Przejdź do treści

Trepanacja czaszki – na czym polega zabieg i kiedy się go wykonuje? Jak wygląda rehabilitacja po takim zabiegu?

Chirurdzy przeprowadzający trepanację czaszki.
Syda Productions/ AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dziewczyna hamak
5 patentów na wiosenne przemęczenie. Sprawdź, jak ustrzec się przed kacem po zimie
Zdrowy posiłek na stole
Odchudzanie a efekt jo-jo. O gubieniu kilogramów opowiada diabetolog prof. Leszek Czupryniak
Pomysł na małże
Masz ochotę na makaron? Spróbuj małży w towarzystwie koperku i białego wina
Kobieta siedzi na podłodze i je
Znów spóźnia ci się okres? Trenujesz? Odchudzasz się? Poznaj możliwe przyczyny zaburzonego cyklu miesiączkowego
10 sposobów na to, by nie zwariować. Radzi Kasia Bem

Trepanacja czaszki jest zabiegiem neurochirurgicznym, który wykonuje się zarówno w celach diagnostycznych, jak i leczniczych. Wskazania to m.in. urazy głowy, tętniaki, krwiaki wewnątrzczaszkowe i guzy mózgu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Marta Dąbrowska
lekarz

Trepanacja czaszki wykonywana była już około 1400 lat p.n.e. Wówczas jednak zabieg ten wiązał się z wysoką śmiertelnością – umierał co trzeci operowany. Słowo „trepanacja” to z języka greckiego „świder”. Metoda ta polega na wykonaniu otworu trepanacyjnego w kości czaszki, odsłaniającego zarówno opony mózgowe jak, i mózg. Otwory te wykonuje się przy pomocy wiertarki elektrycznej lub ręcznej, czyli trepanu. Dzięki temu lekarz ma dostęp do jamy czaszki. W jakim celu wykorzystuje się trepanację czaszki? W większości przypadków są to krwiaki mózgu. Jeśli zabieg wykonywany jest przy wodogłowiu lub obrzękach mózgu, chirurdzy zakładają także cewniki mierzące ciśnienie wewnątrzczaszkowe. Trepanacja jest mniej inwazyjna niż chociażby kraniektomia, polegająca na usunięciu części kości czaszki.

Wskazania do trepanacji czaszki

Trepanacja czaszki wykonywana jest na sali operacyjnej w sytuacjach, które wymagają natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Wskazaniami są m.in. guzy mózgu, krwiaki wewnątrzczaszkowe, a także wszystkie stany kliniczne, które wymagają natychmiastowej pomocy neurochirurga. Trepanację stosuje się także w celach diagnostycznych. Trepanacja czaszki po wypadkach ma na celu ocenę ewentualnych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, najczęściej krwiaka wewnątrzczaszkowego. Wykonanie takiej operacji pozwala na uniknięcie obrzęku mózgu i odbarczanie krwiaka.

Kobieta z bólem z tyłu głowy leży na kanapie

Trepanacja zwiadowcza

Trepanacja zwiadowcza wykonywana jest w celu ustalenia przyczyn dolegliwości neurologicznych. Chirurg wykonuje otwory trepanacyjne w kilku miejscach na czaszce. To szczególnie istotne u pacjentów, u których obserwuje się cechy wgłobienia mózgu, a sam poszkodowany wykazuje pogorszenie samopoczucia, silne zawroty głowy lub skarży się na nudności. Czasami pojawiają się także zaburzenia czucia i mowy, niedowłady oraz asymetria źrenic. Otwory wykonywane są w okolicy skroniowej, ciemieniowej oraz czołowej. Niestety, jeśli chirurg nie zlokalizuje przyczyn pojawiających się objawów, zapada decyzja o wykonaniu kolejnych nawierceń.

Trepanacja czaszki: skutki uboczne

Zabieg trepanacji zawsze ma charakter inwazyjny i jest wykonywany tylko w razie wystąpienia określonych wskazań. Istnieje kilka możliwych powikłań po trepanacji czaszki, w tym m.in. zakażenie pooperacyjne, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, niedotlenienie tkanki mózgowej, ropniak podtwardówkowy, obrzęk mózgu albo powstanie krwiaka podtwardówkowego lub nadtwardówkowego. Aby zmniejszyć ryzyko krwiaka, po zabiegu pozostawia się dreny.

Zobacz także

Rehabilitacja po trepanacji czaszki

Zaleceniem po zabiegu trepanacji czaszki jest oszczędny tryb życia. Co to oznacza w praktyce? Pacjent powinien jak najwięcej odpoczywać, nie uprawiać aktywności fizycznej, nie spożywać alkoholu ani innych używek oraz nie przemęczać się.

Historia trepanacji czaszki

Pierwsze doniesienia dotyczące trepanacji czaszki podchodzi z okresu protoneolitu, skąd pochodzą malowidła naskalne. Najstarsze czaszki ze śladami otworów trepanacyjnych odnaleziono w Afryce i na Bliskim Wschodzie, oraz w Europie na terenach Ukrainy. Badania antropologiczne oraz archeologiczne wykazały, że trepanacje czaszki przeprowadzano głównie w celu leczenia silnych bólów głowy (w tym migren), padaczek, zaburzeń psychicznych oraz nadpobudliwości, dziś znanej jako ADHD. W okresie starożytności metoda ta wykorzystywana była również w celu wypędzania złych duchów, bo jak wierzono, były one przyczyną wszelkich chorób. Początkowo używano do tego prymitywnych narzędzi z brązu.

W okresie Inków pacjenci, u których wykonywana była trepanacja, żuli rośliny i używki działające przeciwbólowo oraz narkotycznie. W XIX wieku zabiegi trepanacji czaszki były zakazane ze względu na bardzo dużą śmiertelność. Dopiero po upowszechnieniu się aseptyki zabieg ten stał się znowu popularny i bezpieczniejszy. Na przestrzeni wieków udoskonalono także technikę wykonywania zabiegów oraz anestetyki. Nadal jednak jest to zabieg wiążący się z pewnym ryzykiem występowania powikłań.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

„Nie kąp dziecka codziennie, bo będzie miało za cienką skórę”, „Nie obcinaj mu włosów, bo szybko wyłysieje”. Jak młode mamy powinny reagować na takie porady, wyjaśnia socjolożka

„Jak to możliwe, że nie mam rąk i nogi, a mam chłopaka i pracę, kiedy ona jest zdrowa i ładna, a tego nie ma” – mówi w rozmowie z Hello Zdrowie Aldona Plewińska, modelka inna niż wszystkie

„Miednica to nasze kobiece centrum dowodzenia”. Mięśnie Kegla potrzebują treningu, fizjoterapeutka wyjaśnia jak to robić i w jaki sposób ciało nam się odwdzięczy

„Nie bójmy się negatywnych emocji, nie ukrywajmy ich, pokażmy dziecku, że one też są w porządku”. Psycholog Ewa Sękowska-Molga o depresji wśród dzieci

Zainteresują cię również:

Emilia Clarke

„Byłam przekonana, że nie przeżyję”. Emilia Clarke z „Gry o tron” przeszła dwie operacje mózgu

Dziewczyna trzyma w dłoni tabletkę żelaza.

Niedobór żelaza – dlaczego jest taki niebezpieczny i jak go uzupełnić?

Dziewczyna trzyma w dłoni tabletkę żelaza.

Żelazo – pierwiastek na wagę złota. Skąd go brać?

Kobieta z metaplazją podczas konsultacji lekarskiej.

Metaplazja – na czym polega i czym różni się od dysplazji?

Kobieta dostaje zastrzyk z heparyny.

Heparyna – działanie, skutki uboczne, przeciwwskazania do stosowania

Mężczyźnie jest pobierana krew, na pierwszym planie są widoczne probówki

Neutropenia – co to jest? Dowiedz się, jakie są jej przyczyny, czym może się objawiać oraz jak wygląda skuteczne leczenie

drzemka

Drzemka dobra na wszystko. Dlaczego warto ją sobie uciąć i ile powinna trwać?

Para odbywa stosunek seksualny

Co to jest diafragma? Jakie jest jej działanie i skuteczność jako środka antykoncepcyjnego?

Kobieta siedzi półnaga w białej bieliźnie i na wysokości krocza trzyma różową wstążkę

Jakie są objawy raka sromu? Co to za choroba, jakie są opcje terapeutyczne i rokowania?

Kobieta siedzi w gabinecie laekarskim i trzyma się za głowę

Lobotomia – co to jest? Jak przeprowadzany jest zabieg i jakie mogą być skutki lobotomii?

Kobieta w zaawansowanej ciąży w bluzce w paski siedzi na kanapie

Co to jest rzucawka ciążowa? Jakie są jej przyczyny, czym może się przejawiać i jak wygląda leczenie?

Niemowlę bardzo płacze

Co to jest wirus RSV? Objawy, leczenie i profilaktyka zakażenia

Kobieta z dalekowzrocznością podczas badania okulistycznego.

Dalekowzroczność: na czym polega i jak ją korygować?

Dziewczyna cierpiąca na bigoreksję przegląda się w lustrze.

Bigoreksja – zaburzony obraz własnego ciała. Jakie są objawy choroby?

Chora kobieta w żółtej bluzce

Co może powodować zakażenie wirusem EBV? Objawy, leczenie i badania

Kobieta w zaawansowanej ciąży leży w domu na kanapie

Co to jest test PAPPA? Jakie są wskazania do jego wykonania oraz jak interpretować wyniki testu?

Kobieta z zapaleniem mózgu leży w szpitalu.

Bakteryjne i wirusowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta trzyma się za brzuch w czerwonym zaznaczonym miejscu

Splenomegalia – jakie mogą być przyczyny i objawy powiększenia śledziony?

Kobieta z zespołem antyfosfolipidowym podczas konsultacji lekarskiej.

Zespół antyfosfolipidowy – przyczyny powstania, objawy, diagnostyka, leczenie

Kobieta w ciąży łyka tabletki

Czym jest zatrucie ciążowe? Przyczyny, objawy oraz leczenie nadciśnienia w ciąży

Kobieta z niewydolnością krążenia trzyma się za klatkę piersiową.

Niewydolność krążenia – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta cierpiąca na raka narki trzyma się za obolałe miejsca.

Czym jest rak nerki? Jakie są jego rodzaje, objawy, rokowania i metody leczenia?

Kobieta z rakiem pcherza moczowego trzyma się za brzuch.

Jak objawia się rak pęcherza moczowego? Czy jest wyleczalny?

Kobieta podczas konsultacji lekarskiej.

Zespół Cushinga – choroba endokrynologiczna o wielu objawach