Nadczynność tarczycy

Tarczyca jest narządem, który odpowiada za produkcję hormonów niezbędnych do prawidłowego działania organizmu. Zaburzenia w ich funkcjonowaniu mogą nieść za sobą poważne konsekwencje. Nadmiar produkcji hormonów to nadczynność tarczycy. Jej objawy są charakterystyczne, dlatego łatwo ją rozpoznać.

Tarczyca to niewielki narząd w kształcie motyla, który jest położony w dolnej przedniej części szyi, przed krtanią i tchawicą. Jej rolą jest produkowanie hormonów: tyroksyny (FT4) oraz trójjodotyroniny (FT3). Odpowiadają one za prawidłowe funkcjonowanie mózgu, gruczołów płciowych oraz przemiany metaboliczne węglowodanów, tłuszczów i glukozy. Praca tarczycy jest regulowana działaniem innego hormonu, produkowanego przez przysadkę mózgową – tyreotropinę (TSH). Kiedy ich produkcja jest wzmożona, pojawiają się charakterystyczne objawy, które świadczą o nadczynności tarczycy. U mężczyzn występuje ona pięć razy rzadziej niż u kobiet.

Co to jest nadczynność tarczycy – przyczyny

Nadczynność tarczycy jest to stan, w którym wyprodukowała ona więcej hormonów, niż organizm potrzebuje, przez co zaburzają one jego prawidłowe funkcjonowanie. Hormony tarczycy są związkami jodu, dlatego do ich działania konieczne jest utrzymywanie tego pierwiastka w organizmie na zbilansowanym poziomie. Jego nadmiar pobudza tarczycę do wzmożonej pracy oraz nadprodukcji FT3 i FT4. Ten stan nazywa się hipertyreozą, czyli nadczynnością tarczycy. Do wzmożonej aktywności może dojść również z powodu patologii dotyczących samego narządu. Najczęstszą przyczyną są powstałe na jej tkance różnego rodzaju guzki i zapalenia tarczycy (choroba Hashimoto), również o podłożu autoimmunologicznym, czyli produkcji przeciwciał przeciwko tarczycy (choroba Gravesa-Basedowa).

Praca tarczycy może być pobudzana również przez inne narządy, na przykład przysadkę mózgową, która poprzez wydzielanie zwiększonej ilości TSH wpływa na jej funkcjonowanie. Do takiej sytuacji przyczynia się stres, ciąża, zaburzenia hormonalne w okresie dojrzewania lub guzy przysadki. Jest to wtórna nadczynność tarczycy.

Nadczynność tarczycy w ciąży jest dość częstym zjawiskiem. Powodują ją duże zmiany w układzie hormonalnym kobiety. Gonadotropina kosmówkowa, która pojawia się w organizmie po zapłodnieniu, ma działanie zbliżone do TSH, dlatego produkcja hormonów tarczycowych wzrasta. Należy kontrolować ich poziom, aby nie doszło do groźnych dla płodu i ciężarnej powikłań.

Objawy nadczynności tarczycy

Hormony tarczycy odpowiadają za funkcjonowanie wielu narządów, dlatego odczuwane dolegliwości dotyczą całego organizmu. Najbardziej charakterystycznymi objawami nadczynności tarczycy są:

  • wzmożona potliwość,
  • trudność w skupieniu uwagi,
  • pobudzenie psychoruchowe,
  • zachwianie równowagi emocjonalnej, płaczliwość, odczuwanie lęku, nerwowość,
  • bezsenność,
  • kołatanie serca,
  • wzrost skurczowego ciśnienia tętniczego krwi,
  • drżenie rąk i palców,
  • osłabienie siły mięśni,
  • stale ciepła i wilgotna skóra,
  • nietolerancja wyższej temperatury otoczenia, stałe uczucie gorąca,
  • wzmożone pragnienie i apetyt,
  • częstsze wypróżnianie się,
  • oftalmopatia tarczycowa, czyli wytrzeszcz oczu,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • powiększenie tarczycy, co może sprawiać dyskomfort przy przełykaniu,
  • wypadanie włosów i kruchość paznokci,
  • znaczny spadek masy ciała.

Często na pierwszy plan wysuwają się objawy emocjonalne, a dopiero później związane z ciałem. Jednak zmiana zachowania i samopoczucia osoby chorej jest zauważalna. U niektórych pacjentów rozpoznanie choroby jest trudne, ponieważ objawy przez długi czas są utajone, również wyniki badań laboratoryjnych nie są jednoznaczne. Jest to subkliniczna nadczynność tarczycy, która wymaga szczegółowej i rozszerzonej diagnostyki.

Nadczynność tarczycy – TSH, FT3, FT4 wyniki badań

W celach diagnostycznych wykonuje się badania laboratoryjne krwi, które polegają na ocenie stężenia we krwi TSH, FT3, FT4. W przypadku nadczynności tarczycy wyniki stężenia pierwszego z nich są niskie, ponieważ tarczyca nie potrzebuje go do wzmożonej produkcji hormonów, ponieważ ten proces pobudzają inne czynniki. Natomiast stężenia FT3 i FT4 są podwyższone i przekraczają normę.

Nadczynność tarczycy – leczenie

Podstawowym działaniem leczniczym w przypadku stwierdzenia nadczynności tarczycy jest rozpoczęcie stosowania farmakoterapii, która ma za zadanie spowolnić i obniżyć nadprodukcję hormonów. Są to leki tyreostatyczne. Dodatkowo stosuje się beta – blokery, czyli leki, które zmniejszają dolegliwości ze strony układu krążenia. Inną opcją leczenia jest terapia jodem promieniotwórczym. Uszkadza on komórki tarczycy, dzięki czemu przestaje ona produkować FT3 i FT4. W przypadku pojawienia się guzów na gruczole tarczycowym wskazany jest chirurgiczny zabieg usunięcia części lub całej tarczycy.

Zobacz także: Leczenie nadczynności tarczycy

Skutki nadczynności tarczycy

Nieleczona lub zaniedbana nadczynność tarczycy prowadzi do powikłań groźnych dla zdrowia. Szczególnie niebezpieczny jest przełom tarczycowy, w którym gospodarka hormonalna człowieka ulega nagłemu rozregulowaniu, co zaburza funkcjonowanie całego organizmu. Dochodzi w nim do zaburzeń rytmu serca i układu pokarmowego, a ostatecznie do śpiączki. Innymi powikłaniami są choroby układu krążenia i osteoporoza.

Zobacz także: Dieta w nadczynności tarczycy

Najnowsze