Przejdź do treści

Choroby tarczycy – objawy, charakterystyka i leczenie. Jak rozpoznać nadczynność i niedoczynność?

kobieta, trzymająca się w okolicach tarczycy
Fot. glisic_albina / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
W Poznaniu wykryto przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę
Prof. Piotr Kuna: „Trafiło do mnie wielu pacjentów w fatalnym stanie”. Powodem nie jest ani COVID-19, ani grypa
„Nigdy nie wiemy co nas czeka, ja w wieku 27 lat dostałam udaru” – pisze Weronika, partnerka ReZigiusza, jednego z najpopularniejszych youtuberów w Polsce
Britney Spears wyznała, że straciła wyczekiwaną ciążę. „To druzgocący czas dla każdego rodzica”
Poranna suchość w ustach – co to oznacza?

Tarczyca jest bardzo ważnym gruczołem w organizmie. Wydzielane przez nią hormony mają ogromny wpływ m.in. na płodność, masę ciałarozwój kości oraz funkcjonowanie układu pokarmowego i serca. Występujące przy nadczynności lub niedoczynności tarczycy objawy są mało charakterystyczne, dlatego przez długi czas mogą być ignorowane przez pacjenta. Z chorobami gruczołu tarczowego borykają się głównie kobiety; mężczyźni i dzieci chorują dużo rzadziej. Jakie badania wykonać na tarczycę? 

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Ewa Żuchowska
tech. farm.

Tarczyca – położenie i funkcje 

Aby zrozumieć choroby gruczołu tarczowego, warto wiedzieć, gdzie tarczyca jest zlokalizowana i jakie pełni funkcje. Tarczyca jest gruczołem dokrewnym o kształcie przypominającym motyla i jest położona poniżej krtani. Jej praca uzależniona jest od przysadki mózgowej, której sygnały pobudzają ją do produkcji hormonów – trójjodotyroniny (FT3), wolnej tyroksyny (FT4) i kalcytoniny. Mają one wpływ na poszczególne funkcje w organizmie. 

Trójjodotyronina wpływa na układ nerwowy. Reguluje metabolizm węglowodanów, białek, tłuszczów oraz mięśni. Tyroksyna z kolei jest odpowiedzialna za płodność i wchłanianie glukozy, a kalcytonina za kości. Do prawidłowej pracy tych hormonów potrzebna jest tyreotropina (TSH), która wysyła sygnały z przysadki mózgowej do tarczycy. Można śmiało stwierdzić, że gruczoł tarczowy reguluje funkcjonowanie niemal wszystkich układów w organizmie. 

U osoby, która ma problemy z tarczycą, objawy mogą być z początku niezauważalne lub są bagatelizowane z powodu podobieństwa do innych schorzeń. Przyczyna powstania chorób tarczycy wiąże się z nadmiarem lub niedoborem hormonów, a czynnikami temu sprzyjającymi są: niedobór jodu, szkodliwe promieniowanie albo predyspozycje genetyczne. 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Choroby tarczycy – objawy 

Objawy chorej tarczycy bywają niepozorne niepozorne. Ich podobieństwo do innych schorzeń znacznie utrudnia rozpoznanie. W związku z niedoborem lub nadmiarem hormonów wyróżnia się: 

  • Niedoczynność tarczycy – objawy wiążą się z niedostateczną produkcją hormonów tarczycowych. U chorych niedobór manifestuje się pod postacią spowolnienia metabolizmu (w tym przyrostu wagi), niskiego ciśnienia tętniczego, przewlekłych zaparć, bólów mięśniowych, szorstkości i suchości skóry, łamliwości włosów i paznokci. Objawy psychiczne niedoczynności tarczycy to: ciągłe zmęczenie, senność, trudności ze skupieniem uwagi, wahania nastroju, a nawet stany depresyjneSymptomy mogą występować pojedynczo lub grupowo. 
  • Nadczynność tarczycy – objawy dają o sobie znać, gdy w organizmie jest nadmiar hormonów tarczycowych. Chory jest drażliwy, bardzo nerwowy, ma kołatania serca (napadowe migotanie przedsionków) drżenia rąk i kłopoty z koncentracją. U niektórych osób mogą wystąpić nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu pokarmowego. 
  • Rak tarczycy – objawy nowotworu gruczołu tarczowego ujawniają się dopiero w zaawansowanym stadium choroby. Są to: duszności, wrażenie ucisku w gardle i trudności w połykaniu pokarmów. 
  • Zapalenie tarczycy – objawy choroby Hashimoto są widoczne dopiero podczas badania ultrasonograficznego (USG). W obrazie widać rozległy stan zapalny, a we krwi są obecne przeciwciała tarczycowe. Hashimoto to autoimmunologiczne (limfocytarne) zapalenie tarczycy, które jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy. Chorzy z Hashimoto często przybierają na wadze pomimo stosowania racjonalnej diety, a przy tym nie mają apetytu i skarżą się na nadwrażliwość na zimno. Do objawów psychicznych choroby Hashimoto należą: częste zmiany nastroju, depresja, zaburzenia pamięci i koncentracji, problemy ze snem, ciągłe zmęczenie i osłabienie. 
  • Powiększona tarczyca – objawy nie zawsze występują; wole tarczycy może u niektórych osób powodować ból w przedniej części szyi, obrzęk oraz ucisk na drogi oddechowe skutkujący dusznością, chrypką i trudnościami z przełykaniem. 

Nie wszystkie objawy chorób tarczycy są widoczne gołym okiem. Do prawidłowego rozpoznania potrzebna jest szczegółowa diagnostyka. 

Zobacz także

Choroby tarczycy – badania 

Prawidłowe rozpoznanie objawów tarczycy zależy od wyników badań laboratoryjnych i obrazowych. Chory musi wykonać badania na poziom hormonów i przeciwciał tarczycowych oraz określić stężenie jodu we krwi. W postawieniu diagnozy pomocne są także badania obrazowe. 

Normy badań tarczycy 

W przypadku podejrzenia zaburzeń pracy tarczycy bada się stężenie: 

  • TSH – to hormon tyreotropowy, stymulujący tarczycę do produkcji hormonów; norma wynosi 0,27–4,2 µU/ml; u kobiet w ciąży normy TSH są następujące: I trymestr 0,01 – 2,32 μIU/ml, II trymestr 0,1 – 2,35 μIU/ml, III trymestr 0,1 – 2,65 μIU/ml; 
  • fT3 – norma: 3,1-6,80 pmol/l; 
  • fT4 –  norma: 12,0-22,0 pmol/l; 
  • przeciwciała anty-TPO – norma: <34 IU/ml; 
  • przeciwciała anty-TG – norma: ≤115 IU/ml; 
  • przeciwciała anty-TSHR norma: do 1 IU/l; 
  • kalcytonina  – prawidłowe stężenie u kobiet wynosi ≤ 14 ng/l, u mężczyzn ≤ 19 ng/l; 
  • tyreoglobulina – norma: 1–30 µg/l; 
  • jod w moczu – norma: 100-299 µg/l; 
  • cholesterol całkowity norma: ≤ 190nmg/dl. 

Uzyskane wyniki badań należy porównywać do wartości referencyjnych podanych przez laboratorium przeprowadzające analizę. 

Rodzaje badań tarczycy 

Jakie badania na tarczycę są wykonywane najczęściej? W diagnostyce chorób tarczycy oprócz badań laboratoryjnych wykorzystuje się również badania obrazowe. Podstawowym z nich jest badanie ultrasonograficzne, dzięki któremu możliwe jest wykrycie guzków i wola. Ponadto za pomocą USG ocenia się przepływ krwi w gruczole tarczowym, a to umożliwia wykluczenie nadczynności tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa. Jedną z bardzo przydatnych technik USG jest elastografia, która pozwala na wykrycie zmian złośliwych. 

Niektóre osoby, zwłaszcza z dodatnim wywiadem rodzinnym i ze stwierdzoną obecnością guzków w tarczycy, muszą wykonać biopsję lub scyntygrafię. W badaniu scyntygraficznym wykorzystuje się izotopy promieniotwórcze: technet metastabilny (Tc99m) lub izotopy jodu. Oceniana jest aktywność symportera sodowo-jodowego, a emitowane przez izotopy promieniowanie wychwytuje kamera scyntygraficzna. Im większe nagromadzenie izotopu, tym wyższa aktywność danego obszaru gruczołu tarczycowego. Wskazaniem do badań scyntygraficznych jest min.: diagnostyka wrodzonej niedoczynności tarczycy, różnicowanie przyczyn nadczynności tarczycy czy monitorowanie chorób nowotworów. 

Choroby tarczycy – leczenie 

Leczenie objawów chorej tarczycy zależy od rodzaju choroby i opiera się przede wszystkim na farmakoterapii.  

Leczenie niedoczynności tarczycy 

W niedoczynności tarczycy pacjentom zaleca się przyjmowanie leków zawierających syntetyczne hormony tarczycowe. Są to preparaty lewotyroksyny, które wpływają na normalizację stężenia TSH. Leczenie zwykle trwa przez całe życie i wymaga stałych kontroli u endokrynologa. 

Leczenie nadczynności tarczycy 

U osób z nadczynnością tarczycy stosuje się tyreostatyki, które zapobiegają gromadzeniu się jodków w gruczole tarczycowym. Wykorzystywane są też beta-blokery obniżające poziom hormonów tarczycowych we krwi. Osoby z guzkami na tarczycy muszą wykonywać regularne badania laboratoryjne i obrazowe oraz przyjmować leki, które hamują dalszy rozwój guzków. Jeśli istnieje podejrzenie nowotworu, konieczna jest operacja. Zabieg usunięcia tarczycy lub jej części wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Chory musi pozostać w szpitalu przez kilka dni. 

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Liskowska M., Leczenie chorób tarczycy – praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź 2018 (3–16).
Pawlikowski M., Zaburzenia hormonalne, Rozdział 2. Choroby tarczycy: 47–90, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Wyd I, Warszawa 2003.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Hydroterapia – korzyści z wodolecznictwa i rodzaje zabiegów

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

„Tam, gdzie ktoś inny zastanawia się trzy razy czy iść i zaryzykować, tam Polak już jest”. O medycynie ekstremalnej mówi Dariusz Jaroń, autor książki „Ekstremalni”

Sekwencjonowanie DNA – cel, etapy i metody badania

Badania kliniczne – bezpieczeństwo i zasady. Czy każdy może poddać się testom klinicznym?

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe – przyczyny, objawy i radzenie sobie z brakiem przyjemności przy wykonywaniu codziennych obowiązków

Kobieta podczas bólu menstruacyjnego

Bóle menstruacyjne – jak sobie z nimi poradzić domowymi sposobami?

Kobieta śpi - paraliż senny

Paraliż senny – co to jest, jakie są jego przyczyny i objawy?

Mężczyzna z dzieckiem

Zespół alkoholowy FAS – diagnostyka i objawy u dzieci i dorosłych

"Zamierza pani mieć dzieci?" - czy pracodawca na rozmowie o pracę ma prawo zadać nam takie pytanie? Wyjaśniają prawniczki

„Zamierza pani mieć dzieci?”. Czy pracodawca na rozmowie o pracę ma prawo zadać nam takie pytanie? Wyjaśniają prawniczki

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Bruzdy na paznokciach – podłużne, poprzeczne. Przyczyny i leczenie bruzd na paznokciach

„Nie oddzielam tego, co dzieje się w głowach moich pacjentów, od tego, co dzieje się w ich ciałach” – mówi Magdalena Kicińska, fizjoterapeutka

pms - krzycząca kobieta

PMS (Zespół napięcia przedmiesiączkowego) – co to jest, objawy, przyczyny

Nadmierne gazy – jak się pozbyć krępującej dolegliwości? Przyczyny i sposoby leczenia

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×