Przejdź do treści

Otępienie – czym jest? Przyczyny i objawy chorób otępiennych

Starsza kobieta z otępieniem
Fot. Natalie Board / Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Masz problemy z jelitami? Wypróbuj „Metodę 5R”, czyli plan naprawczy polecany przez dietetyka
5 razy TAK dla wakacyjnego seksu
„Treść, która ma trafić do polskich szkół, krzywdzi, szkaluje i poniża”. Małgorzata Rozenek-Majdan o nowym podręczniku HiT
Łódzcy lekarze uratowali bliźniaki z syndromem podkradania. Ich matka uciekła przed wojną
Ziewasz, swędzi cię skóra, masz zimne dłonie? To mogą być objawy zaburzeń lękowych

Otępienie zwykle obserwuje się u ludzi starszych, ponieważ jest to schorzenie postępujące zazwyczaj wraz z wiekiem. Zmiany neurologiczne doprowadzają z reguły do upośledzenia funkcji intelektualnych.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Otępienie to szerokie pojęcie, obejmujące m.in. chorobę Alzheimera, otępienie z ciałami Lewy’ego, czołowo-skroniowe czy też naczyniopochodne. Otępienie starcze związane jest z postępującymi zmianami w strukturze ośrodkowego układu nerwowego. Dokładny mechanizm tego procesu zależy od choroby, w którym otępienie występuje.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Osoba z podejrzeniem zespołu Arnolda Chiariego

Rodzaje otępień

Cierpiący na otępienie stopniowo doświadczają pogorszenia funkcji pamięci, spowolnienia myślenia oraz zaburzenia zachowania. Otępienie w młodym wieku zazwyczaj jest skutkiem wady genetycznej. Objawy np. choroby Alzheimera mogą pojawić się już u ludzi 30-letnich, a schorzenie ma znacznie cięższy przebieg niż w przypadku zachorowania po 60. roku życia. Otępienie dziedziczone jest w sposób autosomalny dominujący i odpowiedzialne są za niego geny APP, PSEN 1 i PSEN 2.

Wyróżnia się kilka rodzajów otępień. Otępienie naczyniopochodne związane jest z zaburzeniami w układzie naczyniowym mózgu. Do najczęstszych przyczyn zalicza się zawały korowe, krwotoki podpajęczynówkowe oraz śródmózgowe. W wyniku niedokrwienia określonej części mózgu dochodzi do niedotlenienia tkanki nerwowej. Objawy występujące w tym rodzaju otępienia są typowe dla całej grupy chorób otępiennych: zaburzenia pamięci, choroby afektywne, zmiany osobowości oraz upośledzenia funkcji wykonawczych.

Otępienie czołowo-skroniowe przebiega wraz z zanikiem tkanki nerwowej w okolicy płatów czołowych i części płatów skroniowych. W obrębie tego rodzaju otępienia opisuje się występowanie wariantu behawioralnego, semantycznego oraz afazji. Patomechanizmem otępienia czołowo-skroniowego jest proces zaniku, czyli neurodegeneracji komórek nerwowych, prawdopodobnie na skutek gromadzenia się w ich wnętrzu nieprawidłowo zbudowanego białka.

Inną z możliwych przyczyn pojawienia się otępienia jest choroba alkoholowa. Otępienie alkoholowe występuje u osób, które długotrwałe przyjmują duże ilości alkoholu. Objawy przypominają typowe otępienie, jednak może do nich dołączyć agresja czy nadpobudliwość.

Zobacz także

Typowe etapy otępienia

Otępienie starcze można opisać w kilku etapach. Dotykają one przede wszystkim osób starszych. Pierwszym z nich jest powolne zapominanie o drobnych rzeczach. Mogą to być terminy spotkania, nazwy ulic, składnik pieczonego przez lata ciasta czy imiona sąsiadów mieszkających za ścianą od 30 lat. Chory zaczyna zauważać także problemy z liczeniem, a konwersacje z bliskimi stają się dla niego bardzo trudne. Na pierwszym etapie choroby obserwuje się również zmienność nastrojów. Nawet niewiele znaczące zdarzenia mogą wywołać u chorego silne emocje – złość, a nawet agresję, które z minuty na minutę mogą przerodzić się w euforię. Dominująca jest tendencja do wycofania społecznego, podczas którego dotknięty otępieniem izoluje się od otoczenia, zamyka w sobie i unika spotkań towarzyskich.

Na drugim etapie choroby problemy z pamięcią znacznie się nasilają. Chory może mieć trudności w przypominaniu sobie o wydarzeniach z mijającego dnia. Nierzadko ma całkiem dobrą pamięć wydarzeń z przeszłości, jednak miewa problemy z umiejscowieniem ich na osi czasu. Zachowanie chorego na tym etapie otępienia staje się trudne do przewidzenia. W osobie chorej narastają silne lęki, miewa manie prześladowcze i tworzy teorie spiskowe. Reaguje niewspółmiernie do sytuacji, w której się znalazł. Jego mowa staje się dużo uboższa, a chory nie jest w stanie dokończyć rozpoczętej myśli. Ruch, wcześniej niezaburzony, ulega znacznemu pogorszeniu. W wyniku upośledzenia koordynacji ruchów pojawiają się kłopoty nie tylko z poruszaniem się, ale też wykonywaniem najprostszych codziennych czynności, np. z jedzeniem, czesaniem się i myciem. Ponadto ruch staje się powolniejszy i niepewny. Występują również problemy z podejmowaniem decyzji, nawet tych błahych, takich jak wybór masła czy koloru spodni.

Ostatnia faza choroby ma bardzo dynamiczny i burzliwy przebieg. Chory na tym etapie przestaje pamiętać nawet najbliższych członków rodziny. Mowa staje się niewyraźna, przez co chory zaprzestaje komunikacji z innymi ludźmi. Często powtarza tylko te same frazy czy sekwencje słów. Przestaje się poruszać, gdyż ruch sprawia mu ogromny problem. Nie potrafi zapanować nawet nad własnymi odruchami fizjologicznymi. W związku z tym chory przez większą część dnia siedzi lub leży w łóżku, przez co dochodzi do pojawienia się odleżyn i infekcji dróg oddechowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

O.O. Zaidat, A.J. Lerner, Neurologia. The Little Black Book, wyd. I polskie, red. H. Kwieciński, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

12-latek może zostać odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Rodzice przegrali walkę z brytyjskim Sądem Najwyższym

12-latek miał być odłączony od aparatury podtrzymującej życie. Sądowa batalia rodziców z lekarzami

Skrzypaczka operowa w trakcie operacji usunięcia guza mózgu... grała na skrzypcach. To wideo trzeba zobaczyć!

Pacjentka grała na skrzypcach w trakcie operacji usunięcia guza mózgu. „Niesamowity pokaz mocy nauki!”

"W pewnym momencie nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć" - mówi Emilia Clerke o afazji

„Nie mogłam sobie przypomnieć nawet własnego imienia. Były takie chwile, że nie chciałam żyć” – mówi Emilia Clarke o afazji

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Kąpał się w jeziorze. Doszło do zakażenia amebą „zżerającą mózg”

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Pień mózgu – budowa, funkcje, choroby i badania. Jakie objawy wskazują na jego uszkodzenie?

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

25-latka była pewna, że jej synek cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

25-latka była pewna, że jej dziecko cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×