Przejdź do treści

Rogówka oka – budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby

Rogówka oka - budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Bierzesz kilka opakowań antybiotyków rocznie? Internistka tłumaczy, co dzieje się z twoją wątrobą
Nowe rozporządzenie, więcej badań na tarczycę. „Jest jednak pewien warunek” zauważa Aleksandra Miszkiewicz
Dlaczego Polki nie śpią? Wyniki najnowszego badania zaskakują
Czekasz na okres, a on cały czas nie nadchodzi? Możliwych powodów jest znaczenie więcej niż ciąża
Ciemno, zimno i smutno, czyli depresja sezonowa. „To nie jest zwykła jesienna chandra” – podkreśla Milena Wojnarowska. Jak odróżnić oba te stany?

Rogówka to ważna struktura oka znajdująca się w jego przedniej części. Z wyglądu przypomina szkiełko zegarka – jest przejrzysta i lekko zakrzywiona. Jeśli dojdzie do zmian w jej kształcie i budowie, pojawia się wada wzroku nazywana astygmatyzmem. Rogówka narażona jest także na inne choroby, w tym zapalenie oraz tzw. stożek rogówki.

Co to jest rogówka?

Rogówka to przezroczysta warstwa pokrywająca przednią część oka. Wraz z nieprzezroczystą twardówką tworzy błonę zewnętrzną oka. Jej średnica wynosi średnio 11,5 milimetra. Prawidłowo wykształcona rogówka jest całkowicie przejrzysta, ma gładką powierzchnię, a jej promień krzywizny wynosi przeciętnie 7,8 mm. W tzw. rąbku rogówki, czyli granicy między rogówką a twardówką znajdują się komórki macierzyste, które dzieląc się, odnawiają nabłonek rogówki.

W budowie histologicznej rogówki wyróżnia się:

  • Śródbłonek (nabłonek tylny) – najbardziej wewnętrzna część rogówki, zbudowana z nabłonka jednowarstwowego płaskiego. Tworzą go komórki wieloboczne, których liczba maleje wraz z wiekiem. Rolą nabłonka tylnego jest ochrona rogówki przed powstawaniem obrzęku.
  • Błonę Descemeta (blaszkę graniczną) – twardą, lecz elastyczną strukturę zbudowaną z nici kolagenowych. Jej funkcją jest ochrona rogówki przed urazami i rozwojem stanów zapalnych.
  • Zrąb rogówki (istotę właściwą) – najgrubszą warstwę rogówki. Znajdują się w niej blaszki kolagenowe, mukopolisacharydy i keratocyty. Dzięki jej uwodnieniu rogówka jest przezroczysta.
  • Warstwę Bowmana (blaszka graniczna przednia) – składa się z włókien kolagenowych, ma grubość od 8 do14 mikrometrów.
  • Nabłonek przedni – jest to nabłonek wielowarstwowy płaski,  znajdują się w nim zakończenia nerwów czuciowych.
  • Film łzowy – substancja zbudowana z wody, mucyny i lipidów, dokładnie pokrywa całą powierzchnię rogówki.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Sposoby na zmęczone oczy

Funkcje rogówki oka

Funkcją rogówki jest ochrona przed urazami i wnikaniem do oka ciał obcych. Ponadto rogówka to ważna struktura układu optycznego oka. Gdy promienie świetlne przechodzą przez rogówkę, zostają przez nią załamane i skupione w odpowiedni sposób umożliwiający wyraźne widzenie.

To właśnie dzięki niej możliwa jest akomodacja oka, czyli dopasowanie widzenia do różnych odległości. W procesie tym bierze udział mięsień rzęskowy. Gdy patrzymy na obiekt znajdujący się blisko nas, mięsień się napina, a soczewka przyjmuje okrągły kształt, dzięki któremu ma większą zdolność skupienia światła i jego załamania. Wpatrując się w obiekt położony daleko, mięśnie rzęskowe ulegają rozluźnieniu, soczewka zostaje spłaszczona, a światło załamywane jest w mniejszym stopniu.

Jeśli rogówka przestanie być sferyczna, a załamane światło w płaszczyźnie pionowej nie będzie takie samo jak w płaszczyźnie poziomej, pojawi się astygmatyzm (niezborność). Jest to wada refrakcji, która prowadzi do pogorszenia ostrości widzenia i spadku czułości na kontrast. Leczenie astygmatyzmu polega na korekcji wzroku za pomocą szkieł.

Choroby rogówki

Zapalenie rogówki

Zapalenie rogówki najczęściej spowodowane jest infekcją bakteryjną wywołaną przez gronkowce złociste, dwoinkę rzeżączki i paciorkowce. Chorobę tę powodują również wirusy (adenowirusy, wirus opryszczki), grzyby, pierwotniaki oraz alergeny. Przyczyną zapalenia może być także uszkodzenie unerwienia rogówki.

Wyróżnia się dwie postacie zapalenia rogówki: wrzodziejące zapalenie rogówki, dochodzi w nim do uszkodzenia nabłonka oraz niewrzodziejące zapalenie rogówki, nie powodujące zmian w nabłonku.

Do objawów zapalenia rogówki zalicza się:

  • zaczerwienienie gałki ocznej,
  • pieczenie, ból i tkliwość oka,
  • ból oka,
  • pogorszenie widzenia,
  • łzawienie oczu,
  • światłowstręt,
  • obrzęk powiek,
  • zmatowienie gałki ocznej,
  • śluzowo-ropną wydzielinę w worku spojówkowym.

Objawy są tak charakterystyczne, że zapalenie rogówki jest stosunkowo łatwe do rozpoznania, jednak w niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie badania mikrobiologicznego oraz badań dodatkowych: optycznej tomografii koherentnej czy ultrasonografii.

Zarówno leczenie, jak i czas trwania choroby uzależnione są od rodzaju patogenu, który wywołał zapalenie. Zapalenie bakteryjne trwa około tygodnia, zapalenie wirusowe kilkanaście dni, natomiast zapalenie spowodowane przez alergeny może ustąpić w bardzo krótkim czasie lub utrzymywać się przez kilka miesięcy, jeśli chory jest stale narażony na czynnik powodujący stan zapalny rogówki.

Stożek rogówki

Stożek rogówki, inaczej keratopatia, to choroba degeneracyjna, która prowadzi do zmiany budowy i kształtu soczewki. Etiologia schorzenia nie jest do końca poznana. Przypuszcza się, iż do ścieńczenia i uwypuklenia rogówki dochodzi na skutek działania czynników genetycznych oraz środowiskowych. Do powstawania stożka rogówki przyczynia się także długotrwałe i energiczne pocieranie oka. Wśród objawów stożka rogówki wymienia się:

  • pogorszenie ostrości wzroku,
  • zaburzenia widzenia kształtów: widzenie podwójne, rozmycie konturów,
  • podrażnienie i suchość oczu,
  • obrzęk oczu,
  • nadwrażliwość na światło.

W diagnostyce stożka rogówki wykorzystuje się lampę szczelinową, która pozwala na obserwację charakterystycznych zmian w obrębie rogówki, w tym ścieńczenie miąższu, powstawanie tzw. pierścienia Fleischera, czyli odkładającej się hemosyderyny oraz pęknięcie błony Bowmana. Wykrycie zmian krzywizny rogówki możliwe jest za pomocą wideokeratografii komputerowej. W leczeniu zachowawczym choroby stosuje się okulary bądź szkła kontaktowe. Zaawansowane zmiany wymagają przeszczepu rogówki.

Uszkodzenie rogówki

Do mechanicznego uszkodzenie rogówki dochodzi w wyniku zadrapania oka, noszenia źle dopasowanych soczewek bądź wpadnięcia do oka ciała obcego. Czynniki te mogą doprowadzić do erozji rogówki, czyli otarcia jej nabłonka. Objawia się ona bólem, silnym łzawieniem, światłowstrętem i nieprzyjemnym uczuciem obecności ciała obcego pod powieką. Skutkiem poważnego uszkodzenia bywa zmętnienie rogówki oka.

Jeśli uraz był niewielki i nie doszło do zakażenia, regeneracja rogówki trwa dwa-trzy dni. U osób chorych na cukrzycę oraz z zespołem suchego oka powrót rogówki do pierwotnego stanu jest wydłużony. Leczenie uszkodzonej rogówki polega na usunięciu przeszkody z oka, aplikacji maści bądź kropli do oczu oraz stosowaniu leków przeciwbólowych.

Bibliografia:

  1. A. M. Roszkowska, Aktualności w diagnostyce i leczeniu stożka rogówki, Okulistyka po Dyplomie, tom 3, 4/2013.
  2. M. Czaińska, Astygmatyzm – charakterystyka wady, Optyka, 5/2016.
  3. J. Szaflik, J. Izdebska, Choroby aparatu ochronnego oka i rogówki, American Academy of ophthamology, Wrocław 2019.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Bolą cię oczy? Sprawdź, w jakich przypadkach powinnaś udać się do okulisty

Swędzące powieki – przyczyny, diagnostyka, sposoby leczenia

kobieta je jogurt

Stosujesz antykoncepcję? Uważaj na infekcje intymne

Dziedziczenie koloru oczu. Co wpływa na ich barwę?

Książeczka sanepidowska – co to? Jak i gdzie wyrobić dokument potrzebny w wielu zawodach

"Mimo znacznego postępu tężec wciąż zbiera śmiertelne żniwo na świecie"- podkreśla lek. Małgorzata Ponikowska i apeluje, żeby nie ignorować nawet małych ran

„Mimo znacznego postępu, tężec wciąż zbiera śmiertelne żniwo na świecie”- podkreśla lek. Małgorzata Ponikowska i apeluje, żeby nie ignorować nawet małych ran

Okłady na oczy – najlepsze domowe sposoby na zmęczone oczy

Opadające powieki to nie tylko problem estetyczny, ale i zdrowotny. Kiedy objawy powinny nas zaniepokoić i co możemy zrobić z nadmiarem skóry, mówi dr Jakub Bargiel

10 rzeczy, za które podziękują ci twoje oczy

Żabka wycofuje bagietki z obrotu / istock

Popularna sieć sklepów wycofuje z obrotu bagietki. Powodem groźne bakterie

ręce zarazki bakterie

7 miejsc (nie tylko publicznych!), w których jest najwięcej zarazków

Bakteryjne zapalenie skóry – jak rozpoznać i leczyć? Czy łupież to stan zapalny skóry?

Kobieta z kolorowym językiem

Jak czyścić język i jak często trzeba to robić? Podpowiada stomatolożka Anna Jaśkowska

Aminoglikozydy – spektrum działania i zastosowanie. Kiedy lekarz przepisze Ci antybiotyki?

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Kobieta z ręcznikiem na głowie. Na twarzy ma okulary przeciwsłoneczne

Optometrystka sprawdziła okulary przeciwsłoneczne kupione w sklepie. Jej wnioski przerażają

Naukowcy przebadali płytkę nazębną kobiet i odkryli.... nietypową przyczynę nadciśnienia

Naukowcy przebadali płytkę nazębną kobiet i odkryli…. nietypową przyczynę nadciśnienia

Mięso mielone wycofane ze sklepów. Wykryto w nim salmonellę

Mięso mielone wycofane ze sklepów. Wykryto w nim salmonellę

Czy sztuczna inteligencja w przyszłości zastąpi okulistów? /fot. Pexels

Czy sztuczna inteligencja w przyszłości zastąpi okulistów? „Algorytm zawiera tyle danych, że lekarz musiałby je zbierać przez całe lata”

Kobieta

Pierwsza pomoc przy urazach oczu przez fajerwerki. Większość osób wykonuje ją źle

Oczy kobiety, Presbiopia oczu

Presbiopia oczu (starczowzroczność) – objawy i leczenie

Kobieta zakrywa się kapeluszem

Optometrystka Justyna Nater: Warto myć powieki, tak samo jak myjemy regularnie zęby. To powinna być standardowa poranna i wieczorna rutyna

Jak starzeje się wzrok kobiet? /fot. Pexels

Jak starzeje się wzrok kobiet? Sprawdź, co możesz zrobić, by spowolnić ten proces

Okulary ajurwedyjskie. Optometrystka jednoznacznie wypowiada się o „odkryciu roku”

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×