Przejdź do treści

„Co mówi o tobie wynik psychotestu?”. Psycholożka zdradza, jakie niebezpieczeństwa mogą się kryć za efektem horoskopowym

Efekt horoskopowy w psychologii / istock
Efekt horoskopowy w psychologii / istock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Młoda krew wydłuża życie? Naukowcy w końcu poznali odpowiedź
„Tam na dole”, „muszelka”, „siusia”. Badanie pokazało, jak Polki nazywają swoje narządy płciowe
Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda „Grease” od 30 lat chorowała na nowotwór
Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła
Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

Znasz to uczucie, kiedy czytasz horoskop lub wynik w internetowym psychoteście i masz ochotę wykrzyczeć, że to o tobie? Odpowiedzialnym za ten stan może być efekt horoskopowy, nazywany także efektem Forera lub Barnuma. Dzięki niemu każdy znajdzie w nich coś dla siebie! Jak działa ten schemat?

Czy to jest o tobie?

„Masz potrzebę, by ludzie cię lubili i podziwiali, jednak jesteś osobą krytyczną wobec siebie. Masz duże możliwości, które wciąż pozostają niewykorzystane. Niekiedy masz poważne wątpliwości, czy twoja decyzja była dobra albo czy twoje czyny były właściwe. Życie nauczyło cię, aby nie przesadzać ze szczerością, kiedy się przed kimś otwierasz. Czasem bywasz osobą otwartą na ludzi, ale innym razem ostrożną i zdystansowaną. Niektóre z twoich marzeń wydają się być nierealistyczne” – taki przykładowy opis charakteru opublikowała na swoim instagramowym profilu psycholożka Joanna Gutral.

Ekspertka daje nam zadanie: określ na skali od 0 do 5, na ile trafnie ten opis oddaje ciebie. I tłumaczy, dlaczego tak wielu z nas zaznaczyło zapewne okolice piątki.

„Ponad 70 lat temu psycholog Bertram R. Forer przeprowadził dwuczęściowy eksperyment wśród swoich studentów. W pierwszej części Forer rozdał badanym kwestionariusz z prośbą o jego wypełnienie. Obiecał, że na podstawie wyników testu każda osoba otrzyma spersonalizowany opis swojej osobowości. Tydzień później badani dostali kartki z opisami” – czytamy na profilu Joanny Gutral.

W rzeczywistości Forer nie wziął pod uwagę żadnego z wyników testu i przygotował identyczne diagnozy osobowości dla wszystkich badanych. Fragmenty opisu, który otrzymali studenci psychologa, to właśnie cytat z początku naszego artykułu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Para całuje się

Efekt horoskopowy

„Okazało się, że średnia ocena trafności opisu dokonana przez studentów Forera wyniosła 4,26. Późniejsze badania (Synder, 1977) wykazały, że siła tego efektu, który nazywany jest horoskopowym, zależy od tego, ile danych o sobie przekazał badany. Jeśli nie przekazał żadnych informacji, wówczas ocena trafności opisu wynosiła 3,24. Przekazanie tylko daty urodzenia sprawiało, że średnia trafności rosła do 4,38” – pisze ekspertka.

I dodaje, że efekt horoskopowy (nazywany także efektem Forera lub Barnuma) polega na skłonności do przyjmowania ogólnych opisów jako trafnych w odniesieniu do siebie.

„Prawdopodobnie, gdybyśmy teraz przeczytały horoskop z poprzedniego tygodnia dla naszych znaków zodiaków, coś z tych prognoz uznałybyśmy za prawdziwe. Właśnie na takiej zasadzie działa efekt horoskopowy – dostajemy niejednoznaczny tekst, który można rozumieć na wiele różnych sposobów i dzięki temu pasuje niemal do każdej sytuacji i osoby” – wyjaśnia ekspertka.

I dodaje, że chociaż efekt Barnuma wykorzystywany jest w całej branży horoskopów, to jeszcze nie koniec jego zasięgu. Takie ogólne przekazy sprawdzają się również w reklamie i handlu.

„To mogą być komunikaty, które opierają się na pozytywnych cechach osobowości (’Na pewno podejmiesz rozsądną decyzję, widzę, że znasz się na rzeczy i nie stracisz okazji, kiedy ją zobaczysz’), ale mogą też być skierowane do konkretnej grupy osób, która potrzebuje danej usługi (’Często się martwisz, wracasz do wcześniej podjętych decyzji i zastanawiasz się nad nimi, bywasz zamknięty i zdystansowany – nasz warsztat podnoszenia samooceny jest właśnie dla ciebie!’)” – wymienia psycholożka.

Terapia lasem

Efekt horoskopowy w psychologii

Psycholożka pisze dalej, że efekt horoskopowy pojawia się również w psychologii.

„Z jednej strony mamy do czynienia z psychotestami, szybkimi narzędziami do oceny tego, jakim człowiekiem jesteś (albo jakim bohaterem z serialu, a nawet jakim rodzajem pizzy), które wiele z nas traktuje jak niegroźną zabawę, z drugiej z masą poradników psychologicznych, wpisów blogowych i postów na Instagramie, które ogólnie opisują zjawisko, a kiedy my je czytamy, wydaje nam się, że są o nas, jakby autor tych słów doskonale znał nasze życia” – czytamy na profilu Joanny Gutral.

Jakie jest tego niebezpieczeństwo? Jak wyjaśnia ekspertka, przede wszystkim autodiagnozy i zjawiska samospełniającej się przepowiedni, czyli takiej sytuacji, gdy utożsamiamy się z jakąś etykietą (również oficjalną diagnozą) i zaczynamy zachowywać się tak, żeby do tej etykiety pasować.

„Nie ma nic złego w rzetelnie przygotowanych poradnikach samopomocowych czy dobrze prowadzonej psychoedukacji na Instagramie, ale pamiętajmy, że każde takie kliknięcie w mózgu 'To o mnie!’ warto skonsultować ze specjalistą. Dzięki temu nie zostaniecie ze swoją autodiagnozą same, otrzymacie wsparcie i narzędzia pomagające poradzić sobie z tym, co dana diagnoza niesie” – pisze psycholożka.

Joanna Gutral – kim jest?

Joanna Gutral jest psycholożką, certyfikowaną psychoterapeutką Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej, doktorantką w Instytucie Psychologii Uniwersytetu SWPS w Warszawie, psychoedukatorką i podcasterką.

W podcaście „Gutral Gada” ekspertka porusza wątki związane ze zdrowiem psychicznym, dobrostanem, relacjami i rozwojem osobistym.

Joanna Gutral prowadzi też swój profil na Instagramie. W publikowaniu postów pomaga jej m.in. autorka profilu @zaparzeciherbate, która przygotowała post o efekcie horoskopowym. Profil Gutral obecnie obserwuje niemal 29 tysięcy osób.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

W naszej pamięci genetycznej mieszanie wody z ziarnami jest mocno utrwalone. O niezwykłej mocy „bake therapy” /fot. iStock

W naszej pamięci genetycznej mieszanie wody z ziarnami jest mocno utrwalone. O niezwykłej mocy „bake therapy”

Dlaczego tak trudno reagować na mobbing, mówi psycholożka Karolina Ołdak /fot. Getty Images

„Wpojono nam, że trzeba dążyć do celu, nawet jeśli po drodze pojawiają się trudności”. Dlaczego tak trudno reagować na mobbing, mówi psycholożka Karolina Ołdak

Marysia Warych / fot. Jarosław Stróżyk

Marysia Warych: „Ludzie myślą, że mamy dwa tryby: albo nie możemy wstać z łóżka, albo mamy halucynacje i słyszymy głosy. Tymczasem choroba afektywna dwubiegunowa ma różne oblicza”

Dlaczego warto nauczyć się wdzięczności? / istock

„Niektórym wdzięczność przychodzi zdecydowanie trudniej”. Dlaczego warto nauczyć się wdzięczności, mówi psycholożka Milena Wojnarowska

Katarzyna Kucewicz, psycholożka, pedagożka i psychoterapeutka, autorka książki "Kobiety, które czują za bardzo "

„Trudno sobie wyobrazić lepszą i czulszą kochankę niż kobieta wysoko wrażliwa” – mówi psycholożka Katarzyna Kucewicz

„Słowami nazywamy to, co już wiemy, natomiast ciało ma dostęp do treści, które są w nas tajemnicą”. O mocy terapii tańcem mówi Katarzyna Dańska

Hayden Panettiere / gettyimages

Hayden Panettiere ujawniła przyczyny swojego odejścia z show-biznesu. „Byłam w cyklu samozniszczenia, w moim życiu nie było żadnych barw poza szarością”

Gdy ich bliscy chorują, oni sami są cichymi pacjentami. Tak w Polsce wygląda opieka nad osobami ze schizofrenią

„Zawsze noszę w torebce cukierki chili”. O życiu z chorobą schizoafektywną opowiada Dorota Solarska, autorka książki „Artystka przetrwania”

Nie stawiaj siebie na szarym końcu! / pexels

Nie stawiaj siebie na szarym końcu! Dlaczego tak trudno o siebie zadbać?

Gruba w głowie. „Schudłam 18 kg i poczułam się oszukana. Czekałam na wielką zmianę, a czułam się tylko gorzej”

Słyszałaś, że jesteś dojrzała jak na swój wiek? To może być trauma / istock

Często słyszała, że jest dojrzała jak na swój wiek. „To nie do końca dojrzałość, a wynik przeżytych traum”

Medytacja - czas na słuchanie siebie / unsplash

Czas na słuchanie siebie. „Nie musimy być zaawansowanymi medytującymi, aby czerpać korzyści z medytacji”

„Kundalini była jogą dla uprzywilejowanych, tylko wybrani mogli ją praktykować”. Dlaczego mówi się, że modna odmiana jogi zmienia życie, wyjaśnia Monika Wypych

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia / pexels

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia, z czego może wynikać wzrost zapadalności na choroby psychiczne

Trening autogenny Schultza i Jacobsona. Co to jest? Komu może pomóc?

Muzykoterapia – dla dzieci i dorosłych. Czy muzyką można wyleczyć depresję?

Jeśli twój bliski choruje, wydrukuj i zapamiętaj! Rady Moniki Kotlarek dla rodzin i przyjaciół osób z zaburzeniami psychicznymi

Dziecko siedzi na podłodze

Wojewódzki Szpital Psychiatryczny o wstrzymaniu przyjęć na oddział dziecięcy: „To nasz niemy krzyk”

Barbara Filipczyńska /fot. archiwum prywatne

„Kiedy dusza ustala kierunek działania, a umysł je realizuje, zaczynamy żyć tak, jak chcemy”. Czym jest Soul Coaching® mówi Barbara Filipczyńska

Praca, dom, obowiązki… Spokojnie, nie wszystko w życiu musi być idealne. Oto 5 powodów, dla których czasem dobrze odpuścić

„Nie idziemy do lasu zwiedzać, tylko wziąć w nim udział”. O wielkiej mocy lasoterapii mówi psychiatra i ekoterapeutka Katarzyna Simonienko

Kobieta śmieje się a w ręce trzyma drinka

„Weź się wyluzuj!”. Tylko jak? Oto kilka rad, dzięki którym nauczysz się „odpuszczać”

Kobieta

Prawie połowa młodych dorosłych zmaga się z problemami ze zdrowiem psychicznym. Badacze: „Liczby były dla nas zaskoczeniem”

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×