Przejdź do treści

Anhedonia – niezdolność do przeżywania przyjemności. Przyczyny, objawy i leczenie

załamana kobieta
Fot. anhedonia / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ampułka z lekiem
Mieszanie szczepionek na COVID-19 zwiększa odporność. Nowe wnioski naukowców
Iga Krefft
Iga Krefft: Od sześciu lat choruję na nerwicę z epizodami depresji. Dwa lata temu przeszłam załamanie nerwowe
opalanie po covid-19/
Osoby zaszczepione przeciw COVID-19 i ozdrowieńcy powinni uważać z opalaniem – uczulają włoscy lekarze
Christian Eriksen
 „To co, uratowało Eriksena, to szybka reakcja jego kolegów!”. Lekarka apeluje, by nie bać się udzielać pierwszej pomocy
Niewyspana nie siadaj za kierownicę! Brak snu działa jak alkohol / istock
Niewyspana nie siadaj za kierownicę! Brak snu działa jak alkohol

Anhedonia to stan smutku, przygnębienia, niemożności przeżywania radości, szczęścia, satysfakcji. Często jest to jeden z objawów, który umożliwia diagnozę depresji. Jednak stan anhedonii może dotknąć pacjentów cierpiących też na inne zaburzenia psychiczne, jak np. chorobę afektywną dwubiegunową czy schizofrenię.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Jacek Podstolski
lekarz

Anhedonia to obniżenie nastroju uniemożliwiające przeżywanie przyjemności. Bywa, że objawy anhedonii mogą występować na przemian ze stanami maniakalnymi. Taka dynamika emocji ma miejsce u osób cierpiących na chorobę afektywną dwubiegunową czy u pacjentów ze schizofrenią. Jak leczyć anhedonię i jakie są przyczyny anhedonii, to pytania wielu osób cierpiących na długotrwałe obniżenie nastroju.

Dziewczyna z schizofrenią paranoidalną

Co to jest anhedonia?

Anhedonia to stan emocjonalny człowieka, w którym nie jest on zdolny do odczuwania pozytywnych emocji, a jedynie uczuć negatywnych, takich jak smutek czy przygnębienie. Anhedonia uniemożliwia przeżywanie radości z rozkoszy emocjonalnych, zmysłowych i intelektualnych, cielesnych i duchowych. Psychiatrzy określają anhedonię mianem obniżonego nastroju, który charakteryzuje się także poczuciem beznadziejności, niską samooceną, widzeniem całego życia w czarnych barwach. Z kolei nastrój definiowany jest jako stan uczuciowy utrzymujący się przez dłuższy czas, w przeciwieństwie do emocji, które są krótkotrwałe (określane jako afekt). Nastrój wpływa na postrzeganie rzeczywistości i sposób funkcjonowania człowieka.

Przyczyny anhedonii łączą się zapewne ze zmianami neuronalnymi. Istnieją teorie głoszące, że może pojawiać się w przypadku uszkodzenia mózgu. Objawy anhedonii powodują trudności w normalnym funkcjonowaniu społecznym. W sytuacji, gdy nic nie sprawia przyjemności, ani kontakty z bliskimi osobami, ani ulubione rozrywki, ciężko jest się odnaleźć zarówno w pracy, jak i w relacjach międzyludzkich. Poza tym anhedonii zazwyczaj towarzyszy spłycenie afektu, czyli brak wyrażania emocji, nawet tych negatywnych. Osoba z tym zaburzeniem jest pozbawiona ekspresji. Z początku można pomyśleć, że towarzyszy jej stoicki spokój, jednak wewnętrznie to są zupełnie inne stany emocjonalne. W psychologii opisywane jest też takie zjawisko jak anhedonia indukowana, czyli wyćwiczona powściągliwość emocjonalna wynikająca np. z przynależności do danej grupy wyznaniowej, sekty. Kolejną przyczyną pojawienia się anhedonii jest działanie niepożądane leków przeciwdepresyjnych (selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny lub inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny). Do diagnostyki i oznaczenia stanu zaawansowania anhedonii wykorzystywana jest Skala Odczuwania Przyjemności SHAPS (Snaith-Hamilton Pleasure Scale).

Zobacz także

Depresja a anhedonia – leczenie

Utrata zainteresowań oraz zaprzestanie wszystkich aktywności będących zazwyczaj dla danej osoby źródłem przyjemności to znak, że należy zgłosić się do specjalisty, gdyż anhedonia często bywa pierwszym z objawów depresji. Depresję można leczyć zarówno farmakologicznie, jak i poprzez psychoterapię. Należy też wiedzieć, że depresja oraz stan anhedonii są uleczalne. Po zdiagnozowaniu schorzenia psychicznego, którego objawem była anhedonia, leki dostosowane są do danego zaburzenia. Nie zawsze muszą to być schorzenia długotrwałe. Anhedonia pojawia się także przy depresjach sezonowych czy przeżywaniu trudnych sytuacji życiowych, np. żałoby.

Leki przeciwdepresyjne działają pobudzająco na nastrój oraz odhamowująco na napęd psychoruchowy. Wśród leków przeciwdepresyjnych wyróżnia się:

  • leki hamujące wychwyt zwrotny neuroprzekaźników (SSRI, SNRI),
  • leki hamujące wychwyt zwrotny przekaźników o działaniu receptorowym,
  • leki o działaniu receptorowym,
  • leki o atypowym mechanizmie działania,
  • inhibitory oksydazy monoaminowej (IMAO),
  • leki normotymiczne.

Etiopatogeneza zaburzeń emocjonalnych jest złożona. Długotrwałe pogorszenie nastroju może wynikać z dysfunkcji układu serotoninergicznego, który również reguluje proces snu i czuwania oraz aktywności ruchowej. Istotną rolę w rozwoju depresji odgrywa także oś podwzgórze przysadka nadnercza, która wydziela hormony regulujące odpowiedź organizmu na stres. Zaburzenia hormonalne wynikające z długotrwałego stresu również prowadzą do zaburzeń pracy ośrodków odpowiedzialnych za nastrój, napęd psychoruchowy, rytmy dobowe, mechanizm pamięci i emocjonalności (strach, niepokój). Także działania niepożądane niektórych leków przeciwdepresyjnych mogą być przyczyną obniżenia nastroju, a nawet prób i myśli samobójczych, agresji, zachowań buntowniczych i przestępczych (np. SSRI stosowane u dzieci i młodzieży). Należy jednak pamiętać, że dobrze dobrane leczenie farmakologiczne, prowadzone pod stałą opieką specjalisty i połączone z psychoterapią, może zdecydowanie poprawić jakość życia cierpiących na depresję lub inne stany, w wyniku których dochodzi do zaburzenia nastroju.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Bilikiewicz A., Pużyńska S., Rybakowski J., Wciórek J., „Psychiatria”, Wrocław, Urban & Partner, 2002.
Janiec W., „Kompendium farmakologii”, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2015.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Terapia… lasem

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – komfort w chorobie w starszym wieku. Na czym polega? Czy możemy się tego nauczyć?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Relaksacja Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Galwanizacja – co to jest, działanie i przeciwwskazania

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Kobieta leży na sofie

Lek. Joanna Adamiak: każdy z nas może doświadczyć objawów jet lagu w codziennym życiu w stałej strefie czasowej

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Nerw łokciowy – funkcje, uszkodzenie, ćwiczenia i operacja

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

Kora mózgowa – funkcje, budowa, zanik i śmierć

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Najpopularniejsze

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?