Przejdź do treści

Rogówka oka – budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby

Rogówka oka - budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zmęczone oczy po ciężkim dniu? Mamy na to sposób – joga oczu
pandemia koronawirusa, dzieci
Luzowanie obostrzeń? Minister zdrowia przedstawił plan na najbliższy tydzień
„Testy-lizaki” na koronawirusa. Nowa forma diagnozowania dzieci w Niemczech
Lek wziewny skuteczny w walce z COVID-19. "To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa"
Lek na astmę skuteczny w walce z COVID-19. „To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa”
szczepionka na COVID-19
USA wzywa do wstrzymania szczepień preparatem Johnson & Johnson. Powód – zakrzepy krwi po podaniu szczepionki

Rogówka to ważna struktura oka znajdująca się w jego przedniej części. Z wyglądu przypomina szkiełko zegarka – jest przejrzysta i lekko zakrzywiona. Jeśli dojdzie do zmian w jej kształcie i budowie, pojawia się wada wzroku nazywana astygmatyzmem. Rogówka narażona jest także na inne choroby, w tym zapalenie oraz tzw. stożek rogówki.

Co to jest rogówka?

Rogówka to przezroczysta warstwa pokrywająca przednią część oka. Wraz z nieprzezroczystą twardówką tworzy błonę zewnętrzną oka. Jej średnica wynosi średnio 11,5 milimetra. Prawidłowo wykształcona rogówka jest całkowicie przejrzysta, ma gładką powierzchnię, a jej promień krzywizny wynosi przeciętnie 7,8 mm. W tzw. rąbku rogówki, czyli granicy między rogówką a twardówką znajdują się komórki macierzyste, które dzieląc się, odnawiają nabłonek rogówki.

W budowie histologicznej rogówki wyróżnia się:

  • Śródbłonek (nabłonek tylny) – najbardziej wewnętrzna część rogówki, zbudowana z nabłonka jednowarstwowego płaskiego. Tworzą go komórki wieloboczne, których liczba maleje wraz z wiekiem. Rolą nabłonka tylnego jest ochrona rogówki przed powstawaniem obrzęku.
  • Błonę Descemeta (blaszkę graniczną) – twardą, lecz elastyczną strukturę zbudowaną z nici kolagenowych. Jej funkcją jest ochrona rogówki przed urazami i rozwojem stanów zapalnych.
  • Zrąb rogówki (istotę właściwą) – najgrubszą warstwę rogówki. Znajdują się w niej blaszki kolagenowe, mukopolisacharydy i keratocyty. Dzięki jej uwodnieniu rogówka jest przezroczysta.
  • Warstwę Bowmana (blaszka graniczna przednia) – składa się z włókien kolagenowych, ma grubość od 8 do14 mikrometrów.
  • Nabłonek przedni – jest to nabłonek wielowarstwowy płaski,  znajdują się w nim zakończenia nerwów czuciowych.
  • Film łzowy – substancja zbudowana z wody, mucyny i lipidów, dokładnie pokrywa całą powierzchnię rogówki.
Sposoby na zmęczone oczy

Funkcje rogówki oka

Funkcją rogówki jest ochrona przed urazami i wnikaniem do oka ciał obcych. Ponadto rogówka to ważna struktura układu optycznego oka. Gdy promienie świetlne przechodzą przez rogówkę, zostają przez nią załamane i skupione w odpowiedni sposób umożliwiający wyraźne widzenie.

To właśnie dzięki niej możliwa jest akomodacja oka, czyli dopasowanie widzenia do różnych odległości. W procesie tym bierze udział mięsień rzęskowy. Gdy patrzymy na obiekt znajdujący się blisko nas, mięsień się napina, a soczewka przyjmuje okrągły kształt, dzięki któremu ma większą zdolność skupienia światła i jego załamania. Wpatrując się w obiekt położony daleko, mięśnie rzęskowe ulegają rozluźnieniu, soczewka zostaje spłaszczona, a światło załamywane jest w mniejszym stopniu.

Jeśli rogówka przestanie być sferyczna, a załamane światło w płaszczyźnie pionowej nie będzie takie samo jak w płaszczyźnie poziomej, pojawi się astygmatyzm (niezborność). Jest to wada refrakcji, która prowadzi do pogorszenia ostrości widzenia i spadku czułości na kontrast. Leczenie astygmatyzmu polega na korekcji wzroku za pomocą szkieł.

Choroby rogówki

Zapalenie rogówki

Zapalenie rogówki najczęściej spowodowane jest infekcją bakteryjną wywołaną przez gronkowce złociste, dwoinkę rzeżączki i paciorkowce. Chorobę tę powodują również wirusy (adenowirusy, wirus opryszczki), grzyby, pierwotniaki oraz alergeny. Przyczyną zapalenia może być także uszkodzenie unerwienia rogówki.

Wyróżnia się dwie postacie zapalenia rogówki: wrzodziejące zapalenie rogówki, dochodzi w nim do uszkodzenia nabłonka oraz niewrzodziejące zapalenie rogówki, nie powodujące zmian w nabłonku.

Do objawów zapalenia rogówki zalicza się:

  • zaczerwienienie gałki ocznej,
  • pieczenie, ból i tkliwość oka,
  • ból oka,
  • pogorszenie widzenia,
  • łzawienie oczu,
  • światłowstręt,
  • obrzęk powiek,
  • zmatowienie gałki ocznej,
  • śluzowo-ropną wydzielinę w worku spojówkowym.

Objawy są tak charakterystyczne, że zapalenie rogówki jest stosunkowo łatwe do rozpoznania, jednak w niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie badania mikrobiologicznego oraz badań dodatkowych: optycznej tomografii koherentnej czy ultrasonografii.

Zarówno leczenie, jak i czas trwania choroby uzależnione są od rodzaju patogenu, który wywołał zapalenie. Zapalenie bakteryjne trwa około tygodnia, zapalenie wirusowe kilkanaście dni, natomiast zapalenie spowodowane przez alergeny może ustąpić w bardzo krótkim czasie lub utrzymywać się przez kilka miesięcy, jeśli chory jest stale narażony na czynnik powodujący stan zapalny rogówki.

Stożek rogówki

Stożek rogówki, inaczej keratopatia, to choroba degeneracyjna, która prowadzi do zmiany budowy i kształtu soczewki. Etiologia schorzenia nie jest do końca poznana. Przypuszcza się, iż do ścieńczenia i uwypuklenia rogówki dochodzi na skutek działania czynników genetycznych oraz środowiskowych. Do powstawania stożka rogówki przyczynia się także długotrwałe i energiczne pocieranie oka. Wśród objawów stożka rogówki wymienia się:

  • pogorszenie ostrości wzroku,
  • zaburzenia widzenia kształtów: widzenie podwójne, rozmycie konturów,
  • podrażnienie i suchość oczu,
  • obrzęk oczu,
  • nadwrażliwość na światło.

W diagnostyce stożka rogówki wykorzystuje się lampę szczelinową, która pozwala na obserwację charakterystycznych zmian w obrębie rogówki, w tym ścieńczenie miąższu, powstawanie tzw. pierścienia Fleischera, czyli odkładającej się hemosyderyny oraz pęknięcie błony Bowmana. Wykrycie zmian krzywizny rogówki możliwe jest za pomocą wideokeratografii komputerowej. W leczeniu zachowawczym choroby stosuje się okulary bądź szkła kontaktowe. Zaawansowane zmiany wymagają przeszczepu rogówki.

Uszkodzenie rogówki

Do mechanicznego uszkodzenie rogówki dochodzi w wyniku zadrapania oka, noszenia źle dopasowanych soczewek bądź wpadnięcia do oka ciała obcego. Czynniki te mogą doprowadzić do erozji rogówki, czyli otarcia jej nabłonka. Objawia się ona bólem, silnym łzawieniem, światłowstrętem i nieprzyjemnym uczuciem obecności ciała obcego pod powieką. Skutkiem poważnego uszkodzenia bywa zmętnienie rogówki oka.

Jeśli uraz był niewielki i nie doszło do zakażenia, regeneracja rogówki trwa dwa-trzy dni. U osób chorych na cukrzycę oraz z zespołem suchego oka powrót rogówki do pierwotnego stanu jest wydłużony. Leczenie uszkodzonej rogówki polega na usunięciu przeszkody z oka, aplikacji maści bądź kropli do oczu oraz stosowaniu leków przeciwbólowych.

Kiedy do okulisty, gdy bolą oczy

Bibliografia:

  1. A. M. Roszkowska, Aktualności w diagnostyce i leczeniu stożka rogówki, Okulistyka po Dyplomie, tom 3, 4/2013.
  2. M. Czaińska, Astygmatyzm – charakterystyka wady, Optyka, 5/2016.
  3. J. Szaflik, J. Izdebska, Choroby aparatu ochronnego oka i rogówki, American Academy of ophthamology, Wrocław 2019.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Superbakteria” w szpitalu tymczasowym. Przyjęcia pacjentów zostały wstrzymane

„Superbakteria” w szpitalu tymczasowym. Przyjęcia pacjentów zostały wstrzymane

Ciało szkliste oka – funkcje, zmętnienie, leczenie

Plamka ślepa – czym jest, wpływ na widzenie, test

Siatkówka oka – budowa, funkcje, zwyrodnienia

Soczewka oka – budowa, funkcje, schorzenia i leczenie

Plamka żółta – czym jest, choroby, przyczyny, leczenie

Rzeczy, na których jest najwięcej brudu

6 najbrudniejszych rzeczy w twoim domu

Kobieta wyciera szklankę ścierką

Mama Chemik: bakterie, grzyby i wirusy kolonizują nasze gąbki w zastraszającym tempie, a my często nie jesteśmy tego nawet świadomi

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

naukowiec

Polscy badacze rozpracowali mechanizmy odpowiadające za lekooporność bakterii

Oko – budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku

Bakteriofagi – nowy stary sposób na bakterie. Jak działają, kiedy mogą zastąpić antybiotyki? / Getty Images

Prof. Zuzanna Drulis-Kawa: Dlaczego rzeka Ganges w Indiach jest uważana za świętą rzekę, która leczy? Dlatego, że dostają się do niej wszystkie ścieki

Mykobakterioza – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

Kobieta

„Łatwo może dojść do zakażenia przez przeniesienie z własnego jelita grubego, jak i przez skażoną wodę oraz żywność”, ostrzega biotechnolog Dawid Polak

Płaczące suche oko – co to jest? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

Płaczące suche oko – co to jest i czym się objawia? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

Test Schirmera – wskazania, rodzaje, przebieg badania

Leptospiroza – objawy, diagnostyka, leczenie i powikłania

Jersinioza – objawy, leczenie i powikłania zakażenia yersinią

Trądzik posterydowy – co to jest, objawy, leczenie

Czyrak gromadny – co to jest, objawy, leczenie, powikłania

Gruźlica prosówkowa – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Antybiotyki to nie cukierki

„Antybiotyki to nie cukierki” – przypomina Magdalena Jutrzenka. „Ani przeziębienia, ani grypy, ani COVID-19 nie leczy się antybiotykami”

Kobieta przyzdoboona kwiatkami na czole

Nie pocieraj oczu! Nawet podczas demakijażu. Optometrystka wyjaśnia, co ci grozi

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych". Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych”. Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?