Przejdź do treści

Zaburzenia osobowości – czym są, objawy i rodzaje najpowszechniejszych zaburzeń

Kobieta w czarnej koszuli trzyma się za głowę i zamyka oczy
Fot. lavuk81/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks" - podkreśla Pani Seksuolog
„Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks” – podkreśla Pani Seksuolog
Choroby tarczycy a anemia
Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad szczepionką koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad preparatem koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Książka „Jak pokonać insulinooporność, główną przyczynę chorób naszych czasów” Benjamina Bikmana już dostępna! Hello Zdrowie patronem medialnym
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia

Zaburzenia osobowości zalicza się do częstych schorzeń psychologicznych. Zmienia się wówczas wzorzec zachowania, myślenia i postrzegania rzeczywistości osoby dotkniętej schorzeniem.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Zaburzenia osobowości charakteryzują się trwałymi zaburzeniami w myśleniu, odczuwaniu i działaniu. Każdy z nas ma swoje własne cechy osobowości, jeśli jednak wraz z zachowaniem odbiegają od ogólnie akceptowanych, prowadzi to do konfliktu. Z problemami borykają się nie tylko osoby z zaburzeniami osobowości, ale także ich otoczenie. Jeśli zaburzenie osobowości wpływa negatywnie na codzienne życie, jest potrzebna wykwalifikowana pomoc psychologiczna.

Czym są zaburzenia osobowości?

Zaburzenia osobowości to wzorce postrzegania innych ludzi i reagowania na zdarzenia. Zakłócają one zdolność człowieka do adaptacji społecznej. Każda osoba ma charakterystyczne wzorce postrzegania innych ludzi i zdarzeń, np. niektórzy ludzie reagują na sytuacje lękowe, próbując poprosić kogoś o pomoc, a inni wolą radzić sobie z problemami na własną rękę. Część z nich bagatelizuje problemy, inni, wręcz przeciwnie, wyolbrzymiają je. Bez względu na czyjś typowy sposób reakcji, zdrowy psychicznie człowiek spróbuje alternatywnego podejścia, jeśli jego pierwsza reakcja okaże się nieskuteczna. Ludzie z zaburzeniami osobowości są „usztywnieni” i mają tendencję do nieodpowiedniego reagowania na problemy do tego stopnia, że mają trudności w budowaniu relacji z innymi.

ratownik medyczny trzymający fiolkę z napisem psychologiczne wsparcie

Objawy zaburzeń osobowości

Zazwyczaj zaburzenia osobowości pojawiają się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości i nie mijają z czasem. Zaburzenia osobowości różnią się stopniem nasilenia. Łagodne zaburzenia osobowości są częstsze i znacznie mniej poważne. Większość osób z zaburzeniami osobowości jest niezadowolona ze swojego życia, ma problemy w relacjach w pracy lub w sytuacjach społecznych. Wiele osób cierpi również na zaburzenia nastroju, lęki, nadużywa różnych substancji lub ma zaburzenia odżywiania. Ludzie z zaburzeniami osobowości nie wiedzą, że ich myśli i zachowanie są nieodpowiednie, dlatego rzadko szukają pomocy. Mogą zgłaszać przewlekłe napięcie, objawy lękowe lub depresję, ale ogólnie sądzą, że ich problemy zostały spowodowane przez inne osoby lub okoliczności pozostające poza ich kontrolą.

Rodzaje zaburzeń osobowości

Zgodnie z DSM (Diagnostic Statistic Manual of Mental Illness), istnieje 10 głównych typów zaburzeń osobowości, które są zgrupowane w trzy bloki.

Kategoria A:

  • paranoidalne zaburzenia osobowości,
  • schizoidalne zaburzenia osobowości,
  • schizotypowe zaburzenia osobowości.

Kategoria B:

  • antyspołeczne zaburzenia osobowości,
  • pograniczne zaburzenia osobowości,
  • histeryczne zaburzenia osobowości,
  • narcystyczne zaburzenia osobowości.

Kategoria C:

  • osobowość unikająca,
  • osobowość zależna,
  • obsesyjno-kompulsywne zaburzenia osobowości.

Konsekwencje zaburzeń osobowości

Osoby z zaburzeniami osobowości są narażone na zachowania samobójcze, lekkomyślne zachowania seksualne, wysokie ryzyko uzależnienia (alkoholizm lub uzależnienie od narkotyków), hipochondrię i przeciwstawianie się wartościom społecznym. Nadmiernie emocjonalne i nieprzystające do norm społecznych zachowanie może przejawiać się w rodzicielstwie, co prowadzi do zaburzeń psychicznych u dzieci. Ludzie z zaburzeniami osobowości są podatni na załamania nerwowe w wyniku stresu. Mogą rozwijać współistniejące zaburzenia psychiczne (np. lęk, depresja lub psychoza). Ich leczenie może być utrudnione z powodu niewystarczającego kontaktu z terapeutą albo lekarzem, ponieważ osoby z zaburzeniami odmawiają odpowiedzialności za swoje zachowanie, są podejrzliwe lub nadmiernie potrzebujące.

Zobacz także

Leczenie zaburzeń osobowości

Terapia lekami jest czasami stosowana w celu zmniejszenia lęku, depresji i innych objawów. Leki, takie jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), są przepisywane na depresję. Leki przeciwdrgawkowe zmniejszają impulsywność i wybuchy gniewu. Inne leki są stosowane w celu zwalczania depresji i depersonalizacji u osób z zaburzeniami osobowości typu borderline. Jednak leczenie farmakologiczne nie ma wpływu na same cechy charakteru. Pozbycie się nieodpowiednich cech zajmuje dużo czasu, czasami nawet wiele lat. Zmiany behawioralne mogą pojawić się w ciągu roku terapii, zmiany interpersonalne trwają dłużej. Chociaż terapia różni się w zależności od rodzaju zaburzeń osobowości, pewne ogólne zasady dotyczą wszystkich rodzajów leczenia. Ludzie z zaburzeniami osobowości zazwyczaj nie patrzą na problem w kategoriach własnego zachowania, dlatego psychoterapeuta musi stale wskazywać na niepożądane konsekwencje ich myślenia i zachowania. Zaangażowanie członków rodziny ma korzystny wpływ i jest ważne, ponieważ mogą oni zarówno zwiększać, jak i zmniejszać nasilenie niewłaściwych zachowań czy myśli. Psychoterapia może pomóc osobom z zaburzeniami osobowości w zrozumieniu ich działań i zachowań prowadzących do problemów interpersonalnych. W przypadku nieodpowiednich form zachowania, takich jak wykluczenie społeczne, brak pewności siebie lub wybuchy gniewu, odpowiednia będzie terapia grupowa.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Janina Bąk

Janina Bąk: choroba dała mi 58 blizn po samookaleczeniach. Takich, których nie da się usunąć

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

„Wiem, że moi podopieczni na mnie czekają i to daje mi siłę do pokonania wszelkich barier” – mówi pracownica socjalna Renata Orłowska, która jeździ na wózku inwalidzkim

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Glenn Close: Izolacja jest naprawdę niebezpieczna. Musimy pamiętać, jak bardzo jesteśmy połączeni z innymi

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Sertralina – działanie, dawkowanie, skutki uboczne, cena

Fluoksetyna – działanie, wskazania, dawkowanie, cena

Kobieta

Co musisz wiedzieć o zwolnieniu lekarskim od psychiatry? Wyjaśnia lek. Joanna Adamiak

Paulina Porizkova: Muszę powstrzymywać się od myślenia, że jestem po dacie przydatności, bo czuję, że mój czas jest właśnie teraz!

Monika Kotlarek i jej książka „Borderline, czyli jedną nogą nad przepaścią” już w księgarniach. Mamy patronat medialny!

Wenlafaksyna – działanie, skutki uboczne, odstawienie

Depresja u dzieci i nastolatków nasiliła się w czasie pandemii COVID-19. Jakie sygnały powinny cię zaniepokoić?

W czasie pandemii nasiliły się objawy depresji u dzieci i młodzieży. Jakie sygnały powinny cię zaniepokoić?

Anna Charko: Życie z chorobą jest jak wyprawa w Himalaje

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby

Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby

Polska Akademia Nauk potwierdza: pandemia negatywnie wpłynęła na zdrowie psychiczne

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

ADD – co to jest, objawy, rozpoznanie, leczenie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?