Przejdź do treści

Rogówka oka – budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby

Rogówka oka - budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać / fot.Pexels
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać
Wirus RSV szerzy się w Wielkiej Brytanii
Nie tylko COVID-19. Inny groźny wirus atakuje małe dzieci
Pielęgniarka w skafandrze ochronnym trzyma w rękach szczepionkę
Izrael: Trzecia dawka szczepionki na COVID-19. Prezydent zaszczepił się jako pierwszy
Simone Biles rezygnuje z igrzysk w trosce o swoje zdrowie psychiczne
Simone Biles postawiła na pierwszym miejscu zdrowie psychiczne. Sponsorzy olimpijscy i fani popierają jej decyzję
Kurkumina w Hashimoto pomaga wyciszyć stan zapalny – mówią ekspertki z „Ogarnij Hashimoto”

Rogówka to ważna struktura oka znajdująca się w jego przedniej części. Z wyglądu przypomina szkiełko zegarka – jest przejrzysta i lekko zakrzywiona. Jeśli dojdzie do zmian w jej kształcie i budowie, pojawia się wada wzroku nazywana astygmatyzmem. Rogówka narażona jest także na inne choroby, w tym zapalenie oraz tzw. stożek rogówki.

Co to jest rogówka?

Rogówka to przezroczysta warstwa pokrywająca przednią część oka. Wraz z nieprzezroczystą twardówką tworzy błonę zewnętrzną oka. Jej średnica wynosi średnio 11,5 milimetra. Prawidłowo wykształcona rogówka jest całkowicie przejrzysta, ma gładką powierzchnię, a jej promień krzywizny wynosi przeciętnie 7,8 mm. W tzw. rąbku rogówki, czyli granicy między rogówką a twardówką znajdują się komórki macierzyste, które dzieląc się, odnawiają nabłonek rogówki.

W budowie histologicznej rogówki wyróżnia się:

  • Śródbłonek (nabłonek tylny) – najbardziej wewnętrzna część rogówki, zbudowana z nabłonka jednowarstwowego płaskiego. Tworzą go komórki wieloboczne, których liczba maleje wraz z wiekiem. Rolą nabłonka tylnego jest ochrona rogówki przed powstawaniem obrzęku.
  • Błonę Descemeta (blaszkę graniczną) – twardą, lecz elastyczną strukturę zbudowaną z nici kolagenowych. Jej funkcją jest ochrona rogówki przed urazami i rozwojem stanów zapalnych.
  • Zrąb rogówki (istotę właściwą) – najgrubszą warstwę rogówki. Znajdują się w niej blaszki kolagenowe, mukopolisacharydy i keratocyty. Dzięki jej uwodnieniu rogówka jest przezroczysta.
  • Warstwę Bowmana (blaszka graniczna przednia) – składa się z włókien kolagenowych, ma grubość od 8 do14 mikrometrów.
  • Nabłonek przedni – jest to nabłonek wielowarstwowy płaski,  znajdują się w nim zakończenia nerwów czuciowych.
  • Film łzowy – substancja zbudowana z wody, mucyny i lipidów, dokładnie pokrywa całą powierzchnię rogówki.
Sposoby na zmęczone oczy

Funkcje rogówki oka

Funkcją rogówki jest ochrona przed urazami i wnikaniem do oka ciał obcych. Ponadto rogówka to ważna struktura układu optycznego oka. Gdy promienie świetlne przechodzą przez rogówkę, zostają przez nią załamane i skupione w odpowiedni sposób umożliwiający wyraźne widzenie.

To właśnie dzięki niej możliwa jest akomodacja oka, czyli dopasowanie widzenia do różnych odległości. W procesie tym bierze udział mięsień rzęskowy. Gdy patrzymy na obiekt znajdujący się blisko nas, mięsień się napina, a soczewka przyjmuje okrągły kształt, dzięki któremu ma większą zdolność skupienia światła i jego załamania. Wpatrując się w obiekt położony daleko, mięśnie rzęskowe ulegają rozluźnieniu, soczewka zostaje spłaszczona, a światło załamywane jest w mniejszym stopniu.

Jeśli rogówka przestanie być sferyczna, a załamane światło w płaszczyźnie pionowej nie będzie takie samo jak w płaszczyźnie poziomej, pojawi się astygmatyzm (niezborność). Jest to wada refrakcji, która prowadzi do pogorszenia ostrości widzenia i spadku czułości na kontrast. Leczenie astygmatyzmu polega na korekcji wzroku za pomocą szkieł.

Choroby rogówki

Zapalenie rogówki

Zapalenie rogówki najczęściej spowodowane jest infekcją bakteryjną wywołaną przez gronkowce złociste, dwoinkę rzeżączki i paciorkowce. Chorobę tę powodują również wirusy (adenowirusy, wirus opryszczki), grzyby, pierwotniaki oraz alergeny. Przyczyną zapalenia może być także uszkodzenie unerwienia rogówki.

Wyróżnia się dwie postacie zapalenia rogówki: wrzodziejące zapalenie rogówki, dochodzi w nim do uszkodzenia nabłonka oraz niewrzodziejące zapalenie rogówki, nie powodujące zmian w nabłonku.

Do objawów zapalenia rogówki zalicza się:

  • zaczerwienienie gałki ocznej,
  • pieczenie, ból i tkliwość oka,
  • ból oka,
  • pogorszenie widzenia,
  • łzawienie oczu,
  • światłowstręt,
  • obrzęk powiek,
  • zmatowienie gałki ocznej,
  • śluzowo-ropną wydzielinę w worku spojówkowym.

Objawy są tak charakterystyczne, że zapalenie rogówki jest stosunkowo łatwe do rozpoznania, jednak w niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie badania mikrobiologicznego oraz badań dodatkowych: optycznej tomografii koherentnej czy ultrasonografii.

Zarówno leczenie, jak i czas trwania choroby uzależnione są od rodzaju patogenu, który wywołał zapalenie. Zapalenie bakteryjne trwa około tygodnia, zapalenie wirusowe kilkanaście dni, natomiast zapalenie spowodowane przez alergeny może ustąpić w bardzo krótkim czasie lub utrzymywać się przez kilka miesięcy, jeśli chory jest stale narażony na czynnik powodujący stan zapalny rogówki.

Stożek rogówki

Stożek rogówki, inaczej keratopatia, to choroba degeneracyjna, która prowadzi do zmiany budowy i kształtu soczewki. Etiologia schorzenia nie jest do końca poznana. Przypuszcza się, iż do ścieńczenia i uwypuklenia rogówki dochodzi na skutek działania czynników genetycznych oraz środowiskowych. Do powstawania stożka rogówki przyczynia się także długotrwałe i energiczne pocieranie oka. Wśród objawów stożka rogówki wymienia się:

  • pogorszenie ostrości wzroku,
  • zaburzenia widzenia kształtów: widzenie podwójne, rozmycie konturów,
  • podrażnienie i suchość oczu,
  • obrzęk oczu,
  • nadwrażliwość na światło.

W diagnostyce stożka rogówki wykorzystuje się lampę szczelinową, która pozwala na obserwację charakterystycznych zmian w obrębie rogówki, w tym ścieńczenie miąższu, powstawanie tzw. pierścienia Fleischera, czyli odkładającej się hemosyderyny oraz pęknięcie błony Bowmana. Wykrycie zmian krzywizny rogówki możliwe jest za pomocą wideokeratografii komputerowej. W leczeniu zachowawczym choroby stosuje się okulary bądź szkła kontaktowe. Zaawansowane zmiany wymagają przeszczepu rogówki.

Uszkodzenie rogówki

Do mechanicznego uszkodzenie rogówki dochodzi w wyniku zadrapania oka, noszenia źle dopasowanych soczewek bądź wpadnięcia do oka ciała obcego. Czynniki te mogą doprowadzić do erozji rogówki, czyli otarcia jej nabłonka. Objawia się ona bólem, silnym łzawieniem, światłowstrętem i nieprzyjemnym uczuciem obecności ciała obcego pod powieką. Skutkiem poważnego uszkodzenia bywa zmętnienie rogówki oka.

Jeśli uraz był niewielki i nie doszło do zakażenia, regeneracja rogówki trwa dwa-trzy dni. U osób chorych na cukrzycę oraz z zespołem suchego oka powrót rogówki do pierwotnego stanu jest wydłużony. Leczenie uszkodzonej rogówki polega na usunięciu przeszkody z oka, aplikacji maści bądź kropli do oczu oraz stosowaniu leków przeciwbólowych.

Kiedy do okulisty, gdy bolą oczy

Bibliografia:

  1. A. M. Roszkowska, Aktualności w diagnostyce i leczeniu stożka rogówki, Okulistyka po Dyplomie, tom 3, 4/2013.
  2. M. Czaińska, Astygmatyzm – charakterystyka wady, Optyka, 5/2016.
  3. J. Szaflik, J. Izdebska, Choroby aparatu ochronnego oka i rogówki, American Academy of ophthamology, Wrocław 2019.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Używasz płynu do płukania zębów po ćwiczeniach? To nie jest bezpieczne

karma dla psów niebezpieczna dla ludzi

Oporne na antybiotyki bakterie w karmie dla psów. „Zagrożenie dla zdrowia publicznego”

Kobiece odbicie w lusterku

Kładziesz na oczy ciepłe woreczki z herbatą? Optometrystka Justyna Nater wyjaśnia, czy to dobry pomysł

Choroby zakaźne – rodzaje, przyczyny, drogi rozprzestrzeniania

Dlaczego nie wolno patrzeć „gołym okiem” na Słońce? Wyjaśnia optometrystka

Niewidomy mężczyzna odzyskał częściowo wzrok dzięki eksperymentalnej terapii. To pierwszy taki przypadek

Niewidomy mężczyzna odzyskał częściowo wzrok dzięki eksperymentalnej terapii. To pierwszy taki przypadek

Rana oka, oparzenie, ciało obce w oku – pierwsza pomoc

Choroby krtani – przyczyny, objawy i metody leczenia

Twardówka – budowa, funkcje, zapalenie twardówki oka

Szczęście rodzi się w… jelitach! Naukowcy wyjaśnili, dlaczego tak jest

Tęczówka – budowa, funkcje i zapalenie tęczówki oka

„Superbakteria” w szpitalu tymczasowym. Przyjęcia pacjentów zostały wstrzymane

„Superbakteria” w szpitalu tymczasowym. Przyjęcia pacjentów zostały wstrzymane

Ciało szkliste oka – funkcje, zmętnienie, leczenie

Plamka ślepa – czym jest, wpływ na widzenie, test

Siatkówka oka – budowa, funkcje, zwyrodnienia

Soczewka oka – budowa, funkcje, schorzenia i leczenie

Plamka żółta – czym jest, choroby, przyczyny, leczenie

Rzeczy, na których jest najwięcej brudu

6 najbrudniejszych rzeczy w twoim domu

Kobieta wyciera szklankę ścierką

Mama Chemik: bakterie, grzyby i wirusy kolonizują nasze gąbki w zastraszającym tempie, a my często nie jesteśmy tego nawet świadomi

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

naukowiec

Polscy badacze rozpracowali mechanizmy odpowiadające za lekooporność bakterii

Oko – budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku

Bakteriofagi – nowy stary sposób na bakterie. Jak działają, kiedy mogą zastąpić antybiotyki? / Getty Images

Prof. Zuzanna Drulis-Kawa: Dlaczego rzeka Ganges w Indiach jest uważana za świętą rzekę, która leczy? Dlatego, że dostają się do niej wszystkie ścieki

Mykobakterioza – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku