Przejdź do treści

Wzdęcia – przyczyny i sposoby na wzdęty brzuch

Dziewczyna brzuch dyskomfort
Wzdęcia to problem, z którym każdy miał do czynienia. Zdjęcie: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki/Pexels
Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki
Dzieci oglądają książkę
Kiedy dziecko powinno mówić? Rozwój mowy dwulatka – ćwiczenia
Chleb tostowy
Chleb tostowy – kalorie, skład. Czy chleb tostowy jest zdrowy?
Kobieta leży na łóżku
Seks analny to czysta przyjemność! Jak wzbogacić swój erotyczny repertuar?
Paluszki
Paluszki – kalorie, węglowodany. Czy paluszki są zdrowe?

Wzdęcia objawiają się uczuciem rozpierania – czujesz się jakbyś połknęła balon, który rozszerza się i uciska brzuch. Z pewnością każdy to kiedyś przeżył. Wzdęcia stanowią jedną z najczęstszych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Uczucie wzdętego brzucha pojawia się niezależnie od płci i wieku. Skąd się biorą wzdęcia i jak się ich pozbyć?

Przyczyny wzdęć

Gazy jelitowe to mieszanina substancji – tlenu, związków siarkowodoru, azotu i innych związków znajdujących się naturalnie w przewodzie pokarmowym człowieka. Dostają się one do organizmu przez jamę ustną, są także produkowane przez żyjące w jelitach bakterie.

Wiele osób choć raz spotkało się z uczuciem rozsadzania jamy brzusznej, powiększeniem obwodu brzucha, uczuciem pełności. Objawy wzdęć często są związane z nadmierną ilością gazu w jelitach. Mogą one gromadzić się na skutek spożywania pokarmów gazotwórczych oraz zaburzeń motoryki jelit.

Nie zawsze jednak uczucie wzdęcia wynika ze zbyt dużej ilości nagromadzonych w przewodzie pokarmowym gazów. Czasami przyczyną dolegliwości są zaburzenia czucia trzewnego. Pacjent odczuwa wtedy dyskomfort pomimo prawidłowej ilości gazów. Z taką sytuacją możemy mieć do czynienia, np. u osób z zespołem jelita drażliwego.

kapusta kiszona

Co powoduje wzdęcia?

Poniżej znajdziesz listę czynników, najczęściej skutkują pojawianiem się wzdęć.

  1. Dieta

Z pewnością każdemu zdarzyło się przynajmniej raz w życiu poczuć się źle po posiłku. Wzdęty brzuch po jedzeniu, gazy, ociężałość i dyskomfort w obrębie jamy brzusznej mogą być spowodowane zbyt dużą ilością przyjętego pokarmu lub doborem żywności, która sprzyja produkcji gazów.

Produkty, których spożywanie najczęściej skutkuje występowaniem wzdęć to:

  • warzywa, takie jak: cebula, kalafior, kapustka, brukselka, brokuły, szparagi, kalarepa, fasola i inne nasiona roślin strączkowych,
  • mleko i produkty mleczne,
  • cukier i słodycze,
  • produkty tłuste, smażone,
  • substancje słodzące,
  • soki owocowe,
  • napoje gazowane (w tym piwo),
  • guma do żucia.

Nie tylko to, co jemy wpływa na nasze samopoczucie, ale również to, jak spożywamy posiłki. Przejadanie się i spożywanie większych ilości pokarmu niż wymaga tego organizm prowadzi do zalegania niestrawionych resztek w przewodzie pokarmowym. Następnie dochodzi do fermentacji i wydzielania gazów, które dają uczucie wzdętego brzucha. Nawet sam sposób jedzenia, a konkretnie szybkie, łapczywe spożywanie posiłków, może prowadzić do wzdęć, ponieważ dochodzi wtedy do połykania powietrza, które gromadzi się potem w jelitach.

  1. Nietolerancja pokarmowa

Z nietolerancją pokarmową możemy mieć do czynienia, gdy organizm nie produkuje wystarczającej ilości enzymów odpowiadających za trawienie określonej substancji zawartej w pożywieniu. Nietolerancja laktozy zawartej w mleku i produktach mlecznych jest relatywnie częstym powodem występowania wzdęć i innych objawów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak biegunki, bóle brzucha.

  1. Cykl miesiączkowy

Zmiany stężenia hormonów w trakcie cyklu miesiączkowego wpływają nie tylko na samopoczucie i zachowanie, ale również na pracę układu pokarmowego. Można powiedzieć, że podczas miesiączki kluczowe są dwa hormony – estrogen i progesteron. Estrogen odpowiada za pierwszą połowę cyklu. Do owulacji jego stężenie wzrasta, podczas gdy progesteron pozostaje na niskim poziomie. Następnie role się odwracają i po owulacji spada stężenie estrogenu, a wzrasta poziom progesteronu.

Jakie to ma znaczenie dla układu pokarmowego? W jelitach znajdują się receptory dla progesteronu, a jak wiadomo, hormony nie działają wybiórczo. Oznacza to, że jeżeli dana tkanka lub narząd ma receptory dla hormonu, to będzie on na nią oddziaływał. W ten sposób progesteron wpływa nie tylko na rozwój endometrium w czasie cyklu, ale również na rozluźnienie mięśni gładkich jelit, co sprzyja zaparciom i większej produkcji gazów.

  1. Wykonywana praca

W pracy spędzamy znaczną część życia, dlatego ma ona duży wpływ na nasze zdrowie. Praca biurowa czy jakakolwiek inna, która wymaga siedzenia przez kilka bądź kilkanaście godzin, zdecydowanie nie służy dobremu funkcjonowaniu układu pokarmowego. Wzdęciom wywołanym siedzącym trybem życia dość łatwo zaradzić. Zwykle wystarczy ćwiczyć 3-4 razy w tygodniu przez około 30 minut. Nieważne, czy będzie to bieganie, gra w tenisa, siatkówkę, czy zajęcia w klubie fitness. Nawet regularnie wykonywany szybki spacer może poprawić funkcjonowanie jelit i zapobiegać zaparciom, które stanowią jedną z przyczyn wzdęć.

  1. Stres

W dzisiejszych czasach wydaje się, że nie ma pracy i życia bez stresu, a niestety coraz częściej okazuje się, że właśnie stres jest czynnikiem, który sprzyja wielu dolegliwościom, m.in. związanym z układem pokarmowym. Ból brzucha przed ważną rozmową lub egzaminem? Biegunka tuż przed prezentacją dla klienta? Właśnie tak objawia się stres.

Zwiększone napięcie i podenerwowanie wpływają negatywnie na pracę jelit i zaburzają ich perystaltykę. Dochodzi wtedy do zaburzenia całego procesu trawienia i wchłaniania pokarmu, a w rezultacie – do zalegania resztek pokarmowych. To może skutkować pojawianiem się dolegliwości bólowych, uczucia ciężkości i wzdęcia brzucha.

  1. Długa podróż

Niezależnie od tego, czy wybieramy się na urlop samochodem, pociągiem, samolotem, czy innym środkiem transportu, jesteśmy bardziej narażeni na wzdęcia niż zwykle. Nie chodzi tu o nieregularne jedzenie lub niezdrowe przekąski, po które sięgamy podczas podróży, raczej o samo ułożenie ciała. Siedząc przez kilka godzin w jednej pozycji, utrudniamy prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Mówiąc najprościej, jelita są za bardzo uciśnięte, by swobodnie pracować. Uczucie wzdętego brzucha pojawia się najczęściej po podróży samolotem, ponieważ tu nakłada się kilka czynników. Po pierwsze, mechaniczny ucisk, ze względu na siedzenie w jednej pozycji, a po drugie – zmiana ciśnienia podczas lotu i rozprężenie gazów znajdujących się w przewodzie pokarmowym.

  1. Leki

Zaburzenia pracy układu pokarmowego mogą być działaniem niepożądanym stosowania różnych leków. Weźmy na przykład niesteroidowe leki przeciwzapalne, czyli powszechnie stosowane leki przeciwbólowe i przeciwzapalne bez recepty. Objawy dyspeptyczne, takie jak nudności, wzdęcia, wymioty czy zaburzenia rytmu wypróżnień to jedne z najczęstszych efektów ubocznych. Tego typu dolegliwości często pojawiają się też po antybiotykoterapii. Dlaczego? Antybiotyki działają nie tylko na bakterie, które chcemy zniszczyć, ale również na florę znajdującą się w jelitach, która jest potrzebna do prawidłowego trawienia pokarmu.

  1. Choroba układu pokarmowego

Wzdęty brzuch i gazy mogą być nie tylko następstwem złej diety i braku ruchu, ale również objawem choroby. Zespół jelita drażliwego, nieswoiste zapalenie jelit, celiakia, choroby wrzodowe lub pasożytnicze, a także stan po operacji, często prowadzą do wzdęć. Właśnie dlatego zaleca się konsultację lekarską, jeżeli objawy pojawiają się często, są bardzo dokuczliwe lub współistnieją z innymi dolegliwościami.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Ciągle wzdęty brzuch to objaw, który może wynikać z obecności poważniejszego problemu zdrowotnego. Porady lekarskiej warto zasięgnąć, jeśli oprócz wzdęć:

  • odczuwasz przewlekły ból brzucha,
  • dochodzi do nawracających epizodów biegunek i zaparć,
  • straciłaś w ostatnim czasie masę ciała w niezamierzony sposób,
  • zauważyłaś krew w oddawanym stolcu,
  • masz objawy infekcji: gorączkę, wymioty, dreszcze, bóle stawów i mięśni.

Jak diagnozuje się przyczynę wzdęć?

Podczas wizyty u lekarza w pierwszej kolejności zostanie przeprowadzony wywiad lekarski dotyczący częstości i intensywności dolegliwości oraz lokalizacji bólu. Dodatkowym pytaniem jest na ogół to, czy w ciągu ostatnich miesięcy doszło do widocznego spadku masy ciała. Badania, jakie pomagają postawić odpowiednią diagnozę to m.in.:

  • badania kału,
  • test oddechowy wodorowo-metanowy (stosowany w diagnostyce nietolerancji laktozy),
  • kolonoskopia i/lub gastroskopia,
  • USG jamy brzusznej,
  • oznaczenie poziomu przeciwciał w kierunku celiakii.

Wzdęcia – co robić?

Jeśli przyczyną wzdęć nie jest poważna choroba, tylko czasowe zaburzenia w pracy jelit, to możliwe jest samodzielne poradzenie sobie z dolegliwościami za pomocą domowych metod lub leków bez recepty. Sposobów na wzdęcia jest wiele, warto wypróbować kilka, aby wybrać te najbardziej skuteczne.

Po pierwsze, bardzo często pomocna w eliminowaniu dolegliwości jest dieta na wzdęcia, która obejmuje ograniczenie lub całkowite wyeliminowanie produktów sprzyjających produkcji i gromadzeniu się gazów (listę tych produktów znajdziesz powyżej, w części artykułu dotyczącej przyczyn wzdęć). Znajdujące się na liście mleko spróbuj zastąpić fermentowanymi produktami mlecznymi (jogurtem, kefirem, maślanką) lub roślinnymi alternatywami mleka wzbogacanymi w wapń.

Jeśli pomimo wykluczenia z diety produktów gazotwórczych nadal zmagasz się z problemem wzdętego brzucha, zalecane może być wprowadzenie diety FODMAP, która eliminuje produkty zawierające substancje fermentujące w jelicie. Nie stosuj tej diety na własną rękę – skonsultuj się z dietetykiem lub lekarzem przed jej rozpoczęciem. W diecie FODMAP eliminowane jest wiele produktów, które stanowią typowe artykuły składające się na zdrowy jadłospis – pomoc specjalisty może być niezbędna, żeby ten sposób żywienia nie skutkował dietą ubogą w istotne składniki odżywcze.

Innym sposobem na wzdęcia jest zastosowanie terapii farmakologicznej. Popularnym lekiem na wzdęcia dostępnym bez recepty jest simetykon. Nie wchłania się on do krwi, działa miejscowo w przewodzie pokarmowym, rozbijając pęcherzyki powietrza. Simetykon występuje w formie kropelek i kapsułek. Inne leki na wzdęcia to m.in. dostępne w aptekach tabletki, które zawierają kompleksy roślin (m.in. karczoch, kurkuma, rozmaryn). Zioła na wzdęcia to sposób znany i stosowany od wieków. Dolegliwości złagodzić może mięta, rumianek i koper włoski.

Przed zakupem jakichkolwiek leków na wzdęcia (także preparatów roślinnych) skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem. Pamiętaj, że niektóre zioła mogą wchodzić w interakcje z innymi środkami farmaceutycznymi, np. antybiotykami czy lekami kardiologicznymi.

Wzdęcia u dzieci

U niemowląt wzdęcia występują bardzo często. Przyczyna może tkwić m.in. w niedojrzałości układu pokarmowego maluchów lub połykaniu przez nie powietrza przy karmieniu i płakaniu.

Co na wzdęcia u noworodka lub niemowlaka jest skutecznym i bezpiecznym sposobem? Rodzic może delikatnie masować brzuszek malucha (zgodnie z ruchem wskazówek zegara), a także nosić go na rękach w pozycji pionowej, tak aby dziecku się odbiło. U dzieci karmionych piersią warto zadbać o odpowiednią pozycję laktacyjną – zapobiec to może połykaniu nadmiernej ilości powietrza.

Na wzdęcia u dzieci zastosować można także leki dostępne bez recepty, m.in. kropelki zawierające simetykon. Innym sposobem jest podanie probiotyku pomagającego utrzymać prawidłową florę bakteryjną jelit.

Niemowlak z refluksem w ramionach matki

Wzdęcia w ciąży

Ponad połowa kobiet ciężarnych zgłasza dolegliwości związane z perystaltyką jelit. Należą do nich między innymi wzdęcia i gazy. Najczęstszą przyczyną tych dolegliwości są zmiany hormonalne. Istnieje wiele bezpiecznych metod, które pomagają złagodzić lub wyeliminować ten problem.

Do najczęstszych objawów nagromadzenia się nadmiaru gazów w jelitach należą:

  • twardy brzuch,
  • kłujący ból brzucha,
  • rozdęty i tkliwy brzuch,
  • ogólne złe samopoczucie,
  • mdłości,
  • uczucie pełności w jelitach.

Co na wzdęcia w ciąży może okazać się skutecznym sposobem? Pierwszą, podstawową metodą unikania wzdęć przez kobiety ciężarne jest zmiana diety. Warto unikać przede wszystkim:

  • napojów gazowanych,
  • warzyw kapustnych, cebulowych, nasion roślin strączkowych,
  • cukru, miodu, słodzików, słodyczy spożywanych w nadmiernych ilościach,
  • soków owocowych,
  • żywności typu fast food,
  • produktów tłustych, smażonych,
  • produktów zawierających dużą ilość soli.

Kolejnymi sposobami radzenia sobie z wzdęciami w ciąży są:

  • spożywanie częstszych, ale mniejszych posiłków,
  • powolne, spokojne spożywanie posiłków,
  • zaprzestanie żucia gumy,
  • regularna aktywność fizyczna (należy oczywiście zadbać o wybór formy aktywności, która będzie bezpieczna dla dziecka),
  • stosowanie wyrobów farmaceutycznych na wzdęcia (podczas zakupu jakichkolwiek środków medycznych koniecznie należy poinformować farmaceutę o ciąży i upewnić, się preparat nie zawiera składników, które mogą być szkodliwe dla płodu),
  • delikatne i krótkotrwałe masowanie brzucha w celu przyspieszenia perystaltyki jelit,
  • noszenie wygodnej, nieuwierającej odzieży,
  • unikanie długotrwałego siedzenia w jednym miejscu.

W przypadku bardzo uciążliwych, bolesnych wzdęć, a także wystąpienia innych dolegliwości w okresie ciąży należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

 

Bibliografia:

  1. Abraczinskas D. (2019) Patient education: Gas and bloating (Beyond the Basics), UpToDate.
  2. Abraczinskas D. (2018) Overview of intestinal gas and bloating, UpToDate.
  3. Wolańska-Buzalska D. (2018) Brzuch pod kontrolą – bez wzdęć, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej,
  4. National Health Services (2019) Beat the bloat.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Maffashion pokazuje brzuch po porodzie

Maffasion o swoim brzuchu tydzień po porodzie: Nie mam kompleksu swojego ciała. To ciało urodziło małego człowieka. To jest moc!

Rozstępy po ciąży – jak pobyć się rozstępów na brzuchu?

Kobieta, która nie chce się budzić

Aspiryna na kaca. Czy brać ją i inne leki po alkoholu?

Czy to zatrucie? 7 nie do końca oczywistych sygnałów, które świadczą o tym, że coś ci zaszkodziło

Trening ABS na brzuch – ćwiczenia z hantlami, efekty

Kobieta przegląda się w lustrze

Nosisz ciasne spodnie lub ściskasz brzuch gorsetem? To może grozić poważnymi konsekwencjami

Twardy brzuch w ciąży

Twardy brzuch w ciąży, a do porodu jeszcze za daleko. Kiedy jest to niepokojący sygnał?

Wzdęcia po seksie? Zobacz, dlaczego tak się dzieje

Kobieta cierpi na ból brzucha

Nerwica żołądka – objawy, leczenie, przyczyny

Masz wzdęcia? 10 produktów, które pomogą ci z nimi walczyć

Macierzyństwo / unsplash

Czy ktoś powiedział ci, że bycie mamą boli? Blogerka Klaudia Tokarz-Laska porusza w sieci ważny temat

Brzuch po ciąży / istock

Natalia Białobrzeska o brzuchu w połogu: „Próbuję być w kontakcie ze swoim ciałem, które nadal zasługuje na akceptację i uwagę”

bóle bóle miesiączkowe a osteopatia

Pożegnaj się z bolesnymi miesiączkami za pomocą… osteopatii?  Fizjoterapeutka wyjaśnia, jak to działa

Dieta Dukana - menu. Czy dieta Dukana jest zdrowa?

Dieta Dukana – menu. Czy dieta Dukana jest zdrowa?

Przyczyny wzdęć i zaparć / istock

Wzdęcia i zaparcia. Masz z nimi problem? Naturoterapeutka wyjaśnia możliwe przyczyny ich występowania

mężczyzna ćwiczy brzuszki

Ćwiczenia na brzuch na drążku – ćwiczenia na boki brzucha

Krople na wzdęcia

Popularne krople na wzdęcia ponownie dopuszczone do sprzedaży. GIF uchyla decyzję ze stycznia

kobieta, którą boli brzuch, przepuklina pępkowa

Przepuklina pępkowa u dzieci i dorosłych – objawy i leczenie

Kobieta z bolącym brzuchem

Przepuklina – objawy i leczenie różnych rodzajów przepukliny

kobieta trzymająca się w miejscu wyrostka robaczkowego

Zapalenie wyrostka robaczkowego – jakie są objawy i przyczyny?

Kobieta w cielistej bieliźnie

#Mambrzuch. Trenerka personalna zachęca, by pokochać swoje brzuchy

Anna Lewandowska

Anna Lewandowska pokazała brzuch 17 dni po porodzie. „Ciało kobiety może wiele” – pisze trenerka

ból brzucha

Tętniak aorty brzusznej – objawy, operacja. Jakie są rokowania?

Ból w nadbrzuszu – przyczyny. Co mogą oznaczać poszczególne jego rodzaje?

Ból w nadbrzuszu – przyczyny. Co mogą oznaczać poszczególne jego rodzaje?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?