Przejdź do treści

Zaburzenia afektywne – typologia, przyczyny, objawy

Kobieta krzyczy ze złości
fot. drubig-photo/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Płacząca dziewczyna na rękach mamy
Czy usuwanie migdałków obniża odporność? Jakie są alternatywy dla tego zabiegu? Odpowiada lekarz
Decyzja o ciąży / istockphoto
„Aborcja Bez Granic” będzie zapewniać porady oraz wsparcie kobietom potrzebującym aborcji. To międzynarodowa inicjatywa
dziecko pisze list do świętego mikołaja
6 pomysłów na słodki prezent dla dzieci zamiast sklepowych słodyczy. Podpowiada dietetyczka i naturoterapeutka
Krótka Instrukcja Obsługi Poronienia
Pomóż nam stworzyć Krótką Instrukcję Obsługi Poronienia
Żywa choinka / istockphoto
Czy na żywej choince mogą czaić się kleszcze albo inne owady? Prof. Stanisław Ignatowicz wyjaśnia

Zaburzenia afektywne to szeroka i skomplikowana grupa wchodząca w skład zaburzeń nastroju. Te z kolei wiążą się przede wszystkim z depresją i stanami obniżonego samopoczucia, choć należy pamiętać również o odwrotnych objawach – stanie podwyższonej aktywności, nieuzasadnionego optymizmu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Zaburzenia afektywne mają skomplikowaną etiopatogenezę. Czynniki wpływające na rozwój zaburzeń nastroju często wiążą się z narażeniem na permanentny stres, znaczenie mają również czynniki genetyczne oraz zaburzenia czynności osi neuroendokrynnych.

Zaburzenia afektywne – podział

Zaburzenia afektywne to inaczej zaburzenia nastroju. Ich podstawowych objawem jest stan podwyższonego lub obniżonego nastroju utrzymujący się przez dłuższy czas. Sam afekt jest natomiast rozumiany jako stan emocjonalny, którego pacjent doświadcza w danym momencie. Może być nie tylko dostosowany do sytuacji bądź odstający od niej. Wyróżnia się także afekty osłabione, labine i sztywne, które pozwalają opisywać różnego typu reakcje na otaczający pacjenta świat. Zaburzenia nastroju obejmują bardzo różne typy zaburzeń afektywnych. Według klasyfikacji ICD-10 wyróżnia się:

  • epizod maniakalny (F30),
  • zaburzenia afektywne dwubiegunowe ChAD I i ChAD II (F31),
  • epizod depresyjny (F32),
  • zaburzenie afektywne jednobiegunowe – zaburzenia depresyjne nawracające (F33),
  • uporczywe zaburzenia nastroju, afektywne (F34), w tym cyklotymię (F 34.0) oraz dystymię (F34.1),
  • inne zaburzenia nastroju, afektywne (F38),
  • zaburzenia nastroju, afektywne, nieokreślone (F39).

Osobną grupę stanowi sezonowe zaburzenie afektywne, którego nie wyróżnia się jednak w klasyfikacji ICD-10.

Dziewczyna leżąca na kanapie

Zaburzenia afektywne jednobiegunowe

Zaburzenia afektywne jednobiegunowe określa się mianem depresji nawracającej. Cierpi na nią około 6% populacji, a ryzyko wystąpienia choroby wynosi od 5 do 25%. W wystąpieniu depresji ma znaczenie współistnienie trzech czynników: predyspozycji genetycznych, fizycznego stanu organizmu oraz sytuacji stresowych. Według koncepcji katecholaminowej oraz serotoninowej predyspozycja genetyczna do wystąpienia zaburzeń afektywnych wiąże się przede wszystkim z pracą genów związanych z metabolizmem serotoniny, dopaminy, noradrenaliny. Kolejną przyczyną zaburzeń afektywnych jednobiegunowych mogą być zaburzenia neuroendokrynne związane z pracą układu limbicznego, podwzgórza, przysadki i nadnerczy, które prowadzą do nadmiernej aktywności „osi stresu”. To z kolei przyczynia się do nieprawidłowego zwiększonego wydzielania kortyzolu i kortykoliberyny. To tylko niektóre z możliwych biologicznych przyczyn zaburzeń afektywnych. Duże znaczenie mają oczywiście stresowe wydarzenia z życia, zarówno wczesnego dzieciństwa (utrata rodziców, długa rozłąka z nimi, traumatyczne wydarzenia), jak i dorosłego życia (utrata bliskiej osoby, problemy z pracy, trudności z przystosowaniem się do nowego miejsca, pogorszenie relacji interpersonalnych).

Zaburzenia afektywne jednobiegunowe – objawy

Objawy zaburzeń afektywnych w przypadku nawracającej depresji obejmują:

  • obniżenie nastroju – smutek, przygnębienie, anhedonia,
  • obniżenie napędu psychoruchowego – spowolnienie myślenia, wrażenie obniżonej sprawności intelektualnej, spowolnienie ruchowe (nawet stupor), brak energii, stałe uczucie osłabienia,
  • zaburzenia rytmu dobowego i objawy somatyczne – wczesne budzenie się, płytki, przerywany sen, znaczna senność w ciągu dnia, bóle głowy, ubytek masy ciała.

Zobacz także

Zaburzenia dwubiegunowe afektywne

Afektywne zaburzenia nastroju mogą przyjmować także formę dwubiegunową – ChAD typu I (możliwe także ChAD I ze stanami maniakalnymi) oraz ChAD typu II, spektrum ChAD. Na chorobę tę cierpi około 1% populacji. Na jej rozwój mają wpływ podobne czynniki, jak w przypadku depresji nawracającej, tyle że dwubiegunowe zaburzenia afektywne silniej wiążą się z czynnikami biologicznymi (w tym genetycznymi). Stan manii jest natomiast związany z nadmierną stymulacją dopaminergiczną i noradrenergiczną. Mniejsze znaczenie mają czynniki stresowe.

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe – objawy

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe określane są często chorobą o dwóch twarzach. W przeszłości używano określeń choroba lub psychoza maniakalno-depresyjna oraz cyklofrenia.

Podstawowym objawem dwubiegunowych zaburzeń afektywnych jest występowanie epizodów depresji, manii, hipomanii oraz mieszanych. Pomiędzy tymi okresami zwykle występują pauzy – okresy remisji związane z całkowitym brakiem objawów lub licznymi objawami o małym nasileniu.

Sezonowe zaburzenia afektywne

Sezonowe zaburzenia afektywne to rodzaj zaburzeń afektywnych, w których podkreśla się udział rytmów biologicznych. Zaburzenia afektywne sezonowe przebiegają najczęściej pod postacią dwubiegunowych zaburzeń afektywnych typu II. Podstawowe objawy to wzmożona senność, brak energii, osłabienie, zwiększone zapotrzebowanie na węglowodany, przyrost masy ciała. Sezonowe zaburzenia afektywne diagnozuje się, gdy:

  • wystąpiły trzy lub więcej epizodów zaburzeń (hipomaniakalnych, maniakalnych, depresyjnych) z początkiem określonej pory roku w ciągu kolejnych trzech lub więcej lat,
  • objawy ustępują w określonej porze roku,
  • liczba epizodów sezonowych jest większa niż liczba epizodów niesezonowych.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Paulina Smaszcz-Kurzajewska / Instagram

Paulina Smaszcz-Kurzajewska: Szczyt depresji? Kiedy wszyscy mówią co masz robić i jak żyć, a Ty słuchasz i nie wiesz o co im chodzi, bo przecież nie masz nawet siły oddychać i być

Dysmorfofobia / istock

„Ludzie z zewnątrz mogą myśleć, że to są błahe rzeczy. A były takie momenty, że naprawdę chciałam skoczyć pod metro…” – mówi 30-letnia Alina, cierpiąca na dysmorfofobię

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Dorota Szelągowska / Instagram

Filip Chajzer udawał atak paniki w telewizji śniadaniowej. „Jako osoba, którą wiele lat temu ataki paniki zamknęły w domu (…) po prostu uważam, że to było strasznie słabe” – odpowiada mu Dorota Szelągowska

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Obdukcja — czym jest potwierdzenie doznania obrażeń, co daje i jak je wykonać?

Obdukcja – czym jest? Jaki lekarz ją wykonuje?

Katatonia i jej objawy, przyczyny oraz leczenie

Katatonia – objawy, przyczyny oraz leczenie

Otolaryngologia — jakimi chorobami się zajmuje?

Otolaryngologia – jakimi chorobami się zajmuje ta dziedzina?

alkohol

Na czym polega detoks alkoholowy? Gdzie poddać się oczyszczeniu organizmu z toksyn?

Na czym polega balneologia?

Na czym polega balneologia?

RTG — cel badania, wskazania, szkodliwość

RTG (zdjęcie rentgenowskie) – wskazania do badania, szkodliwość

Proliferacja — czym jest i jak działa rozmnażanie się komórek w organizmie człowieka?

Proliferacja – czym jest i jak działa rozmnażanie się komórek w organizmie człowieka?

ChAD — przyczyny, objawy, leczenie

ChAD (choroba afektywna dwubiegunowa) – przyczyny, objawy, leczenie

Kiedy i w jakim celu wykonuje się rezonans magnetyczny?

Kiedy i w jakim celu wykonuje się rezonans magnetyczny?

Kim jest pulmonolog i czym się zajmuje?

Kim jest pulmonolog i czym się zajmuje?

Dysmorfofobia / istockphoto.com

Dysmorfofobia. Gdy wygląd staje się obsesją

męska depresja

Męska depresja. Inna niż kobieca?

zestresowana kobieta

Stres oksydacyjny – z czego wynika i jak sobie z nim poradzić?

damskie dłonie i stopy

Skręcona kostka – jak wyglądają objawy? Jakie są sposoby leczenia?

Kobieta z bólem w kolanie podczas chodzenia

Ból kolana przy chodzeniu a infekcje bakteryjne i choroby stawów

nogi w podkolanówkach

Ból kolana przy zginaniu, chodzeniu i wchodzeniu po schodach – jakie są przyczyny? Jak leczyć?

kobieta z bólem żeber

Złamane żebra – przyczyny, leczenie i rehabilitacja. Czy możliwe są powikłania?

kobieta z bolącą nogą

Złamana noga – jak wyglądają objawy? Pierwsza pomoc i rehabilitacja

Przygotowywanie herbaty na przeziębienie z imbirem, miodem, czosnkiem, cytryną

Imbir na przeziębienie – jak go wykorzystać, aby skutecznie pozbyć się choroby?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.