Przejdź do treści

Choroby tarczycy – objawy, charakterystyka i leczenie. Jak rozpoznać nadczynność i niedoczynność?

kobieta, trzymająca się w okolicach tarczycy
Fot. glisic_albina / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Tarczyca jest bardzo ważnym gruczołem w organizmie. Wydzielane przez nią hormony mają ogromny wpływ m.in. na płodność, masę ciałarozwój kości oraz funkcjonowanie układu pokarmowego i serca. Występujące przy nadczynności lub niedoczynności tarczycy objawy są mało charakterystyczne, dlatego przez długi czas mogą być ignorowane przez pacjenta. Z chorobami gruczołu tarczowego borykają się głównie kobiety; mężczyźni i dzieci chorują dużo rzadziej. Jakie badania wykonać na tarczycę? 

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Ewa Żuchowska
tech. farm.

Tarczyca – położenie i funkcje 

Aby zrozumieć choroby gruczołu tarczowego, warto wiedzieć, gdzie tarczyca jest zlokalizowana i jakie pełni funkcje. Tarczyca jest gruczołem dokrewnym o kształcie przypominającym motyla i jest położona poniżej krtani. Jej praca uzależniona jest od przysadki mózgowej, której sygnały pobudzają ją do produkcji hormonów – trójjodotyroniny (FT3), wolnej tyroksyny (FT4) i kalcytoniny. Mają one wpływ na poszczególne funkcje w organizmie. 

Trójjodotyronina wpływa na układ nerwowy. Reguluje metabolizm węglowodanów, białek, tłuszczów oraz mięśni. Tyroksyna z kolei jest odpowiedzialna za płodność i wchłanianie glukozy, a kalcytonina za kości. Do prawidłowej pracy tych hormonów potrzebna jest tyreotropina (TSH), która wysyła sygnały z przysadki mózgowej do tarczycy. Można śmiało stwierdzić, że gruczoł tarczowy reguluje funkcjonowanie niemal wszystkich układów w organizmie. 

U osoby, która ma problemy z tarczycą, objawy mogą być z początku niezauważalne lub są bagatelizowane z powodu podobieństwa do innych schorzeń. Przyczyna powstania chorób tarczycy wiąże się z nadmiarem lub niedoborem hormonów, a czynnikami temu sprzyjającymi są: niedobór jodu, szkodliwe promieniowanie albo predyspozycje genetyczne. 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Multilac
Multilac Synbiotyk, 20 kapsułek
23,39 zł
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Odporność
Naturell Ester-C® PLUS 100 tabletek
57,00 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł

Choroby tarczycy – objawy 

Objawy chorej tarczycy bywają niepozorne niepozorne. Ich podobieństwo do innych schorzeń znacznie utrudnia rozpoznanie. W związku z niedoborem lub nadmiarem hormonów wyróżnia się: 

  • Niedoczynność tarczycy – objawy wiążą się z niedostateczną produkcją hormonów tarczycowych. U chorych niedobór manifestuje się pod postacią spowolnienia metabolizmu (w tym przyrostu wagi), niskiego ciśnienia tętniczego, przewlekłych zaparć, bólów mięśniowych, szorstkości i suchości skóry, łamliwości włosów i paznokci. Objawy psychiczne niedoczynności tarczycy to: ciągłe zmęczenie, senność, trudności ze skupieniem uwagi, wahania nastroju, a nawet stany depresyjneSymptomy mogą występować pojedynczo lub grupowo. 
  • Nadczynność tarczycy – objawy dają o sobie znać, gdy w organizmie jest nadmiar hormonów tarczycowych. Chory jest drażliwy, bardzo nerwowy, ma kołatania serca (napadowe migotanie przedsionków) drżenia rąk i kłopoty z koncentracją. U niektórych osób mogą wystąpić nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu pokarmowego. 
  • Rak tarczycy – objawy nowotworu gruczołu tarczowego ujawniają się dopiero w zaawansowanym stadium choroby. Są to: duszności, wrażenie ucisku w gardle i trudności w połykaniu pokarmów. 
  • Zapalenie tarczycy – objawy choroby Hashimoto są widoczne dopiero podczas badania ultrasonograficznego (USG). W obrazie widać rozległy stan zapalny, a we krwi są obecne przeciwciała tarczycowe. Hashimoto to autoimmunologiczne (limfocytarne) zapalenie tarczycy, które jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy. Chorzy z Hashimoto często przybierają na wadze pomimo stosowania racjonalnej diety, a przy tym nie mają apetytu i skarżą się na nadwrażliwość na zimno. Do objawów psychicznych choroby Hashimoto należą: częste zmiany nastroju, depresja, zaburzenia pamięci i koncentracji, problemy ze snem, ciągłe zmęczenie i osłabienie. 
  • Powiększona tarczyca – objawy nie zawsze występują; wole tarczycy może u niektórych osób powodować ból w przedniej części szyi, obrzęk oraz ucisk na drogi oddechowe skutkujący dusznością, chrypką i trudnościami z przełykaniem. 

Nie wszystkie objawy chorób tarczycy są widoczne gołym okiem. Do prawidłowego rozpoznania potrzebna jest szczegółowa diagnostyka. 

Zobacz także

Choroby tarczycy – badania 

Prawidłowe rozpoznanie objawów tarczycy zależy od wyników badań laboratoryjnych i obrazowych. Chory musi wykonać badania na poziom hormonów i przeciwciał tarczycowych oraz określić stężenie jodu we krwi. W postawieniu diagnozy pomocne są także badania obrazowe. 

Normy badań tarczycy 

W przypadku podejrzenia zaburzeń pracy tarczycy bada się stężenie: 

  • TSH – to hormon tyreotropowy, stymulujący tarczycę do produkcji hormonów; norma wynosi 0,27–4,2 µU/ml; u kobiet w ciąży normy TSH są następujące: I trymestr 0,01 – 2,32 μIU/ml, II trymestr 0,1 – 2,35 μIU/ml, III trymestr 0,1 – 2,65 μIU/ml; 
  • fT3 – norma: 3,1-6,80 pmol/l; 
  • fT4 –  norma: 12,0-22,0 pmol/l; 
  • przeciwciała anty-TPO – norma: <34 IU/ml; 
  • przeciwciała anty-TG – norma: ≤115 IU/ml; 
  • przeciwciała anty-TSHR norma: do 1 IU/l; 
  • kalcytonina  – prawidłowe stężenie u kobiet wynosi ≤ 14 ng/l, u mężczyzn ≤ 19 ng/l; 
  • tyreoglobulina – norma: 1–30 µg/l; 
  • jod w moczu – norma: 100-299 µg/l; 
  • cholesterol całkowity norma: ≤ 190nmg/dl. 

Uzyskane wyniki badań należy porównywać do wartości referencyjnych podanych przez laboratorium przeprowadzające analizę. 

Rodzaje badań tarczycy 

Jakie badania na tarczycę są wykonywane najczęściej? W diagnostyce chorób tarczycy oprócz badań laboratoryjnych wykorzystuje się również badania obrazowe. Podstawowym z nich jest badanie ultrasonograficzne, dzięki któremu możliwe jest wykrycie guzków i wola. Ponadto za pomocą USG ocenia się przepływ krwi w gruczole tarczowym, a to umożliwia wykluczenie nadczynności tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa. Jedną z bardzo przydatnych technik USG jest elastografia, która pozwala na wykrycie zmian złośliwych. 

Niektóre osoby, zwłaszcza z dodatnim wywiadem rodzinnym i ze stwierdzoną obecnością guzków w tarczycy, muszą wykonać biopsję lub scyntygrafię. W badaniu scyntygraficznym wykorzystuje się izotopy promieniotwórcze: technet metastabilny (Tc99m) lub izotopy jodu. Oceniana jest aktywność symportera sodowo-jodowego, a emitowane przez izotopy promieniowanie wychwytuje kamera scyntygraficzna. Im większe nagromadzenie izotopu, tym wyższa aktywność danego obszaru gruczołu tarczycowego. Wskazaniem do badań scyntygraficznych jest min.: diagnostyka wrodzonej niedoczynności tarczycy, różnicowanie przyczyn nadczynności tarczycy czy monitorowanie chorób nowotworów. 

Choroby tarczycy – leczenie 

Leczenie objawów chorej tarczycy zależy od rodzaju choroby i opiera się przede wszystkim na farmakoterapii.  

Leczenie niedoczynności tarczycy 

W niedoczynności tarczycy pacjentom zaleca się przyjmowanie leków zawierających syntetyczne hormony tarczycowe. Są to preparaty lewotyroksyny, które wpływają na normalizację stężenia TSH. Leczenie zwykle trwa przez całe życie i wymaga stałych kontroli u endokrynologa. 

Leczenie nadczynności tarczycy 

U osób z nadczynnością tarczycy stosuje się tyreostatyki, które zapobiegają gromadzeniu się jodków w gruczole tarczycowym. Wykorzystywane są też beta-blokery obniżające poziom hormonów tarczycowych we krwi. Osoby z guzkami na tarczycy muszą wykonywać regularne badania laboratoryjne i obrazowe oraz przyjmować leki, które hamują dalszy rozwój guzków. Jeśli istnieje podejrzenie nowotworu, konieczna jest operacja. Zabieg usunięcia tarczycy lub jej części wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Chory musi pozostać w szpitalu przez kilka dni. 

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Liskowska M., Leczenie chorób tarczycy – praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź 2018 (3–16).
Pawlikowski M., Zaburzenia hormonalne, Rozdział 2. Choroby tarczycy: 47–90, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Wyd I, Warszawa 2003.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa. Unikaj jak ognia!

Dłonie

Dziewczynce amputowano wszystkie kończyny. Winą błędna diagnoza lekarzy

Jeden z najlepszych szpitali na świecie znajduje się w Krakowie. „Za konsolą robota i chirurg, i chirurżka mają taką samą doskonałość”, mówi prezeska Joanna Szyman

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka / AdobeStock

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka

Jedna, "centralna" kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jedna, „centralna” kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jak opanować przetłuszczające się włosy? Kosmetyki i domowa pielęgnacja

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

cukier

Życie bez cukru. Co się zadzieje, kiedy odstawisz słodkości?

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Plaster na ręce

Wynalazek Polaków zdobył Nagrodę Jamesa Dysona 2022! „Inteligentny plaster” medyczną rewolucją

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

wątroba

Przewlekła choroba, która niszczy ważny narząd. Czym jest marskość wątroby?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – wyjaśniamy, jak interpretować wyniki badania

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

dłonie

Skąd się bierze i co oznacza drętwienie palców u rąk? Wyjaśniamy

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka to twój częsty problem? Poznaj przyczyny i domowe sposoby leczenia

Guzek pod pachą - Kobieta bada palcami pachę.

Martwi cię guzek pod pachą? Poznaj przyczyny, objawy i metody diagnostyczne zmian pod pachami

×