Przejdź do treści

Zaburzenia afektywne – typologia, przyczyny, objawy

Kobieta krzyczy ze złości
fot. drubig-photo/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Musimy przestać wierzyć w te medyczne mity! Wraz z ekspertami obaliliśmy 10 z nich
Flower photo created by freepik - www.freepik.com
Zastanawiałaś się kiedyś, jak to jest wybierać między ciepłym posiłkiem a komfortem podczas okresu? One tak. I postanowiły coś z tym zrobić!
łóżko para nóg
Jak wywabić plamy po seksie z pościeli? Poznaj kilka przydatnych trików
Które ćwiczenia na macie najlepiej wyrzeźbią twoje ciało? Odpowiada fizjoterapeutka Magdalena Mikołajczyk
Dieta a choroba tarczycy. O najczęściej popełnianych błędach pisze dietetyczka Anna Reguła

Zaburzenia afektywne to szeroka i skomplikowana grupa wchodząca w skład zaburzeń nastroju. Te z kolei wiążą się przede wszystkim z depresją i stanami obniżonego samopoczucia, choć należy pamiętać również o odwrotnych objawach – stanie podwyższonej aktywności, nieuzasadnionego optymizmu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Zaburzenia afektywne mają skomplikowaną etiopatogenezę. Czynniki wpływające na rozwój zaburzeń nastroju często wiążą się z narażeniem na permanentny stres, znaczenie mają również czynniki genetyczne oraz zaburzenia czynności osi neuroendokrynnych.

Zaburzenia afektywne – podział

Zaburzenia afektywne to inaczej zaburzenia nastroju. Ich podstawowych objawem jest stan podwyższonego lub obniżonego nastroju utrzymujący się przez dłuższy czas. Sam afekt jest natomiast rozumiany jako stan emocjonalny, którego pacjent doświadcza w danym momencie. Może być nie tylko dostosowany do sytuacji bądź odstający od niej. Wyróżnia się także afekty osłabione, labine i sztywne, które pozwalają opisywać różnego typu reakcje na otaczający pacjenta świat. Zaburzenia nastroju obejmują bardzo różne typy zaburzeń afektywnych. Według klasyfikacji ICD-10 wyróżnia się:

  • epizod maniakalny (F30),
  • zaburzenia afektywne dwubiegunowe ChAD I i ChAD II (F31),
  • epizod depresyjny (F32),
  • zaburzenie afektywne jednobiegunowe – zaburzenia depresyjne nawracające (F33),
  • uporczywe zaburzenia nastroju, afektywne (F34), w tym cyklotymię (F 34.0) oraz dystymię (F34.1),
  • inne zaburzenia nastroju, afektywne (F38),
  • zaburzenia nastroju, afektywne, nieokreślone (F39).

Osobną grupę stanowi sezonowe zaburzenie afektywne, którego nie wyróżnia się jednak w klasyfikacji ICD-10.

Dziewczyna leżąca na kanapie

Zaburzenia afektywne jednobiegunowe

Zaburzenia afektywne jednobiegunowe określa się mianem depresji nawracającej. Cierpi na nią około 6% populacji, a ryzyko wystąpienia choroby wynosi od 5 do 25%. W wystąpieniu depresji ma znaczenie współistnienie trzech czynników: predyspozycji genetycznych, fizycznego stanu organizmu oraz sytuacji stresowych. Według koncepcji katecholaminowej oraz serotoninowej predyspozycja genetyczna do wystąpienia zaburzeń afektywnych wiąże się przede wszystkim z pracą genów związanych z metabolizmem serotoniny, dopaminy, noradrenaliny. Kolejną przyczyną zaburzeń afektywnych jednobiegunowych mogą być zaburzenia neuroendokrynne związane z pracą układu limbicznego, podwzgórza, przysadki i nadnerczy, które prowadzą do nadmiernej aktywności „osi stresu”. To z kolei przyczynia się do nieprawidłowego zwiększonego wydzielania kortyzolu i kortykoliberyny. To tylko niektóre z możliwych biologicznych przyczyn zaburzeń afektywnych. Duże znaczenie mają oczywiście stresowe wydarzenia z życia, zarówno wczesnego dzieciństwa (utrata rodziców, długa rozłąka z nimi, traumatyczne wydarzenia), jak i dorosłego życia (utrata bliskiej osoby, problemy z pracy, trudności z przystosowaniem się do nowego miejsca, pogorszenie relacji interpersonalnych).

Zaburzenia afektywne jednobiegunowe – objawy

Objawy zaburzeń afektywnych w przypadku nawracającej depresji obejmują:

  • obniżenie nastroju – smutek, przygnębienie, anhedonia,
  • obniżenie napędu psychoruchowego – spowolnienie myślenia, wrażenie obniżonej sprawności intelektualnej, spowolnienie ruchowe (nawet stupor), brak energii, stałe uczucie osłabienia,
  • zaburzenia rytmu dobowego i objawy somatyczne – wczesne budzenie się, płytki, przerywany sen, znaczna senność w ciągu dnia, bóle głowy, ubytek masy ciała.

Zobacz także

Zaburzenia dwubiegunowe afektywne

Afektywne zaburzenia nastroju mogą przyjmować także formę dwubiegunową – ChAD typu I (możliwe także ChAD I ze stanami maniakalnymi) oraz ChAD typu II, spektrum ChAD. Na chorobę tę cierpi około 1% populacji. Na jej rozwój mają wpływ podobne czynniki, jak w przypadku depresji nawracającej, tyle że dwubiegunowe zaburzenia afektywne silniej wiążą się z czynnikami biologicznymi (w tym genetycznymi). Stan manii jest natomiast związany z nadmierną stymulacją dopaminergiczną i noradrenergiczną. Mniejsze znaczenie mają czynniki stresowe.

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe – objawy

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe określane są często chorobą o dwóch twarzach. W przeszłości używano określeń choroba lub psychoza maniakalno-depresyjna oraz cyklofrenia.

Podstawowym objawem dwubiegunowych zaburzeń afektywnych jest występowanie epizodów depresji, manii, hipomanii oraz mieszanych. Pomiędzy tymi okresami zwykle występują pauzy – okresy remisji związane z całkowitym brakiem objawów lub licznymi objawami o małym nasileniu.

Sezonowe zaburzenia afektywne

Sezonowe zaburzenia afektywne to rodzaj zaburzeń afektywnych, w których podkreśla się udział rytmów biologicznych. Zaburzenia afektywne sezonowe przebiegają najczęściej pod postacią dwubiegunowych zaburzeń afektywnych typu II. Podstawowe objawy to wzmożona senność, brak energii, osłabienie, zwiększone zapotrzebowanie na węglowodany, przyrost masy ciała. Sezonowe zaburzenia afektywne diagnozuje się, gdy:

  • wystąpiły trzy lub więcej epizodów zaburzeń (hipomaniakalnych, maniakalnych, depresyjnych) z początkiem określonej pory roku w ciągu kolejnych trzech lub więcej lat,
  • objawy ustępują w określonej porze roku,
  • liczba epizodów sezonowych jest większa niż liczba epizodów niesezonowych.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Dr Katarzyna Pogoda

„Wielką radość sprawia mi obserwowanie, jak kobiety po leczeniu świetnie się realizują, zmieniają podejście do życia, nabierają sił i energii do działania” – mówi dr Katarzyna Pogoda, onkolog kliniczny

„Nie polecam grup wsparcia, forów internetowych. Mam bardzo przykre doświadczenia z pacjentami, którzy zostali tam dotkliwie skrytykowani” – mówi Kamila Urbaniak, dietetyk i autorka bloga kreatorniazmian.pl

Laurie Penny

Laurie Penny: bez odwagi nasze pokolenie jest skazane na kolejną dekadę politycznego wykluczenia i gównianej muzyki

„Hormony działają na podstawie tego, co jemy. Jeśli nie jemy zgodnie ze swoim metabolicznym IQ, brak nam energii, koncentracji i mamy kłopoty z układem pokarmowym” – mówi health coach Agnieszka Pająk

Zainteresują cię również:

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

Masz zaburzenia lękowe? Wydaje ci się, że nie jesteś nikomu potrzebna? Zobacz ilustracje, które powinna zobaczyć każda osoba z problemami zdrowia psychicznego

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?