Przejdź do treści

Przełyk – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Przełyk - budowa, funkcje i najczęstsze choroby Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym" - podkreśla psycholog Dominik Haak
„Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym” – podkreśla psycholog i seksuolog Dominik Haak
Elena Krawzow
Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia
Jest decyzja Rady Medycznej w sprawie trzeciej dawki szczepionki
Co z trzecią dawką szczepionki dla osób powyżej 18. roku życia? Rada Medyczna wydała rekomendacje
"Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?". Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa
„Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?”. Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa
9 sposobów, by uniknąć infekcji tej jesieni

Przełyk umożliwia przesuwanie kęsów pokarmu z gardła do żołądka. Jeśli dojdzie do jego zwężenia, chory zaczyna mieć problemy z przełykaniem i krztusi się podczas jedzenia posiłku. Obniżenie napięcia mięśnia nazywanego zwieraczem przełyku prowadzi do zarzucania treści pokarmowej z żołądka i pojawienia się zgagi oraz pieczenia w mostku.

Budowa przełyku

Przełyk to podłużny przewód mięśniowo-błoniasty, który z wyglądu przypomina rurę. Znajduje się między gardłem a żołądkiem. Jest miękki i elastyczny, a jego ściany zwężają się w miejscach, w których sąsiaduje ze sztywnymi strukturami takimi jak łuk aorty i lewe oskrzele główne. U osób dorosłych narząd ten może osiągać do 25 centymetrów długości. W budowie przełyku wyróżnia się cztery warstwy:

  • błonę śluzową, która jest wewnętrzną warstwą nabłonka wielowarstwowego płaskiego; pokarm znajdujący się w przełyku nie powoduje jej ścierania,
  • warstwę podśluzówkową – zbudowana jest z tkanki łącznej; znajdują się w niej gruczoły wydzielające śluz, który ułatwia przesuwanie się pokarmu,
  • warstwę mięśniową – składa się z mięśniówki poprzecznie prążkowanej, która zlokalizowana jest w górnym odcinku przełyku oraz mięśniówki gładkiej umiejscowionej w dolnym odcinku przełyku; w środkowej części przełyku znajdują się obydwa typy mięśniówki,
  • przydankę – najbardziej zewnętrzna warstwa przełyku; składa się z tkanki łącznej włóknistej.

Przełyk otoczony jest gałązkami tętniczymi oraz siecią małych naczyń żylnych. Krew z żył znajdujących się w górnej jednej trzeciej narządu transportowana jest do żyły tarczowej dolnej, natomiast ze środkowej jednej trzeciej przełyku do spływu żyły nieparzystej. Z dolnej jednej trzeciej przełyku krew odpływa do żyły żołądkowej lewej, która należy do układu wrotnego.

Na unerwienie przełyku składają się: splot podśluzówkowy (Meissnera) oraz splot błony mięśniowej (Auerbacha). Wewnętrzne włókna budujące splot podśluzówkowy leżą w tkance podśluzowej, natomiast włókna splotu Auerbacha znajdują się pomiędzy warstwą podłużną i okrężną. Kontrolę zewnętrzną nad nerwami przełyku sprawuje autonomiczny układ nerwowy.

Funkcje przełyku

Zadaniem przełyku jest transport pokarmu do żołądka. Światło pustego przełyku wypełnione jest wyściółką układającą się w podłużne fałdy. Gdy kęs pokarmu dotrze do przełyku, jego fałdy i ściany zaczynają się rozciągać, a skurcze narządu umożliwiają przemieszczanie się pokarmu w dół.

Cofaniu się treści żołądkowej do przełyku zapobiega dolny zwieracz przełyku. Prawidłowo działający mięsień jest stale napięty, a jego pracę reguluje nerw błędny oraz wydzielane hormony: gastryna, motylina oraz hormony płciowe. W przełyku nie są wydzielane żadne enzymy, dlatego nie pełni on funkcji trawiennych.

kobieta trzymająca się za brzuch

Choroby przełyku

Do najczęstszych chorób występujących w obrębie przełyku należą: choroba refluksowa przełyku (GERD), żylaki przełyku, achalazja oraz kandydoza.

Refluks przełyku

Choroba refluksowa przełyku może dotyczyć nawet 20-40 proc. osób dorosłych. W schorzeniu tym kwaśna treść żołądkowa cofa się do przełyku, co powoduje powstawanie zgagi, odbijania, bólu w klatce piersiowej, bólu w nadbrzuszu oraz uczucia palenia za mostkiem. Stałe zarzucanie treścią prowadzi do rozwoju nadżerek, zwężenia przełyku lub tzw. przełyku Baretta, który określany jest jako stan przedrakowy zwiększający ryzyko pojawienia się gruczolakoraka. Drugim typem raka przełyku jest rak płaskonabłonkowy spowodowany przede wszystkim nadmiernym spożywaniem alkoholu.

Żylaki przełyku

Jeśli w układzie wrotnym dojdzie do wzrostu ciśnienia, żyły dolnego odcinka przełyku ulegają poszerzeniu, co w konsekwencji prowadzi do powstawania żylaków przełyku. Główną przyczyną pojawienia się żylaków jest nadciśnienie wrotne występujące w przebiegu marskości wątroby. Obecność samych żylaków jest zwykle bezobjawowa, natomiast gdy pojawi się krwawienie w ich obrębie, stanowi ono bezpośrednie zagrożenie życia chorego, ponieważ może prowadzić do wstrząsu krwotocznego. Symptomami wskazującymi na pęknięcie żylaków są: krwiste lub fusowate wymioty, smoliste stolce i kołatanie serca.

Mężczyzna leży na kozetce u lekarza, który wykonuje badanie za pomocą urządzenia

Achalazja przełyku

Achalazja to zaburzenie motoryki przełyku, które związane jest z upośledzeniem rozkurczu dolnego zwieracza przełyku (LES). Przełyk ulega zwężeniu, pojawiają się problemy z połykaniem, a zarzucana treść pokarmowa wywołuje:

  • zgagę,
  • odbijanie się,
  • krztuszenie się,
  • pieczenie za mostkiem.

Leczenie achalazji obejmuje modyfikację nawyków żywieniowych i farmakoterapię, a w bardziej zaawansowanych przypadkach operację.

Grzybica przełyku

Grzybica przełyku, nazywana też kandydozą wywoływana jest przez drożdżaki Candida albicans. Choroba ta atakuje przede wszystkim osoby z obniżoną odpornością. U ponad połowy chorych schorzenie to nie daje żadnych objawów. Rozwijający się stan zapalny z czasem może powodować powstawanie nadżerek w przełyku oraz białych nalotów na języku. Pojawiają się także charakterystyczne symptomy w postaci zgagi, bólu za mostkiem oraz trudności w połykaniu. Leczenie objawowej kandydozy polega na farmakoterapii flukonazolem lub w przypadku oporności na ten lek, zastosowaniu itrakonazolu lub worykonazolu.

Uchyłki przełyku

Uchyłki przełyku występują stosunkowo rzadko. Mogą pojawić się na granicy gardła i przełyku (uchyłki Zenkera), w części środkowej przełyku oraz w części nadprzeponowej. Najczęściej chorują na nie osoby starsze, po 70. lub 80. roku życia. Zmiany te powodują m.in.:

  • trudności w połykaniu pokarmu o różnej konsystencji,
  • wymioty,
  • nieprzyjemny zapach z ust,
  • wzdęcia,
  • bóle brzucha.

Wykrytą chorobę leczy się farmakologicznie podając preparaty przeciwzapalne. Jeśli pojawią się zaburzenia połykania i powikłania uchyłków w postaci krwotoków czy pęknięcia ściany uchyłku, konieczna jest operacja.

Bibliografia:

  1. M. Korzonek, A. Dziergas, M. Kuczyńska, Choroba refluksowa przełyku (GERD) — problem wciąż aktualny, Forum Medycyny Rodzinnej 2014, tom 8, nr 5, 201–210.
  2. K. Krause, K. Simon, Endoskopowa profilaktyka pierwotna i wtórna krwawień z żylaków przełyku, Adv Clin Exp Med. 2004, 13, 5, 825–832.
  3. P. Rogalski, Kandydoza przewodu pokarmowego — fakty i mity, Gastroenterologia Kliniczna 2010, tom 2, nr 3.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Na skorupkach jaj wykryto salmonellę. GIS wydał ostrzeżenie

Na skorupkach jaj wykryto salmonellę. GIS wydał ostrzeżenie

Wady i choroby wrodzone dróg żółciowych – objawy, leczenie

Anisakioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Ciało obce w przewodzie pokarmowym – objawy i leczenie

Trichurioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Kamica przewodowa – objawy, diagnostyka, leczenie i dieta

Angiodysplazja – objawy, diagnostyka, leczenie

Biegunka szpitalna a Clostridium difficile. Objawy zakażenia

Skąd ta senność po jedzeniu? 6 możliwych powodów /fot.Pexels Polina Tankilevitch

Skąd ta senność po jedzeniu? 6 możliwych powodów

Angina ropna – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby

Balantidioza – objawy i leczenie zakażenia Balantidium coli

Tęgoryjczyca – objawy i leczenie zakażenia tęgoryjcem

Biegunka podróżnych – przyczyny, objawy, leczenie

Wirusowe zapalenie gardła – przyczyny, objawy, leczenie

Giardioza – objawy i leczenie zakażenia Giardia lamblia

Biegunka po antybiotyku – co robić? Ile trwa i jak ją leczyć?

Grzybica przełyku – objawy, diagnostyka, leczenie i dieta

Endoskopia jelita cienkiego i grubego – wskazania i przebieg

Badanie pH kału – wysokie i niskie pH, nietolerancja laktozy

Mikrobiom – co to jest, wpływ na organizm człowieka, badanie

choroba leśniowskiego-crohna

„Brak toalety na wyłączność jest dla mnie dyskomfortem. Niechętnie dzielę się nią nawet z przyjaciółmi czy rodziną”. O codzienności osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna

Choroba Menetrier’a – objawy, diagnostyka i leczenie

Gastroskopia to jedno z badań endoskopowych.

Gastroskopia – wskazania, przygotowanie, przebieg i cena badania

Najczęstsze choroby odbytu – przyczyny, objawy i leczenie

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?