Przejdź do treści

Choroby tarczycy – objawy, charakterystyka i leczenie. Jak rozpoznać nadczynność i niedoczynność?

kobieta, trzymająca się w okolicach tarczycy
Fot. glisic_albina / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czekasz na okres, a on cały czas nie nadchodzi? Możliwych powodów jest znaczenie więcej niż ciąża
Ciemno, zimno i smutno, czyli depresja sezonowa. „To nie jest zwykła jesienna chandra” – podkreśla Milena Wojnarowska. Jak odróżnić oba te stany?
Lara Gessler o życiu z ortoreksją: „Wpadałam w panikę, kiedy miałam pięć, a nie sześć migdałów na śniadanie”
Samobadanie piersi pod prysznicem? Aga Szuścik tłumaczy, dlaczego nie jest to najlepszy wybór
„Ale jak ja niby mam panią zbadać?”. Czyli co słyszą w gabinetach ginekologicznych osoby z niepełnosprawnościami

Tarczyca jest bardzo ważnym gruczołem w organizmie. Wydzielane przez nią hormony mają ogromny wpływ m.in. na płodność, masę ciałarozwój kości oraz funkcjonowanie układu pokarmowego i serca. Występujące przy nadczynności lub niedoczynności tarczycy objawy są mało charakterystyczne, dlatego przez długi czas mogą być ignorowane przez pacjenta. Z chorobami gruczołu tarczowego borykają się głównie kobiety; mężczyźni i dzieci chorują dużo rzadziej. Jakie badania wykonać na tarczycę? 

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Ewa Żuchowska
tech. farm.

Tarczyca – położenie i funkcje 

Aby zrozumieć choroby gruczołu tarczowego, warto wiedzieć, gdzie tarczyca jest zlokalizowana i jakie pełni funkcje. Tarczyca jest gruczołem dokrewnym o kształcie przypominającym motyla i jest położona poniżej krtani. Jej praca uzależniona jest od przysadki mózgowej, której sygnały pobudzają ją do produkcji hormonów – trójjodotyroniny (FT3), wolnej tyroksyny (FT4) i kalcytoniny. Mają one wpływ na poszczególne funkcje w organizmie. 

Trójjodotyronina wpływa na układ nerwowy. Reguluje metabolizm węglowodanów, białek, tłuszczów oraz mięśni. Tyroksyna z kolei jest odpowiedzialna za płodność i wchłanianie glukozy, a kalcytonina za kości. Do prawidłowej pracy tych hormonów potrzebna jest tyreotropina (TSH), która wysyła sygnały z przysadki mózgowej do tarczycy. Można śmiało stwierdzić, że gruczoł tarczowy reguluje funkcjonowanie niemal wszystkich układów w organizmie. 

U osoby, która ma problemy z tarczycą, objawy mogą być z początku niezauważalne lub są bagatelizowane z powodu podobieństwa do innych schorzeń. Przyczyna powstania chorób tarczycy wiąże się z nadmiarem lub niedoborem hormonów, a czynnikami temu sprzyjającymi są: niedobór jodu, szkodliwe promieniowanie albo predyspozycje genetyczne. 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Choroby tarczycy – objawy 

Objawy chorej tarczycy bywają niepozorne niepozorne. Ich podobieństwo do innych schorzeń znacznie utrudnia rozpoznanie. W związku z niedoborem lub nadmiarem hormonów wyróżnia się: 

  • Niedoczynność tarczycy – objawy wiążą się z niedostateczną produkcją hormonów tarczycowych. U chorych niedobór manifestuje się pod postacią spowolnienia metabolizmu (w tym przyrostu wagi), niskiego ciśnienia tętniczego, przewlekłych zaparć, bólów mięśniowych, szorstkości i suchości skóry, łamliwości włosów i paznokci. Objawy psychiczne niedoczynności tarczycy to: ciągłe zmęczenie, senność, trudności ze skupieniem uwagi, wahania nastroju, a nawet stany depresyjneSymptomy mogą występować pojedynczo lub grupowo. 
  • Nadczynność tarczycy – objawy dają o sobie znać, gdy w organizmie jest nadmiar hormonów tarczycowych. Chory jest drażliwy, bardzo nerwowy, ma kołatania serca (napadowe migotanie przedsionków) drżenia rąk i kłopoty z koncentracją. U niektórych osób mogą wystąpić nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu pokarmowego. 
  • Rak tarczycy – objawy nowotworu gruczołu tarczowego ujawniają się dopiero w zaawansowanym stadium choroby. Są to: duszności, wrażenie ucisku w gardle i trudności w połykaniu pokarmów. 
  • Zapalenie tarczycy – objawy choroby Hashimoto są widoczne dopiero podczas badania ultrasonograficznego (USG). W obrazie widać rozległy stan zapalny, a we krwi są obecne przeciwciała tarczycowe. Hashimoto to autoimmunologiczne (limfocytarne) zapalenie tarczycy, które jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy. Chorzy z Hashimoto często przybierają na wadze pomimo stosowania racjonalnej diety, a przy tym nie mają apetytu i skarżą się na nadwrażliwość na zimno. Do objawów psychicznych choroby Hashimoto należą: częste zmiany nastroju, depresja, zaburzenia pamięci i koncentracji, problemy ze snem, ciągłe zmęczenie i osłabienie. 
  • Powiększona tarczyca – objawy nie zawsze występują; wole tarczycy może u niektórych osób powodować ból w przedniej części szyi, obrzęk oraz ucisk na drogi oddechowe skutkujący dusznością, chrypką i trudnościami z przełykaniem. 

Nie wszystkie objawy chorób tarczycy są widoczne gołym okiem. Do prawidłowego rozpoznania potrzebna jest szczegółowa diagnostyka. 

Zobacz także

Choroby tarczycy – badania 

Prawidłowe rozpoznanie objawów tarczycy zależy od wyników badań laboratoryjnych i obrazowych. Chory musi wykonać badania na poziom hormonów i przeciwciał tarczycowych oraz określić stężenie jodu we krwi. W postawieniu diagnozy pomocne są także badania obrazowe. 

Normy badań tarczycy 

W przypadku podejrzenia zaburzeń pracy tarczycy bada się stężenie: 

  • TSH – to hormon tyreotropowy, stymulujący tarczycę do produkcji hormonów; norma wynosi 0,27–4,2 µU/ml; u kobiet w ciąży normy TSH są następujące: I trymestr 0,01 – 2,32 μIU/ml, II trymestr 0,1 – 2,35 μIU/ml, III trymestr 0,1 – 2,65 μIU/ml; 
  • fT3 – norma: 3,1-6,80 pmol/l; 
  • fT4 –  norma: 12,0-22,0 pmol/l; 
  • przeciwciała anty-TPO – norma: <34 IU/ml; 
  • przeciwciała anty-TG – norma: ≤115 IU/ml; 
  • przeciwciała anty-TSHR norma: do 1 IU/l; 
  • kalcytonina  – prawidłowe stężenie u kobiet wynosi ≤ 14 ng/l, u mężczyzn ≤ 19 ng/l; 
  • tyreoglobulina – norma: 1–30 µg/l; 
  • jod w moczu – norma: 100-299 µg/l; 
  • cholesterol całkowity norma: ≤ 190nmg/dl. 

Uzyskane wyniki badań należy porównywać do wartości referencyjnych podanych przez laboratorium przeprowadzające analizę. 

Rodzaje badań tarczycy 

Jakie badania na tarczycę są wykonywane najczęściej? W diagnostyce chorób tarczycy oprócz badań laboratoryjnych wykorzystuje się również badania obrazowe. Podstawowym z nich jest badanie ultrasonograficzne, dzięki któremu możliwe jest wykrycie guzków i wola. Ponadto za pomocą USG ocenia się przepływ krwi w gruczole tarczowym, a to umożliwia wykluczenie nadczynności tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa. Jedną z bardzo przydatnych technik USG jest elastografia, która pozwala na wykrycie zmian złośliwych. 

Niektóre osoby, zwłaszcza z dodatnim wywiadem rodzinnym i ze stwierdzoną obecnością guzków w tarczycy, muszą wykonać biopsję lub scyntygrafię. W badaniu scyntygraficznym wykorzystuje się izotopy promieniotwórcze: technet metastabilny (Tc99m) lub izotopy jodu. Oceniana jest aktywność symportera sodowo-jodowego, a emitowane przez izotopy promieniowanie wychwytuje kamera scyntygraficzna. Im większe nagromadzenie izotopu, tym wyższa aktywność danego obszaru gruczołu tarczycowego. Wskazaniem do badań scyntygraficznych jest min.: diagnostyka wrodzonej niedoczynności tarczycy, różnicowanie przyczyn nadczynności tarczycy czy monitorowanie chorób nowotworów. 

Choroby tarczycy – leczenie 

Leczenie objawów chorej tarczycy zależy od rodzaju choroby i opiera się przede wszystkim na farmakoterapii.  

Leczenie niedoczynności tarczycy 

W niedoczynności tarczycy pacjentom zaleca się przyjmowanie leków zawierających syntetyczne hormony tarczycowe. Są to preparaty lewotyroksyny, które wpływają na normalizację stężenia TSH. Leczenie zwykle trwa przez całe życie i wymaga stałych kontroli u endokrynologa. 

Leczenie nadczynności tarczycy 

U osób z nadczynnością tarczycy stosuje się tyreostatyki, które zapobiegają gromadzeniu się jodków w gruczole tarczycowym. Wykorzystywane są też beta-blokery obniżające poziom hormonów tarczycowych we krwi. Osoby z guzkami na tarczycy muszą wykonywać regularne badania laboratoryjne i obrazowe oraz przyjmować leki, które hamują dalszy rozwój guzków. Jeśli istnieje podejrzenie nowotworu, konieczna jest operacja. Zabieg usunięcia tarczycy lub jej części wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Chory musi pozostać w szpitalu przez kilka dni. 

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Liskowska M., Leczenie chorób tarczycy – praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź 2018 (3–16).
Pawlikowski M., Zaburzenia hormonalne, Rozdział 2. Choroby tarczycy: 47–90, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Wyd I, Warszawa 2003.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Hydroterapia – korzyści z wodolecznictwa i rodzaje zabiegów

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×