Przejdź do treści

Przełyk – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Przełyk - budowa, funkcje i najczęstsze choroby Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Co łączy labradora, cipkę i marchewkę? Być może pozornie nic, ale tak naprawdę mają jedną, bardzo istotną wspólną cechę
Sprawdź, czy prawidłowo sikasz! Dawid Polak wyjaśnia, jak nie popełniać częstych błędów
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Będzie dostępna szczepionka na boreliozę? Niedługo kluczowy etap badań
W szczecińskim szpitalu wykryto zarażenie błonicą. Pacjent nie żyje

Przełyk umożliwia przesuwanie kęsów pokarmu z gardła do żołądka. Jeśli dojdzie do jego zwężenia, chory zaczyna mieć problemy z przełykaniem i krztusi się podczas jedzenia posiłku. Obniżenie napięcia mięśnia nazywanego zwieraczem przełyku prowadzi do zarzucania treści pokarmowej z żołądka i pojawienia się zgagi oraz pieczenia w mostku.

Budowa przełyku

Przełyk to podłużny przewód mięśniowo-błoniasty, który z wyglądu przypomina rurę. Znajduje się między gardłem a żołądkiem. Jest miękki i elastyczny, a jego ściany zwężają się w miejscach, w których sąsiaduje ze sztywnymi strukturami takimi jak łuk aorty i lewe oskrzele główne. U osób dorosłych narząd ten może osiągać do 25 centymetrów długości. W budowie przełyku wyróżnia się cztery warstwy:

  • błonę śluzową, która jest wewnętrzną warstwą nabłonka wielowarstwowego płaskiego; pokarm znajdujący się w przełyku nie powoduje jej ścierania,
  • warstwę podśluzówkową – zbudowana jest z tkanki łącznej; znajdują się w niej gruczoły wydzielające śluz, który ułatwia przesuwanie się pokarmu,
  • warstwę mięśniową – składa się z mięśniówki poprzecznie prążkowanej, która zlokalizowana jest w górnym odcinku przełyku oraz mięśniówki gładkiej umiejscowionej w dolnym odcinku przełyku; w środkowej części przełyku znajdują się obydwa typy mięśniówki,
  • przydankę – najbardziej zewnętrzna warstwa przełyku; składa się z tkanki łącznej włóknistej.

Przełyk otoczony jest gałązkami tętniczymi oraz siecią małych naczyń żylnych. Krew z żył znajdujących się w górnej jednej trzeciej narządu transportowana jest do żyły tarczowej dolnej, natomiast ze środkowej jednej trzeciej przełyku do spływu żyły nieparzystej. Z dolnej jednej trzeciej przełyku krew odpływa do żyły żołądkowej lewej, która należy do układu wrotnego.

Na unerwienie przełyku składają się: splot podśluzówkowy (Meissnera) oraz splot błony mięśniowej (Auerbacha). Wewnętrzne włókna budujące splot podśluzówkowy leżą w tkance podśluzowej, natomiast włókna splotu Auerbacha znajdują się pomiędzy warstwą podłużną i okrężną. Kontrolę zewnętrzną nad nerwami przełyku sprawuje autonomiczny układ nerwowy.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Funkcje przełyku

Zadaniem przełyku jest transport pokarmu do żołądka. Światło pustego przełyku wypełnione jest wyściółką układającą się w podłużne fałdy. Gdy kęs pokarmu dotrze do przełyku, jego fałdy i ściany zaczynają się rozciągać, a skurcze narządu umożliwiają przemieszczanie się pokarmu w dół.

Cofaniu się treści żołądkowej do przełyku zapobiega dolny zwieracz przełyku. Prawidłowo działający mięsień jest stale napięty, a jego pracę reguluje nerw błędny oraz wydzielane hormony: gastryna, motylina oraz hormony płciowe. W przełyku nie są wydzielane żadne enzymy, dlatego nie pełni on funkcji trawiennych.

kobieta trzymająca się za brzuch

Choroby przełyku

Do najczęstszych chorób występujących w obrębie przełyku należą: choroba refluksowa przełyku (GERD), żylaki przełyku, achalazja oraz kandydoza.

Refluks przełyku

Choroba refluksowa przełyku może dotyczyć nawet 20-40 proc. osób dorosłych. W schorzeniu tym kwaśna treść żołądkowa cofa się do przełyku, co powoduje powstawanie zgagi, odbijania, bólu w klatce piersiowej, bólu w nadbrzuszu oraz uczucia palenia za mostkiem. Stałe zarzucanie treścią prowadzi do rozwoju nadżerek, zwężenia przełyku lub tzw. przełyku Baretta, który określany jest jako stan przedrakowy zwiększający ryzyko pojawienia się gruczolakoraka. Drugim typem raka przełyku jest rak płaskonabłonkowy spowodowany przede wszystkim nadmiernym spożywaniem alkoholu.

Żylaki przełyku

Jeśli w układzie wrotnym dojdzie do wzrostu ciśnienia, żyły dolnego odcinka przełyku ulegają poszerzeniu, co w konsekwencji prowadzi do powstawania żylaków przełyku. Główną przyczyną pojawienia się żylaków jest nadciśnienie wrotne występujące w przebiegu marskości wątroby. Obecność samych żylaków jest zwykle bezobjawowa, natomiast gdy pojawi się krwawienie w ich obrębie, stanowi ono bezpośrednie zagrożenie życia chorego, ponieważ może prowadzić do wstrząsu krwotocznego. Symptomami wskazującymi na pęknięcie żylaków są: krwiste lub fusowate wymioty, smoliste stolce i kołatanie serca.

Mężczyzna leży na kozetce u lekarza, który wykonuje badanie za pomocą urządzenia

Achalazja przełyku

Achalazja to zaburzenie motoryki przełyku, które związane jest z upośledzeniem rozkurczu dolnego zwieracza przełyku (LES). Przełyk ulega zwężeniu, pojawiają się problemy z połykaniem, a zarzucana treść pokarmowa wywołuje:

  • zgagę,
  • odbijanie się,
  • krztuszenie się,
  • pieczenie za mostkiem.

Leczenie achalazji obejmuje modyfikację nawyków żywieniowych i farmakoterapię, a w bardziej zaawansowanych przypadkach operację.

Grzybica przełyku

Grzybica przełyku, nazywana też kandydozą wywoływana jest przez drożdżaki Candida albicans. Choroba ta atakuje przede wszystkim osoby z obniżoną odpornością. U ponad połowy chorych schorzenie to nie daje żadnych objawów. Rozwijający się stan zapalny z czasem może powodować powstawanie nadżerek w przełyku oraz białych nalotów na języku. Pojawiają się także charakterystyczne symptomy w postaci zgagi, bólu za mostkiem oraz trudności w połykaniu. Leczenie objawowej kandydozy polega na farmakoterapii flukonazolem lub w przypadku oporności na ten lek, zastosowaniu itrakonazolu lub worykonazolu.

Uchyłki przełyku

Uchyłki przełyku występują stosunkowo rzadko. Mogą pojawić się na granicy gardła i przełyku (uchyłki Zenkera), w części środkowej przełyku oraz w części nadprzeponowej. Najczęściej chorują na nie osoby starsze, po 70. lub 80. roku życia. Zmiany te powodują m.in.:

  • trudności w połykaniu pokarmu o różnej konsystencji,
  • wymioty,
  • nieprzyjemny zapach z ust,
  • wzdęcia,
  • bóle brzucha.

Wykrytą chorobę leczy się farmakologicznie podając preparaty przeciwzapalne. Jeśli pojawią się zaburzenia połykania i powikłania uchyłków w postaci krwotoków czy pęknięcia ściany uchyłku, konieczna jest operacja.

Bibliografia:

  1. M. Korzonek, A. Dziergas, M. Kuczyńska, Choroba refluksowa przełyku (GERD) — problem wciąż aktualny, Forum Medycyny Rodzinnej 2014, tom 8, nr 5, 201–210.
  2. K. Krause, K. Simon, Endoskopowa profilaktyka pierwotna i wtórna krwawień z żylaków przełyku, Adv Clin Exp Med. 2004, 13, 5, 825–832.
  3. P. Rogalski, Kandydoza przewodu pokarmowego — fakty i mity, Gastroenterologia Kliniczna 2010, tom 2, nr 3.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Czasem pacjenci decyzję o operacji podejmują z prozaicznych powodów – nie mogą wejść po schodach czy zawiązać buta”. O leczeniu otyłości olbrzymiej mówi dr Michał Duchnik

Magdalena Rumińska: „Worek stomijny jest symbolem tego, że urodziłam się na nowo po 12 latach choroby”

Magdalena Rumińska: „Worek stomijny jest symbolem tego, że narodziłam się na nowo po 12 latach choroby”

Żucie gumy, bekanie czy obgryzanie paznokci może mieć też zdrowotne korzyści. Nie wierzysz? Sprawdź

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Laparotomia – wskazania, przebieg i dieta po operacji jamy brzusznej

W Poznaniu wykryto dwa przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

W Poznaniu wykryto przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

Ileostomia – rodzaje, wskazania, pielęgnacja i dieta. Jak żyć ze stomią?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Mikrobiota jelitowa – badanie i wskazania, co ją niszczy?

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska znów stanowi zagrożenie. WHO ostrzega: to może być nowa pandemia

Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska znów stanowi zagrożenie. WHO ostrzega: to może być nowa epidemia

Nagłośnia – rak i zapalenie nagłośni. Czym różni się choroba krtani od zapalenia nagłośni?

Gastrostomia, czyli o żywieniu dojelitowym. Wskazania i przeciwwskazania, jak powinno przebiegać

Ślina – skład, funkcje, zaburzenia wydzielania. Co sygnalizują zaburzenia pracy ślinianek?

Hepatomegalia, badanie

Hepatomegalia – przyczyny, objawy i leczenie powiększonej wątroby

Kobieta biegnie na środku ulicy

Jesteś aktywna fizycznie? Twoje jelita też na tym korzystają

Co na zgagę po świętach?

Sposób na leczenie bąblowicy

Bąblowica – objawy i leczenie zarażenia tasiemcem

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta /fot. archiwum własne

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta

Nadmierne gazy – jak się pozbyć krępującej dolegliwości? Przyczyny i sposoby leczenia

Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski

Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski

Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada jakie ćwiczenia mogą być pomocne

Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada, jakie ćwiczenia mogą być pomocne

Rak żołądka - przyczyny powstania, objawy i rokowania

Rak żołądka – przyczyny powstania, objawy i rokowania

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×