Przejdź do treści

Otępienie – czym jest? Przyczyny i objawy chorób otępiennych

Starsza kobieta z otępieniem
Fot. Natalie Board / Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
https://www.istockphoto.com/
Od 8 do 17 tysięcy sztuk. Tyle każda z nas zużywa średnio w ciągu całego życia podpasek i tamponów. Warto więc zwracać uwagę na ich skład
Bodymaps SS19 fot. Zuza Krajewska
Ukłon w stronę naturalności i możliwości kobiecego ciała. Zobaczcie fantastyczną kampanię polskiej marki Bodymaps
Istockphoto.com
Nieoczywiste momenty, w których może nam spaść cukier. Nie chodzi tylko o alkohol
kobieta je na ulicy w pośpiechu
Czy wiesz, jakie badania powinnaś wykonać na czczo? Skorzystaj ze ściągi!
https://www.istockphoto.com/
Niebezpieczne związki. Warzywa i zioła, których nie należy łączyć ze słońcem. Wyjaśnia dietetyczka

Otępienie zwykle obserwuje się u ludzi starszych, ponieważ jest to schorzenie postępujące zazwyczaj wraz z wiekiem. Zmiany neurologiczne doprowadzają z reguły do upośledzenia funkcji intelektualnych.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Otępienie to szerokie pojęcie, obejmujące m.in. chorobę Alzheimera, otępienie z ciałami Lewy’ego, czołowo-skroniowe czy też naczyniopochodne. Otępienie starcze związane jest z postępującymi zmianami w strukturze ośrodkowego układu nerwowego. Dokładny mechanizm tego procesu zależy od choroby, w którym otępienie występuje.

Chcesz mieć lepszą koncentrację?

Umiejętność skupienia się to prawdziwy skarb – sprawia, że wszystko idzie łatwiej i przyjemniej. Sprawdź jak WIMIN może wesprzeć Twoją koncentrację.

Sprawdź
Osoba z podejrzeniem zespołu Arnolda Chiariego

Rodzaje otępień

Cierpiący na otępienie stopniowo doświadczają pogorszenia funkcji pamięci, spowolnienia myślenia oraz zaburzenia zachowania. Otępienie w młodym wieku zazwyczaj jest skutkiem wady genetycznej. Objawy np. choroby Alzheimera mogą pojawić się już u ludzi 30-letnich, a schorzenie ma znacznie cięższy przebieg niż w przypadku zachorowania po 60. roku życia. Otępienie dziedziczone jest w sposób autosomalny dominujący i odpowiedzialne są za niego geny APP, PSEN 1 i PSEN 2.

Wyróżnia się kilka rodzajów otępień. Otępienie naczyniopochodne związane jest z zaburzeniami w układzie naczyniowym mózgu. Do najczęstszych przyczyn zalicza się zawały korowe, krwotoki podpajęczynówkowe oraz śródmózgowe. W wyniku niedokrwienia określonej części mózgu dochodzi do niedotlenienia tkanki nerwowej. Objawy występujące w tym rodzaju otępienia są typowe dla całej grupy chorób otępiennych: zaburzenia pamięci, choroby afektywne, zmiany osobowości oraz upośledzenia funkcji wykonawczych.

Otępienie czołowo-skroniowe przebiega wraz z zanikiem tkanki nerwowej w okolicy płatów czołowych i części płatów skroniowych. W obrębie tego rodzaju otępienia opisuje się występowanie wariantu behawioralnego, semantycznego oraz afazji. Patomechanizmem otępienia czołowo-skroniowego jest proces zaniku, czyli neurodegeneracji komórek nerwowych, prawdopodobnie na skutek gromadzenia się w ich wnętrzu nieprawidłowo zbudowanego białka.

Inną z możliwych przyczyn pojawienia się otępienia jest choroba alkoholowa. Otępienie alkoholowe występuje u osób, które długotrwałe przyjmują duże ilości alkoholu. Objawy przypominają typowe otępienie, jednak może do nich dołączyć agresja czy nadpobudliwość.

Zobacz także

Typowe etapy otępienia

Otępienie starcze można opisać w kilku etapach. Dotykają one przede wszystkim osób starszych. Pierwszym z nich jest powolne zapominanie o drobnych rzeczach. Mogą to być terminy spotkania, nazwy ulic, składnik pieczonego przez lata ciasta czy imiona sąsiadów mieszkających za ścianą od 30 lat. Chory zaczyna zauważać także problemy z liczeniem, a konwersacje z bliskimi stają się dla niego bardzo trudne. Na pierwszym etapie choroby obserwuje się również zmienność nastrojów. Nawet niewiele znaczące zdarzenia mogą wywołać u chorego silne emocje – złość, a nawet agresję, które z minuty na minutę mogą przerodzić się w euforię. Dominująca jest tendencja do wycofania społecznego, podczas którego dotknięty otępieniem izoluje się od otoczenia, zamyka w sobie i unika spotkań towarzyskich.

Na drugim etapie choroby problemy z pamięcią znacznie się nasilają. Chory może mieć trudności w przypominaniu sobie o wydarzeniach z mijającego dnia. Nierzadko ma całkiem dobrą pamięć wydarzeń z przeszłości, jednak miewa problemy z umiejscowieniem ich na osi czasu. Zachowanie chorego na tym etapie otępienia staje się trudne do przewidzenia. W osobie chorej narastają silne lęki, miewa manie prześladowcze i tworzy teorie spiskowe. Reaguje niewspółmiernie do sytuacji, w której się znalazł. Jego mowa staje się dużo uboższa, a chory nie jest w stanie dokończyć rozpoczętej myśli. Ruch, wcześniej niezaburzony, ulega znacznemu pogorszeniu. W wyniku upośledzenia koordynacji ruchów pojawiają się kłopoty nie tylko z poruszaniem się, ale też wykonywaniem najprostszych codziennych czynności, np. z jedzeniem, czesaniem się i myciem. Ponadto ruch staje się powolniejszy i niepewny. Występują również problemy z podejmowaniem decyzji, nawet tych błahych, takich jak wybór masła czy koloru spodni.

Ostatnia faza choroby ma bardzo dynamiczny i burzliwy przebieg. Chory na tym etapie przestaje pamiętać nawet najbliższych członków rodziny. Mowa staje się niewyraźna, przez co chory zaprzestaje komunikacji z innymi ludźmi. Często powtarza tylko te same frazy czy sekwencje słów. Przestaje się poruszać, gdyż ruch sprawia mu ogromny problem. Nie potrafi zapanować nawet nad własnymi odruchami fizjologicznymi. W związku z tym chory przez większą część dnia siedzi lub leży w łóżku, przez co dochodzi do pojawienia się odleżyn i infekcji dróg oddechowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

O.O. Zaidat, A.J. Lerner, Neurologia. The Little Black Book, wyd. I polskie, red. H. Kwieciński, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

seniorzy siedzą na ławce

Demencja dotyczy tylko seniorów? Zadbaj o swój mózg już teraz. Sprawdź, co radzi lekarka Magdalena Jutrzenka

W ciąży mózg kobiety się… kurczy. Poznaj 5 zaskakujących faktów dotyczących kobiecego ciała

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

Po co urozmaicać dietę?

Po co urozmaicać dietę?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej