Przejdź do treści

AspAT – czym zajmuje się ten enzym i w jakim celu bada się jego poziom?

Krew we fiolce pobrana do badania AspAT
Fot. benjaminnolte / Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
woda kokosowa
Woda kokosowa odmładza? Poznaj fakty i mity na jej temat
pływalnia basen
Kąpiel z dreszczykiem, czyli co na nas czeka na publicznych kąpieliskach?
grzyby
Przez kilka godzin trzymałaś grzyby w foliowej reklamówce? Dietetyczka odpowiada, czy nadają się do spożycia
gettyimages.com
Czujesz się zmęczona, masz ciągle ochotę na słodycze, jesteś rozdrażniona… To mogą być objawy insulinooporności
Unikaj psychologicznej pułapki 90:10 a twój dzień będzie lepszy

Aminotransferaza asparaginianowa, czyli AspAT, opisywana jest jako enzym wewnątrzkomórkowy, który obecny jest w wątrobie, w mięśniu sercowym i w mięśniach szkieletowych oraz w erytrocytach (czerwonych krwinkach).

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

AspAT jest skrótem od nazwy „aminotransferaza asparaginianowa”. W badaniach laboratoryjnych jego poziom często określany jest razem z poziomem aminotransferazy alaninowej (ALAT). Zbyt wysokie stężenia obu tych enzymów mogą świadczyć o zapaleniu wątroby.

AspAT i ALAT w badaniach biochemicznych

Badanie AspAT i ALAT wykonywane jest w przypadku podejrzenia chorób wątroby, mięśnia sercowego oraz mięśni szkieletowych, szczególnie kiedy pacjent cierpi już na objawy którejś z nich. Do najczęściej występujących objawów i czynników skłaniających do badania zalicza się: chroniczne zmęczenie, problemy z trawieniem, długotrwałe stosowanie antykoncepcji hormonalnej lub kilku różnych leków jednocześnie, uzależnienie od alkoholu, cukrzycę, infekcje wirusowe (np. HIV, HCV) oraz obciążenia rodzinne.

Badania ALAT i AspAT określane są jako próby wątrobowe i wykonuje się je w każdym laboratorium diagnostycznym. Nie wymagają szczególnego przygotowania z wyjątkiem unikania posiłków w ciągu 12 godzin przed pobraniem krwi. Na dobę przed badaniem nie zaleca się spożywania alkoholu oraz intensywnego treningu fizycznego. Materiałem biologicznym do analizy jest krew pobrana z żyły łokciowej. Na wyniki czeka się 1 dobę.

A Ty, wiesz, gdzie masz wątrobę?

Normy AspAT i ALAT

Normy aminotransferazy asparaginianowej i alaninowej są inne dla kobiet i mężczyzn. Warto również pamiętać, że mogą się różnić w zależności od laboratorium. Zakres referencyjny dla AspAT powinien mieścić się w zakresie 5–40 U/l u kobiet oraz 19 U/l u mężczyzn. Norma dla ALAT z kolei to: < 35 U/l dla kobiet, < 45 U/l dla mężczyzn oraz < 25 U/l u dzieci między 1 a 15 rokiem życia.

Podwyższone poziomy AspAT i ALAT

Podwyższony AspAT we krwi obwodowej może być przyczyną uszkodzenia hepatocytów, czyli komórek wątroby. Wysoki AspAT pozwala przypuszczać rozwinięcie się mononukleozy oraz przewlekłe i ostre zapalenie wątroby. Innymi możliwościami są upośledzenia funkcjonowania mięśnia sercowego oraz mięśni szkieletowych. Przy zawale serca poziom AspAT może wzrosnąć nawet do 400–4000 U/l. Jednakże jednorazowe badanie może okazać się niewystarczające, aby postawić diagnozę. Zazwyczaj lekarz zaleca powtórzenie oznaczenia enzymów po upływie kilku tygodni.

Przy chorobach wątrobowych poziomy ALAT i AspAT są podwyższone. Może to świadczyć m.in. o zatruciu grzybami czy toksynami, zapaleniu trzustki, hemochromatozie (schorzeniu, w którym obserwuje się odkładanie żelaza w wątrobie), chorobie Wilsona (schorzeniu o charakterze metabolicznym, w których dochodzi do odkładania się miedzi w organizmie) oraz o zatorowości płucnej.

Zobacz także

Inne przyczyny zbyt wysokiego poziomu AspAT i ALAT

Cholestaza jest zespołem objawów klinicznych związanych z zatrzymaniem odpływu żółci bądź też z upośledzeniem prawidłowego funkcjonowania wątroby. Choroba atakuje nie tylko wątrobę, ale i drogi żółciowe. Do rozwoju cholestazy dochodzi u 4% kobiet w ciąży. Mogą one wówczas doświadczać uporczywego swędzenia skóry, zwłaszcza w nocy. Wysoki poziom AspAT i ALAT w ciąży może wskazywać na cholestazę. Dodatkowo należy oznaczyć poziom kwasów żółciowych oraz pilnie skonsultować się z ginekologiem.

Zbyt wysokie poziomy ALAT i AspAT mogą towarzyszyć uszkodzeniu mięśni szkieletowych. Znaczne zwiększenie AspAT występuje w ciągu 4–6 godzin po zawale serca i może się utrzymywać nawet kilka dni. Wysoki poziom aminotransferazy asparaginianowej może być następstwem niedotlenienia powstałego na skutek inwazyjnych badań, takich jak angiografia, lub zabiegów kardiochirurgicznych.

Lekarze, interpretując wyniki badań, patrzą na stosunek między ALAT i AspAT.

Kiedy wykonać badania AspAt i ALAT?

Zdrowej osobie, niecierpiącej na przewlekłe schorzenia wątroby, zaleca się badanie poziomu ALAT i AspAT raz na 2 lata. Przy przyjmowaniu leków, antykoncepcji czy chorobie wątroby czynność tę należy powtarzać znacznie częściej, nawet 2 razy w roku, lub zgodnie z zaleceniami lekarza. Niektóre leki, np. statyny, barbiturany czy aspiryna, mogą dawać objawy niepożądane w postaci podwyższonego poziomu AspAT.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Edward Bańkowski: Biochemia. Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Wrocław 2005.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

„W Chinach medycyna chińska przygotowuje przyszłych rodziców już rok przed planowaną ciążą. Dzięki temu depresja poporodowa nie zdarza się tam często” – mówi Aneta Rosłon, terapeutka medycyny chińskiej

Milena Nosek

„Znam organizmy, które nie szczędzą sobie cukru, smażenia, jedzą na co i kiedy mają ochotę, osiągają przy tym sukcesy i czują się wspaniale. Pytanie tylko – do kiedy?” – mówi Milena Nosek, dietetyk tancerzy

Hello my Hero. Dominika Jeżewska, Pani Łuska: zaczęłam widzieć więcej szczęścia w łuszczycy, bawić się nią i doceniać, że dzięki niej dbam o wiele bardziej o swój organizm

lady pasztet

„Jestem w ciąży, więc dla mnie najbardziej palące jest to, żeby kobiety wyszły z domów, a żeby do tych domów przyszli faceci” – mówi Katarzyna Barczyk, autorka bloga Lady Pasztet

Zainteresują cię również:

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Kobieta w szpitalu

7 faktów o zaburzeniach krzepliwości krwi, które trzeba znać

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

5-10-8 – prosta zasada zdrowego serca

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej