Przejdź do treści

Sarkopenia – zanik masy i funkcji mięśniowej u osób starszych. Czy można temu zapobiec?

Sarkopenia – zanik masy i funkcji mięśniowej u osób starszych Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Wiesław Michnikowski śpiewał, że wesołe jest życie staruszka. Rzeczywistość nie dla każdego seniora bywa usłana różami. Jednym z wyzwań podeszłego wieku jest utrata masy i siły mięśni szkieletowych, czyli sarkopenia. Dzięki szybko postawionej przez geriatrę diagnozie i rozpoczęciu leczenia można spowolnić postępujące zmiany i zredukować ryzyko powikłań. 

Czym jest sarkopenia? 

Po raz pierwszy terminu sarkopenia użył Irwin H. Rosenberg w 1989 r. Miał wówczas na myśli niezamierzony zanik masy mięśniowej i funkcji mięśniowej w podeszłym wieku. Sama sarkopenia jeszcze do niedawna uznawana była za zespół objawów chorobowych. Stanowiła zespół geriatryczny, czyli szereg dolegliwości związanych z postępującym procesem starzenia. Dopiero w 2016 r. została ujęta jako choroba w klasyfikacji ICD-10. Obecnie uznawana jest za uogólnione i postępujące zaburzenie w obrębie mięśni szkieletowych, doprowadzające nawet do niepełnosprawności i śmierci. 

Choć sarkopenia uznawana jest za chorobę wieku starczego, to pierwsze zmiany w obrębie mięśni mogą być zauważalne już… po 30 roku życia. Jednak największa dynamika osłabienia i zaniku mięśni następuje dopiero po 50 roku życia. 

Sarkopenia – przyczyny 

Sarkopenia wieku podeszłego jest ściśle związana z procesem starzenia. Zanik masy mięśniowej diagnozowany jest u 20 proc. pacjentów pomiędzy 60. a 70. rokiem życia. Im starszy wiek, tym bardziej rozwinięta sarkopenia. U osób w wieku 80 lat choroba występuje nawet w 50 proc. przypadków. 

Zanik masy mięśniowej i funkcji mięśniowej jest bardzo wyraźny. Biorąc pod uwagę, że tkanka mięśniowa stanowi około 45 proc. masy ciała człowieka przed 30 rokiem życia, to u osób w wieku 70 lat jest to już zaledwie 27 proc. 

 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

NOWOŚĆ
Odporność, Mulltilac
Multilac Synbiotyk, 20 kapsułek
23,39 zł
Odporność
Iskial MAX + CZOSNEK, Suplement diety wspierający odporność i układ oddechowy, 120 kapsułek
42,90 zł
Odporność
Estabiom Junior, Suplement diety, 20 kapsułek
28,39 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Bolące mięśnie - co robić?

Sarkopenia jest chorobą wciąż nie do końca poznaną. Jej rozwój może być uwarunkowany przez szereg różnych czynników: 

  • czynniki genetyczne, 
  • płeć żeńska, 
  • rasa (Afroamerykanie zachowują większą masę mięśni), 
  • nieprawidłowości rozwojowe wieku dziecięcego, 
  • obniżenie stężenia testosteronu u mężczyzn, 
  • zmiany w białkach odpowiedzialnych za sprzężenie elektromechaniczne, 
  • zaburzenie funkcjonowania mitochondriów, 
  • apoptoza i autofagia, 
  • niska aktywność fizyczna 
  • czasowe unieruchomienie, 
  • przebywanie w stanie nieważkości, 
  • zwyrodnienia układu nerwowego, 
  • zaburzenia endokrynne (w tym spadek wydzielania hormonu wzrostu, zaburzenia pracy tarczycy, insulinooporność), 
  • otyłość, 
  • niedożywienie, 
  • zaburzenia wchłaniania, 
  • przewlekłe choroby zapalne (w tym reumatoidalne zapalenie stawów), 
  • niewydolność narządowa, 
  • anoreksja, 
  • choroba nowotworowa, 
  • AIDS, 
  • stosowanie niektórych leków (w tym: antybiotyki, glukagon, tetracyklina), 
  • stres oksydacyjny, 
  • nadmierne gromadzenie żelaza w mięśniach, 
  • nadużywanie alkoholu, tytoniu i narkotyków. 

 

Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels

Sarkopenia – objawy 

Typowym objawem sarkopenii jest stopniowe słabnięcie mięśni i ich funkcji na skutek zmniejszenia ich masy. W efekcie tego osoba starsza odczuwa zmęczenie przy coraz mniejszym wysiłki, nawet jeśli dotychczas była aktywna ruchowo. 

Ponieważ mięśnie stają się słabsze, osobie zmagającej się z sarkopenią trudniej jest utrzymywać równowagę, co sprawia, że podczas poruszania zdarzają jej się częściej niż dotychczas potknięcia, a nawet upadki. 

Charakterystyczne dla sarkopenii są trudności w wypróżnianiu i oddychaniu, na skutek nawracającej przepukliny rozworu przełykowego. To stan, kiedy anatomiczne struktury jamy brzusznej przedostają się do klatki piersiowej. 

Senior z zanikającymi mięśniami zaczyna zwykle także chudnąć. Ma ograniczone zapasy energetyczne, zaburzoną termoregulację i nie w pełni sprawnie funkcjonujący układ odpornościowy. Do tego zaczyna rozwijać się osteoporoza. 

Przy zaawansowanej sarkopenii, gdy osoba starsza staje się uzależniona od pomocy innych, mogą dodatkowo rozwinąć się apatia, a nawet depresja i stany lękowe. 

 

kobieta, ból

Jak rozpoznać sarkopenię? 

W celu rozpoznania sarkopenii lekarz musi ocenić ilościowo masę mięśniową i siłę skurczową mięśni szkieletowych. Ważna jest też ocena sprawności ruchowej. Jeszcze do niedawna zgodnie z przyjętymi standardami diagnostycznymi, aby zdiagnozować sarkopenię, konieczne było potwierdzenie występowania trzech grup objawów: 

  • masa mięśniowa się obniżyła, 
  • siła skurczu mięśni szkieletowych się zmniejszyła, 
  • sprawność ruchowa spadła. 

Takie kryteria diagnostyczne stawiało wiele trudności pomiarowych. Jednak w 2018 r. uznano, że to niska siła mięśniowa, a nie masa mięśniowa jest głównym czynnikiem decydującym o rozwoju sarkopenii. Ocena siły mięśniowej jest więc wystarczająca dla podjęcia właściwego leczenia. Badanie masy mięśniowej ma służyć ocenie prawdopodobieństwa wystąpienia sarkopenii, natomiast badanie sprawności ruchowej służy zweryfikowaniu stopnia nasilenia choroby (jej stadium zaawansowania). 

 

Kobieta

W celu zbadania masy mięśniowej może zostać wykonana tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. Cennych informacji dostarcza densynometria służąca określeniu gęstości tkanek. Inną skuteczną metodą diagnostyki masy mięśniowej jest bioimpedancja elektryczna. Dzięki analizie oporności tkanek na przepływ prądu można określić objętość tłuszczową i beztłuszczową organizmu. 

Do oceny siły skurczowej lekarz może wykorzystać siłomierz ręczny. Natomiast w celu zbadania mocy mięśni kończyn dolnych wykorzystuje się platformę mocy, a także siłomierze izokinetyczne. 

Sprawność ruchową można zdiagnozować za pomocą testu SPPB. Pozwala lekarzowi ocenić wytrzymałość oraz siłę mięśni, a także chód i równowagę. Test polega na pięciokrotnym podnoszeniu się z krzesła, staniu ze złączonymi stopami i pokonaniu odległości 244 cm. Lekarz może też ocenić tempo chodu pacjenta. Jeśli pacjent porusza się wolniej niż 8 m/s sugerować to może występowanie choroby. 

 

Leczenie sarkopenii 

Podstawą leczenia sarkopenii jest wdrożenie do codziennej rutyny większej aktywności ruchowej w postaci ćwiczeń oporowych i siłowych powodujących przyrost masy mięśniowej. Ważne, by stopniowo zwiększać wysiłek. W ten sposób stale zmusza się mięśnie do wytężonej pracy. 

Jako uzupełnienie treningów senior zmagający się z sarkopenią powinien zadbać o dietę, W tym celu każdy posiłek powinien zostać wzbogacony o 20–30 g białka (niepołączonego z węglowodanami) dla pobudzenia syntezy białek w tkance mięśniowej. Jednocześnie należy zredukować ilość tłuszczu, dostarczającego organizmowi wolnych rodników, które zaburzają funkcjonowanie mitochondriów. 

W celu leczenia sarkopenii lekarz może też wdrożyć farmakoterapię w postaci dopasowanych dawek: testosteronu, hormonu wzrostu, dehydroepiandrosteronu, miostatyny, inhibitorów konwertazy angiotensyny.  

 

Źródła: 

  1. A. Strzelecki, R. Ciechanowicz i in., Sarkopenia wieku podeszłego, „Gerontologia Polska” 2011, t. 19, nr 3–4, s. 134–145. 
  2. R. Kamińska-Siemaszko, Sarkopenia 2018 – zaktualizowane kryteria diagnostyczne do diagnozowania niewydolności mięśni, „Geriatria” 2018, nr 12, s. 227–234. 

 

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Celine Dion

Celine Dion cierpi na rzadką chorobę neurologiczną. „Jedna na milion”

Nerw promieniowy – co to jest? Uszkodzenie, przebieg, sposób leczenia i rehabilitacji

Rozebrana kobieta trzyma się za ięśnie grzbietu, które zaznaczone są na czerowono. Ma długie ciemne włosy.

Zapalenie mięśni – objawy i rokowania. Kiedy konieczna jest rehabilitacja?

Gęsia stopka – co to jest, jak długo boli, jak wyleczyć stan zapalny kolan

Egzoszkielet rehabilitacyjny dla niepełnosprawnych – co to jest i jak działa?

Pistolet do masażu – czy zastąpi masażer do mięśni i roller? Jaki masażer gun wybrać?

Sandra Kubicka choruje na tężyczkę. "Pierwszy atak był tak silny, że przez pół godziny leżałam na podłodze

Sandra Kubicka choruje na tężyczkę. „Pierwszy atak był tak silny, że przez pół godziny leżałam na podłodze”

Masz słabą siłę chwytu? To może oznaczać poważne problemy zdrowotne

FOP – objawy, przyczyny, leczenie i diagnostyka fibrodysplazji

Jak bezpiecznie trenować?

Jak trenować bezpiecznie? Sprawdź, co radzi ortopeda

Beta alanina – co to, jak działa, jak ją brać i czy warto?

Bolące mięśnie - co robić?

Ból mięśni – przyczyny, zapobieganie, leczenie i dieta

Hipotonia mięśniowa – przyczyny, objawy i leczenie u dzieci i dorosłych

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Ból pleców – rodzaje, przyczyny, leczenie i ćwiczenia

Zmęczona kobieta

9 sygnałów, że nie jesteś w formie. Sprawdź, czy nie powinnaś zatroszczyć się o swoją kondycję

Trening Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Mięśnie przedramienia – budowa, zapalenie, ból, ćwiczenia

ćwicząca kobieta

Mięsień nadgrzebieniowy – leczenie ścięgna, tendinopatia

kobieta w stroju sportowym

Mięsień ramienny – funkcje, budowa, ćwiczenia, topografia

kobieta trzymająca się za mięsień

Mięsień naramienny – budowa, funkcje, ćwiczenia

Kolana szpotawe u dzieci

Kolana szpotawe – przyczyny, wygląd i korygowanie u dziecka. Jakie ćwiczenia?

Lekarz dotyka dłoni pacjenta

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) – przyczyny, objawy, leczenie

Kobieta na siłowni

Mięsień dwugłowy uda – budowa, funkcje, ćwiczenia

Kobieta ćwicząca mięśnie brzucha

Mięsień poprzeczny brzucha – funkcje i ćwiczenia po ciąży

×