Choroba dwubiegunowa

Choroba dwubiegunowa, inaczej afektywna, cechuje się nawracającymi stanami manii i depresji. Obecnie opisuje się dwa rodzaje choroby dwubiegunowej afektywnej: typ I oraz typ II. W typie I obserwuje się manię oraz depresję, natomiast w drugim poza depresją występuje hipomania, czyli mania o mniejszym nasileniu objawów.

Choroba dwubiegunowa jest jednym z najczęściej występujących problemów psychicznych u ludzi przed 35 rokiem życia. Pomiędzy każdym kolejnym epizodem depresji lub manii zdarzają się okresy remisji, co oznacza całkowity brak objawów. Choroba afektywna dwubiegunowa znaczącą odciska się na życiu rodzinnym, zawodowym oraz społecznym osoby chorej. Zarówno prawidłowe rozpoznanie, jak i leczenie nadal przysparza sporo problemów.

Choroba dwubiegunowa – przyczyny

Przyczyny choroby afektywnej dwubiegunowej nie są do końca poznane. Jednakże dużą rolę przypisuje się czynnikom biologicznym, głównie genetycznym. Choroba dwubiegunowa często bywa dziedziczona w linii prostej. Kiedy dwoje rodziców cierpiało na tę przypadłość, ryzyko, że ich potomstwo również zachoruje na chorobę dwubiegunową, zwiększa się do 75%. Afektywna choroba dwubiegunowa nie wynika jednakże tylko z obecności pewnych genów, które predysponują do choroby. Aby do niej doszło, musi nałożyć się na siebie kilka czynników, głównie psychologicznych oraz społecznych. Dwubiegunowa choroba często wyzwalana jest przez poważne, silnie stresujące, życiowe sytuacje (śmierć bliskiej osoby, utrata pracy, wyprowadzka za granicę). Na przebieg choroby duży wpływ mają relacje z innymi ludźmi, szczególnie te ciepłe, oparte na zaufaniu i miłości mogą łagodzić lub skracać epizody depresji. W chorobie afektywnej dwubiegunowej istotny jest także cykl sen – czuwanie. Właściwy i regularny rytm okresu odpoczynku i czuwania są niezmierne ważne, ponieważ nocna regeneracja korzystnie wpływa na psychikę w ciągu dnia.

Choroba dwubiegunowa – objawy

Choroba afektywna dwubiegunowa występuje z taką samą częstotliwością u kobiet, jak i u mężczyzn. Obecnie szacuje się, że na schorzenie typu I oraz II cierpi obecnie około 2% populacji. Choroba afektywna dwubiegunowa objawia się występowaniem zarówno epizodów depresyjnych, jak i manii. Epizody depresyjne związane są z widocznym obniżeniem nastroju. Chory bywa przygnębiony i nie cieszy się tym, co dotychczas wywoływało w nim radość. Traci także zainteresowanie otaczającym światem. Dość typowe są zaburzenia pamięci i koncentracji. Mówi się, że epizody maniakalne są przeciwieństwem epizodów depresyjnych. Chorego cechuje podwyższony nastrój, kiedy emanuje z niego szczęście i radość. Niestety, nie jest to sytuacja fizjologiczna. Jego wybuchy radości nie są dostosowanego do rangi sytuacji. Taki stan może szybko przerodzić się w napad złości, a nawet agresji.

Choroba dwubiegunowa – test i rozpoznanie

Prawidłowa diagnoza zawsze musi być postawiona przez lekarza psychiatrę. Do oceny specjalista używa standaryzowanego i stosowanego w klinice zestawu testów oraz kwestionariuszy. Przy chorobie afektywnej dwubiegunowej testy stosowane przez psychiatrę mają na celu nie tylko wykrycie choroby, ale i ocenę stopnia nasilenia objawów.

Choroba dwubiegunowa – leczenie

Leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej musi być kompleksowe, czyli obejmuje zarówno farmakologię, jak i psychoterapię. Jego podstawowym celem jest uzyskanie remisji oraz zapobieganie pojawianiu się kolejnych epizodów depresji lub manii. Niestety, standardowe leczenie jest długie, ponieważ sama choroba ma charakter przewlekły. Psychoterapia uzależniona jest od stopnia zaawansowania choroby dwubiegunowej. Psychoedukacja zakłada przede wszystkim przekazywanie niezbędnej wiedzy chorym o tym, jak radzić sobie z trudnymi emocjami w momencie wystąpienia napadów depresji oraz manii. Lekarz psychiatra zwykle przeprowadza rozmowę z pacjentem lub zachęca do wzięcia udziału w zajęciach grupowych. Często taka forma terapii proponowana jest także najbliższym osoby chorej: małżonkom i rodzicom. Stosowanie farmakologii i wybór konkretnego leku także jest kwestią indywidualną. Wykorzystuje się m.in. leki stabilizujące nastrój (sole litu, lamotryginę), przeciwpsychotyczne (olanzapinę i aripiprazol) lub przeciwdepresyjne. Przy silniejszych objawach, jak napady lęku, lekarz może przepisać klasyczne leki przeciwpsychotyczne – zuklopentiksol lub haloperidol. Skrajne przypadki, gdy chory zaczyna zagrażać swojemu życiu (a nawet bezpieczeństwu najbliższych), wymagają natychmiastowej hospitalizacji w zakładach specjalistycznych.