Przejdź do treści

Jaskra – poznaj przyczyny, objawy i sposoby leczenia choroby

Kobieta poddaje się leczeniu jaskry
Jakie są objawy jaskry? Fot. nd3000 / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Bolesny obrzęk stóp w ciąży. Jak pomoże osteopatiia?
Bolesny obrzęk stóp w ciąży – jak może pomóc osteopata? Rozmowa z Eweliną Tyszko-Bury
Połóg – pierwsze dni po porodzie
Połóg – co cię może zaskoczyć tuż po porodzie? Opisuje Natalia Białobrzeska
Przyczyny wzdęć i zaparć / istock
Wzdęcia i zaparcia. Masz z nimi problem? Naturoterapeutka wyjaśnia możliwe przyczyny ich występowania
7 sygnałów, że pijesz za dużo wody
koronawirus, transmisja koronawirusa
Dlaczego niektórzy roznoszą koronawirusa bardziej niż inni?

Wyobrażasz sobie, żeby widzieć świat jak przez dziurkę od klucza? Terminem „jaskra” określamy grupę chorób, których wspólnym mianownikiem jest uszkodzenie nerwu wzrokowego, skutkujące ubytkiem pola widzenia. Jaskra jest podstępną chorobą, która może doprowadzić nawet do ślepoty. 

Na czym polega jaskra?

Jaskra, określana również jako „glaukoma”, to choroba oczu, na którą choruje około 70 mln ludzi na świecie. W przebiegu tego schorzenia w oczach wzrasta ciśnienie wewnątrzgałkowe, co skutkuje uszkodzeniem nerwu wzrokowego, które może być nieodwracalne. Gdy choroba nie jest leczona, rozwój tych zmian prowadzi do ślepoty. Jaskra stanowi drugą z najczęstszych przyczyn utraty wzroku w krajach rozwiniętych (pierwszą jest zaćma).

Jaskra oka – przyczyny

U zdrowego człowieka w przedniej komorze oka krąży przeźroczysta ciecz. Ciecz ta regularnie napływa i odpływa, tak aby w oku stale znajdował się odpowiedni jej poziom. Jest to potrzebne, aby w gałce ocznej utrzymać właściwe ciśnienie. Ruch cieczy może jednak zostać zaburzony – wówczas w gałce ocznej ciśnienie rośnie, co z kolei doprowadza do uszkodzenia nerwu wzrokowego, czyli neuropatii jaskrowej, która stanowi przyczynę jaskry.

Na jaskrę szczególnie powinny uważać osoby, które zmagają się z:

  • hiperlidemią (podwyższonym poziomem cholesterolu we krwi),
  • nadciśnieniem,
  • miażdżycą,
  • cukrzycą,
  • krótkowzrocznością lub dalekowzrocznością.

Czynniki te zwiększają ryzyko rozwoju choroby. Powszechność występowania jaskry zwiększa się z wiekiem. Na rozwój schorzenia silniej narażone są także osoby z rodzinnym obciążeniem (gdy choruje rodzic lub rodzeństwo).

Rodzaje jaskry u dorosłych

U dorosłych możemy wyróżnić kilka podstawowych typów jaskry:

  1. jaskra pierwotnaotwartego kąta – najczęstszy rodzaj jaskry, rozwijający się zwykle na przestrzeni wielu lat, jego przyczyną jest blokowanie kanałów odprowadzających ciecz wodnistą,
  2. jaskra pierwotnie zamkniętego kąta – jest wynikiem nieprawidłowej budowy oka, która odpowiada za zamknięcie kąta przesączania,
  3. jaskra wtórna– doprowadzają do niej inne choroby oka (np. zapalenie tego narządu).

Można wyróżnić także i inne, rzadziej występujące rodzaje jaskry:

  • jaskra barwnikowa – jest to rodzaj jaskry wtórnej, powstałej w wyniku blokowania odpływu cieczy na skutek uwalniania się melaniny, czyli barwnika, który jest odpowiedzialny za kolor tęczówki,
  • jaskra normalnego ciśnienia – mimo że ciśnienie wewnątrzgałkowe utrzymuje się tutaj w granicach normy, dochodzi do zaburzenia pola widzenia oraz uszkodzenia tarczy nerwu wzrokowego.

Rodzaje jaskry u dzieci

U dzieci możemy mieć do czynienia z innymi typami jaskry. Podstawowe rodzaje choroby charakterystyczne dla małoletnich to:

  • jaskra wrodzona– występuje już w momencie urodzenia, związana jest z nieprawidłowościami w budowie oka,
  • jaskra wtórna dzieci i niemowląt – pojawia się m.in. w wyniku urazów (tzw. jaskra pourazowa), nowotworów, zaburzeń metabolizmu.

Jaskra – objawy

Objawy jaskry na pierwszym etapie zazwyczaj są trudne do wychwycenia, gdyż w większości przypadków postępują w bardzo wolnym tempie – zwykle pacjenci na początku nie zauważają niepokojących symptomów. Pierwsze objawy jaskry to obniżenie jakości widzenia (zamazany, nieostry widok) i zmniejszenie pola widzenia (pacjent nie dostrzega tego, co znajduje się na brzegach pola widzenia).

Poszczególne typy jaskry mogą charakteryzować się występowaniem nieco innych objawów. Przykładowo, w przebiegu jaskry pierwotnie zamkniętego kąta pacjenci doznają tzw. „zamglonego widzenia”, widzą także tęczowe koła wokół różnych źródeł światła. Objawy jaskry u dorosłych mogą różnić się od tych występujących w postaciach rozwijających się u dzieci. Na przykład, w przypadku jaskry młodzieńczej, która występuje od 10. do 35. roku życia, poza zmianami widzenia, typowe jest także obserwowanie u pacjentów zmian w zachowaniu oraz zmniejszonego apetytu.

W niektórych (rzadkich) przypadkach, pierwsze objawy jaskry rozwijają się nagle. W tej postaci ostrej choroby symptomy to:

  • ostry ból oka,
  • mdłości i wymioty,
  • zaczerwienione oko,
  • ból głowy,
  • tkliwość wokół oczu,
  • widzenie pierścieni dookoła światła,
  • rozmazany obraz.
Kobieta podczas badania wzroku.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Zasięgnij porady lekarza, jeśli zauważyłaś jakiekolwiek zmiany widzenia. Jeśli faktycznie rozwija się u ciebie jaskra, wczesna diagnoza i wdrożenie leczenia zapobiegnie dalszemu pogorszeniu wzroku, które w przypadku tej choroby może zakończyć się całkowitą jego utratą. W przypadku, gdy zaobserwowałaś u siebie podane powyżej objawy ostrej postaci choroby, kluczowa jest jak najszybsza konsultacja się z lekarzem.

Przesiewowe badania w kierunku jaskry (w przypadku braku objawów) powinny być wykonywane co najmniej raz na 2 lata. Jeśli jesteś w grupie ryzyka wystąpienia choroby, zalecane jest częstsze wykonywanie testów.

Jak rozpoznać jaskrę? Badania stosowane w diagnostyce jaskry

Jaskrę diagnozuje się na podstawie kilku szybkich i bezbolesnych badań:

  • badania ciśnienia śródgałkowego (tonometrii),
  • badania kąta przesączania (gonioskopii),
  • oceny pola widzenia (perymetrii),
  • oceny nerwu wzrokowego.

Tonometria pozwala na określenie ciśnienia wewnątrz oka przy użyciu tonometra – przyrządu, który lekarz przykłada do powierzchni oka (czasami badanie może być także wykonywane bezdotykowo przy użyciu urządzenia wykorzystującego wydmuchiwane powietrze). Podwyższone ciśnienie śródgałkowe jest typową zmianą obserwowaną w przebiegu jaskry.

Podczas gonioskopii lekarz ogląda wypełnioną płynem przestrzeń między tęczówką i rogówką – w tym miejscu ciecz powinna przesączać się i opuszczać oko. Badanie umożliwia określenie typu jaskry (czy mamy do czynienia z jaskrą otwartego, czy zamkniętego kąta).

Testem, który pozwala zarówno diagnozować, jak i prognozować przebieg jaskry, jest ocena pola widzenia (inaczej nazywana perymetrią). Badanie może zostać wykonane na kilka sposobów (w zależności od wyposażenia placówki medycznej). W jednym z rodzajów perymetrii pacjentowi pokazywana jest sekwencja plam światła w różnych obszarach pola widzenia. Jeśli badany nie zauważa plam światła wyświetlanych w określonym miejscu, świadczy to o zawężeniu pola widzenia o ten obszar. Pierwszymi zmianami obserwowanymi u pacjentów w przebiegu jaskry są często ubytki w nosowej części pola widzenia, po których może następować koncentryczne jego zawężanie (zaburzenie widzenia bocznego), aż do zachowania widzenia tylko w części skroniowej.

Uszkodzenie nerwu wzrokowego może stanowić przyczynę jaskry, dlatego jego ocena należy do istotnych badań w diagnostyce tej choroby. W trakcie testu lekarz aplikuje do oczu krople powiększające źrenice, a następnie ocenia nerw przy użyciu lampy szczelinowej (czyli rodzaju mikroskopu z jasnym światłem) lub optycznej tomografii koherencyjnej (w której promienie światła są wykorzystywane do skanowania tylnej części oka i stworzenia jego obrazu).

Leczenie jaskry

Wyróżniamy 3 główne metody leczenia jaskry:

  1. farmakoterapię przy użyciu kropli do oczu,
  2. zabiegi laserowe,
  3. operacje.

Rodzaj terapii zależy od rodzaju jaskry i stopnia zaawansowania choroby. W początkowym stadium pacjentowi przepisuje się zwykle krople do oczu. Zapuszczanie kropli na jaskrę do worka spojówkowego ma za zadanie obniżyć ciśnienie krwi w oku i spowodować odpływ cieczy wodnistej. Często stosowanymi lekami są prostaglandyny i beta-blokery.

W trudniejszych przypadkach lub gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi rezultatów, konieczne może być wykonanie zabiegu laserowego lub operacji. Zabiegi laserowe uznaje się za bezpieczną i mało inwazyjną metodę leczenia jaskry. Polegają one na wypaleniu tych komórek czy fragmentów anatomicznych oka, które powodują obecność nadmiaru cieczy wodnistej lub utrudniają jej odpływ.

Operacje jaskry są sposobem leczenia o większej inwazyjności. Proponuje się je pacjentom, u których poprzednie metody nie mogą być zastosowane lub zostały wdrożone i nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. W czasie operacji lekarz nacina struktury, które powodują blokadę odpływu cieczy wodnistej lub wstawia do oka małą rurkę, która umożliwia lepszy drenaż cieczy.

Jaskra a zaćma

Jaskra przez pacjentów mylona bywa często z zaćmą, są to jednak dwie różne choroby, o odmiennym podłożu. Zaćma powstaje w wyniku stopniowego mętnienia soczewki oka, które wywołane jest przemianami białek obecnych wewnątrz oka. Zaćma i jaskra często nie dają początkowo wyraźnych objawów. W przypadku zaćmy symptomy, które powinny zwrócić naszą uwagę i skłonić do wizyty u okulisty to: stopniowe pogarszanie ostrości widzenia, zamglone widzenie, trudności w dostrzeganiu obiektów przy przygaszonym świetle, postrzeganie widzianych barw jako wyblakłych. Leczenie zaćmy polega na wykonaniu operacji wymiany soczewki oka.

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.

 

Źródła:

  1. National Health Service (2018) Glaucoma.
  2. Crowley K., Martin K. (red.) (2020) Patient education: Open-angle glaucoma (The Basics), UpToDate.
  3. National Health Service (2017) Age-related cataracts.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zbliżenie oka z zaćmą

Zaćma – operacja, objawy, leczenie. Jakie są przyczyny katarakty?

kobieta nerwica

Nerwica – jakie są jej objawy i rodzaje? Jak wygląda leczenie?

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Domowe sposoby na zapalenie spojówek. Jak leczyć?

Zapalenie spojówek: wirusowe, bakteryjne, alergiczne – objawy i leczenie

Krótkowzroczność, kobieta trzymająca okulary

Krótkowzroczność – rodzaje, przyczyny oraz sposoby leczenia miopii

Wierząc w teorie pseudonukowe, niszczysz sobie zdrowie. Optyczka wymienia najpopularniejsze z teorii, przez które można popsuć sobie wzrok

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Depresja – objawy, przyczyny i leczenie. Jak pomóc osobie z depresją?

Kobieta w białej bluzce trzyma się za brzuch w okolicy wątroby

Encefalopatia wątrobowa – czym jest? Objawy i leczenie choroby

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Dziecko jedzie samochodem i trzyma się za buzię

Choroba lokomocyjna – sposoby na kinetozę. Objawy, przyczyny, leczenie

Dwie kolorowe ręce na białym tle, które próbują się złapać

Autyzm – objawy, przyczyny i rodzaje zaburzenia. Jak leczyć autyzm?

Refrakcja oka - czym jest i jakie mogą być jej zaburzenia

Refrakcja oka – czym jest i jakie zaburzenia mogą się z nią wiązać?

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Choroby układu nerwowego – najczęstsze (i rzadsze) choroby

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG. Na czym polega elektromiografia i jakie są wskazania?

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Soczewki kontaktowe czy okulary na czas pandemii? Lekarze nie mają wątpliwości – soczewki to prosta droga do infekcji

Soczewki kontaktowe czy okulary na czas pandemii? Lekarze nie mają wątpliwości – soczewki to prosta droga do infekcji

Dwójka lekarzy wykonuje sedacje pacjentowi

Sedacja – co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy sedacja jest bezpieczna?

Okulary przeciwsłoneczne – nie kupuj ich na oko! Ekspert tłumaczy, jak dobrać okulary, żeby nie zaszkodzić zdrowiu

Okulary przeciwsłoneczne – nie kupuj ich na oko! Ekspert tłumaczy, jak dobrać okulary, żeby nie zaszkodzić zdrowiu

Kobieta w czarnej bluzce stoi naprzeciwko szyby, opiera się o nią głową

Załamanie nerwowe – jakie mogą być objawy, przyczyny i jak je leczyć?

Podkrążone oczy - przyczyny i sposoby na walkę z nimi

Podkrążone oczy – przyczyny i sposoby na walkę z nimi

Tajemnicze choroby

Tajemnicze choroby. Mimo postępu w nauce, wciąż nie wiemy, co je wywołuje

heterochromia - kobieta o dwóch różnych kolorach oczu

Heterochromia – przyczyny i rodzaje. Jak leczyć heterochromię oczu?

Serotonina - co to jest? Czym grozi jej niedobór?

Serotonina – co to jest? Czym grozi niedobór serotoniny?

Migrena czy neuralgia / istock

Neuralgia czy migrena? Wyjaśniamy różnice

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?