Przejdź do treści

Przełyk – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Przełyk - budowa, funkcje i najczęstsze choroby Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Psycholożka o pułapkach leczenia niepłodności
„Nie kupię nowej sukienki, bo za chwilę będę w ciąży”. Psycholożka Anna Wietrzykowska o pułapkach niepłodności
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w... nosie!
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w… nosie! Nowe ustalenia włoskich naukowców
„Nie jestem nikomu winna wyglądu” – mówi Maja Staśko, wyjaśniając zjawisko przemocy psychicznej w sieci
Zdjęcie rentgenowskie mózgu
Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Przełyk umożliwia przesuwanie kęsów pokarmu z gardła do żołądka. Jeśli dojdzie do jego zwężenia, chory zaczyna mieć problemy z przełykaniem i krztusi się podczas jedzenia posiłku. Obniżenie napięcia mięśnia nazywanego zwieraczem przełyku prowadzi do zarzucania treści pokarmowej z żołądka i pojawienia się zgagi oraz pieczenia w mostku.

Budowa przełyku

Przełyk to podłużny przewód mięśniowo-błoniasty, który z wyglądu przypomina rurę. Znajduje się między gardłem a żołądkiem. Jest miękki i elastyczny, a jego ściany zwężają się w miejscach, w których sąsiaduje ze sztywnymi strukturami takimi jak łuk aorty i lewe oskrzele główne. U osób dorosłych narząd ten może osiągać do 25 centymetrów długości. W budowie przełyku wyróżnia się cztery warstwy:

  • błonę śluzową, która jest wewnętrzną warstwą nabłonka wielowarstwowego płaskiego; pokarm znajdujący się w przełyku nie powoduje jej ścierania,
  • warstwę podśluzówkową – zbudowana jest z tkanki łącznej; znajdują się w niej gruczoły wydzielające śluz, który ułatwia przesuwanie się pokarmu,
  • warstwę mięśniową – składa się z mięśniówki poprzecznie prążkowanej, która zlokalizowana jest w górnym odcinku przełyku oraz mięśniówki gładkiej umiejscowionej w dolnym odcinku przełyku; w środkowej części przełyku znajdują się obydwa typy mięśniówki,
  • przydankę – najbardziej zewnętrzna warstwa przełyku; składa się z tkanki łącznej włóknistej.

Przełyk otoczony jest gałązkami tętniczymi oraz siecią małych naczyń żylnych. Krew z żył znajdujących się w górnej jednej trzeciej narządu transportowana jest do żyły tarczowej dolnej, natomiast ze środkowej jednej trzeciej przełyku do spływu żyły nieparzystej. Z dolnej jednej trzeciej przełyku krew odpływa do żyły żołądkowej lewej, która należy do układu wrotnego.

Na unerwienie przełyku składają się: splot podśluzówkowy (Meissnera) oraz splot błony mięśniowej (Auerbacha). Wewnętrzne włókna budujące splot podśluzówkowy leżą w tkance podśluzowej, natomiast włókna splotu Auerbacha znajdują się pomiędzy warstwą podłużną i okrężną. Kontrolę zewnętrzną nad nerwami przełyku sprawuje autonomiczny układ nerwowy.

Funkcje przełyku

Zadaniem przełyku jest transport pokarmu do żołądka. Światło pustego przełyku wypełnione jest wyściółką układającą się w podłużne fałdy. Gdy kęs pokarmu dotrze do przełyku, jego fałdy i ściany zaczynają się rozciągać, a skurcze narządu umożliwiają przemieszczanie się pokarmu w dół.

Cofaniu się treści żołądkowej do przełyku zapobiega dolny zwieracz przełyku. Prawidłowo działający mięsień jest stale napięty, a jego pracę reguluje nerw błędny oraz wydzielane hormony: gastryna, motylina oraz hormony płciowe. W przełyku nie są wydzielane żadne enzymy, dlatego nie pełni on funkcji trawiennych.

kobieta trzymająca się za brzuch

Choroby przełyku

Do najczęstszych chorób występujących w obrębie przełyku należą: choroba refluksowa przełyku (GERD), żylaki przełyku, achalazja oraz kandydoza.

Refluks przełyku

Choroba refluksowa przełyku może dotyczyć nawet 20-40 proc. osób dorosłych. W schorzeniu tym kwaśna treść żołądkowa cofa się do przełyku, co powoduje powstawanie zgagi, odbijania, bólu w klatce piersiowej, bólu w nadbrzuszu oraz uczucia palenia za mostkiem. Stałe zarzucanie treścią prowadzi do rozwoju nadżerek, zwężenia przełyku lub tzw. przełyku Baretta, który określany jest jako stan przedrakowy zwiększający ryzyko pojawienia się gruczolakoraka. Drugim typem raka przełyku jest rak płaskonabłonkowy spowodowany przede wszystkim nadmiernym spożywaniem alkoholu.

Żylaki przełyku

Jeśli w układzie wrotnym dojdzie do wzrostu ciśnienia, żyły dolnego odcinka przełyku ulegają poszerzeniu, co w konsekwencji prowadzi do powstawania żylaków przełyku. Główną przyczyną pojawienia się żylaków jest nadciśnienie wrotne występujące w przebiegu marskości wątroby. Obecność samych żylaków jest zwykle bezobjawowa, natomiast gdy pojawi się krwawienie w ich obrębie, stanowi ono bezpośrednie zagrożenie życia chorego, ponieważ może prowadzić do wstrząsu krwotocznego. Symptomami wskazującymi na pęknięcie żylaków są: krwiste lub fusowate wymioty, smoliste stolce i kołatanie serca.

Mężczyzna leży na kozetce u lekarza, który wykonuje badanie za pomocą urządzenia

Achalazja przełyku

Achalazja to zaburzenie motoryki przełyku, które związane jest z upośledzeniem rozkurczu dolnego zwieracza przełyku (LES). Przełyk ulega zwężeniu, pojawiają się problemy z połykaniem, a zarzucana treść pokarmowa wywołuje:

  • zgagę,
  • odbijanie się,
  • krztuszenie się,
  • pieczenie za mostkiem.

Leczenie achalazji obejmuje modyfikację nawyków żywieniowych i farmakoterapię, a w bardziej zaawansowanych przypadkach operację.

Grzybica przełyku

Grzybica przełyku, nazywana też kandydozą wywoływana jest przez drożdżaki Candida albicans. Choroba ta atakuje przede wszystkim osoby z obniżoną odpornością. U ponad połowy chorych schorzenie to nie daje żadnych objawów. Rozwijający się stan zapalny z czasem może powodować powstawanie nadżerek w przełyku oraz białych nalotów na języku. Pojawiają się także charakterystyczne symptomy w postaci zgagi, bólu za mostkiem oraz trudności w połykaniu. Leczenie objawowej kandydozy polega na farmakoterapii flukonazolem lub w przypadku oporności na ten lek, zastosowaniu itrakonazolu lub worykonazolu.

Uchyłki przełyku

Uchyłki przełyku występują stosunkowo rzadko. Mogą pojawić się na granicy gardła i przełyku (uchyłki Zenkera), w części środkowej przełyku oraz w części nadprzeponowej. Najczęściej chorują na nie osoby starsze, po 70. lub 80. roku życia. Zmiany te powodują m.in.:

  • trudności w połykaniu pokarmu o różnej konsystencji,
  • wymioty,
  • nieprzyjemny zapach z ust,
  • wzdęcia,
  • bóle brzucha.

Wykrytą chorobę leczy się farmakologicznie podając preparaty przeciwzapalne. Jeśli pojawią się zaburzenia połykania i powikłania uchyłków w postaci krwotoków czy pęknięcia ściany uchyłku, konieczna jest operacja.

Bibliografia:

  1. M. Korzonek, A. Dziergas, M. Kuczyńska, Choroba refluksowa przełyku (GERD) — problem wciąż aktualny, Forum Medycyny Rodzinnej 2014, tom 8, nr 5, 201–210.
  2. K. Krause, K. Simon, Endoskopowa profilaktyka pierwotna i wtórna krwawień z żylaków przełyku, Adv Clin Exp Med. 2004, 13, 5, 825–832.
  3. P. Rogalski, Kandydoza przewodu pokarmowego — fakty i mity, Gastroenterologia Kliniczna 2010, tom 2, nr 3.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

choroba leśniowskiego-crohna

„Brak toalety na wyłączność jest dla mnie dyskomfortem. Niechętnie dzielę się nią nawet z przyjaciółmi czy rodziną”. O codzienności osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna

Choroba Menetrier’a – objawy, diagnostyka i leczenie

Najczęstsze choroby odbytu – przyczyny, objawy i leczenie

Rak dróg żółciowych – objawy, leczenie (chemioterapia, operacja)

Choroby tarczycy a anemia

Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”

Rak pęcherzyka żółciowego – objawy i leczenie nowotworu

Zespół krótkiego jelita – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny i leczenie

Choroby krtani – przyczyny, objawy i metody leczenia

Choroba Zollingera-Ellisona (ZZE) – objawy i leczenie

Rak brodawki Vatera – przyczyny, objawy, leczenie

Krwawienie z przewodu pokarmowego – przyczyny i leczenie

Gastropareza – objawy i leczenie. Gastropareza cukrzycowa

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Żołądek – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Atropina – działanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Jelito cienkie – długość, budowa, funkcje. Jak o nie dbać?

Drogi żółciowe – budowa, rola w organizmie, choroby

Jelito grube – budowa, funkcje w organizmie, choroby

Gardło – budowa, funkcje, dolegliwości i choroby gardła

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Bezoar – przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie

Jesteś aktywna fizycznie? Twoje jelita też na tym korzystają

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?