Przejdź do treści

Aleksytymia – jak się objawia i jak powstaje tzw. analfabetyzm emocjonalny?

Dziewczyna z podejrzeniem aleksytymii
Fot. anetlanda / Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta otrzymuje szczepionki
Kiedy trzecia dawka szczepionki na COVID-19 dla wszystkich pełnoletnich? Minister zdrowia podał datę
5 sposobów na pogorszenie własnej odporności na jesień
W czasie miesiączki nie można usuwać zębów? Anna Kuśnierczak obala mity związane ze stomatologią
W czasie miesiączki nie można usuwać zębów? Anna Kuśnierczak obala mity związane ze stomatologią
Karolina Rogaska /fot. archiwum prywatne
Menstruacyjna rewolucja z majtkami WIMIN. Krótka historia tego, jak pożegnałam plamy na spodniach
Kobieta
Naukowcy wykazali, że COVID-19 jest chorobą sezonową. „Ma to istotne znaczenie dla planowania działań łagodzących fale zachorowań”

Aleksytymia stanowi jedną z zagadek psychiatrii. Osoby nią dotknięte pozbawione są zdolności rozumienia otoczenia, własnych emocji i nie potrafią wytworzyć więzi z ludźmi. Syndrom ten, nazywany przez psychologów i psychiatrów „analfabetyzmem emocjonalnym”, prawdopodobnie ma swoje źródło w dzieciństwie. Częściej dotyka mężczyzn. Według szacunków problem może dotyczyć prawie 10% populacji.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Aleksytymia jest bardzo tajemniczym syndromem, który nadal pozostaje w kręgu badań psychiatrii. Objawy, jakie daje, początkowo przypisywane były poważnym chorobom, których postępowanie może rzutować na proces myślenia i odczuwalność emocji. Zanim zdiagnozowano jednostkę aleksytymii, za brak umiejętności tworzenia uczuć obwiniano chorobę Parkinsona, stwardnienie rozsiane czy też autyzm.

Co czuje aleksytymik?

Osoby dotknięte aleksytymią potocznie nazywani są ludźmi bez uczuć. Ich życie, a także współżycie z nimi jest trudne. Ludzie dotknięci tym syndromem mają problemy z rozpoznawaniem emocji na twarzy swojego rozmówcy, nie są w stanie też ich odczytać z intonacji głosu. Wszystko, co słyszą, brzmi tak samo i ma nijakie zabarwienie emocjonalne. W rezultacie osoby te nie tylko nie odróżniają pochwał od obelg, ale też nie reagują emocjonalnie na sytuacje stresowe, zagrożenia lub szczęście. Są obojętni i przez otoczenie odbierani jako zimni i dosłownie pozbawieni uczuć.

Zarówno przebieg, jak i rozwój choroby nie został dotąd rozpoznany. Z powodu braku umiejętności opisania swoich uczuć przez aleksytymika lekarze nie są w stanie dojść do tego, co dzieje się w jego głowie i jak zmienia się postrzeganie przez niego świata. Aleksytymia może być schorzeniem dziedzicznym. Nawet jeśli nie jest uwarunkowana genetycznie, to wychowywanie dziecka przez osobę chorą w sposób prawidłowy jest niemożliwe. Dzieci te od samego początku nie poznają miłości, złości, nie potrafią rozróżniać przyjemności od zagrożenia.

Cechy osobowości aleksytymicznej to:

  • niedorozwinięcie poznawcze emocji na poziomie słuchowym i dotyku,
  • nieumiejętność rozpoznawania własnych stanów emocjonalnych,
  • nieumiejętność modulacji własnego głosu i dostosowania go do sytuacji,
  • wyrażanie emocji poprzez nawyki (objadanie się lub głodzenie, sięganie po alkohol, narkotyki, leki uspokajające),
  • brak zdolności do snucia marzeń i planów,
  • pedantyczny sposób myślenia i skupianie się na nieistotnych szczegółach,
  • wycofanie i wyobcowanie, ‘
  • niechęć do podejmowania rozmów,
  • obojętność na stres, radość, zagrożenie, miłość,
  • unikanie trudnych sytuacji wymagających zaangażowania,
  • nieumiejętność odróżniania potrzeb fizjologicznych od psychicznych.
Objawy alkoholizmu są szczególnie widoczne po odstawieniu tej substancji.

Przyczyny aleksytymii

Przyczyn rozwoju zaburzeń emocjonalnych psychiatrzy upatrują w dzieciństwie. Pozbawiony miłości dom i obojętne traktowanie dziecka może przełożyć się na jego późniejsze relacje z otoczeniem. Brak umiejętności stworzenia bliskiej relacji wynika więc z nieznajomości uczucia miłości, szczęścia lub przyjaźni. Dodatkowo lekarze wskazują na możliwość wystąpienia trwałych zmian w mózgu, a dokładnie w jądrze migdałowatym. Brak stymulacji emocjonalnej może doprowadzić do niedorozwoju tej części mózgu.

Na przestrzeni lat wielu psychiatrów podejmowało próby określenia, jakie są przyczyny występowania syndromu aleksytymii. Prócz braku relacji z matką i zmian w mózgu, wskazuje się ponadto na:

  • urazy porodowe,
  • niedorozwój mózgu jeszcze w okresie niemowlęcym,
  • chorobę psychosomatyczną,
  • fizyczne, traumatyczne przeżycia w wieku dziecięcym lub w okresie dojrzewania,
  • agresywną i obojętną atmosferę w domu rodzinnym tworzoną nie tylko przez matkę, ale również przez ojca i rodzeństwo.

Zobacz także

Próby leczenia aleksytymii

Leczenie aleksytymii jest długie i bardzo trudne. Opiera się na psychoterapii, by jednak mogło w ogóle do niej dość, chory musi mieć świadomość swojego stanu i chcieć się leczyć. Z racji nieodczuwania żadnych emocji, a więc też motywacji, często terapia w ogóle nie jest podejmowana. Ewentualne próby jej przeprowadzenia często kończą się niepowodzeniem. Najpoważniejszym problemem jest fakt, iż aleksytymik nie jest w stanie nazwać tego, co czuje, bo po prostu nie czuje nic. Osoby pozbawione uczuć wpływają destrukcyjnie na całą rodzinę, dlatego często żyją same. Farmakologia w kwestii leczenia aleksytymii pozostaje bezradna.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

1. Adam Bilikiewicz, Włodzimierz Strzyżewski: Psychiatria: podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1992.
2. Krzysztof Małyszczak, Angelika Pyszel, Andrzej Szuba, Podskala Kwestionariusza Aleksytymii Bermonda-Vorsta, związana z rozpoznaniem nadciśnienia tętniczego, Postępy Psychiatrii i Neurologii 2007.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

RSV. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

„To nie COVID-19 i PIMS są dla nas wyzwaniem, tylko wirus RSV”. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

Twarz z trądzikiem różowatym

Trądzik różowaty – leczenie, objawy, dieta

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią - wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek badań

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią – wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek z badań

Rozpoczął się tydzień noblowski. Znamy laureatów w dziedzinie medycyny i fizjologii

Rozpoczął się tydzień noblowski. Znamy laureatów w dziedzinie medycyny i fizjologii

Naukowcy, którzy rozwinęli technologię mRNA, dostali „amerykańskiego Nobla”

Naukowcy, którzy rozwinęli technologię mRNA, dostali „amerykańskiego Nobla”

Spirometria - co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Spirometria – co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

Bliźniaczki syjamskie

Izrael. Lekarze rozdzielili bliźniaczki syjamskie zrośnięte głowami

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to, objawy, leczenie, jak pomóc

ilustracja wątroby w rękach lekarza, 3D

Bilirubina całkowita – norma, podwyższona. Jak ją obniżyć?

Kobieta leży w gabinecie lekarskim podłączona pod EEG

Badanie EEG – co wykrywa u dziecka i dorosłego? Wynik

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Laborantka trzyma w ręku łańcuch genetyczny.

Zespół Edwardsa – jakie są przyczyny i objawy choroby?

Objawy alkoholizmu są szczególnie widoczne po odstawieniu tej substancji.

Alkoholizm – objawy, skutki, leczenie. Jak pomóc alkoholikowi?

Hirsutyzm, czyli nadmierna ilość owłosienia. Przyczyny, objawy i leczenie

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Kobieta chora na sarkoidozę rozmawia z lekarką.

Sarkoidoza – objawy, leczenie, rodzaje. Co to jest?

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – komfort w chorobie w starszym wieku. Na czym polega? Czy możemy się tego nauczyć?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?