Przejdź do treści

Refluks u dorosłych i u dzieci – jakie są objawy, jak wygląda dieta i leczenie

Refluks żołądkowo-przełykowy: objawy i dieta
Refluks żołądkowo-przełykowy może pojawić się też u dorosłych. Zdjęcie: Evan Dvorkin / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Małgorzata Rozenek
Małgorzata Rozenek pokazała zdjęcie z płaczącym synkiem. Oburzone głosy: to obrzydliwe gwałcenie praw dziecka
Pigwa - owoc w sam raz na zimowe infekcje!
Pigwa – owoc, który w mig przegoni infekcje! Dietetyczka tłumaczy, dlaczego warto po nią sięgać
koronawirus, lekarze rodzinni
Powtarzał: dajcie lekarzom rodzinnym zlecać testy, a zobaczycie skalę epidemii. Michał Domaszewski o rekordach zakażeń w Polsce
Kobieta wstrzykuje sobie insulinę w brzuch
Insulina przy cukrzycy typu II – czy można ją odstawić tak, jak zrobił to Lech Wałęsa? Wyjaśnia diabetolożka Barbara Soróbka
Wielka lekcja WF tylko dla dziewcząt. Wraz z nimi ćwiczyć będą Otylia Jędrzejczak, Anita Włodarczyk i inne mistrzynie sportu
Rusza akcja „Mistrzynie w Szkołach” skierowana do uczennic. Otylia Jędrzejczak: będę przekonywać je, że lekcja WF może być fajna

Refluks żołądkowo-przełykowy polega na okresowym cofaniu się zawartości żołądka i jej przemieszczaniu się do przełyku. Proces łączy się z przykrymi dolegliwościami, takimi jak zgaga, objawiająca się pieczeniem w okolicach mostka. Refluks pojawia się często u dorosłych, jest także powszechnie występującym problemem niemowląt. Leczenie refluksu obejmuje m.in. zmianę diety oraz farmakoterapię.

Co to jest refluks?

Refluks to potoczna nazwa choroby refluksowej przełyku (refluksu żołądkowo-przełykowego). Z refluksem mamy do czynienia wtedy, gdy mięśnie zamykające przejście między przełykiem a żołądkiem nie pracują we właściwy sposób. Zadaniem tych mięśni jest przepuszczanie jedzenia do żołądka i zapobieganie powrotowi treści pokarmowej do przełyku. Cofanie się tej treści (która ma kwaśny odczyn, ponieważ miesza się z produkowanym w żołądku kwasem solnym) wywołuje nieprzyjemne uczucie pieczenia w klatce piersiowej i/lub gardle. Jeśli epizody refluksu często nawracają, stan ten nazywamy chorobą refluksową żołądka.

Refluks dotyka obu płci i może występować u osób na każdym etapie życia – już od wieku niemowlęcego. Najpowszechniej objawy obserwuje się u osób po 40. roku życia, zmiany typowo pojawiają się także u dzieci przez 8. tygodniem życia. Powszechnie refluks występuje u kobiet w ciąży.

Przyczyny refluksu

Przyczynami refluksu żołądkowo-przełykowego są zaburzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku i zaburzenia opróżniania żołądka. Refluks może sporadycznie pojawiać się u każdego. W większości przypadków epizody trwają krótko i nie powodują objawów innych niż pieczenie w klatce piersiowej i gardle.

Przyczyną częstego występowanie refluksu żołądkowego jest często oddziaływanie czynników, takich jak:

  • spożywanie niektórych pokarmów (najczęściej objawy refluksu powoduje zjedzenie produktów tłustych, pikantnych oraz wypicie alkoholu lub kawy),
  • nadwaga lub otyłość,
  • palenie papierosów,
  • ciąża,
  • stres,
  • niektóre leki (np. przeciwbólowe, takie jak ibuprofen),
  • obecność przepukliny rozworu przełykowego (stanu, w którym część żołądka przechodzi przez przeponę do klatki piersiowej).

Refluks – objawy

Podstawowym objawem refluksu żołądka jest zgaga – ból i pieczenie za mostkiem i w nadbrzuszu. Refluks żołądkowo-przełykowy może powodować także nudności, uczucie gniecenia w klatce piersiowej, uczucie pełności, odbijanie. W ustach pacjent może mieć kwaśny posmak i czuć pieczenie.

Osoby z refluksem skarżą się również na tzw. maski choroby refluksowej, czyli dolegliwości odczuwalne z innych niż przewód pokarmowy części ciała. Refluks żołądkowo-przełykowy może wywoływać m.in. objawy laryngologiczne (dotyczące gardła, krtani, ucha). Te objawy nietypowe refluksu obejmują:

  • chrypkę,
  • zaburzenia głosu,
  • suchość w gardle,
  • suchy kaszel,
  • ból gardła, ucha, szyi,
  • duszność.

Jeżeli treść żołądkowa dociera do gardła i/lub krtani i wywołuje powyższe objawy, mamy do czynienia z refluksem krtaniowo-gardłowym.

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Refluks – dieta

Dieta przy refluksie ma na celu złagodzenie objawów, w niektórych przypadkach pozwala nawet na ich całkowite wyeliminowanie. Postępowanie dietetyczne obejmuje:

  • unikanie wszystkich produktów, po których dochodzi do nasilenia dolegliwości (patrz: lista poniżej),
  • spożywanie regularnie małych posiłków (4-5 w ciągu doby),
  • spożywanie posiłków bez pośpiechu, w spokojnej atmosferze,
  • unikanie pozycji leżącej oraz wysiłku fizycznego bezpośrednio po posiłku (przez co najmniej 2 h),
  • spożywanie ostatniego posiłku najpóźniej 2-3 h przed snem oraz unikanie spożywania wieczornych/nocnych przekąsek,
  • unikanie popijania posiłków nadmierną ilością płynów (zwiększa to ilość treści pokarmowej w żołądku, co może ułatwiać jej cofanie).

Dieta stosowana przy refluksie zakłada nieuwzględnianie w diecie produktów, które są źle tolerowane, a ich spożycie skutkuje nieprzyjemnymi dolegliwościami. Pokarmy przeciwwskazane, najczęściej wywołujące objawy refluksu to:

  • produkty, które drażnią ścianę przełyku i pobudzają wydzielanie soku żołądkowego: musztarda, pomidory (w tym sok pomidorowy, ketchup), ocet, owoce cytrusowe (także w postaci soków), mięta, potrawy kwaśne, ostre,
  • produkty tłuste, które mogą długo zalegać w żołądku, opóźniając jego opróżnianie: tłuste mięso i wędliny, nabiał o wysokiej zawartości tłuszczu (m.in. mleko powyżej 2 proc. tłuszczu, sery żółte, śmietany), kremy, chipsy, frytki, pączki, tłuste sosy, czekolada i produkty z niej wykonane, kakao,
  • kawa, mocna herbata, napoje energetyzujące (zawarta w nich kofeina i teina pobudzają wydzielanie kwaśnego soku żołądkowego),
  • napoje alkoholowe (szczególnie wino),
  • napoje gazowane.

Leczenie refluksu

Leczenie refluksu żołądka obejmuje zmianę stylu życia oraz farmakoterapię i/lub interwencję chirurgiczną. Do najczęściej stosowanych leków na refluks żołądkowo-przełykowy należą:

  • inhibitory pompy protonowej (IPP), np. omeprazol, pantoprazol,
  • blokery receptora histaminowego H2, np. ranitydyna, famotydyna,
  • leki zobojętniające sok żołądkowy, np. sole glinu i magnezu,
  • leki osłaniające błonę śluzową żołądka, np. sukralfat, kwas alginowy,
  • leki prokinetyczne, czyli przyspieszające pasaż żołądkowo-jelitowy, np. itopryd.

Co na refluks? Leki różnią się szybkością, długością oraz siłą działania leczniczego. Najskuteczniejsze są środki hamujące wydzielanie kwasu solnego, zwłaszcza IPP. Leki prokinetyczne wskazane są w leczeniu uzupełniającym. Natomiast doraźnie, w łagodniejszych dolegliwościach, stosuje się leki zobojętniające oraz działające ochronnie na śluzówkę żołądka.

Należy mieć na uwadze, że leki na refluks żołądka mogą złagodzić objawy nowotworu złośliwego żołądka, tym samym opóźnić jego rozpoznanie i podjęcie odpowiedniego leczenia.

W przypadku powikłań lub nieudanego leczenia farmakologicznego może być zastosowany zabieg chirurgiczny (tzw. fundoplikacja).

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Domowe sposoby na refluks żołądka

W przypadku nasilonych dolegliwości związanych z refluksem przełyku bardzo ważna jest normalizacja masy ciała. Inne zalecenia dotyczące stylu życia obejmują przede wszystkim:

  • zastosowanie opisanej wyżej diety przy refluksie,
  • unikanie sytuacji stresujących,
  • podniesienie wezgłowia łóżka o 10-20 cm (np. poprzez podłożenie czegoś pod materac; podniesienie klatki piersiowej i głowy powyżej poziomu żołądka powoduje, że treść pokarmowa nie cofa się do gardła),
  • zaprzestanie palenia papierosów (palenie tytoniu powoduje zmniejszenie napięcia dolnego zwieracza przełyku oraz może wywoływać kaszel, który często nasila objawy),
  • unikanie spożywania alkoholu,
  • noszenie ubrań, które są luźne w okolicy talii,
  • unikanie pracy w pozycji pochylonej z uciskiem na brzuch,
  • niewykonywanie głębokich skłonów.

Refluks u niemowlaka – objawy i postępowanie

Z dolegliwościami gastrycznymi w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego zmagają się najczęściej dorośli. Ta nieprzyjemna przypadłość może jednak przydarzyć się także młodszym pacjentom. U niemowląt przyczyną refluksu jest zazwyczaj niedostateczne wykształcenie się zwieraczy przełyku – mięśni, które utrzymują treść pokarmową w żołądku, nie pozwalając na jego cofanie się w górę. W zdecydowanej większości przypadków, z czasem mięśnie dziecka rozwijają się i problem ustępuje.

Objawy refluksu u niemowlaka to:

  • ulewanie mleka lub wymioty w czasie lub niedługo po karmieniu,
  • kaszel lub czkawka podczas karmienia,
  • niespokojne zachowanie podczas karmienia,
  • widoczne trudności z połykaniem, dławienie,
  • brak odpowiedniego przyrostu masy ciała.

Refluks u niemowlaka najczęściej pojawia się przed 8. tygodniem życia i ustępuje do czasu ukończenia 1. roku życia. Należy pamiętać, że refluks żołądka u zdrowego i poprawnie rozwijającego się niemowlęcia ma charakter fizjologiczny i najczęściej wymaga jedynie przeszkolenia rodziców. Zaleca się:

  • trzymanie dziecka na ręku w pozycji pionowej przez 20-30 minut po karmieniu,
  • układanie dziecka do snu w pozycji na plecach (z główką ułożoną na bok),
  • dbanie o to, by dziecko nie było narażone na kontakt z dymem papierosowym,
  • częstsze podawanie posiłków niemowlakom karmionym mlekiem modyfikowanym.

Skonsultowanie się z pediatrą w przypadku refluksu u niemowlaka jest wskazane, jeśli:

  • objawy nie ulegają poprawie po 2 tygodniach od zastosowania powyższych zaleceń,
  • symptomy pojawiają się po raz pierwszy po tym, jak dziecko ukończyło 6. miesiąc życia,
  • dziecko ma więcej niż rok a objawy nadal się pojawiają,
  • masa ciała niemowlaka nie przyrasta (lub gdy maleje).

Objawy refluksu u dzieci

Występowanie refluksu u starszych dzieci może powodować objawy zbliżone do tych, które pojawiają się u dorosłych:

  • kwaśny posmak w jamie ustnej lub gardle,
  • pieczenie za mostkiem,
  • unikanie posiłków,
  • utrata masy ciała,
  • trudności w połykaniu,
  • wymioty.

Refluks żółciowy

Poza omówionym w powyższym artykule refluksem żołądkowo-przełykowym możemy mieć do czynienia także z refluksem żółciowym (inaczej nazywanym refluksem żołądkowo-jelitowym). Polega on na cofaniu się treści pokarmowej z dwunastnicy (początkowego odcinka jelita cienkiego) do żołądka i następnie do przełyku. Refluks żółciowy wywołuje takie same objawy jak refluks żołądkowo-przełykowy, stosowane są także podobne sposoby leczenia.

 

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

 

Bibliografia:

  1. National Health Services (2017) Heartburn and acid reflux.
  2. National Health Services (2019) Reflux in babies.
  3. Włodarek D., Lange E., Kozłowska L., Głąbska D. (red.) (2014) Dietoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  4. Sifrim D. (2013) Management of Bile Reflux, Gastroenterology and Hepatology, 9(3): 179-180.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Posiłek w restauracji. Kobieta je

7 nieoczywistych produktów, po których może ci się odbijać

chirurdzy na sali operacyjnej

„Piątego razu nie było”. Chirurg Paweł Kabata opisuje przejmującą historię pacjentki, która wybrała leczenie „dietą i ziołami”

Chcesz zadbać o jelita? 4 rzeczy, o których musisz pamiętać

Kobieta je danie na talerzu

W których odcinkach przewodu pokarmowego wchłaniane są poszczególne witaminy? Wyjaśnia dietetyczka

słodka papryka mielona

Salmonella w popularnej przyprawie. GIS wycofuje ze sklepów partię słodkiej papryki

Dłoń oparta o szklankę wody

Czkawka – przyczyny, leczenie. Czego objawem jest czkawka?

Choroba Whipple’a – na czym polega? Jakie są objawy choroby?

Choroba Whipple’a – na czym polega? Jakie są objawy choroby?

Zespół złego wchłaniania/Getty Images

Zespół złego wchłaniania – z czego może wynikać? Jak go rozpoznać?

Masz wzdęcia? 10 produktów, które pomogą ci z nimi walczyć

Problem z zaparciami? Zobacz, co twój organizm chce ci powiedzieć

10 ziół i przypraw, które powinnaś zacząć dodawać do swoich posiłków

4 powody, dla których warto jeść błonnik. Chodzi nie tylko o zaparcia

Dieta Dukana - menu. Czy dieta Dukana jest zdrowa?

Dieta Dukana – menu. Czy dieta Dukana jest zdrowa?

Kawa pomaga w trawieniu i w walce z jego zaburzeniami?

kobieta, która trzyma się za bolący brzuch

WZW typu A, B i C – szczepienie, przyczyny, objawy i leczenie

Tabletki

Zażywasz omeprazol lub pantoprazol? Uważaj na niedobór witaminy B12

Kobieta siedzi na toalecie z papierem toaletowym w ręku

Biegunka – przyczyny, rodzaje i leczenie. Jakie są zagrożenia?

Czy możemy pić kawę w czasie choroby? Odpowiedź wcale nie jest taka oczywista

Kawa to remedium na problemy trawienne? Badania nie są jednoznaczne, ale coś w tym jest

Dieta lekkostrawna / unsplash

Dieta lekkostrawna – efekty, zasady, przeciwwskazania

Produkty, które mogą wywołać alergie pokarmowe u dorosłych

Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy, badania i leczenie

celiakia - ziarna zbóż

Celiakia – objawy, badania, dieta. Powikłania choroby trzewnej

dziecko z rotawirusem

Rotawirusy u dzieci i dorosłych – objawy zakażenia, szczepionka

Wrzody żołądka ‒ leczenie naturalne

Wrzody żołądka – leczenie naturalne. Jakie są domowe sposoby?