Przejdź do treści

Otępienie – czym jest? Przyczyny i objawy chorób otępiennych

Starsza kobieta z otępieniem
Fot. Natalie Board / Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
W minionym roku wykorzystano blisko 33 tys. zarodków. MZ podało dane odnośnie in vitro w Polsce
Jak się zakochują mężczyźni, a jak kobiety? O tym, jak działa i na czym polega chemia miłości, opowiada prof. dr n. med. Robert Jach
Kobiety zakochują się inaczej niż mężczyźni. Odpowiada za to chemia miłości – wyjaśnia prof. dr n. med. Robert Jach
Polska firma podpisała umowę ws. produkcji szczepionek na COVID-19. "Niezwykle istotna możliwość na wykorzystanie wiedzy i zdolności produkcyjnych na rzecz zwalczania pandemii"
Polska firma podpisała umowę ws. produkcji szczepionek przeciw COVID-19
Coraz więcej zatruć iwermektyną. Ludzie zażywają ją w dużych dawkach, by leczyć COVID-19
Niektóre szczepy koronawirusa są bardziej zaraźliwe niż inne. Naukowcy już wiedzą, dlaczego

Otępienie zwykle obserwuje się u ludzi starszych, ponieważ jest to schorzenie postępujące zazwyczaj wraz z wiekiem. Zmiany neurologiczne doprowadzają z reguły do upośledzenia funkcji intelektualnych.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Otępienie to szerokie pojęcie, obejmujące m.in. chorobę Alzheimera, otępienie z ciałami Lewy’ego, czołowo-skroniowe czy też naczyniopochodne. Otępienie starcze związane jest z postępującymi zmianami w strukturze ośrodkowego układu nerwowego. Dokładny mechanizm tego procesu zależy od choroby, w którym otępienie występuje.

Osoba z podejrzeniem zespołu Arnolda Chiariego

Rodzaje otępień

Cierpiący na otępienie stopniowo doświadczają pogorszenia funkcji pamięci, spowolnienia myślenia oraz zaburzenia zachowania. Otępienie w młodym wieku zazwyczaj jest skutkiem wady genetycznej. Objawy np. choroby Alzheimera mogą pojawić się już u ludzi 30-letnich, a schorzenie ma znacznie cięższy przebieg niż w przypadku zachorowania po 60. roku życia. Otępienie dziedziczone jest w sposób autosomalny dominujący i odpowiedzialne są za niego geny APP, PSEN 1 i PSEN 2.

Wyróżnia się kilka rodzajów otępień. Otępienie naczyniopochodne związane jest z zaburzeniami w układzie naczyniowym mózgu. Do najczęstszych przyczyn zalicza się zawały korowe, krwotoki podpajęczynówkowe oraz śródmózgowe. W wyniku niedokrwienia określonej części mózgu dochodzi do niedotlenienia tkanki nerwowej. Objawy występujące w tym rodzaju otępienia są typowe dla całej grupy chorób otępiennych: zaburzenia pamięci, choroby afektywne, zmiany osobowości oraz upośledzenia funkcji wykonawczych.

Otępienie czołowo-skroniowe przebiega wraz z zanikiem tkanki nerwowej w okolicy płatów czołowych i części płatów skroniowych. W obrębie tego rodzaju otępienia opisuje się występowanie wariantu behawioralnego, semantycznego oraz afazji. Patomechanizmem otępienia czołowo-skroniowego jest proces zaniku, czyli neurodegeneracji komórek nerwowych, prawdopodobnie na skutek gromadzenia się w ich wnętrzu nieprawidłowo zbudowanego białka.

Inną z możliwych przyczyn pojawienia się otępienia jest choroba alkoholowa. Otępienie alkoholowe występuje u osób, które długotrwałe przyjmują duże ilości alkoholu. Objawy przypominają typowe otępienie, jednak może do nich dołączyć agresja czy nadpobudliwość.

Zobacz także

Typowe etapy otępienia

Otępienie starcze można opisać w kilku etapach. Dotykają one przede wszystkim osób starszych. Pierwszym z nich jest powolne zapominanie o drobnych rzeczach. Mogą to być terminy spotkania, nazwy ulic, składnik pieczonego przez lata ciasta czy imiona sąsiadów mieszkających za ścianą od 30 lat. Chory zaczyna zauważać także problemy z liczeniem, a konwersacje z bliskimi stają się dla niego bardzo trudne. Na pierwszym etapie choroby obserwuje się również zmienność nastrojów. Nawet niewiele znaczące zdarzenia mogą wywołać u chorego silne emocje – złość, a nawet agresję, które z minuty na minutę mogą przerodzić się w euforię. Dominująca jest tendencja do wycofania społecznego, podczas którego dotknięty otępieniem izoluje się od otoczenia, zamyka w sobie i unika spotkań towarzyskich.

Na drugim etapie choroby problemy z pamięcią znacznie się nasilają. Chory może mieć trudności w przypominaniu sobie o wydarzeniach z mijającego dnia. Nierzadko ma całkiem dobrą pamięć wydarzeń z przeszłości, jednak miewa problemy z umiejscowieniem ich na osi czasu. Zachowanie chorego na tym etapie otępienia staje się trudne do przewidzenia. W osobie chorej narastają silne lęki, miewa manie prześladowcze i tworzy teorie spiskowe. Reaguje niewspółmiernie do sytuacji, w której się znalazł. Jego mowa staje się dużo uboższa, a chory nie jest w stanie dokończyć rozpoczętej myśli. Ruch, wcześniej niezaburzony, ulega znacznemu pogorszeniu. W wyniku upośledzenia koordynacji ruchów pojawiają się kłopoty nie tylko z poruszaniem się, ale też wykonywaniem najprostszych codziennych czynności, np. z jedzeniem, czesaniem się i myciem. Ponadto ruch staje się powolniejszy i niepewny. Występują również problemy z podejmowaniem decyzji, nawet tych błahych, takich jak wybór masła czy koloru spodni.

Ostatnia faza choroby ma bardzo dynamiczny i burzliwy przebieg. Chory na tym etapie przestaje pamiętać nawet najbliższych członków rodziny. Mowa staje się niewyraźna, przez co chory zaprzestaje komunikacji z innymi ludźmi. Często powtarza tylko te same frazy czy sekwencje słów. Przestaje się poruszać, gdyż ruch sprawia mu ogromny problem. Nie potrafi zapanować nawet nad własnymi odruchami fizjologicznymi. W związku z tym chory przez większą część dnia siedzi lub leży w łóżku, przez co dochodzi do pojawienia się odleżyn i infekcji dróg oddechowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

O.O. Zaidat, A.J. Lerner, Neurologia. The Little Black Book, wyd. I polskie, red. H. Kwieciński, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Kobieta z bukietem kwiatów

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

Kora mózgowa – funkcje, budowa, zanik i śmierć

Starość zaczyna się od mózgu

Kobieta

Jesteś w trakcie chemioterapii i masz problemy z pamięcią i koncentracją? Psychoonkolożka wyjaśnia, jak sobie z nimi poradzić

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Demielinizacja – przyczyny, objawy, rodzaje chorób i leczenie

Ropień mózgu – przyczyny, objawy, leczenie i powikłania

Krwiak podtwardówkowy – przyczyny, objawy i leczenie

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Anna Golan, psycholog i seksuolog kliniczny

„Słowa uwodzą i to bardzo skutecznie. Zwracajcie uwagę, jak mówicie do swoich partnerów seksualnych” – Anna Golan o sapioseksualizmie

Zanik wieloukładowy – objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

test ciążowy

Brak okresu, test negatywny. Kiedy wykonać test ciążowy?