Przejdź do treści

Otępienie – czym jest? Przyczyny i objawy chorób otępiennych

Starsza kobieta z otępieniem
Fot. Natalie Board / Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Nasz organizm nie przeżyje bez tkanki tłuszczowej”. Nie przejmuj się wystającym brzuchem! Fizjoterapeutka tłumaczy, dlaczego to jest zdrowe
istockphoto.com
Chcesz schudnąć? Poznaj 6 zaskakujących trików
Adidas
Adidas Originals wraz z Pharrellem Williamsem i znanymi w środowisku feministycznym działaczkami walczą o prawa kobiet
pexels.com
Często kłócisz się z partnerem? Sprawdź 6 sposobów na to, by wymiana zdań wyszła wam na dobre
Fitness dla oczu. Wypróbuj tych ćwiczeń i ciesz się dobrym wzrokiem przez lata

Otępienie zwykle obserwuje się u ludzi starszych, ponieważ jest to schorzenie postępujące zazwyczaj wraz z wiekiem. Zmiany neurologiczne doprowadzają z reguły do upośledzenia funkcji intelektualnych.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Otępienie to szerokie pojęcie, obejmujące m.in. chorobę Alzheimera, otępienie z ciałami Lewy’ego, czołowo-skroniowe czy też naczyniopochodne. Otępienie starcze związane jest z postępującymi zmianami w strukturze ośrodkowego układu nerwowego. Dokładny mechanizm tego procesu zależy od choroby, w którym otępienie występuje.

Chcesz mieć lepszą koncentrację?

Umiejętność skupienia się to prawdziwy skarb – sprawia, że wszystko idzie łatwiej i przyjemniej. Sprawdź jak WIMIN może wesprzeć Twoją koncentrację.

Sprawdź
Osoba z podejrzeniem zespołu Arnolda Chiariego

Rodzaje otępień

Cierpiący na otępienie stopniowo doświadczają pogorszenia funkcji pamięci, spowolnienia myślenia oraz zaburzenia zachowania. Otępienie w młodym wieku zazwyczaj jest skutkiem wady genetycznej. Objawy np. choroby Alzheimera mogą pojawić się już u ludzi 30-letnich, a schorzenie ma znacznie cięższy przebieg niż w przypadku zachorowania po 60. roku życia. Otępienie dziedziczone jest w sposób autosomalny dominujący i odpowiedzialne są za niego geny APP, PSEN 1 i PSEN 2.

Wyróżnia się kilka rodzajów otępień. Otępienie naczyniopochodne związane jest z zaburzeniami w układzie naczyniowym mózgu. Do najczęstszych przyczyn zalicza się zawały korowe, krwotoki podpajęczynówkowe oraz śródmózgowe. W wyniku niedokrwienia określonej części mózgu dochodzi do niedotlenienia tkanki nerwowej. Objawy występujące w tym rodzaju otępienia są typowe dla całej grupy chorób otępiennych: zaburzenia pamięci, choroby afektywne, zmiany osobowości oraz upośledzenia funkcji wykonawczych.

Otępienie czołowo-skroniowe przebiega wraz z zanikiem tkanki nerwowej w okolicy płatów czołowych i części płatów skroniowych. W obrębie tego rodzaju otępienia opisuje się występowanie wariantu behawioralnego, semantycznego oraz afazji. Patomechanizmem otępienia czołowo-skroniowego jest proces zaniku, czyli neurodegeneracji komórek nerwowych, prawdopodobnie na skutek gromadzenia się w ich wnętrzu nieprawidłowo zbudowanego białka.

Inną z możliwych przyczyn pojawienia się otępienia jest choroba alkoholowa. Otępienie alkoholowe występuje u osób, które długotrwałe przyjmują duże ilości alkoholu. Objawy przypominają typowe otępienie, jednak może do nich dołączyć agresja czy nadpobudliwość.

Zobacz także

Typowe etapy otępienia

Otępienie starcze można opisać w kilku etapach. Dotykają one przede wszystkim osób starszych. Pierwszym z nich jest powolne zapominanie o drobnych rzeczach. Mogą to być terminy spotkania, nazwy ulic, składnik pieczonego przez lata ciasta czy imiona sąsiadów mieszkających za ścianą od 30 lat. Chory zaczyna zauważać także problemy z liczeniem, a konwersacje z bliskimi stają się dla niego bardzo trudne. Na pierwszym etapie choroby obserwuje się również zmienność nastrojów. Nawet niewiele znaczące zdarzenia mogą wywołać u chorego silne emocje – złość, a nawet agresję, które z minuty na minutę mogą przerodzić się w euforię. Dominująca jest tendencja do wycofania społecznego, podczas którego dotknięty otępieniem izoluje się od otoczenia, zamyka w sobie i unika spotkań towarzyskich.

Na drugim etapie choroby problemy z pamięcią znacznie się nasilają. Chory może mieć trudności w przypominaniu sobie o wydarzeniach z mijającego dnia. Nierzadko ma całkiem dobrą pamięć wydarzeń z przeszłości, jednak miewa problemy z umiejscowieniem ich na osi czasu. Zachowanie chorego na tym etapie otępienia staje się trudne do przewidzenia. W osobie chorej narastają silne lęki, miewa manie prześladowcze i tworzy teorie spiskowe. Reaguje niewspółmiernie do sytuacji, w której się znalazł. Jego mowa staje się dużo uboższa, a chory nie jest w stanie dokończyć rozpoczętej myśli. Ruch, wcześniej niezaburzony, ulega znacznemu pogorszeniu. W wyniku upośledzenia koordynacji ruchów pojawiają się kłopoty nie tylko z poruszaniem się, ale też wykonywaniem najprostszych codziennych czynności, np. z jedzeniem, czesaniem się i myciem. Ponadto ruch staje się powolniejszy i niepewny. Występują również problemy z podejmowaniem decyzji, nawet tych błahych, takich jak wybór masła czy koloru spodni.

Ostatnia faza choroby ma bardzo dynamiczny i burzliwy przebieg. Chory na tym etapie przestaje pamiętać nawet najbliższych członków rodziny. Mowa staje się niewyraźna, przez co chory zaprzestaje komunikacji z innymi ludźmi. Często powtarza tylko te same frazy czy sekwencje słów. Przestaje się poruszać, gdyż ruch sprawia mu ogromny problem. Nie potrafi zapanować nawet nad własnymi odruchami fizjologicznymi. W związku z tym chory przez większą część dnia siedzi lub leży w łóżku, przez co dochodzi do pojawienia się odleżyn i infekcji dróg oddechowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

O.O. Zaidat, A.J. Lerner, Neurologia. The Little Black Book, wyd. I polskie, red. H. Kwieciński, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta przed komputerem

„Im bardziej napinasz szyję, tym mocniej „ciągniesz” również za nerwy, które przechodzą przez nadgarstek”. Fizjoterapeuta o syndromie biurowego nadgarstka

Chodzenie boso – naładuj się prosto z natury

istockphoto.com

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

Najlepsza pozycja do spania. Jak spać, by się wyspać?

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

„Mądre, piękne, zabawne, dobre i odważne. Takie są dziewczynki. Nie jednowymiarowe” – mówi Barbara Pietruszczak, jedna z twórczyń magazynu „Kosmos dla dziewczynek”

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

seniorzy siedzą na ławce

Demencja dotyczy tylko seniorów? Zadbaj o swój mózg już teraz. Sprawdź, co radzi lekarka Magdalena Jutrzenka

W ciąży mózg kobiety się… kurczy. Poznaj 5 zaskakujących faktów dotyczących kobiecego ciała

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

Po co urozmaicać dietę?

Po co urozmaicać dietę?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

mama dziecko

Kobiety też miewają przedwczesne orgazmy. Poznaj 5 niesamowitych faktów dotyczących kobiecego ciała

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?