Przejdź do treści

Czym jest siatkówczak? Przyczyny, objawy, rozpoznanie i leczenie nowotworu u dzieci

Kobieta ma zamknięte oczy, naciąga chorą powiekę z zaczerwienieniem i guzkiem
Fot. wifesun/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
szczepionki AstraZeneca/ Getty
AstraZeneca odwołała dostawę szczepionek do Polski. „To sytuacja absolutnie skandaliczna”
Kubek termiczny
Zwróć uwagę na oznaczenia plastikowych opakowań. Niektóre mogą wydzielać toksyny!
Covaxin
Pierwsza indyjska szczepionka przeciw COVID-19 skuteczna w 81 proc.
Dolly Parton
Dolly Parton śpiewająco szczepi się na COVID-19. „Błagam cię, nie wahaj się”
O złych przeżyciach najlepiej zapomnieć. Podpowiadamy, jak przestać rozpamiętywać

Siatkówczak to złośliwy nowotwór oka, który występuje u dzieci. Wyróżnia się dwa rodzaje choroby – uwarunkowaną genetycznie i niedziedziczną. W większości przypadków pierwsze objawy siatkówczaka ujawniają się w 1 roku życia dziecka. Należą do nich zez, biały odblask oka i poszerzenie źrenicy.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Siatkówczak u dzieci w większości przypadków rozwija się tylko w jednym oku. Jego pojawienie się jest spowodowane mutacją w chromosomie 13 lub komórkach macierzystych siatkówki. Jest to najczęstszy wewnątrzgałkowy nowotwór u dzieci. Szacuje się, że zapadalność wynosi 1 na 20 tysięcy urodzeń. Siatkówczak u dorosłych występuje niezwykle rzadko.

Co to jest siatkówczak?

Siatkówczak oka (retinoblastoma) to wewnątrzgałkowy nowotwór złośliwy występujący u dzieci. Ma postać guza, który wywodzi się w pierwotnych komórek siatkówki. Nieleczony lub późno rozpoznany może prowadzić do przerzutów, a nawet śmierci. Ponad 60% przypadków siatkówczaka u dzieci obejmuje tylko jedno oko, u pozostałych stwierdza się występowanie patologii w obu oczach, ale zwykle nie jednocześnie, w różnym stadium. Znane są pojedyncze przypadki, kiedy rozpoznany został siatkówczak u dorosłych, jednak zdarza się to bardzo rzadko.

Wyróżnia się dwa rodzaje siatkówczaka u dzieci:

  • postać dziedziczną – związaną z mutacją w chromosomie 13, która jest przekazywana autosomalnie dominująco i mutacją w komórkach macierzystych siatkówki,
  • postać niedziedziczną – związaną z mutacją w pierwotnych komórkach siatkówki.

Objawy siatkówczaka u dzieci

Pierwsze objawy siatkówczaka u dzieci to zez i leukokoria (objaw białej źrenicy), czyli biały odblask z dna oka widoczny na źrenicy. Początkowo symptom ten jest niestały, nie zawsze widoczny lub widziany tylko pod pewnymi kątami i przy odpowiednim oświetleniu. Niekiedy leukokorię można zauważyć na fotografiach wykonanych przy użyciu lampy błyskowej. Pozostałe objawy siatkówczaka u dzieci to:

  • różnice w zabarwieniu tęczówek obu oczu,
  • jednostronne poszerzenie źrenicy,
  • ropny wysięk w przedniej komorze oka,
  • jaskra,
  • zapalenie tkanki łącznej oczodołu,
  • wytrzeszcz,
  • powiększenie gałki ocznej z powodu wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego (woloocze),
  • wylew krwi do przedniej komory oka,
  • oczopląs,
  • wrodzony niedorozwój gałki ocznej (małoocze).

Nie wszystkie powyższe objawy siatkówczaka muszą wystąpić, natomiast prawie zawsze występuje zez i leukokoria. Zdarzają się przypadki, że nowotwór bardzo długo rozwija się bezobjawowo. Przerzuty stwierdza się zazwyczaj w węzłach chłonnych szyjnych, tkance mózgowej i kościach czaszki.

Jakie są przyczyny siatkówczaka u dzieci?

Przyczyny siatkówczaka u dzieci to mutacje w chromosomach i komórkach pierwotnych siatkówki, które są dziedziczone autosomalnie dominująco (przekazywane przez ojca lub matkę w komórce rozrodczej) lub niedziedziczne, gdzie zmiana w genach zachodzi tylko na poziomie komórek macierzystych siatkówki. W przypadku typu uwarunkowanego genetycznie nowotwór ujawnia się w 80–100% przypadków.

Zobacz także

Jak rozpoznać siatkówczaka?

W przypadku podejrzenia siatkówczaka lub zaobserwowania u dziecka zeza należy udać się do poradni okulistycznej w celu wykonania badań diagnostycznych. Lekarz wykona tzw. wziernikowanie pośrednie, czyli badanie gałki ocznej za pomocą wziernika zawierającego źródło światła i system powiększających soczewek. Aby rozpoznać siatkówczaka u dziecka, wykonuje się również badania obrazowe: badanie ultrasonograficzne gałki ocznej, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny. Przy podejrzeniu przerzutów bada się płyn mózgowo-rdzeniowy.

Siatkówczak – w jakim wieku się go rozpoznaje?

Moment, w którym pojawiają się pierwsze objawy i następuje rozpoznanie siatkówczaka, zależy od rodzaju choroby. Postać uwarunkowana genetycznie w większości przypadków ujawnia się przed ukończeniem 1. roku życia. Natomiast w siatkówczaku niedziedzicznym zmiany nowotworowe i pierwsze symptomy choroby ujawniają się później, dlatego jest diagnozowany u dzieci w wieku 1–5 lat.

Siatkówczak – leczenie

Leczenie siatkówczaka zależy od stanu chorego, stadium zaawansowania nowotworu oraz kondycji drugiego oka. Zwykle stosuje się terapię miejscową i ogólną. Pierwsza z nich polega na usunięciu zmienionych chorobowo miejsc za pomocą krioterapii, laseroterapii, radioterapii lub miejscowej chemioterapii. Do metod ogólnych zaliczana jest chemioterapia podawana dożylnie.

Niekiedy jedynym rozwiązaniem jest usunięcie gałki ocznej (enukleacja). Z tego rodzaju leczenia korzysta się, kiedy zawiodły inne metody lub gdy w momencie rozpoznania zmiany są na zaawansowanym poziomie. Po zabiegu stosuje się implant oczodołowy, który umożliwia prawidłowy rozwój oczodołu i czaszki.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Anna Charko: Życie z chorobą jest jak wyprawa w Himalaje

„W latach 80. pacjent od razu szedł pod nóż. Agresywne operacje często niepotrzebnie okaleczały ludzi” – mówi prof. Wojciech Zegarski

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

„W chorobie doświadczałam momentów załamania”. Agata Buzek opowiedziała o swojej walce z rakiem

kobieta w bieliźnie

„To strasznie podstępna choroba, niedająca żadnych objawów”. Rak jelita grubego każdego dnia zabija w Polsce 33 osoby

DiLO, zielona karta, szybka ścieżka onkologiczna, pakiet onkologiczny – kompendium wiedzy

Luciana Rebello z matką Albą Gomes / Facebook

Zgoliła głowę, aby wesprzeć córkę walczącą z rakiem. „Tak wygląda miłość matki”

Tchawica – budowa, funkcje i najczęstsze choroby tchawicy

Oko – budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku

Grasica – gdzie jest i jakie pełni funcje? Choroby grasicy

Kobieta

„Polska pod względem zachorowalności na raka szyjki macicy znajduje się na 1. miejscu w Europie” – alarmuje położna Natalia Korzeniowska

Rak szyjki macicy / Istockphoto

3,2 tys. – tyle kobiet co roku w Polsce dowiaduje się, że ma raka szyjki macicy. „Pierwsza reakcja na diagnozę? Niedowierzanie, strach, zaprzeczenie…” – mówi dr Robert Jach, ginekolog-onkolog

Top 10 produktów chroniących przed rakiem

Kobieta

Jesteś w trakcie chemioterapii i masz problemy z pamięcią i koncentracją? Psychoonkolożka wyjaśnia, jak sobie z nimi poradzić

Kobieta robi ciasto w kuchni

Masz czarne akcesoria kuchenne? Lepiej z nich nie korzystaj! Ostrzega Mama Chemik

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Płaczące suche oko – co to jest? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

Płaczące suche oko – co to jest i czym się objawia? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

szczepionka przeciw COVID-19

Czy pacjenci z nowotworami powinni zaszczepić się przeciw COVID-19? Głos zabrało Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Ropień mózgu – przyczyny, objawy, leczenie i powikłania

Joanna Głowala z córką Oliwią

„Razem z innymi rodzicami onkodzieci czasem mówimy, że wspólnie walczyliśmy na wojnie. Teraz cieszę się czasem pokoju” – mówi Joanna Karska-Głowala

Test Schirmera – wskazania, rodzaje, przebieg badania

kobieta trzymająca rękę na dekolcie

USG grasicy – co wykrywa, wskazania, przygotowanie do badania

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

test ciążowy

Brak okresu, test negatywny. Kiedy wykonać test ciążowy?