Przejdź do treści

ADD znacznie częściej diagnozuje się u kobiet. „Jest większe przyzwolenie społeczeństwa na to, żeby mężczyźni byli chaotyczni”

ADD znacznie częściej diagnozuje się u kobiet. "Jest większe przyzwolenie społeczeństwa na to, żeby mężczyźni byli bardziej chaotyczni"
ADD znacznie częściej diagnozuje się u kobiet. "Jest większe przyzwolenie społeczeństwa na to, żeby mężczyźni byli bardziej chaotyczni" /GettyImages
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Przenieś grę wstępną na inny poziom. 8 miejsc erogennych, których być może jeszcze nie odkryłaś, a warto
Przez żołądek do… łóżka. 8 naturalnych afrodyzjaków idealnych na pobudzającą kolację
Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?
Chcesz pozbyć się „oponki” z brzucha? Wprowadź te pięć zmian, a będzie ci łatwiej osiągnąć cel
10 rzeczy, za które podziękują ci twoje oczy

„W naszym społeczeństwie jest bardzo wyraźny przekaz, że dziewczynka czy młoda kobieta ma być dobrze zorganizowana, powinna o wszystkim pamiętać. Dlatego środowisko częściej zauważa, że tak nie jest” – mówi Marcin Łazarski, psychiatra i psychoterapeuta z Centrum Terapii Dialog. Rozmawiamy z nim o tym,  jak funkcjonują osoby z ADD, czyli zaburzeniami koncentracji uwagi, w codziennym życiu i dlaczego często diagnozowane są dopiero jako dorosłe.

 

Ewelina Kaczmarczyk: Często o zaburzeniach koncentracji uwagi (ADD) mówi się tylko w kontekście dzieci. Tymczasem dotyka ono również osób dorosłych, i to wcale nie tak rzadko.

Marcin Łazarski: Tak, skala problemu wśród dorosłych jest ogromna. Oficjalnie mówi się, że ok. 4 proc. dorosłych choruje na ADD, ale jest wiele osób, które są niezdiagnozowane, i takich, które wciąż poszukują diagnozy – na przykład po poprzednich nietrafionych rozpoznaniach. Poza tym to zaburzenie, które trudno uchwycić w statystykach, ponieważ u wielu osób jest ono przez innych niemal niezauważalne lub niewłaściwie interpretowane. W odróżnieniu od osób z ADHD (z ang. attention-deficit hyperactivity disorder – zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) zazwyczaj są one ciche, spokojne, nie stwarzają żadnych problemów wychowawczych. Dlatego często są diagnozowane najwcześniej w wieku dojrzewania albo w dorosłości, kiedy problemy związane z ADD zaczynają być widoczne.

Marcin Łazarski

Marcin Łazarski / fot. archiwum prywatne

Możemy mówić o różnicach w częstotliwości występowania ADD ze względu na płeć?

Na początku badania koncentrowały się głównie na mężczyznach, ponieważ u nich trudności były łatwiej dostrzegalne ze względu na to, że zazwyczaj idą w parze z nadruchliwością. Natomiast dopiero niedawno zaczęto dostrzegać, że u dziewczynek i kobiet ADD też jest poważnym problemem. Obecnie zaburzenie to częściej rozpoznawane jest właśnie u nich, podczas gdy ADHD częściej diagnozuje się wśród osób płci męskiej.

Z czego to może wynikać?

Często powodem są czynniki kulturowe. W naszym społeczeństwie jest bardzo wyraźny przekaz, że dziewczynka czy młoda kobieta ma być dobrze zorganizowana, powinna o wszystkim pamiętać. Dlatego środowisko częściej zauważa, że tak nie jest. Badania pokazują też, że jest większe przyzwolenie społeczeństwa na to, żeby chłopcy czy mężczyźni byli bardziej chaotyczni.

Natomiast dziewczynki są znacznie później diagnozowane niż chłopcy, ponieważ na początku nie widać u nich trudności typowych dla ADD i może się wydawać, że są bardzo dobrze funkcjonującymi osobami. Zaburzenia koncentracji uwagi mają do siebie to, że dobrze się maskują.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Dopiero niedawno zaczęto dostrzegać, że u dziewczynek i kobiet ADD też jest poważnym problemem. Obecnie zaburzenie to częściej rozpoznawane jest właśnie u nich

Jak objawia się ADD?

U osoby z ADD widoczne są pewne deficyty, które mogą wywoływać trudności w relacjach, regulacji emocji i organizacji swojego życia. Nie możemy powiedzieć, że każdy w spektrum ADD ma te same cechy o jednakowym nasileniu, jednak są pewne rzeczy, które je łączą. Są to na przykład trudności z utrzymywaniem uwagi przez dłuższy czas na jednej czynności, np. rozmowie albo czytaniu. Mówimy też o tzw. przerzutności uwagi. Obrazowo mówiąc, myśli osób z ADD funkcjonują jak pajęczyna. W każdym jej zgięciu pojawia się nowa myśl. Takie osoby mają wiele pomysłów w tym samym momencie, dlatego ciężko zorganizować im pracę czy codzienne zajęcia.

Trudno im też kontrolować porządek, często mogą o czymś zapominać i mieć trudności z wykonywaniem instrukcji.  Osoby z zaburzeniami koncentracji uwagi potrzebują natychmiastowej nagrody po wykonaniu zadania, a dłuższa praca nad czymś wywołuje u nich nudę. Mogą też często o czymś zapominać, mają problem z pamięcią roboczą, w której trzymamy rzeczy sprzed chwili. Nie pamiętają na przykład o tym, żeby zabrać klucze, wychodząc z domu albo nie wiedzą, gdzie położyli telefon.

Ale oprócz deficytów są też pozytywne strony ADD – takie osoby cechuje np. kreatywność, wrażliwość czy działanie w jakimś obszarze życia z dużą intensywnością i zaangażowaniem.

Gdy osoby z ADD do mnie przychodzą, to często widoczne jest u nich przeświadczenie, że znowu im coś nie wyszło, znowu coś im się nie udało. Ciągle nie mogą dojść do perfekcjonizmu, czyli stopnia funkcjonowania, który być może jest dla nich nieosiągalny

Czyli osoby w spektrum ADD niekoniecznie są źle zorganizowane we wszystkich obszarach życia, tylko może być jakaś sfera, w której wszystko mają doskonale zaplanowane?

Jak najbardziej. Jednak jeśli osoba z ADD jest bardzo dobrze zorganizowana w jednej sferze, np. w pracy, to naturalną konsekwencją będzie to, że w jakiejś innej sferze będzie działać bardzo chaotycznie, np. w życiu osobistym.

Takie osoby są perfekcjonistami. Mają w stosunku do siebie ogromne wymagania, których nie spełniają. Niejednokrotnie są to osoby charakteryzujące się bardzo dużą dokładnością, w którą wkładają mnóstwo czasu i energii. Często też zdarza się, że są w stanie tzw. nadkompensacji, czyli nadmiernego lub bardzo intensywnego starania. Charakterystyczne dla nich jest też to, że nierównomiernie rozkładają energię – na tyle mocno skupiają się na jakiejś czynności, że nie starcza im już jej na inne, czują się wypaleni.

Co więcej, energia osób z ADD niejednokrotnie idzie na marne, bo przez swoje deficyty często coś im po prostu nie wychodzi, np. o czymś zapominają albo robią błędy. I zanim dostaną diagnozę, bardzo ciężko im zrozumieć, że to nie jest ich wina. Obwiniają się za swoje porażki, a ich poczucie niskiej wartości jeszcze bardziej pogłębia to, że są niezrozumiane przez otoczenie. Często słyszą, że są leniwe, ciągle o czymś zapominają, są roztargnione. Podczas gdy one nie mają nad tym kontroli, bo ADD to zaburzenie neurorozwojowe wynikające z innej budowy mózgu niż u osób, które się z nim nie zmagają.

Wpadają w pułapkę samospełniającej się przepowiedni?

Tak, mają też ciągłe poczucie porażki. Gdy osoby z ADD do mnie przychodzą, to często widoczne jest u nich przeświadczenie, że znowu im coś nie wyszło, znowu coś im się nie udało. Ciągle nie mogą dojść do perfekcjonizmu, czyli takiego stopnia funkcjonowania, który być może jest dla nich nieosiągalny z powodu trudności, z którymi się mierzą. Dlatego często nie wierzą w swoje siły, mają niską samoocenę, pojawia się u nich poczucie bezradności. Przez ciągłe dążenie do perfekcjonizmu zdarza się też, że nie potrafią odpoczywać, zrelaksować się.

A jak osoby z ADD radzą sobie w związkach?

Niejednokrotnie takie osoby mają problemy w relacjach dlatego, że często się spóźniają, sprawiają wrażenie nieobecnych, nie pamiętają o ważnych rzeczach – chociażby o rocznicy ślubu. Osoby z ADD mają też problem z regulowaniem emocji i kontrolowaniem ich. Nie wiedzą, jak sobie z nimi poradzić. Mogą być drażliwe i łatwo wybuchać. Często też towarzyszy im obniżony nastrój albo wolnopłynący lęk (patologiczna forma lęku, charakteryzująca się uporczywością i tym, że nie wiąże się on z żadnym konkretnym czynnikiem – przyp. red.). To wszystko wywołuje konflikty i trudności w relacjach.

Mam wrażenie, że wymieniane przez pana cechy można dosyć często zaobserwować u różnych osób, niekoniecznie tych z ADD. Jak więc odróżnić to zaburzenie od zwykłego roztrzepania, spóźnialstwa czy drażliwości?

To, co odróżnia ADD, to to, że jest to zaburzenie neurorozwojowe. Oznacza to, że symptomy mówiące o tym, że mamy do czynienia z zaburzeniami koncentracji uwagi, muszą pojawić się przed 12 r.ż. i na każdym etapie życia powinny być, bardziej lub mniej, widoczne trudności typowe dla ADD. Ono nie pojawia się nagle w życiu dorosłym, pomimo że dopiero wtedy często jest diagnozowane. Osoba w spektrum zaburzeń koncentracji uwagi w dzieciństwie na przykład mogła gubić różne rzeczy, takie jak przybory szkolne, klucze czy rękawiczki, zapominać o odrobieniu prac domowych. I często rodzice dorosłej osoby są w stanie to potwierdzić.

Deficyty i trudności są i będą. Bardziej chodzi o to, żeby nauczyć się z nimi żyć - stworzyć sobie system zewnętrznej kontroli, który ułatwi organizowanie życia

A co jeśli przegapimy sygnały świadczące o tym, że mamy do czynienia z ADD? Mogą pojawić się inne problemy psychiczne?

Tak, badania pokazują, że najczęściej współistniejącymi zaburzeniami u osób w spektrum ADD są depresja i zaburzenia lękowe. Często równolegle pojawiają się też zaburzenia nastroju. To wszystko  może prowadzić do nasilenia trudności związanych z zaburzeniami koncentracji uwagi. Często na terapię zgłaszają się osoby z obniżonym nastrojem czy lękiem i dopiero później okazuje się, że głównym źródłem ich problemów jest ADD.

Jak okiełznać ADD? Jak się pracuje nad tym, żeby osobom z tym zaburzeniem żyło się lepiej?

Na terapii uczymy się, jak skutecznie podejmować decyzje, jak zająć się intensywnymi emocjami i je uwalniać oraz w jaki sposób radzić sobie z porażkami. Pracujemy też nad strategiami, które pozwalają pamiętać o różnych ważnych rzeczach, może to być na przykład odkładanie kluczy na to samo miejsce czy tworzenie kalendarzy, nastawianie budzików i przypomnień.

Deficyty i trudności są i będą. Bardziej chodzi o to, żeby nauczyć się z nimi żyć – stworzyć sobie system zewnętrznej kontroli, który ułatwi organizowanie życia i skuteczne planowanie przyszłości, ale również zarządzanie emocjami. Warto też mieć wokół siebie środowisko, które nas akceptuje i wspiera, a z drugiej strony nas nie wyręcza.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kawa

Kawa z kakao – najlepszy dopalacz dla mózgu

Czy sny mają znaczenie w psychoterapii? / istock

Czy sny mają dziś jeszcze znaczenie w psychoterapii? Psycholożka Anna Kluczyńska wyjaśnia

Marysia Warych / fot. Jarosław Stróżyk

Marysia Warych: „Ludzie myślą, że mamy dwa tryby: albo nie możemy wstać z łóżka, albo mamy halucynacje i słyszymy głosy. Tymczasem choroba afektywna dwubiegunowa ma różne oblicza”

Czy da się nakłonić kogoś do terapii? / unsplash

Czy do rozpoczęcia terapii można kogoś nakłonić? Odpowiada psycholożka Joanna Gutral

Czy można okłamywać terapeutkę? / pexels

Czy można okłamać swoją terapeutkę? Można, ale nie bez konsekwencji. Mówi o tym Anna Kluczyńska

„Zmiana brzmienia głosu może być jednym ze skutków psychoterapii” – mówi logopedka Marta Wesołowska

„Zawsze noszę w torebce cukierki chili”. O życiu z chorobą schizoafektywną opowiada Dorota Solarska, autorka książki „Artystka przetrwania”

Dr Marcin Mika: Pacjentki onkologiczne boją się pytać o seksualność. Nie chcą usłyszeć: „Leczy pani raka, a pyta o seks?”

„Czynienie inwektywy z choroby, jest rzeczą wyjątkowo okrutną”. Paulina Młynarska odpowiada na hejt

Choroby somatyczne – objawy, przyczyny i leczenie. Komu grozi somatyzacja?

„Nikomu o tym nie mówiłam, bo się wstydziłam”- olimpijka Agnieszka Kobus-Zawojska opowiedziała o walce z depresją

Jak poprawić koncentrację, radzi psycholog / pexels

„Umiejętność koncentracji przekłada się nie tylko na pracę, ale i lepsze życie”. Sposoby na poprawę wydajności i zdolność skupienia podpowiada psycholog Cezary Skura

„Matczyna rana przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Ale można ją uzdrowić” – mówi Aneta Gajda-Boryczko, terapeutka

„Skutki braku więzi z ojcem wychodzą daleko poza okres dzieciństwa i dorastania ich córek” – mówi Iga Stanek, psycholożka i psychoterapeutka

Kiedy spokój budzi niepokój. „Osoba z traumą więzi przyciąga partnerów, którzy nie dostrzegają jej potrzeb” – mówi psychotraumatolog Katarzyna Tutko

Ewa Wojdyllo - Osiatynska

„Serce warto zarezerwować do odczuwania. Główna centrala zawiadowcza dotycząca jakości życia znajduje się w głowie” – mówi psycholog Ewa Woydyłło

5 produktów, które pomogą ci zadbać o dobrostan w 2022 roku /fot. Unspalsh

5 produktów, które pomogą ci zadbać o dobrostan w 2022 roku

Zmęczona kobieta w łóżku przykrywa się poduszką

Najwyższa pora zwolnić. Jak poznać, że twój organizm dopomina się o mniejsze tempo?

Joanna Chmura

„Nie lubię narracji, że lęk trzeba przełamywać. Lęk to nasz przyjaciel, trochę dziwny, ale jednak” – mówi Joanna Chmura

Marta Daraszkiewicz-Kalupa, psychoedukatorka /fot. archiwum prywatne

„Trauma pokoleniowa to dług, który zaciągnęli nasi przodkowie. Jeśli go nie spłacimy, przekażemy go kolejnym pokoleniom” – mówi Marta Daraszkiewicz-Kalupa

Stres to mocny przeciwnik – jak się z nim mierzyć?

Prof. Napoleon Waszkiewicz: „Mam pacjentów chorych na schizofrenię, którzy bali się wyjść na ulicę, a dziś mają firmy, rozwijają się, nagrywają płyty”

kobieta nerwica

Nerwica – rodzaje, objawy, leczenie

7 zdrowotnych właściwości imbiru. Poznaj jego wielką moc!

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×