Przejdź do treści

Choroby somatyczne – objawy, przyczyny i leczenie. Komu grozi somatyzacja?

Choroby somatyczne - objawy, przyczyny i leczenie Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Nie tylko egzotyczne komary. Sprawdź, co może ci popsuć te wakacje!
HELLO PIONIERKI: Jak Michalina Wisłocka uczyła Polki seksualności i autoerotyzmu na wiele lat przed znalezieniem punktu „G”
Ciężko ustać ci w tej pozycji? Naukowcy mówią, o czym może to świadczyć
„Nadżerkę, taką prawdziwą, będzie miało tylko 30 proc. z was. To, czym najczęściej 'straszą’ was ginekolodzy, to ektopia” – mówi dr Agnieszka Nalewczyńska
Dieta łagodząca objawy PMS, czyli co jeść, żeby mniej cierpieć

Choroby somatyczne (psychosomatyczne) to schorzenia, u podłoża których leżą problemy psychiczne. W przebiegu wielu zaburzeń psychicznych, takich jak schizofrenia, depresja czy stany lękowe wykazano większą śmiertelność spowodowaną wieloma chorobami somatycznymi. Zależność ta jest dwukierunkowa – obecność chorób somatycznych może przyczynić się do pojawienia problemów psychicznych, takich jak depresja czy stany lękowe.

Choroby somatyczne – co to znaczy?

Dolegliwości somatyczne to objawy fizyczne towarzyszące rozmaitym zaburzeniom psychicznym. Te dolegliwości mają na tyle uciążliwy charakter, że mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie. Istotne jest to, że dla objawów tych nie można zdiagnozować przyczyny medycznej. Pomimo przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki, nie można określić schorzeń fizycznych, które mogłyby odpowiadać za występowanie objawów psychosomatycznych. Chory somatycznie odczuwa jedną lub wiele dolegliwości fizykalnych, które mogłyby sugerować występowanie chorób. Jednak żadne badania lekarskie nie potwierdzają występowania zaburzeń fizycznych, które mogłyby tłumaczyć występowanie tych objawów.

W przypadku objawów somatycznych wyróżnić można następujące aspekty:

  • percepcyjny, czyli doświadczanie określonych objawów;
  • poznawczy, czyli uznanie występujących objawów za odbiegające od normy;
  • behawioralny, czyli poszukiwanie pomocy u specjalisty.

Pojęcie „somatyzacja” zostało użyte po raz pierwszy w 1920 roku przez niemieckiego psychoanalityka Steckela. Wówczas termin ten definiował somatyzację jako dolegliwości fizyczne o psychogennym podłożu, w łagodzeniu których istotne znaczenie ma psychoterapia. Obecnie wiadomo, że objawy somatyczne mogą towarzyszyć takim zaburzeniom zdrowia psychicznego jak depresja, nerwica, stany lękowe czy narażenie na przewlekły stres.

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Rodzaje objawów somatycznych

Objawy somatyczne dzielą się na trzy podtypy:

  • zaburzenia o wzorcu dysocjacyjnym,
  • zaburzenia o wzorcu somatycznym lub czuciowym.
  • zaburzenia o wzorcu obsesyjnym lub poznawczym.

W przypadku zaburzeń o wzorcu dysocjacyjnym (konwersyjnym) cechują się wystąpieniem objawów somatycznych i psychicznych w odpowiedzi na ciężkie przeżycia. Tego typu zaburzenia mogą przyjmować m. in. postać amnezji dysocjacyjnej, gdy osoba nie pamięta traumatycznego przeżycia, a także fugi dysocjacyjnej, stuporu, transu i opętania, drgawek dysocjacyjnych lub dysocjacji zaburzeń ruchu. W tym ostatnim przypadku może dojść do niedowładu lub paraliżu określonych części ciała, pojawienia się zaburzeń mowy czy występowania ruchów dysocjacyjnych.

Zaburzenia o wzorcu somatycznym lub czuciowym cechują się występowaniem dolegliwości bólowych o rozmaitej lokalizacji, a także dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Ponadto wystąpić mogą objawy związane z zaburzeniami sfery seksualnej.

Wśród zaburzeń o wzorcu obsesyjnym lub poznawczym wyróżnić można hipochondrię oraz zaburzenia dysmorfofobiczne. W przebiegu hipochondrii pojawia się strach przed poważną chorobą, wynikający z błędnej interpretacji objawów somatycznych. Obawy te utrzymują się pomimo przedstawienia pacjentowi prawidłowych wyników badań, wykluczających obecność problemów zdrowotnych. Z kolei zaburzenia dysmorfofobiczne dotyczą mylnego przekonania o własnym wyglądzie fizycznym.

Objawy somatyczne depresji

Depresja jest tym zaburzeniem psychicznym, w przebiegu którego bardzo często pojawiają się objawy somatyczne. Najbardziej charakterystyczną cechą depresji jest  oczywiście obniżenie nastroju, stan smutku, apatia i drażliwość, a także spadek zainteresowania czynnościami dnia codziennego. Gdy pojawia się depresja, objawy fizyczne także są obecne. Najczęściej występujące zaburzenia somatyczne występujące w przebiegu depresji to przewlekłe zmęczenie i spadek energii. Nawet po odpowiednio długim odpoczynku chory odczuwa zmęczenie i senność. Bardzo często osoby z depresją skarżą się na rozmaite zaburzenia snu – całkowitą bezsenność, problemy z zasypianiem, zbyt wczesne wybudzanie się. Charakterystyczną cechą jest brak apetytu, który może prowadzić do spadku masy ciała, ponadto zwiększa ryzyko wystąpienia niedoborów pokarmowych.

Kolejne fizyczne objawy depresji to problemy ze strony układu pokarmowego. Mogą pojawić się bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia lub biegunki. Dość często występuje ból głowy, który ma uciążliwy, nawracający charakter. Taki ból może utrudniać codzienne funkcjonowanie i wpływać negatywnie na koncentrację. W przebiegu depresji może pojawić się także ból mięśni i stawów.

U osób z depresją mogą pojawić się takie objawy somatyczne jak zaburzenia widzenia, kołatanie serca, zaburzenia erekcji. W przypadku, gdy objawy somatyczne depresji dominują nad zmianami w samopoczuciu psychicznym, rozpoznawana jest tzw. depresja maskowana. Wówczas objawy somatyczne nie są w żaden sposób kojarzone z depresją, w przebiegu której nie dominuje pogorszenie nastroju i apatia – i wówczas rozpoznanie depresji może być znacznie utrudnione.

kobieta w stanie lękowym

Nerwica lękowa – objawy somatyczne

Podobnie jak w przypadku depresji, także nerwica bardzo często przebiega z rozmaitymi objawami psychosomatycznymi. Charakterystyczne objawy nerwicowe to stałe uczucie lęku i niepokoju, zmienność nastrojów, problemy z pamięcią czy odwrażliwienie. Jednak nerwica to nie tylko zaburzenia lękowe – objawy somatyczne także towarzyszą nerwicy. Zazwyczaj są to:

  • bóle i zawroty głowy,
  • bóle brzucha,
  • wymioty,
  • zaburzenia funkcji seksualnych,
  • kołatanie serca,
  • problemy z oddychaniem,
  • ból i sztywność mięśni,
  • podwyższone ciśnienie krwi.

Somatyczne objawy przewlekłego stresu

Stresu doświadcza dziś każdy z nas – a dłuższe narażenie na stres odbija się niekorzystnie na zdrowiu całego organizmu. Jakie są objawy stresu? W przebiegu stresu pojawiają się takie objawy jak bóle brzucha, bóle głowy, biegunki, kołatanie serca, zawroty głowy, uderzenia gorąca czy zaburzenia seksualne. Nierzadko pojawia się bezsenność.

W dłuższej perspektywie wzrasta ryzyko rozwoju chorób przewlekłych, określanych jako choroby cywilizacyjne. Może dojść do spadku odporności i częstszej zapadalności na infekcje, a także do rozwoju chorób autoimmunologicznych. Konsekwencją długotrwałego narażenia na stres może być rozwój chorób układu sercowo – naczyniowego, takich jak nadciśnienie, miażdżyca, zawał serca czy udar mózgu. Długotrwały stres może negatywnie oddziaływać na funkcjonowanie układy nerwowego, oddziałując negatywnie na pamięć i koncentrację. Ponadto osoby narażone na stres są bardziej dotknięte ryzykiem rozwoju otyłości, nowotworów czy depresji oraz zaburzeń lękowych.

Smutna kobieta z depresją siedzi obejmując swoje kolana i płacząc

Objawy somatyczne – leczenie

Rozpoznanie objawów somatycznych depresji czy nerwicy lękowej nie jest proste – konieczne jest przeprowadzenie dokładnej diagnostyki. Jest to jednak konieczne, aby wykluczyć inne niż psychiczne podłoże dolegliwości fizycznych. Jeśli potwierdzony zostanie charakter psychosomatyczny objawów, wówczas postępowanie terapeutyczne sprowadza się do łagodzenia objawów somatycznych oraz równoległego leczenia podstawowego zaburzenia o psychicznym charakterze. Stosowane mogą być leki przeciwdepresyjne, uspokajające, przeciwbólowe, bardzo często wskazana jest także psychoterapia.

Źródła:

  1. Nitsch K., Jabłoński M.  i in., Zaburzenia pod postacią somatyczną: problematyczne zjawisko – problematyczna diagnoza; Psychiatry 2015, 12, 2: 77 – 84
  2. Kraszewska – Orzechowska A., Problem somatyzacji w przebiegu depresji i jej wpływ na zachowania osób dorosłych; Annales, vol. XX, 2007
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Wszystko jest ciemne. Bez tonu, bez obrazu, nic nie ma sensu…” Tenisistka o próbie samobójczej. Wstrząsające wyznanie

„Czynienie inwektywy z choroby, jest rzeczą wyjątkowo okrutną”. Paulina Młynarska odpowiada na hejt

„Ludzie myśleli, że nie ma streamów, bo imprezuję”- Paweł „Leh” Lehmann o walce z depresją

Jesteś ciągle zmęczona? Ekspertki wyjaśniają, z czego to może wynikać

Jesteś ciągle zmęczona? Ekspertki wyjaśniają, z czego to może wynikać

„To powinna być norma, a nie coś dostępnego dla wybranej garstki bogaczy” – Małgorzata Halber w ostrych słowach o stanie psychiatrii w Polsce

„Nikomu o tym nie mówiłam, bo się wstydziłam”- olimpijka Agnieszka Kobus-Zawojska opowiedziała o walce z depresją

terapia czaszkowo-krzyżowa/ pexels

„Układ nerwowy dostaje sygnał: nie musi tak być, nie trzeba tkwić w ciągłym bólu, jest wyjście”. Fizjoterapeutka o „rozmasowywaniu” traum

Czy geny skazują nas na depresję? Biotechnolog Dawid Polak o tym, jak ta choroba może przenosić się z matki na dziecko

„Depresja to gniew skierowany do środka. Agresja wobec innych może być jednym z jej objawów” – mówi psycholożka Urszula Struzikowska-Marynicz

Somatyzacja – zaburzenia somatyzacyjne, objawy, gdzie otrzymać skuteczną pomoc

„Moje wspomnienia są dlatego tak pozytywnie ukrwione, bo tam była miłość”. Bogdan Frymorgen o życiu z ojcem i jego chorobą afektywną dwubiegunową

„Matczyna rana przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Ale można ją uzdrowić” – mówi Aneta Gajda-Boryczko, terapeutka

Kobieta trzyma niemowlę na rękach

Trzykrotny wzrost przypadków depresji poporodowej u kobiet. To żniwo pandemii COVID-19

Kobieta

„Ciało reaguje szybciej niż nasz umysł i dłużej trzyma napięcie”. Pani Fizjotrener o powiązaniu emocji z konkretnym narządem w organizmie

„Skutki braku więzi z ojcem wychodzą daleko poza okres dzieciństwa i dorastania ich córek” – mówi Iga Stanek, psycholożka i psychoterapeutka

Kiedy spokój budzi niepokój. „Osoba z traumą więzi przyciąga partnerów, którzy nie dostrzegają jej potrzeb” – mówi psychotraumatolog Katarzyna Tutko

ADD znacznie częściej diagnozuje się u kobiet. "Jest większe przyzwolenie społeczeństwa na to, żeby mężczyźni byli bardziej chaotyczni"

ADD znacznie częściej diagnozuje się u kobiet. „Jest większe przyzwolenie społeczeństwa na to, żeby mężczyźni byli chaotyczni”

Ewa Wojdyllo - Osiatynska

„Serce warto zarezerwować do odczuwania. Główna centrala zawiadowcza dotycząca jakości życia znajduje się w głowie” – mówi psycholog Ewa Woydyłło

Kobieta stoi przed autobusem

„Depresja ma wiele twarzy. Mnie ona zabrała radość z początków macierzyństwa i radość z czegokolwiek” – pisze psychodietetyczka Dominika Musiałowska

Perfekcjonizm prowadzi do wielu chorób. Jak ich uniknąć?

Joanna Chmura

„Nie lubię narracji, że lęk trzeba przełamywać. Lęk to nasz przyjaciel, trochę dziwny, ale jednak” – mówi Joanna Chmura

Kobieta

„Wiedzieliście, że Blue Monday to ściema?” – pisze biotechnolog Dawid Polak. Dlaczego nie należy wierzyć w najbardziej dołujący dzień w roku?

Marta Daraszkiewicz-Kalupa, psychoedukatorka /fot. archiwum prywatne

„Trauma pokoleniowa to dług, który zaciągnęli nasi przodkowie. Jeśli go nie spłacimy, przekażemy go kolejnym pokoleniom” – mówi Marta Daraszkiewicz-Kalupa

Stres to mocny przeciwnik – jak się z nim mierzyć?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?