Przejdź do treści

Bilirubina całkowita – norma, podwyższona. Jak ją obniżyć?

ilustracja wątroby w rękach lekarza, 3D
Bilirubina. Fot. natali_mis / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Na lepszy seks”, czyli na zdrowie i dobry humor. Jak supementy Wimin pomogły mi mądrze zadbać o siebie
Krótsza kwarantanna dla niektórych zawodów. Nowe zasady covidowe
Jak wyłączyć się z trybu „praca” i przełączyć w tryb odpoczynku? Podpowiadamy
Kieliszek czerwonego wina dziennie poprawi pracę serca? Naukowcy obalili słynny mit
15 tys. zł kary odszkodowania za zakażenie w pracy i testy raz w tygodniu. Nowy projekt covidowy

Bilirubina całkowita jest markerem służącym do oceny czynności wątroby, szeroko wykorzystywanym w diagnostyce laboratoryjnej. Badanie bilirubiny całkowitej wykonuje się m.in. przy podejrzeniu wirusowego zapalenia wątroby czy zatrucia grzybami. Z czego wynika podwyższona bilirubina całkowita, jakie są jej normy i co oznacza bilirubina w moczu?

Co to jest bilirubina całkowita?

Bilirubina to żółty barwnik, który pochodzi z rozpadu krwinek czerwonych. W osoczu krwi znajduje się zarówno bilirubina wolna, jak i bilirubina sprzężona. Obie te frakcje składają się na bilirubinę całkowitą.

Pomiar wskaźnika bilirubiny wykonuje się na zlecenie lekarza kontrolnie lub przy diagnozowaniu chorób. Zdrowy, dorosły organizm codziennie produkuje około 200–350 mg bilirubiny. Większe ilości tego barwnika powstają u noworodków.

Poziom bilirubina całkowitej to ważny parametr wykorzystywany do oceny funkcjonowania wątroby. Zbyt wysokie stężenie bilirubiny może sygnalizować żółtaczkę oraz choroby hemolityczne.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Bilirubina całkowita – wskazania do badania

Badanie bilirubiny całkowitej jest powszechnie stosowanym parametrem w diagnostyce laboratoryjnej. Marker ten znajduje zastosowanie przy ocenie funkcji wątroby. Za pomocą poziomu bilirubiny całkowitej można zdiagnozować np. żółtaczkę lub kamienie żółciowe.

Badanie stężenia bilirubiny całkowitej wykonuje się również u osób z objawami świadczącymi o nieprawidłowej czynności wątroby oraz w sytuacji podejrzenia wirusowego zapalenia wątroby (WZW). Parametr ten stosuje się także w przypadku prawdopodobieństwa zatrucia grzybami, lekami bądź narkotykami. Badanie jest wskazane również wtedy, gdy lekarz podejrzewa niedokrwistość hemolityczną, choroby dróg żółciowych oraz trzustki. Przeprowadza się je nie tylko u dorosłych, ale również noworodków, w celu rozpoznania typu żółtaczki.

Badanie bilirubiny całkowitej zaleca się również w przypadku takich symptomów, jak:

  • bóle brzucha,
  • ciemna barwa moczu,
  • zmiana koloru stolca,
  • anemia.

Obecność bilirubiny we krwi jest zjawiskiem fizjologicznym. Alarmujące jest pojawienie się tego żółtego barwnika w moczu, gdyż zwykle świadczy o chorobie (więcej na ten temat znajdziesz w podrozdziale: „Bilirubina w moczu – co oznacza?”). Badanie bilirubiny całkowitej polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej.

Dr Małgorzata Andrzejewska

Bilirubina całkowita – norma

Jaki poziom bilirubiny jest niebezpieczny u dorosłych? Nie powinien przekraczać normy bilirubiny całkowitej, która wynosi od 0,2 do 1,1 mg/dl (3,42–20,6 µmol/l). Prawidłowe stężenie bilirubiny pośredniej (wolnej) wynosi od 0,2 do 0,7 mg/dl (3,42–12 µmol/l), a bilirubiny bezpośredniej (sprzężonej) – od 0,1 do 0,3 mg/dl (1,7–5,1 µmol/l). Należy pamiętać, że powyższe normy nie dotyczą kobiet ciężarnych, u których stwierdza się fizjologicznie podwyższony poziom bilirubiny całkowitej.

Inne normy zostały ustalone dla noworodków. Jest to spowodowane tym, że krwinki czerwone zawierające hemoglobinę płodową żyją krócej w porównaniu do erytrocytów osób dorosłych. Ponadto mechanizmy sprzęgania wątrobowego nie są jeszcze w pełni wykształcone. Norma bilirubiny całkowitej u noworodka wynosi:

  • w pierwszej dobie życia – od 0,4 do 4,0 mg/dl (6,8–68 µmol/l),
  • 3 dni po porodzie – od 0,1 do 10,0 mg/dl (17,1–171 µmol/l),
  • około 1 miesiąca życia – od 0,3 do 1,0 mg/dl (5,2–17,1 µmol/l).

Podwyższona bilirubina – objawy i rodzaje

Podwyższona bilirubina całkowita we krwi to hiperbilirubinemia. Wyróżnia się dwa rodzaje tego nieprawidłowego stanu:

  • hiperbilirubinemię z przewagą bilirubiny pośredniej (wolnej),
  • hiperbilirubinemię z przewagą bilirubiny bezpośredniej (sprzężonej).

Objawy podwyższonej bilirubiny całkowitej to przede wszystkim zażółcenie skóry i białek oczu. Możliwe jest również zabarwienie siniaków na żółty kolor.

Podwyższona bilirubina – przyczyny

Podwyższona bilirubina całkowita u noworodka może sygnalizować żółtaczkę. Jej występowanie wiąże się niekiedy z:

  • zespołem Criglera-Najjara typu I lub II – choroba spowodowana brakiem lub niedoborem enzymu glukuronylotransferazy umożliwiającego wydalanie bilirubiny z organizmu,
  • chorobą Gilberta (inaczej okresowa żółtaczka młodocianych) – to metaboliczna choroba genetyczna polegająca na nadmiernym gromadzeniu się we krwi bilirubiny,
  • hemolizą wewnątrznaczyniową – zaburzenie, którego istotą jest rozpad krwinek czerwonych w świetle naczynia z towarzyszącym mu uwolnieniem dużych ilości bilirubiny do krwi.

Podwyższona bilirubina całkowita u osób dorosłych może wynikać z takich czynników jak:

  • żółtaczka poalkoholowa,
  • kamica żółciowa,
  • zwłóknienia przewodów żółciowych,
  • nowotwory trzustki,
  • uszkodzenie komórek wątroby.

Wysoka bilirubina całkowita może świadczyć również o marskości wątroby i jej nowotworach oraz innych chorobach tego organu lub rozwoju cholestazy o różnym podłożu. Przyczynia się do niej także zakrzepica żył wątrobowych, toksyczne uszkodzenie wątroby oraz różne schorzenia dróg żółciowych (np. zapalenie dróg żółciowych czy też nowotwór dróg żółciowych).

Zbyt wysoki poziom bilirubiny sprzężonej może być spowodowany zatruciem muchomorem sromotnikowym albo chorobami metabolicznymi, m.in.:

Nieprawidłowe wyniki bilirubiny całkowitej są podstawą do jak najszybszej konsultacji z lekarzem, który powinien zlecić dalszą diagnostykę w celu ustalenia przyczyny hiperbilirubinemii.

Bilirubina podwyższona – jak ją obniżyć?

Niektóre przypadki podwyższenia poziomu bilirubiny nie wymagają żadnego leczenia (np. w zespole Gilberta), inne natomiast, zwłaszcza z rozwijającymi się powikłaniami lub grożące ich rozwojem, będą przesłanką do terapii – za pomocą leków albo technik zabiegowych.

Wysoka bilirubina u noworodków (żółtaczka noworodkowa) zazwyczaj nie wymaga leczenia. Jeśli jednak bilirubina osiąga wysoki poziom lub noworodek wykazuje niepokojące objawy, takie jak: nieprawidłowe napięcie mięśniowe, zmieniony ton płaczu czy drgawki, trzeba koniecznie wdrożyć szybkiego leczenia w celu uniknięcia żółtaczki jąder podkorowych. Co stosować na obniżenie bilirubiny? Najczęściej wykorzystywaną metodą leczenia jest tzw. fototerapia, czyli naświetlanie noworodka pod specjalnymi lampami, które przyspiesza rozkład bilirubiny. Rzadziej stosuje się tzw. transfuzję wymienną („wymianę” krwi) i dożylne podawanie przeciwciał. Dobrym sposobem jest również nawadnianie dziecka poprzez częste karmienie piersią. W szpitalach dziecku podaje się także odpowiednie leki.

Jak obniżyć bilirubinę u dorosłych? Cóż, w tym przypadku również ważne jest właściwe nawadnianie. Jeśli bilirubina pojawia się w moczu, należy pić około 2 litry wody dziennie oraz stosować lekkostrawną dietę, bazującą na chudym mięsie i gotowanych warzywach. Zdecydowanie warto zrezygnować z cukru oraz smażonych i tłustych potraw. Obniżyć podwyższoną bilirubinę można także poprzez aktywność fizyczną i suplementację witamin z grupy B oraz magnezu. Pomoże w tym również picie ziołowych herbatek, np. z mięty, ostropestu czy też rumianku.

Bilirubina w moczu – co oznacza?

Zdarza się, że pojawia się bilirubina w moczu, a nie powinno tak być. Jeżeli wykażą to badania, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem. Z reguły oznacza to poważną chorobę nerek, wątroby lub dróg żółciowych. W szczególności powinny zwrócić uwagę na ten parametr kobiety w ciąży, ponieważ może to świadczyć o:

  • schorzeniu dróg żółciowych.
  • schorzeniu wątroby,
  • cholestazie.

Zdarza się, że dochodzi wówczas do przedwczesnego porodu. Najczęstszymi symptomami bilirubiny w moczu są: świąd kończyn oraz żółtaczka. W takiej sytuacji warto wykonać badanie biochemiczne krwi.

Badanie na oznaczanie bilirubiny – jak się przygotować?

Do badania na oznaczanie bilirubiny należy się odpowiednio przygotować. Musi być ono przeprowadzone na czczo, a więc około 8-12 godzin po ostatnim posiłku, przy czym powinien być on raczej pozbawiony dużych ilości tłuszczu i cukru. Krew trzeba pobrać z rana, między godziną 7.00 a 10.00. Przed badaniem zaleca się również trwający kilka minut odpoczynek. Ważne jest także, aby poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, ponieważ mogą one wpłynąć na uzyskane wyniki badań.

Obniżone stężenie bilirubiny – na co wskazuje?

Obniżone stężenie bilirubiny nie ma większego znaczenia klinicznego.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470290/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3252995/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3984185/
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4113062/
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4424929/

 

Aktualizacja: Natalia Suchocka

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Nie oddzielam tego, co dzieje się w głowach moich pacjentów, od tego, co dzieje się w ich ciałach” – mówi Magdalena Kicińska, fizjoterapeutka

pms - krzycząca kobieta

PMS (Zespół napięcia przedmiesiączkowego) – co to jest, objawy, przyczyny

Nadmierne gazy – jak się pozbyć krępującej dolegliwości? Przyczyny i sposoby leczenia

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Depilacja laserowa - jak działa i jakie daje efekty?

Depilacja laserowa – skuteczny sposób na gładkie ciało? O czym warto wiedzieć przed zabiegiem?

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Demencja starcza - co to jest i jakie daje objawy?

Demencja starcza – czym jest, jakie są jej przyczyny i główne objawy?

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta pijąca ciepłą herbatę, próbująca złagodzić objawy hipotermii

Hipotermia – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

para w łóżku

5 błędów, które popełniają mężczyźni podczas seksu

×