Przejdź do treści

Zaburzenia osobowości – czym są, objawy i rodzaje najpowszechniejszych zaburzeń

Kobieta w czarnej koszuli trzyma się za głowę i zamyka oczy
Fot. lavuk81/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Co łączy labradora, cipkę i marchewkę? Być może pozornie nic, ale tak naprawdę mają jedną, bardzo istotną wspólną cechę
Sprawdź, czy prawidłowo sikasz! Dawid Polak wyjaśnia, jak nie popełniać częstych błędów
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Będzie dostępna szczepionka na boreliozę? Niedługo kluczowy etap badań
W szczecińskim szpitalu wykryto zarażenie błonicą. Pacjent nie żyje

Zaburzenia osobowości zalicza się do częstych schorzeń psychologicznych. Zmienia się wówczas wzorzec zachowania, myślenia i postrzegania rzeczywistości osoby dotkniętej schorzeniem.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Zaburzenia osobowości charakteryzują się trwałymi zaburzeniami w myśleniu, odczuwaniu i działaniu. Każdy z nas ma swoje własne cechy osobowości, jeśli jednak wraz z zachowaniem odbiegają od ogólnie akceptowanych, prowadzi to do konfliktu. Z problemami borykają się nie tylko osoby z zaburzeniami osobowości, ale także ich otoczenie. Jeśli zaburzenie osobowości wpływa negatywnie na codzienne życie, jest potrzebna wykwalifikowana pomoc psychologiczna.

Czym są zaburzenia osobowości?

Zaburzenia osobowości to wzorce postrzegania innych ludzi i reagowania na zdarzenia. Zakłócają one zdolność człowieka do adaptacji społecznej. Każda osoba ma charakterystyczne wzorce postrzegania innych ludzi i zdarzeń, np. niektórzy ludzie reagują na sytuacje lękowe, próbując poprosić kogoś o pomoc, a inni wolą radzić sobie z problemami na własną rękę. Część z nich bagatelizuje problemy, inni, wręcz przeciwnie, wyolbrzymiają je. Bez względu na czyjś typowy sposób reakcji, zdrowy psychicznie człowiek spróbuje alternatywnego podejścia, jeśli jego pierwsza reakcja okaże się nieskuteczna. Ludzie z zaburzeniami osobowości są „usztywnieni” i mają tendencję do nieodpowiedniego reagowania na problemy do tego stopnia, że mają trudności w budowaniu relacji z innymi.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

ratownik medyczny trzymający fiolkę z napisem psychologiczne wsparcie

Objawy zaburzeń osobowości

Zazwyczaj zaburzenia osobowości pojawiają się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości i nie mijają z czasem. Zaburzenia osobowości różnią się stopniem nasilenia. Łagodne zaburzenia osobowości są częstsze i znacznie mniej poważne. Większość osób z zaburzeniami osobowości jest niezadowolona ze swojego życia, ma problemy w relacjach w pracy lub w sytuacjach społecznych. Wiele osób cierpi również na zaburzenia nastroju, lęki, nadużywa różnych substancji lub ma zaburzenia odżywiania. Ludzie z zaburzeniami osobowości nie wiedzą, że ich myśli i zachowanie są nieodpowiednie, dlatego rzadko szukają pomocy. Mogą zgłaszać przewlekłe napięcie, objawy lękowe lub depresję, ale ogólnie sądzą, że ich problemy zostały spowodowane przez inne osoby lub okoliczności pozostające poza ich kontrolą.

Rodzaje zaburzeń osobowości

Zgodnie z DSM (Diagnostic Statistic Manual of Mental Illness), istnieje 10 głównych typów zaburzeń osobowości, które są zgrupowane w trzy bloki.

Kategoria A:

  • paranoidalne zaburzenia osobowości,
  • schizoidalne zaburzenia osobowości,
  • schizotypowe zaburzenia osobowości.

Kategoria B:

  • antyspołeczne zaburzenia osobowości,
  • pograniczne zaburzenia osobowości,
  • histeryczne zaburzenia osobowości,
  • narcystyczne zaburzenia osobowości.

Kategoria C:

Konsekwencje zaburzeń osobowości

Osoby z zaburzeniami osobowości są narażone na zachowania samobójcze, lekkomyślne zachowania seksualne, wysokie ryzyko uzależnienia (alkoholizm lub uzależnienie od narkotyków), hipochondrię i przeciwstawianie się wartościom społecznym. Nadmiernie emocjonalne i nieprzystające do norm społecznych zachowanie może przejawiać się w rodzicielstwie, co prowadzi do zaburzeń psychicznych u dzieci. Ludzie z zaburzeniami osobowości są podatni na załamania nerwowe w wyniku stresu. Mogą rozwijać współistniejące zaburzenia psychiczne (np. lęk, depresja lub psychoza). Ich leczenie może być utrudnione z powodu niewystarczającego kontaktu z terapeutą albo lekarzem, ponieważ osoby z zaburzeniami odmawiają odpowiedzialności za swoje zachowanie, są podejrzliwe lub nadmiernie potrzebujące.

Zobacz także

Leczenie zaburzeń osobowości

Terapia lekami jest czasami stosowana w celu zmniejszenia lęku, depresji i innych objawów. Leki, takie jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), są przepisywane na depresję. Leki przeciwdrgawkowe zmniejszają impulsywność i wybuchy gniewu. Inne leki są stosowane w celu zwalczania depresji i depersonalizacji u osób z zaburzeniami osobowości typu borderline. Jednak leczenie farmakologiczne nie ma wpływu na same cechy charakteru. Pozbycie się nieodpowiednich cech zajmuje dużo czasu, czasami nawet wiele lat. Zmiany behawioralne mogą pojawić się w ciągu roku terapii, zmiany interpersonalne trwają dłużej. Chociaż terapia różni się w zależności od rodzaju zaburzeń osobowości, pewne ogólne zasady dotyczą wszystkich rodzajów leczenia. Ludzie z zaburzeniami osobowości zazwyczaj nie patrzą na problem w kategoriach własnego zachowania, dlatego psychoterapeuta musi stale wskazywać na niepożądane konsekwencje ich myślenia i zachowania. Zaangażowanie członków rodziny ma korzystny wpływ i jest ważne, ponieważ mogą oni zarówno zwiększać, jak i zmniejszać nasilenie niewłaściwych zachowań czy myśli. Psychoterapia może pomóc osobom z zaburzeniami osobowości w zrozumieniu ich działań i zachowań prowadzących do problemów interpersonalnych. W przypadku nieodpowiednich form zachowania, takich jak wykluczenie społeczne, brak pewności siebie lub wybuchy gniewu, odpowiednia będzie terapia grupowa.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Gdy ich bliscy chorują, oni sami są cichymi pacjentami. Tak w Polsce wygląda opieka nad osobami ze schizofrenią

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

„Zawsze noszę w torebce cukierki chili”. O życiu z chorobą schizoafektywną opowiada Dorota Solarska, autorka książki „Artystka przetrwania”

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia / pexels

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia, z czego może wynikać wzrost zapadalności na choroby psychiczne

„To powinna być norma, a nie coś dostępnego dla wybranej garstki bogaczy” – Małgorzata Halber w ostrych słowach o stanie psychiatrii w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Zaburzenia psychotyczne – czym są, objawy. Czym jest epizod psychotyczny?

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Dziecko siedzi na podłodze

Wojewódzki Szpital Psychiatryczny o wstrzymaniu przyjęć na oddział dziecięcy: „To nasz niemy krzyk”

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×