Przejdź do treści

AspAT – czym zajmuje się ten enzym i w jakim celu bada się jego poziom?

Krew we fiolce pobrana do badania AspAT
Fot. benjaminnolte / Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Burgery z kalafiora z salsą paprykową
Burgery z kalafiora z salsą paprykową
kawa
„Jeśli jest godzina 13, masz już za sobą dwie filiżanki kawy i czekasz aż twoja herbata wystygnie, to sygnał, że przesadzasz”. O tym, jaka jest bezpieczna dawka kawy, mówi internistka
Kobieta w ciąży podczas badania krzywej cukrowej.
Krzywa cukrowa i jej znaczenie podczas ciąży
Ćwiczenia na nogi i pośladki z kettlebells
Ćwiczenia na nogi i pośladki z kettlebells
Pierwsza pomoc po ukąszeniu kleszcza. Czy wiesz jak się uchronić przed boreliozą?

Aminotransferaza asparaginianowa, czyli AspAT, opisywana jest jako enzym wewnątrzkomórkowy, który obecny jest w wątrobie, w mięśniu sercowym i w mięśniach szkieletowych oraz w erytrocytach (czerwonych krwinkach).

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

AspAT jest skrótem od nazwy „aminotransferaza asparaginianowa”. W badaniach laboratoryjnych jego poziom często określany jest razem z poziomem aminotransferazy alaninowej (ALAT). Zbyt wysokie stężenia obu tych enzymów mogą świadczyć o zapaleniu wątroby.

AspAT i ALAT w badaniach biochemicznych

Badanie AspAT i ALAT wykonywane jest w przypadku podejrzenia chorób wątroby, mięśnia sercowego oraz mięśni szkieletowych, szczególnie kiedy pacjent cierpi już na objawy którejś z nich. Do najczęściej występujących objawów i czynników skłaniających do badania zalicza się: chroniczne zmęczenie, problemy z trawieniem, długotrwałe stosowanie antykoncepcji hormonalnej lub kilku różnych leków jednocześnie, uzależnienie od alkoholu, cukrzycę, infekcje wirusowe (np. HIV, HCV) oraz obciążenia rodzinne.

Badania ALAT i AspAT określane są jako próby wątrobowe i wykonuje się je w każdym laboratorium diagnostycznym. Nie wymagają szczególnego przygotowania z wyjątkiem unikania posiłków w ciągu 12 godzin przed pobraniem krwi. Na dobę przed badaniem nie zaleca się spożywania alkoholu oraz intensywnego treningu fizycznego. Materiałem biologicznym do analizy jest krew pobrana z żyły łokciowej. Na wyniki czeka się 1 dobę.

A Ty, wiesz, gdzie masz wątrobę?

Normy AspAT i ALAT

Normy aminotransferazy asparaginianowej i alaninowej są inne dla kobiet i mężczyzn. Warto również pamiętać, że mogą się różnić w zależności od laboratorium. Zakres referencyjny dla AspAT powinien mieścić się w zakresie 5–40 U/l u kobiet oraz 19 U/l u mężczyzn. Norma dla ALAT z kolei to: < 35 U/l dla kobiet, < 45 U/l dla mężczyzn oraz < 25 U/l u dzieci między 1 a 15 rokiem życia.

Podwyższone poziomy AspAT i ALAT

Podwyższony AspAT we krwi obwodowej może być przyczyną uszkodzenia hepatocytów, czyli komórek wątroby. Wysoki AspAT pozwala przypuszczać rozwinięcie się mononukleozy oraz przewlekłe i ostre zapalenie wątroby. Innymi możliwościami są upośledzenia funkcjonowania mięśnia sercowego oraz mięśni szkieletowych. Przy zawale serca poziom AspAT może wzrosnąć nawet do 400–4000 U/l. Jednakże jednorazowe badanie może okazać się niewystarczające, aby postawić diagnozę. Zazwyczaj lekarz zaleca powtórzenie oznaczenia enzymów po upływie kilku tygodni.

Przy chorobach wątrobowych poziomy ALAT i AspAT są podwyższone. Może to świadczyć m.in. o zatruciu grzybami czy toksynami, zapaleniu trzustki, hemochromatozie (schorzeniu, w którym obserwuje się odkładanie żelaza w wątrobie), chorobie Wilsona (schorzeniu o charakterze metabolicznym, w których dochodzi do odkładania się miedzi w organizmie) oraz o zatorowości płucnej.

Zobacz także

Inne przyczyny zbyt wysokiego poziomu AspAT i ALAT

Cholestaza jest zespołem objawów klinicznych związanych z zatrzymaniem odpływu żółci bądź też z upośledzeniem prawidłowego funkcjonowania wątroby. Choroba atakuje nie tylko wątrobę, ale i drogi żółciowe. Do rozwoju cholestazy dochodzi u 4% kobiet w ciąży. Mogą one wówczas doświadczać uporczywego swędzenia skóry, zwłaszcza w nocy. Wysoki poziom AspAT i ALAT w ciąży może wskazywać na cholestazę. Dodatkowo należy oznaczyć poziom kwasów żółciowych oraz pilnie skonsultować się z ginekologiem.

Zbyt wysokie poziomy ALAT i AspAT mogą towarzyszyć uszkodzeniu mięśni szkieletowych. Znaczne zwiększenie AspAT występuje w ciągu 4–6 godzin po zawale serca i może się utrzymywać nawet kilka dni. Wysoki poziom aminotransferazy asparaginianowej może być następstwem niedotlenienia powstałego na skutek inwazyjnych badań, takich jak angiografia, lub zabiegów kardiochirurgicznych.

Lekarze, interpretując wyniki badań, patrzą na stosunek między ALAT i AspAT.

Kiedy wykonać badania AspAt i ALAT?

Zdrowej osobie, niecierpiącej na przewlekłe schorzenia wątroby, zaleca się badanie poziomu ALAT i AspAT raz na 2 lata. Przy przyjmowaniu leków, antykoncepcji czy chorobie wątroby czynność tę należy powtarzać znacznie częściej, nawet 2 razy w roku, lub zgodnie z zaleceniami lekarza. Niektóre leki, np. statyny, barbiturany czy aspiryna, mogą dawać objawy niepożądane w postaci podwyższonego poziomu AspAT.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Edward Bańkowski: Biochemia. Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Wrocław 2005.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta siedzi w łózku pod pościelą i trzyma chusteczkę przy nosie

Krwotok z nosa – czy odchylać głowę do tyłu?

Jędrne piersi to zdrowe piersi! Zobacz, jak je zbadać, by uniknąć błędów

Jestem ciągle zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

kobieta w ciasnym pomieszczeniu

Klaustrofobia – na czym polega schorzenie i jak sobie z nim radzić?

Chorzy od pracy

5 negatywnych syndromów chorób, które mogą pojawić się podczas pracy

znudzone dziecko

ADHD – czym się objawia i kogo dotyka najczęściej?

kobieta trzymająca się za bolący prawy bark

Ból stawów barkowych, czyli objaw o charakterze miejscowym i rzutowanym – domowe sposoby walki z dolegliwością

Kobieta siedzi po turecku na biurku i medytuje. Przed nią stoi na biurku laptop, za nią regał z książkami, fotel i okno

5 biurowych trików, które ratują kręgosłup

Kobieta pod zabiegu mikrodermabrazji

Mikrodermabrazja – na czym polega ten zabieg i czy jest skuteczny?

Kobieta cierpiąca na obsesję korzysta z telefonu komórkowego

Obsesja – jak może się objawiać? Czy leczenie może pomóc pozbyć się obsesji?

kobieta siedząca na łóżku trzymająca się za lędźwie

Co może oznaczać ból w kościach? Przyczyny, charakter, sposoby łagodzenia dolegliwości

alergolog

Lekarz alergolog – kim jest, czym się zajmuje i jak wygląda wizyta?

Osoba cierpiąca na osteomalację

Czym jest osteomalacja? Poznaj objawy choroby i dowiedz się, jakie leczenie można zastosować

Kobieta na wizycie u lekarza na badaniu profilaktycznym

Badania profilaktyczne – jak często je wykonywać? Najlepszy sposób na kontrolę stanu zdrowia

Zaburzony skład krwi czyli małopłytkowość

Małopłytkowość – jakie są przyczyny małopłytkowości i skuteczne sposoby leczenia?

Kobieta po zabiegu wymazu z pochwy

Rodzaje, wskazania i interpretacja wyników wymazów z pochwy

Kobieta cierpiąca na kifozę piersiową na masażu

Kifoza piersiowa – kiedy fizjologiczny łuk kręgosłupa ewoluuje do patologicznej postaci?

Lekarz diagnozujący objaw Goldflama

Jak zbadać objaw Goldflama i o czym on świadczy? Jak interpretować wynik badania?

Kobieta cierpiąca z powodu protruzji

Protruzja – przyczyny, objawy i leczenie schorzenia krążków kręgosłupa

Pacjent na wizycie u torakochirurga

Torakochirurgia – co to jest i czym zajmuje się ta dziedzina medycyny? Jakie choroby leczy?

Dziewczynka z mózgowym porażeniem dziecięcym na terapii

Jak wygląda mózgowe porażenie dziecięce i na czym polega rehabilitacja schorzenia?

Lekarze chirurdzy podczas wykonywania przeszczepu serca

Czym jest przeszczep serca? Jakie są wskazania i przeciwwskazania do operacji? Jak wygląda życie po transplantacji?

Lekarz przeprowadzający zabieg angiografii

Angiografia – badanie naczyń krwionośnych. Jak się do niego przygotować?

Kobieta trzymająca się za brzuch z powodu zapalenia cewki moczowej

Zapalenie cewki moczowej – sposoby na złagodzenie nieprzyjemnych dolegliwości