Przejdź do treści

Udar mózgu (apopleksja) – objawy, przyczyny, leczenie

Udar mózgu (apopleksja) - objawy, przyczyny, leczenie
Udar mózgu (apopleksja) - objawy, przyczyny, leczenie. Źródło: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP
Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy
Jak często należy ćwiczyć?

Udar mózgu (dawniej: apopleksja) to uszkodzenie, obumarcie fragmentów tego narządu spowodowane zatrzymaniem dopływu krwi do tkanki mózgowej. Dochodzi do tego na skutek zwężenia lub zamknięcia tętnic doprowadzających krew do mózgu. To bezpośrednie zagrożenie życia. Co warto wiedzieć o udarze mózgu? I jakie objawy daje apopleksja? Wyjaśniamy. 

Udar mózgu – co to jest?

Udar mózgu (inaczej apopleksja) to uszkodzenie, obumarcie fragmentów tego narządu spowodowane zatrzymaniem dopływu krwi do tkanki mózgowej. 

W przypadku udaru liczy się każda chwila. Im szybciej pacjent otrzyma pomoc, tym jego szanse na przeżycie i całkowite wyleczenie będą większe. Jak się szacuje, każdego roku udar dotyka w Polsce ok. 80 tys. osób, aż 30 tys. z nich umiera w ciągu miesiąca. Choć zazwyczaj udar jest problemem ludzi starszych, to jednak nie omija także młodych, w wieku od 20 do 35 lat.

Choroba ta w dużej mierze ma związek ze stylem życia i sposobem odżywiania się.

Rodzaje udaru mózgu

Wyróżniamy dwa typy choroby:

  • udar niedokrwienny, który powodowany jest przez zmniejszenie dopływu krwi na skutek zwężenia lub zamknięcia tętnicy,
  • udar krwotoczny, który oznacza uszkodzenie mózgu wywołane krwotokiem mózgowym.

W rezultacie udaru bardzo często dochodzi do obumierania komórek nerwowych, które zostały odcięte od tlenu i składników odżywczych. Może to wywołać nieodwracalne zmiany w mózgu, które wpłyną na trwałe uszkodzenia organizmu.

Przyczyny udaru mózgu

Jakie są przyczyny udaru mózgu? Występowaniu udarów sprzyjają m.in.:

Szczególnie narażone na występowanie udaru są jednak osoby z nieleczonym nadciśnieniem tętniczym.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Lek. Barbara Soróbka

Udar niedokrwienny

Udar niedokrwienny występuje wskutek niedrożności tętnicy, która zaopatruje mózg w krew. W następstwie krew nie przepływa tak, jak powinna, a komórki nie otrzymują jej odpowiedniej ilości.

Częstą przyczyną pojawienia się udaru niedokrwiennego jest miażdżyca – choroba, w której blaszki miażdżycowe odkładają się w ścianach naczyń krwionośnych, zatykając coraz bardziej światło tętnicy. W konsekwencji dochodzi do jej całkowitego zablokowania.

Udar niedokrwienny to około 85 –90 proc. wszystkich przypadków udarów.

Udar krwotoczny

Udar krwotoczny mózgu jest następstwem pęknięcia ściany tętnicy mózgowej i wylewu krwi. W efekcie krew nie dociera do tkanki mózgowej w miejsce zaopatrywane przez uszkodzoną tętnicę.

W udarach krwotocznych wyróżnia się: krwotoki śródmózgowe (wewnątrz mózgu) oraz krwotoki podpajęczynówkowe (na powierzchni mózgu).

Udary krwotoczne są niebezpieczniejsze od udarów niedokrwiennych.

Udar – objawy

Objawy udaru mózgu to przede wszystkim:

  • niedowład i zaburzenie czucia po jednej stronie ciała,
  • wykrzywienie twarzy,
  • zaburzenia widzenia i mowy,
  • nagłe zawroty głowy połączone z osłabieniem kończyn,
  • niespodziewany i bardzo silny ból głowy.

Pierwsze objawy udaru niedokrwiennego to zazwyczaj niedowłady jednej strony ciała i/lub wykrzywienie części twarzy. W przypadku udaru krwotocznego chory skarży się na silny ból głowy w płacie czołowym, skroniowy, potylicznym lub ciemieniowym. Dodatkowo obserwuje się zaburzenia pola widzenia i zaburzenia czucia.

Udar mózgu stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia – wymaga hospitalizacji, najlepiej na wyspecjalizowanym oddziale udarowym. Im szybciej rozpoczniemy leczenie, tym lepiej dla chorego. Podstawowe narzędzia umożliwiające zdiagnozowanie udaru to: tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. To, ile dni po udarze trzeba zostać w szpitalu zależy od stanu chorego i postępach cofania się zmian.

Udar mózgu – pierwsza pomoc

Komórki mózgu są bardzo wrażliwe na niedotlenienie. Już po 4 minutach od zatrzymania dopływu krwi zaczynają obumierać. Z tego względu tak ważna jest natychmiastowa, specjalistyczna pomoc choremu. Jak się szacuje, rozpoczęcie leczenia w ciągu pierwszych 3 godzinach od wystąpienia objawów daje szansę na znacznie ograniczenie skutków udaru. Dlatego pierwsza pomoc wobec osób, u których podejrzewany jest udar, to natychmiastowe wezwanie pogotowia ratunkowego.

Jeśli obserwujemy lub podejrzewamy u chorego objawy wylewu krwi do mózgu, należy:

  • Ułożyć chorego w pozycji leżącej unosząc jego tułowie około 30–40 cm.
  • Kiedy chory jest nieprzytomny, ułożyć go w pozycji bezpiecznej.
  • Nie podawać żadnych leków ani napojów.
  • Natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe.

Amerykańscy lekarze opracowali test F.A.S.T., który pomaga ocenić objawy u chorego. Polega on na sprawdzeniu czterech rzeczy:

F (face, twarz) – poproszenie o uśmiechnięcie się i obserwacja, czy jeden z kącików ust nie opada,

A (arms, ramiona) – poproszenie o podniesienie rąk do góry i obserwacja cy oba ramiona są na tej samej wysokości,

S (speech, mowa) – wypowiedzenie  zdania i poproszenie chorego o powtórzenie go, sprawdzamy w ten sposób, czy chory mówi wyraźnie i prawidłowo myśli,

T (time, czas) – jeżeli jakikolwiek z powyższych symptomów występuje u obserwowanej osoby, wzywamy karetkę.

Diagnostyka udaru mózgu

Diagnostyka udaru mózgu polega na interpretacji wyników badań obrazowych – rezonansu magnetycznego głowy bądź tomografii komputerowej. Specjaliści zwracają także uwagę na objawy występujące u pacjenta. U osoby z podejrzeniem udaru mózgu wykonuje się również USG tętnic szyjnych, echokardiografię i badanie krwi.

Skutki udaru mózgu

Najczęstszymi skutkami udaru mózgu są:

  • niesprawność ruchowa,
  • zaburzenia czucia,
  • zaburzenia mowy (afazja),
  • problemy z widzeniem,
  • apraksja, czyli zaburzenie neurologiczne, które polega na niezdolności do wykonania zamierzonych ruchów czy gestów,
  • zaburzenia psychiczne.

Czego nie wolno po udarze mózgu?  Rekonwalescentom zaleca się zmianę trybu życia, zmniejszenie wagi ciała i wprowadzenie elementów aktywności fizycznej. Ważne jest także zaprzestanie palenia tytoniu, jeśli udar wystąpił u palacza.

Drętwienie kończyn a miażdżyca, cukrzyca lub zespół cieśni nadgarstka.

Leczenie udaru mózgu

Osoba z udarem wymaga specjalistycznej opieki na oddziale neurologii. Najskuteczniejszym sposobem udrożnienia naczynia krwionośnego jest tromboliza, która rozpuszcza zakrzep zamykający lub zwężający światło naczynia. Zabieg stosowany może być jedynie przy udarze niedokrwiennym i podlega mocnym ograniczeniom czasowym – lek podaje się do trzech godzin od wystąpienia udaru. Nie istnieją jednak środki, które mogą „wyleczyć” udar.

Rehabilitacja po udarze mózgu

A co po udarze? Osoba po zawale mózgu często jest nieprzytomna. Należy zapewnić jej więc wykwalifikowaną pomoc. Chorzy wymagają karmienia i mycia. Należy także zapobiegać zakrzepicy żył głębokich, zakażeniom i odleżynom.

W procesie leczenia konieczna jest rehabilitacja. Pracę z osobą po udarze rozpoczyna się najwcześniej, jak tylko jest to możliwe, na oddziale, a nawet wprost na łóżku. Ważne jest, by rekonwalescent czynnie uczestniczył w procesie rehabilitacji, ponieważ tylko wówczas zmiany będą się cofać. W wielu przypadkach do pracy z osobą po udarze angażowany jest logopeda, a także psycholog.

Profilaktyka udaru mózgu

W celach profilaktycznych należy prowadzić zdrowy i aktywny tryb życia. Ryzyko udaru mózgu zmniejsza także prawidłowa dieta oraz ograniczenie picia alkoholu i palenia papierosów. Choć zazwyczaj ocenia się, że przyczyna wylewu krwi do mózgu leży w prowadzonym wcześniej trybie życia, warto pamiętać, że czynnikiem sprzyjającym rozwojowi zmian może być prowadzenie nerwowego, pełnego stresów życia. Z tego względu ważnym aspektem profilaktyki przeciw udarowej jest dbanie o komfort psychiczny i eliminowanie czynników generujących stres.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Syndrom zimnej ręki. Marzną ci dłonie i stopy przez cały rok? To sygnał od organizmu!

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Miała 18 lat, kiedy usłyszała, że został jej rok życia. Dziś chce nam przekazać 5 ważnych lekcji

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

Dr n. med. Maria Maliszewska / fot. neurosphera

„Po czwartej, piątej dekadzie życia wzrasta zachorowalność na depresję”. O wpływie menopauzy na mózg mówi dr n. med. Maria Maliszewska

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

„Kiedyś lekarze mówili, że parkinson lubi spokój. Teraz zmieniają zdanie. Po diagnozie trzeba się szybko otrząsnąć”

12-latek może zostać odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Rodzice przegrali walkę z brytyjskim Sądem Najwyższym

12-latek miał być odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Sądowa batalia rodziców z lekarzami

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

Skrzypaczka operowa w trakcie operacji usunięcia guza mózgu... grała na skrzypcach. To wideo trzeba zobaczyć!

Pacjentka grała na skrzypcach w trakcie operacji usunięcia guza mózgu. „Niesamowity pokaz mocy nauki!”

Pacjent po ostrym udarze mózgu powrócił do zdrowia. Wielki sukces polskich lekarzy!

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

"W pewnym momencie nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć" - mówi Emilia Clerke o afazji

„Nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć” – mówi Emilia Clarke o afazji

Kąpał się w jeziorze. Doszło do zakażenia amebą „zżerającą mózg”

ECMO – urządzenie, które daje płucom i sercu czas na regenerację lub przeszczep

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×