Przejdź do treści

Anhedonia – niezdolność do przeżywania przyjemności. Przyczyny, objawy i leczenie

załamana kobieta
Fot. anhedonia / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Wrzody żołądka – jak wyglądają objawy? Wyjaśnia gastroenterolog
4 sposoby na pogodzenie się
Jak się skutecznie pogodzić? Skorzystaj ze wskazówek psychologa
Chwile, kiedy dziecko wyrasta z małej fasolki, warte są każdej sekundy. Zobacz galerię niesamowitej radości z oczekiwania
Judy Chicago, matka chrzestna waginy: feminizm jest humanizmem
Chleb bez mąki. Wzbogać swoje wielkanocne menu o zdrowe pieczywo

Anhedonia to stan smutku, przygnębienia, niemożności przeżywania radości, szczęścia, satysfakcji. Często jest to jeden z objawów, który umożliwia diagnozę depresji. Jednak stan anhedonii może dotknąć pacjentów cierpiących też na inne zaburzenia psychiczne, jak np. chorobę afektywną dwubiegunową czy schizofrenię.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Jacek Podstolski
lekarz

Anhedonia to obniżenie nastroju uniemożliwiające przeżywanie przyjemności. Bywa, że objawy anhedonii mogą występować na przemian ze stanami maniakalnymi. Taka dynamika emocji ma miejsce u osób cierpiących na chorobę afektywną dwubiegunową czy u pacjentów ze schizofrenią. Jak leczyć anhedonię i jakie są przyczyny anhedonii, to pytania wielu osób cierpiących na długotrwałe obniżenie nastroju.

Dziewczyna z schizofrenią paranoidalną

Co to jest anhedonia?

Anhedonia to stan emocjonalny człowieka, w którym nie jest on zdolny do odczuwania pozytywnych emocji, a jedynie uczuć negatywnych, takich jak smutek czy przygnębienie. Anhedonia uniemożliwia przeżywanie radości z rozkoszy emocjonalnych, zmysłowych i intelektualnych, cielesnych i duchowych. Psychiatrzy określają anhedonię mianem obniżonego nastroju, który charakteryzuje się także poczuciem beznadziejności, niską samooceną, widzeniem całego życia w czarnych barwach. Z kolei nastrój definiowany jest jako stan uczuciowy utrzymujący się przez dłuższy czas, w przeciwieństwie do emocji, które są krótkotrwałe (określane jako afekt). Nastrój wpływa na postrzeganie rzeczywistości i sposób funkcjonowania człowieka.

Przyczyny anhedonii łączą się zapewne ze zmianami neuronalnymi. Istnieją teorie głoszące, że może pojawiać się w przypadku uszkodzenia mózgu. Objawy anhedonii powodują trudności w normalnym funkcjonowaniu społecznym. W sytuacji, gdy nic nie sprawia przyjemności, ani kontakty z bliskimi osobami, ani ulubione rozrywki, ciężko jest się odnaleźć zarówno w pracy, jak i w relacjach międzyludzkich. Poza tym anhedonii zazwyczaj towarzyszy spłycenie afektu, czyli brak wyrażania emocji, nawet tych negatywnych. Osoba z tym zaburzeniem jest pozbawiona ekspresji. Z początku można pomyśleć, że towarzyszy jej stoicki spokój, jednak wewnętrznie to są zupełnie inne stany emocjonalne. W psychologii opisywane jest też takie zjawisko jak anhedonia indukowana, czyli wyćwiczona powściągliwość emocjonalna wynikająca np. z przynależności do danej grupy wyznaniowej, sekty. Kolejną przyczyną pojawienia się anhedonii jest działanie niepożądane leków przeciwdepresyjnych (selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny lub inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny). Do diagnostyki i oznaczenia stanu zaawansowania anhedonii wykorzystywana jest Skala Odczuwania Przyjemności SHAPS (Snaith-Hamilton Pleasure Scale).

Zobacz także

Depresja a anhedonia – leczenie

Utrata zainteresowań oraz zaprzestanie wszystkich aktywności będących zazwyczaj dla danej osoby źródłem przyjemności to znak, że należy zgłosić się do specjalisty, gdyż anhedonia często bywa pierwszym z objawów depresji. Depresję można leczyć zarówno farmakologicznie, jak i poprzez psychoterapię. Należy też wiedzieć, że depresja oraz stan anhedonii są uleczalne. Po zdiagnozowaniu schorzenia psychicznego, którego objawem była anhedonia, leki dostosowane są do danego zaburzenia. Nie zawsze muszą to być schorzenia długotrwałe. Anhedonia pojawia się także przy depresjach sezonowych czy przeżywaniu trudnych sytuacji życiowych, np. żałoby.

Leki przeciwdepresyjne działają pobudzająco na nastrój oraz odhamowująco na napęd psychoruchowy. Wśród leków przeciwdepresyjnych wyróżnia się:

  • leki hamujące wychwyt zwrotny neuroprzekaźników (SSRI, SNRI),
  • leki hamujące wychwyt zwrotny przekaźników o działaniu receptorowym,
  • leki o działaniu receptorowym,
  • leki o atypowym mechanizmie działania,
  • inhibitory oksydazy monoaminowej (IMAO),
  • leki normotymiczne.

Etiopatogeneza zaburzeń emocjonalnych jest złożona. Długotrwałe pogorszenie nastroju może wynikać z dysfunkcji układu serotoninergicznego, który również reguluje proces snu i czuwania oraz aktywności ruchowej. Istotną rolę w rozwoju depresji odgrywa także oś podwzgórze przysadka nadnercza, która wydziela hormony regulujące odpowiedź organizmu na stres. Zaburzenia hormonalne wynikające z długotrwałego stresu również prowadzą do zaburzeń pracy ośrodków odpowiedzialnych za nastrój, napęd psychoruchowy, rytmy dobowe, mechanizm pamięci i emocjonalności (strach, niepokój). Także działania niepożądane niektórych leków przeciwdepresyjnych mogą być przyczyną obniżenia nastroju, a nawet prób i myśli samobójczych, agresji, zachowań buntowniczych i przestępczych (np. SSRI stosowane u dzieci i młodzieży). Należy jednak pamiętać, że dobrze dobrane leczenie farmakologiczne, prowadzone pod stałą opieką specjalisty i połączone z psychoterapią, może zdecydowanie poprawić jakość życia cierpiących na depresję lub inne stany, w wyniku których dochodzi do zaburzenia nastroju.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Bilikiewicz A., Pużyńska S., Rybakowski J., Wciórek J., „Psychiatria”, Wrocław, Urban & Partner, 2002.
Janiec W., „Kompendium farmakologii”, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2015.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lekarz nakładający na plecy kobiety pijawkę, w celu wykonania hirudoterapii

W jakim celu wykonuje się hirudoterapię? Szanse i zagrożenia związane z leczeniem pijawkami lekarskimi

Kobieta na zabiegu peelingiem enzymatycznym

Jak działa peeling enzymatyczny? Efekty, przebieg zabiegu, wskazania i przeciwwskazania

Dwójka lekarzy wykonuje sedacje pacjentowi

Na czym polega sedacja i w jakim celu się ją stosuje? Rodzaje, bezpieczeństwo i wskazania do sedacji

Kobieta na zabiegu osoczem bogatopłytkowym

Leczenie osoczem bogatopłytkowym – wszechstronne zastosowanie i efekty preparatu krwiopochodnego

Dziewczyna uzależniona od komputera

Uzależnienie od komputera i Internetu u dzieci i młodzieży – objawy i sposoby leczenia

kobieta zasłania twarz przed światłem słonecznym z powodu światłowstrętu

Światłowstręt – objawy i leczenie nadwrażliwości oczu. Skąd bierze się światłowstręt?

Chłopiec na hamaku wymagający terapii behawioralnej

Terapia behawioralna – historia i charakterystyka. Na czym polega jej skuteczność?

Kobieta siedząca pod ścianą i cierpiąca na hipernatermię

Jak powstaje hipernatremia? Przyczyny, objawy i leczenie choroby

Krew pobrana do fiolki do badania LDH

LDH – czym jest ten wskaźnik i o czym mówi jego wysoki poziom?

Krew we fiolce pobrana do badania AspAT

AspAT – czym zajmuje się ten enzym i w jakim celu bada się jego poziom?

Kobieta pod zabiegu mikrodermabrazji

Mikrodermabrazja – na czym polega ten zabieg i czy jest skuteczny?

Kobieta cierpiąca na przerost nadnerczy

Czym jest i jak się objawia wrodzony przerost nadnerczy? Konsekwencje schorzenia

Kobieta odczuwająca skutki wstrząsu kardiogennego

Wstrząs kardiogenny – objawy, postępowanie i leczenie w stanie zagrożenia życia

Kobieta wykonująca resuscytację na manekinie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – na czym polega i jak ją prawidłowo wykonać?

Kobieta w ciąży siedząca na kanapie i stresująca się

Stres w ciąży – czy ma negatywny wpływ na rozwój dziecka?

Dziecko trzyma się za ucho z powodu bólu

Jak postępować w przypadku bólu ucha? Jak uśmierzyć ból?

Starsza kobieta z ryzykiem raka skóry

Rak skóry – rodzaje, objawy i leczenie nowotworu. Jaka jest przyczyna zmian?

Lekarka badająca mężczyznę chorego na Zespół Conna

Zespół Conna – przyczyny i objawy hiperaldosteronizmu. Hiperaldosteronizm pierwotny i wtórny

Krwinki zmierzające w stronę aglutencji

Aglutynacja – na czym polega ten proces i do czego się go wykorzystuje?

Kobieta trzymająca się za szyję z powodu mioklonii

Mioklonie – czym są, jakie są ich przyczyny i objawy? Czy mioklonie świadczą o chorobie?

Kobieta na konsultacji u lekarza w sprawie ozonoterapii

Ozonoterapia – czym jest ta metoda? Przy jakich schorzeniach jest zalecana terapia ozonowa?

Lekarz przeprowadzający toksykologię

Toksykologia – czym się zajmuje? Dlaczego warto badać właściwości substancji toksycznych?

Kobieta z objawem Chełmońskiego, trzymająca się za ramię z powodu skurczu

Objaw Chełmońskiego – czym jest i w jakim celu stosują go medycy?

Kobieta o osobowości schizoidalnej, czytająca książkę

Osobowość schizoidalna – podłoże, objawy i leczenie. Na czym polega zaburzenie?