Przejdź do treści

Aleksytymia – jak się objawia i jak powstaje tzw. analfabetyzm emocjonalny?

Dziewczyna z podejrzeniem aleksytymii
Fot. anetlanda / Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Aleksytymia stanowi jedną z zagadek psychiatrii. Osoby nią dotknięte pozbawione są zdolności rozumienia otoczenia, własnych emocji i nie potrafią wytworzyć więzi z ludźmi. Syndrom ten, nazywany przez psychologów i psychiatrów „analfabetyzmem emocjonalnym”, prawdopodobnie ma swoje źródło w dzieciństwie. Częściej dotyka mężczyzn. Według szacunków problem może dotyczyć prawie 10% populacji.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Aleksytymia jest bardzo tajemniczym syndromem, który nadal pozostaje w kręgu badań psychiatrii. Objawy, jakie daje, początkowo przypisywane były poważnym chorobom, których postępowanie może rzutować na proces myślenia i odczuwalność emocji. Zanim zdiagnozowano jednostkę aleksytymii, za brak umiejętności tworzenia uczuć obwiniano chorobę Parkinsona, stwardnienie rozsiane czy też autyzm.

Co czuje aleksytymik?

Osoby dotknięte aleksytymią potocznie nazywani są ludźmi bez uczuć. Ich życie, a także współżycie z nimi jest trudne. Ludzie dotknięci tym syndromem mają problemy z rozpoznawaniem emocji na twarzy swojego rozmówcy, nie są w stanie też ich odczytać z intonacji głosu. Wszystko, co słyszą, brzmi tak samo i ma nijakie zabarwienie emocjonalne. W rezultacie osoby te nie tylko nie odróżniają pochwał od obelg, ale też nie reagują emocjonalnie na sytuacje stresowe, zagrożenia lub szczęście. Są obojętni i przez otoczenie odbierani jako zimni i dosłownie pozbawieni uczuć.

Zarówno przebieg, jak i rozwój choroby nie został dotąd rozpoznany. Z powodu braku umiejętności opisania swoich uczuć przez aleksytymika lekarze nie są w stanie dojść do tego, co dzieje się w jego głowie i jak zmienia się postrzeganie przez niego świata. Aleksytymia może być schorzeniem dziedzicznym. Nawet jeśli nie jest uwarunkowana genetycznie, to wychowywanie dziecka przez osobę chorą w sposób prawidłowy jest niemożliwe. Dzieci te od samego początku nie poznają miłości, złości, nie potrafią rozróżniać przyjemności od zagrożenia.

Cechy osobowości aleksytymicznej to:

  • niedorozwinięcie poznawcze emocji na poziomie słuchowym i dotyku,
  • nieumiejętność rozpoznawania własnych stanów emocjonalnych,
  • nieumiejętność modulacji własnego głosu i dostosowania go do sytuacji,
  • wyrażanie emocji poprzez nawyki (objadanie się lub głodzenie, sięganie po alkohol, narkotyki, leki uspokajające),
  • brak zdolności do snucia marzeń i planów,
  • pedantyczny sposób myślenia i skupianie się na nieistotnych szczegółach,
  • wycofanie i wyobcowanie, ‘
  • niechęć do podejmowania rozmów,
  • obojętność na stres, radość, zagrożenie, miłość,
  • unikanie trudnych sytuacji wymagających zaangażowania,
  • nieumiejętność odróżniania potrzeb fizjologicznych od psychicznych.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Omega-3 500 mg, 240 kaps.
30,00 zł
Odporność
Estabiom Junior, Suplement diety, 20 kapsułek
28,39 zł
Odporność
Naturell Omega-3 1000 mg, 120 kaps
54,90 zł
Odporność
Naturell Ester-C® PLUS 100 tabletek
57,00 zł
Odporność
Iskial MAX + CZOSNEK, Suplement diety wspierający odporność i układ oddechowy, 120 kapsułek
42,90 zł
Objawy alkoholizmu są szczególnie widoczne po odstawieniu tej substancji.

Przyczyny aleksytymii

Przyczyn rozwoju zaburzeń emocjonalnych psychiatrzy upatrują w dzieciństwie. Pozbawiony miłości dom i obojętne traktowanie dziecka może przełożyć się na jego późniejsze relacje z otoczeniem. Brak umiejętności stworzenia bliskiej relacji wynika więc z nieznajomości uczucia miłości, szczęścia lub przyjaźni. Dodatkowo lekarze wskazują na możliwość wystąpienia trwałych zmian w mózgu, a dokładnie w jądrze migdałowatym. Brak stymulacji emocjonalnej może doprowadzić do niedorozwoju tej części mózgu.

Na przestrzeni lat wielu psychiatrów podejmowało próby określenia, jakie są przyczyny występowania syndromu aleksytymii. Prócz braku relacji z matką i zmian w mózgu, wskazuje się ponadto na:

  • urazy porodowe,
  • niedorozwój mózgu jeszcze w okresie niemowlęcym,
  • chorobę psychosomatyczną,
  • fizyczne, traumatyczne przeżycia w wieku dziecięcym lub w okresie dojrzewania,
  • agresywną i obojętną atmosferę w domu rodzinnym tworzoną nie tylko przez matkę, ale również przez ojca i rodzeństwo.

Zobacz także

Próby leczenia aleksytymii

Leczenie aleksytymii jest długie i bardzo trudne. Opiera się na psychoterapii, by jednak mogło w ogóle do niej dość, chory musi mieć świadomość swojego stanu i chcieć się leczyć. Z racji nieodczuwania żadnych emocji, a więc też motywacji, często terapia w ogóle nie jest podejmowana. Ewentualne próby jej przeprowadzenia często kończą się niepowodzeniem. Najpoważniejszym problemem jest fakt, iż aleksytymik nie jest w stanie nazwać tego, co czuje, bo po prostu nie czuje nic. Osoby pozbawione uczuć wpływają destrukcyjnie na całą rodzinę, dlatego często żyją same. Farmakologia w kwestii leczenia aleksytymii pozostaje bezradna.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

1. Adam Bilikiewicz, Włodzimierz Strzyżewski: Psychiatria: podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1992.
2. Krzysztof Małyszczak, Angelika Pyszel, Andrzej Szuba, Podskala Kwestionariusza Aleksytymii Bermonda-Vorsta, związana z rozpoznaniem nadciśnienia tętniczego, Postępy Psychiatrii i Neurologii 2007.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta - ból zeba

Co zrobić, kiedy boli ząb? Poznaj domowe sposoby, które przyniosą Ci ulgę!

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Uważano go za defekt skóry, a chorym podawano arszenik, jod i olej z wątroby dorsza. Jak kiedyś leczono toczeń

Bruzdy na paznokciach – podłużne, poprzeczne. Przyczyny i leczenie bruzd na paznokciach

„Medycyna konwencjonalna nie stoi w sprzeczności z medycyną integralną czy holistycznym podejściem do zdrowia. Przeciwnie, jest jej częścią” – mówi Orina Krajewska

Nazywano go „złotem duszy”, wierząc, że poprawia nastrój, podawano z winem i gotowano w ryżu. Jak kiedyś leczono złotem

Kobieta

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

„Dzięki współpracy z pacjentami czuję spokój i nie boję się chorób” – mówi Robert Statkiewicz, osoba współtworząca aplikację „Pacjenci Pacjentom”, członkum zarządu Fundacji Ludzie i Medycyna

Jak Polacy oceniają szpitale?

Pacjenci i pacjentki ocenili polskie szpitale. Najczęściej narzekali na brak poszanowania prawa do intymności i kiepskie jedzenie

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa. Unikaj jak ognia!

Dłonie

Dziewczynce amputowano wszystkie kończyny. Winą błędna diagnoza lekarzy

Jeden z najlepszych szpitali na świecie znajduje się w Krakowie. „Za konsolą robota i chirurg, i chirurżka mają taką samą doskonałość”, mówi prezeska Joanna Szyman

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka / AdobeStock

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka

Jedna, "centralna" kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jedna, „centralna” kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jak opanować przetłuszczające się włosy? Kosmetyki i domowa pielęgnacja

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

cukier

Życie bez cukru. Co się zadzieje, kiedy odstawisz słodkości?

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Plaster na ręce

Wynalazek Polaków zdobył Nagrodę Jamesa Dysona 2022! „Inteligentny plaster” medyczną rewolucją

×