Przejdź do treści

Neurony do lamusa. Czas na glej!

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
burger
Niedobór żelaza to najczęstszy brak pokarmowy. Jak sobie z nim poradzić? Sam szpinak nie pomoże
13 pomysłów na prezent dla przyjaciółki na święta
Prezent na święta dla przyjaciółki. Oto 13 propozycji na piękne, uniwersalne i praktyczne upominki
szczepionka
Szczepionka na gruźlicę wciąż potrzebna i obowiązkowa
gwiazda betlejemska
Gwiazda betlejemska – czy wiesz, że jest trująca? Lek. Monika Działowska wyjaśnia, dlaczego
Sandra Hajduk o endometriozie
Młoda dziennikarka o życiu z endometriozą: po latach słuchania, że „taka uroda”, że „życie w stresie” postanowiłam wyciąć to dziadostwo

Nowe odkrycie wykazało zasadniczy udział komórek glejowych w mózgu. Wpływają na czynności poznawcze, jakimi są uwaga, pamięć, funkcje językowe, wykonawcze, wyobraźnia przestrzenna oraz myślenie.

Wyjął mózg denata i zanurzył go w środku konserwującym. Zbadanie organu leżało jednak poza możliwościami doktora Thomasa Harveya. Postępując nielegalnie i nieetycznie, postanowił zatrzymać go dla siebie i… w kawałkach sprzedawać wszelkim badaczom, bo był to mózg jednego z największych geniuszy świata – Alberta Einsteina…

Odkrycie w kawałkach

Po 30 latach od kradzieży mózgu Einsteina cztery jego wycinki trafiły do neuropatolog Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley dr Marian Diamond. Liczenie, mierzenie, ważenie komórek mózgu trwało kilka dni. Wyniki zostały porównane z 11 mózgami kontrolnymi mężczyzn w wieku 40-80 lat. Wszystkie neurony (komórki nerwowe, które przekazując sobie informacje, wykazują czynność elektryczną) mózgu Einsteina były takie same jak neurony mózgów kontrolnych. Tym, co różniło badane fragmenty, była niemalże zdwojona liczba komórek nienerwowych w mózgu Einsteina, głównie w korze ciemieniowej półkuli dominującej mózgu. To tutaj ma miejsce myślenie abstrakcyjne, złożone i wizualne. Tak duża liczba tych komórek została powiązana z wybitnością umysłu fizyka. Szanse na przypadek uznano za znikome. Odkrycie to otworzyło niewidzialne dotąd wrota do nowego spojrzenia.

Drugi mózg

Komórki, o których mowa, to komórki glejowe zupełnie nieaktywne elektrycznie – do przekazu informacji nie potrzebują impulsów elektrycznych, działają „unplugged”. Wówczas funkcjonalnie traktowane były jako opakowanie ochronne mózgu – niczym folia bąbelkowa – oraz jako substancja spajająca mózg w całość, jakby klej. Tymczasem nowe odkrycie wskazywało na ich zasadniczy udział w wyższych czynnościach poznawczych, jakimi są uwaga, pamięć, funkcje językowe, wykonawcze, wyobraźnia przestrzenna oraz myślenie. Badacze byli zaskoczeni, bo choć już w 1890 roku sugerował to Karl Schleich, to nie spodziewano się tak znaczącej roli komórek glejowych w tych procesach.

Mózg człowieka szacunkowo zawiera dziesięć razy więcej komórek glejowych niż neuronów i już to wyliczenie nasuwa myśl o ich fundamentalnej roli. Nie można pominąć faktu, że najbardziej agresywny guz mózgu wywodzi się właśnie z tkanki glejowej – jest to tzw. glejak. Ogólnie można powiedzieć, że komórki gleju wypełniają przestrzeń pomiędzy neuronami, pełniąc daną funkcję. Mówiąc o gleju szczegółowo, należy wyróżnić jego typy.

https://www.hellozdrowie.pl/wp-content/uploads/2018/09/mozg-co-tojest-glej.jpg

Raz, dwa, trzy… rodzaje gleju

1. Klucz człowieczeństwa – oligodendrocyty, tzw. komórki skąpowypustkowe. Niczym gumowa osłona kabla oplatają one akson, czyli najdłuższe włókno neuronu. Tak powstała osłonka nazywana jest mieliną. Umożliwia ona do 50 razy szybsze przekazywanie impulsu przez neurony oraz zapobiega „wyciekowi” informacji. Nie oplata ona jednak aksonu równomiernie – tworzy tzw. przewężenia Ranviera, czyli miejsca, gdzie mielinowej osłonki po prostu nie ma. Mielina występuje głównie w kresomózgowiu, czyli w korze nowej, tej silnie pofałdowanej części mózgu. Stopień mielinizacji (oplatania włókien) przekłada się na stopień zaawansowania myślenia i efektywność uczenia. Włókna mielinizowane są głównie w nocy, gdy zachodzi utrwalanie informacji. Proces ten zaczyna się już w życiu płodowym, a kończy najpóźniej u mężczyzn po 20. roku życia. Ogólnie w mózgu mielinizacja zachodzi od tyłu ku przodowi, poprzez co jako ostatnia dojrzewaniu podlega kora przedczołowa. Łatwo to zaobserwować u młodzieży, gdzie planowanie i przewidywanie konsekwencji działań kształtowane jest późno. Uszkodzenia tej warstwy skutkują poważnymi schorzeniami – stwardnieniem rozsianym, schizofrenią, depresją.

2. Katharsis dla neuronów – astrocyty, tzw. komórki gwiaździste, posiadające wiele promienistych wypustek. To właśnie liczba tych komórek wyróżniała mózg Einsteina. Spośród komórek gleju występują one najliczniej. Opłaszczając neurony, stanowią dla nich wsparcie strukturalne. Znajdują się m.in. w przewężeniach Ranviera, czyli tam, gdzie mielina tworzy przerwy. W tych miejscach astrocyty usuwają nadmiary jonów i molekuł pochodzących z neuronów, po to by nie blokowały one przesyłu impulsów. Biorą udział w procesie uczenia i zapamiętywania, uczestnicząc w tworzeniu połączeń między neuronami. Uczestniczą także w tworzeniu nowych neuronów, spełniając funkcję naprawczą. Są elementem bariery krew – mózg, która sprawia, że substancje z krwi przedostają się do mózgu w sposób kontrolowany. Obumieranie astrocytów powoduje obumieranie neuronów, a wskutek tego szereg schorzeń psychicznych.

3. Strażnicy mózgu – mikroglej. Stanowi do 10 proc. tkanki glejowej. Jest to wrodzony system odpornościowy mózgu. Komórki mikrogleju to komórki wędrujące, zdolne do przemieszczania się. Występują w dwóch formach, zależnych od stopnia ich aktywności. Forma uśpiona wyposażona w długie wypustki pilnuje mikrośrodowiska mózgu, ochraniając bezbronne neurony. W momencie wykrycia infekcji w mózgu komórki te przeistaczają się w formy o kształcie galaretowatej ameby. Zyskują wówczas zdolności żerne, dzięki którym pochłaniają mikroorganizmy, jak bakterie i wirusy, oraz usuwają ogniska martwicze po zniszczonych neuronach. Gdy komórki mikrogleju się starzeją, spada odporność całego centralnego układu nerwowego, co sprzyja zwyrodnieniom neuronów, prowadząc do rozwoju choroby Alzheimera i innych chorób neurodegeneracyjnych związanych z wiekiem.

Chcąc rolę komórek glejowych podsumować w jednym zdaniu, należy powiedzieć, że bez nich neurony nie mogłyby istnieć, a bez neuronów nie byłoby nas.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

pączek

Co cukier robi z twoim mózgiem? Nie będziesz zadowolona

szklanki z wodą

Dlaczego zimą szybciej się odwadniamy?

Lateralizacja — dowiedz się, dlaczego organizm ludzki nie jest symetryczny i jak przebiega proces lateralizacji

Lateralizacja – dlaczego organizm ludzki nie jest symetryczny?

Kinaza kreatynowa — definicja, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Kinaza kreatynowa – czym jest, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Kobieta w kapeluszu i kręconych włosach stoi na targu,patrzy się na nas,, w jednej ręce ma kubek z pomidorami, w drugiej trzyma jednego pomidora zakrywając sobie nim oko

Dieta na lepszą pamięć i koncentrację. Co powinno znaleźć się w naszym menu? Wymieniają dietetycy

Co się dzieje w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Seks a mózg. Oto 7 rzeczy, które dzieją się w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Jak wygląda życie po udarze

„Potwornie bolało mnie dosłownie wszystko. Potem mąż mi opowiadał, że nie dawałam się dotknąć, bo dosłownie wyłam z cierpienia” – mówi 30-letnia Natalia, która przeszła udar mózgu

Serotonina - co to jest? Czym grozi jej niedobór?

Serotonina – co to jest? Czym grozi jej niedobór?

migrena

„Zdrowie zaczyna się w głowie”. Neurolożka zachęca kobiety do dbania o zdrowie mózgu

Chodzenie boso – naładuj się prosto z natury

Najlepsza pozycja do spania. Jak spać, by się wyspać?

„Kosmos dla dziewczynek” – przeczytaj wywiad z Barbarą Pietruszczak, jedną z twórczyń magazynu

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

seniorzy siedzą na ławce

Demencja dotyczy tylko seniorów? Zadbaj o swój mózg już teraz. Sprawdź, co radzi lekarka Magdalena Jutrzenka

W ciąży mózg kobiety się… kurczy. Poznaj 5 zaskakujących faktów dotyczących kobiecego ciała

Po co urozmaicać dietę?

Po co urozmaicać dietę?

mama dziecko

Kobiety też miewają przedwczesne orgazmy. Poznaj 5 niesamowitych faktów dotyczących kobiecego ciała

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

Starsza kobieta z otępieniem

Otępienie – czym jest? Przyczyny i objawy chorób otępiennych

kobieta obejmuje za dłoń osobę cierpiącą na atetozę

Co to jest atetoza? Objawy oraz leczenie zaburzeń neurologicznych

koncentracja w pracy

Masz problemy z koncentracją? Poznaj 3 sposoby na zapewnienie sobie energii w ciągu dnia

Przepis na witaminowe koktajle usprawniające pracę mózgu

Głowa nie działa? Problemy z koncentracją? Idź na spacer

Dziewczynka z mózgowym porażeniem dziecięcym na terapii

Jak wygląda mózgowe porażenie dziecięce i na czym polega rehabilitacja schorzenia?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Zbliżenie oka z wadą wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku