poszczególnymi strukturami układu nerwowego i reguluje wewnętrzną homeostazę organizmu. Czynności, które kontroluje pień mózgu to:

  • oddychanie,
  • termoregulacja,
  • trawienie,
  • praca serca,
  • odruchy zaskoczenia, nagłego podskoku;
  • ssanie, żucie, połykanie, odruch kaszlu, odruch wymiotny;
  • przewodzenie informacji bólowych;
  • regulacja ciśnienia tętniczego krwi;
  •  regulacja metabolizmu;
  • utrzymywanie stanu świadomości;
  • kontrola ruchów złożonych;
  • regulacja rytmu snu i czuwania;
  • synteza hormonów i neurotransmitterów – odpowiada za nie przysadka mózgowa wchodząca w skład pnia mózgu;
  • przewodzenie informacji ruchowych, czuciowych, wzrokowych i słuchowych;
  • przewodzenie informacji bólowych;
  • utrzymywanie równowagi (funkcja pomocnicza) i przekazywanie informacji o położeniu ciała w przestrzeni;
  • kontrola ruchu;
  • regulacja procesów poznawczych.
Pielęgniarka prowadzi kobietę z udarem niedokrwiennym mózgu

Pień mózgu – choroby i zaburzenia

Uszkodzenia pnia mózgu

Do uszkodzenia pnia mózgu dochodzi na skutek urazów głowy doznanych w wyniku wypadków, upadków czy postrzałów. Taki stan nazywany jest stłuczeniem pnia mózgu. Następstwem urazu czaszki może być wstrząs mózgu określany jako łagodne, odwracalne zaburzenie czynności pnia mózgu. Do objawów wstrząsu mózgu zalicza się zaburzenia mowy, bóle i zawroty głowy, światłowstręt, szumy uszne czy utratę przytomności. Upośledzenie funkcjonowania pnia mózgu bywa też spowodowane naciskiem guza mózgu na drogi krążenia (tak dzieje się m.in. w przypadku tętniaków) albo zachodzącymi zmianami demielinizacyjnymi (w stwardnieniu rozsianym). Trwałe i nieodwracalne uszkodzenie pnia mózgu nazywane jest śmiercią pnia mózgu.

Udar pnia mózgu

Wyróżnia się dwa rodzaje udaru mózgu: udar niedokrwienny (dotyczy 80% przypadków wszystkich udarów) oraz udar krwotoczny. Przyczyną udaru mózgu są zaburzenia w przepływie krwi przez mózg. Dochodzi do nich m.in. z powodu miażdżycy tętnic spowodowanej odkładaniem się cholesterolu w ścianach naczyń. Inną, częstą przyczyną udaru jest zator, czyli zamknięcie światła naczynia krwionośnego przez skrzeplinę powstałą w sercu. Oprócz udaru zatorowego wyróżnia się także udar zatorowo-zakrzepowy i udar hemodynamiczny. Drugi typ udaru – udar krwotoczny występuje w momencie, gdy pęknie ściana tętnicy mózgowej i krew przedostanie się poza naczynie. Do udarów krwotocznych należą krwotoki śródmózgowe oraz krwotoki podpajęczynówkowe. Objawy udaru pnia mózgu obejmują:

  • zaburzenia widzenia,
  • zaburzenia mowy,
  • osłabienie mięśni kończyn górnych i dolnych, języka, gardła;
  • zaburzenia równowagi;
  • zawroty głowy;
  • zaburzenia oddychania;
  • utratę przytomności.

Guzy mózgu

Guzy pnia mózgu to grupa nowotworów, wśród których najczęściej występują gwiaździaki włosowatokomórkowe oraz wyściółczaki. Objawy guza pnia mózgu to:

  • zaburzenia połykania,
  • zaburzenia mowy,
  • asymetria twarzy,
  • zaburzenia słuchu i smaku,
  • zaburzenia wzroku: oczopląs, podwójne widzenie.

Rzadkim typem nowotworu pnia mózgu jest glejak mózgu. Ten złośliwy guz powstaje z komórek glejowych obecnych w tkance nerwowej. Glejaki charakteryzują się wysoką złośliwością i szybkim wzrostem, który powoduje rozprzestrzenianie się nowotworu do sąsiadujących tkanek. Jak szybko rozwija się glejak? Choroba może rozwijać się przez  wiele lat bezobjawowo. Gdy w końcu pojawią się objawy glejaka, są to:

  • bóle i zawroty głowy,
  • zmęczenie i osłabienie,
  • zaburzenia równowagi,
  • nudności i wymioty,
  • zmiany w widzeniu,
  • senność,
  • napady padaczkowe,
  • utrata lub osłabienie czucia,
  • zmiany osobowości.

Czy guz mózgu jest wyleczalny? To zależy od wielu czynników, w tym m.in. rodzaju nowotworu, stopnia złośliwości oraz tego,  jak szybko zmiana została wykryta.

lekarz intrepretujący badania mózgu

Pień mózgu – badania 

Diagnostyka zaburzeń funkcjonowania pnia mózgu obejmuje wywiad medyczny, badania fizykalne oraz ewentualne zlecenie dodatkowych badań obrazowych. Istotny wgląd w stan zdrowia chorego mają przeprowadzone badania neurologiczne, które pozwalają na ocenę m.in. wzroku i słuchu. Jeśli istnieje potrzeba rozszerzenia diagnostyki, lekarz zleca wykonanie rezonansu magnetycznego głowy lub tomografii komputerowej. Do innych badań struktur w obrębie pnia mózgu należą też: angiografia służąca do oceny naczyń krwionośnych oraz  badanie potencjałów wywołanych, czyli reakcji na bodźce napływające z otoczenia.

Ocena pnia mózgu w kontekście śmierci pnia mózgu ma na celu sprawdzenie, czy występuje:

  • zdolność do oddychania bez pomocy maszyny,
  • zwężenie źrenicy pod wpływem światła,
  • mruganie oczami przy dotknięciu rogówki,
  • ruch gałek ocznych w odpowiedzi na przepłukanie ucha zimną wodą,
  • kaszel w czasie drażnienia dróg oddechowych.

Brak tych reakcji stwierdza się w sytuacji, gdy pień mózgu nie funkcjonuje.

Źródła:

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka. Tom IV, Wydanie 5. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
  2. A. Kubik, W. Hładki, J. Lorkowski, Obrażenia czaszkowo-mózgowe. Diagnostyka różnicowa i postępowanie ratownika medycznego, „Ostry Dyżur” 2017, t. 10, nr 2, s. 55–63.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

12-latek może zostać odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Rodzice przegrali walkę z brytyjskim Sądem Najwyższym

12-latek miał być odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Sądowa batalia rodziców z lekarzami

Skrzypaczka operowa w trakcie operacji usunięcia guza mózgu... grała na skrzypcach. To wideo trzeba zobaczyć!

Pacjentka grała na skrzypcach w trakcie operacji usunięcia guza mózgu. „Niesamowity pokaz mocy nauki!”

Pacjent po ostrym udarze mózgu powrócił do zdrowia. Wielki sukces polskich lekarzy!

"W pewnym momencie nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć" - mówi Emilia Clerke o afazji

„Nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć” – mówi Emilia Clarke o afazji

Kąpał się w jeziorze. Doszło do zakażenia amebą „zżerającą mózg”

25-latka była pewna, że jej synek cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

25-latka była pewna, że jej dziecko cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

Po udarze partnerka ReZigiusza ma niedowład ciała. Apeluje do kobiet o badania przed sięgnięciem po antykoncepcję

Miała guza wielkości główki dziecka. Teraz przestrzega innych przed bagatelizowaniem bólu pleców

27-latka doznała udaru / fot. Instagram garszcioszka

„Nigdy nie wiemy co nas czeka, ja w wieku 27 lat dostałam udaru” – pisze Weronika, partnerka ReZigiusza, jednego z najpopularniejszych youtuberów w Polsce

Hailey Bieber przeszła operację serca. W poruszającym nagraniu opowiedziała o wadzie, która była przyczyną mikroudaru

„Rak to nie wyrok. Ale ignorowanie go i czekanie, aż da rozsiew, redukuje szansę przeżycia do zera”- apeluje Tomasz Rezydent

Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki? / Fot. Pexels

„Piasek mózgowy” może powodować bezsenność, występuje nawet u 30-latków. Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki, mówi neurolożka Magdalena Podbrożna

Sophie Wilmes zawiesza swoje obowiązki, żeby opiekować się ciężko chorym mężem. „Decyzja budzi największy szacunek”

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

„Ludzie mogą nie tylko wypierać wspomnienia, ale też tworzyć fałszywe”. Co ukrywa przed nami nasz mózg, mówi prof. Tomasz Maruszewski

Bruce Willis

Bruce Willis kończy karierę. Zdiagnozowano u niego ciężką chorobę

Holoprosencefalia – odmiany, objawy, diagnostyka dziecka

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Jak COVID-19 wpływa na ryzyko udaru mózgu u osób starszych? Sprawdzili to naukowcy

Wpływ COVID-19 na ryzyko udaru mózgu u osób starszych. Wiadomo, kiedy jest najwyższe

Ośrodkowy układ nerwowy – budowa, funkcje, choroby OUN

Co dziesiąty zawał serca w Polsce dotyczy osoby przed 45 rokiem życia

Coraz młodsi Polacy mają zawał. Co robimy źle?

W ciąży mózg kobiety się… kurczy. Poznaj 5 zaskakujących faktów dotyczących kobiecego ciała

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×