Przejdź do treści

Obsesyjne sprzątanie – nawyk czy choroba?

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
miód, propolis
Propolis może mieć działanie przeciwnowotworowe
ruch uliczny, samochód, autobus, dym z kominów
„Smog ma wpływ nie tylko na kobietę w ciąży, ale także na jej dziecko” – mówi Emilia Piotrowska z Warszawskiego Alarmu Smogowego
pluszaki zaprojektowane przez dziecko dla ikea
8-latka z Polski finalistką w światowym konkursie IKEA
Gaydos i Nergal w sesji
Melanie Gaydos. Modelka, które zainspirowała Nergala
Kobieta w ciąży, która układa dziecięce ubranka
Matki częściej cierpią na depresję poporodową, jeśli mają syna? Ginekolog komentuje

Przecieranie półek kilka razy dziennie albo układanie długopisów i zakreślaczy pod idealnym kątem podczas nauki. Brzmi niewinnie i w części przypadków takie jest, jednak czasem może świadczyć o nerwicy natręctw.

Ktoś mógłby powiedzieć, że częste sprzątanie i utrzymywanie porządku to nawyk, który wynosimy z domu, i z pewnością w wielu przypadkach tak jest. Może się jednak okazać, że ciągłe dbanie o porządek jest objawem zaburzenia nazywanego obsesyjno-kompulsyjnym. Co ciekawe, takie zaburzenie możemy “odziedziczyć” po osobach, z którymi przebywaliśmy jako dzieci.

Co to jest OCD?

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (ang. obsessive-compulsive disorder, w skrócie OCD) charakteryzują się występowaniem natrętnych myśli, czyli obsesji, lub przymusem wykonania określonych czynności, czyli kompulsji. Próba powstrzymania się przed wykonaniem czynności wiąże się z lękiem oraz narastającym uczuciem napięcia i niepokoju. Szacuje się, że OCD dotyka nawet 2 proc. populacji, a jeśli występuje u członka rodziny, to ryzyko wzrasta do 10 proc. Brzmi poważnie, jednak w większości przypadków nie przeszkadza w codziennym życiu. Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne mogą występować w różnych konfiguracjach i w zróżnicowanym natężeniu, np. mogą się objawiać natrętnymi myślami dotyczącymi tego, czy na pewno zamknęliśmy drzwi, wychodząc z domu. U niektórych osób taka myśl może wywołać chwilowe uczucie niepokoju i od czasu do czasu zmusić do powrotu i sprawdzenia, czy drzwi są zamknięte. U innych będzie to przyczyną natychmiastowego powrotu do domu i sprawdzania drzwi po kilka razy przy każdym wyjściu z mieszkania. Zatem w zależności od natężenia objawów OCD może mieć znaczący wpływ na codzienne funkcjonowanie lub nie mieć go prawie wcale.

Kiedy i u kogo?

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne mogą się pojawić w każdym wieku, choć najczęściej rozpoznawane są u młodych dorosłych. Mogą współwystępować z innymi zaburzeniami, np. tikami, zaburzeniami lękowymi lub epizodami depresji. Obecnie prowadzi się wiele badań, jednak na razie nie wiadomo, jakie są przyczyny OCD. Do tej pory zidentyfikowano niektóre czynniki ryzyka, jak np. czynniki środowiskowe, genetyczne, zmiany anatomiczne mózgowia, a także przebyte infekcje. OCD może występować również u dzieci i zazwyczaj przebiega podobnie, a diagnostyka i leczenie nie różnią się od postępowania prowadzonego u osób dorosłych. Zdarza się jednak, że u dzieci trudniej rozpoznać OCD ze względu na maskowanie objawów.

Ilustracja: shutterstock

OCD to znacznie więcej niż obsesyjne dbanie o porządek

Na OCD składają się wspomniane wcześniej myśli oraz czynności. Natrętne myśli (obsesje) odbierane są zwykle jako wstydliwe lub absurdalne i pojawiają się wbrew woli, dlatego często towarzyszy im uczucie sprzeciwu. Co ważne, osoba, która ich doświadcza, uznaje je za własne myśli, a w wyniku tego powstaje poczucie winy. Myśli mają różny charakter: mogą kontrastować z poglądami, być wulgarne lub obsceniczne, mogą występować w postaci wielogodzinnego rozmyślania, które nie prowadzi do podjęcia decyzji ani konstruktywnych wniosków. Czasem pojawia się również natrętna niepewność dotycząca prostych, codziennych czynności, np. czy ręce są dokładnie umyte, czy światło zostało wyłączone, a drzwi są dobrze zamknięte. U wielu osób pojawiają się tzw. impulsy natrętne, czyli myśli o agresywnym, niebezpiecznym lub kompromitującym zachowaniu, które nigdy nie są realizowane, jednak powodują silny strach o to, że mogłyby być zrealizowane. Natrętne czynności, podobnie jak myśli, mogą przejawiać się w różny sposób. Od sprawdzania, czy okna są zamknięte, a żelazko wyłączone, przez liczenie kroków, stawanie na nieuszkodzonych płytach chodnikowych, aż po bardziej złożone, często bezsensowne czynności, które muszą zostać wykonane, by zapobiec narastającemu napięciu. Charakterystyczna jest również potrzeba zachowania porządku i ułożenia rzeczy w idealnej symetrii, jednak nie zawsze tak to wygląda. Paradoksalnie osoby z OCD mogą mieć jednocześnie problem z bałaganem, ponieważ nie są w stanie zapanować nad idealnym porządkiem w każdym miejscu. Może to wtedy wyglądać tak, że zeszyty, długopisy i laptop będą ułożone na biurku w idealnej symetrii, a na podłodze obok będzie leżał stos ubrań do prania.

Jak żyć z OCD?

Oczywiście konsultacja z profesjonalistą, czyli psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą, stanowi podstawę i przyniesie najwięcej korzyści. Ponadto istnieje wiele sposobów, które warto wykorzystać dodatkowo, by usprawnić codzienne funkcjonowanie. Po pierwsze – trzeba zachować spokój. Znalezienie czasu na relaks, wykonywanie czynności, które uspokajają i poprawiają nastrój, to absolutna podstawa. Szczególnie biorąc pod uwagę to, w jakim pędzie żyjemy i jak wiele rzeczy dzieje się wokół nas. Zewnętrzna presja bycia perfekcyjnym potrafi uprzykrzyć życie każdemu, a jeżeli dotyczy osoby miewającej obsesje lub kompulsje, będzie jeszcze bardziej nasilać objawy. Po drugie – joga, medytacja, modlitwa, mindfulness. Niezależnie od światopoglądu i religii, warto znaleźć odpowiednią dla siebie praktykę, która pozwoli nieco zwolnić i skupić uwagę na rzeczach istotnych. Ponadto ważne jest uświadomienie sobie, że pojawiające się myśli nie należą do nas, a jedynie są efektem OCD. Uważna obserwacja, akceptacja i przypominanie sobie o tym, że dana myśl nie pochodzi od nas, pomogą stopniowo “wyciszyć” natrętne myśli i zmniejszyć częstość ich występowania.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy

Zainteresują cię również:

6 błędów młodości, które mogą skutkować reumatyzmem

11 przyczyn bólu głowy

6 rzeczy, które warto wiedzieć o wirusie Zika

6 badań, dzięki którym diagnozujemy nowotwory

8 rzeczy, które warto wiedzieć o GMO

10 pytań o chorą tarczycę. Sprawdź, czy wszystko o niej wiesz

7 przyczyn wzdętego brzucha

Plaża, góry, las – jaki kierunek będzie najlepszy dla ciebie?

7 ważnych zasad stosowania leków przeciwbólowych

ABC pierwszej wizyty u ginekologa

Kiedy z kaszlem do lekarza?

Grypa i ciąża: co trzeba wiedzieć?