Przejdź do treści

Zaburzenia osobowości – czym są, objawy i rodzaje najpowszechniejszych zaburzeń

Kobieta w czarnej koszuli trzyma się za głowę i zamyka oczy
Fot. lavuk81/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zofia Zborowska-Wrona
Zofia Zborowska-Wrona: Nikomu nie życzę takiego doświadczenia, jakim jest poronienie. A mierzenie się z taką stratą w kontekście ciągłych pytań o to „kiedy dziecko”, było dla nas niezwykle trudne
Wypalona namiętność. 8 sposobów, by wskrzesić ogień w sypialni / fot. GettyImages
Wypalona namiętność. 8 sposobów, by wskrzesić ogień w sypialni
Jak ciężarne Polki czują się podczas wizyt ginekologicznych? „To nie są utopijne potrzeby, z 'innego świata'”
Czy można umrzeć z przepracowania? Odpowiada lek. Ewa Stawiarska
„Tak, można umrzeć z przepracowania. I są na to dowody naukowe” – podkreśla lek. Ewa Stawiarska
Jeśli na zewnątrz wieje wiatr, lepiej mieć na sobie maseczkę ochronną – alarmują naukowcy

Zaburzenia osobowości zalicza się do częstych schorzeń psychologicznych. Zmienia się wówczas wzorzec zachowania, myślenia i postrzegania rzeczywistości osoby dotkniętej schorzeniem.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Zaburzenia osobowości charakteryzują się trwałymi zaburzeniami w myśleniu, odczuwaniu i działaniu. Każdy z nas ma swoje własne cechy osobowości, jeśli jednak wraz z zachowaniem odbiegają od ogólnie akceptowanych, prowadzi to do konfliktu. Z problemami borykają się nie tylko osoby z zaburzeniami osobowości, ale także ich otoczenie. Jeśli zaburzenie osobowości wpływa negatywnie na codzienne życie, jest potrzebna wykwalifikowana pomoc psychologiczna.

Czym są zaburzenia osobowości?

Zaburzenia osobowości to wzorce postrzegania innych ludzi i reagowania na zdarzenia. Zakłócają one zdolność człowieka do adaptacji społecznej. Każda osoba ma charakterystyczne wzorce postrzegania innych ludzi i zdarzeń, np. niektórzy ludzie reagują na sytuacje lękowe, próbując poprosić kogoś o pomoc, a inni wolą radzić sobie z problemami na własną rękę. Część z nich bagatelizuje problemy, inni, wręcz przeciwnie, wyolbrzymiają je. Bez względu na czyjś typowy sposób reakcji, zdrowy psychicznie człowiek spróbuje alternatywnego podejścia, jeśli jego pierwsza reakcja okaże się nieskuteczna. Ludzie z zaburzeniami osobowości są „usztywnieni” i mają tendencję do nieodpowiedniego reagowania na problemy do tego stopnia, że mają trudności w budowaniu relacji z innymi.

ratownik medyczny trzymający fiolkę z napisem psychologiczne wsparcie

Objawy zaburzeń osobowości

Zazwyczaj zaburzenia osobowości pojawiają się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości i nie mijają z czasem. Zaburzenia osobowości różnią się stopniem nasilenia. Łagodne zaburzenia osobowości są częstsze i znacznie mniej poważne. Większość osób z zaburzeniami osobowości jest niezadowolona ze swojego życia, ma problemy w relacjach w pracy lub w sytuacjach społecznych. Wiele osób cierpi również na zaburzenia nastroju, lęki, nadużywa różnych substancji lub ma zaburzenia odżywiania. Ludzie z zaburzeniami osobowości nie wiedzą, że ich myśli i zachowanie są nieodpowiednie, dlatego rzadko szukają pomocy. Mogą zgłaszać przewlekłe napięcie, objawy lękowe lub depresję, ale ogólnie sądzą, że ich problemy zostały spowodowane przez inne osoby lub okoliczności pozostające poza ich kontrolą.

Rodzaje zaburzeń osobowości

Zgodnie z DSM (Diagnostic Statistic Manual of Mental Illness), istnieje 10 głównych typów zaburzeń osobowości, które są zgrupowane w trzy bloki.

Kategoria A:

  • paranoidalne zaburzenia osobowości,
  • schizoidalne zaburzenia osobowości,
  • schizotypowe zaburzenia osobowości.

Kategoria B:

  • antyspołeczne zaburzenia osobowości,
  • pograniczne zaburzenia osobowości,
  • histeryczne zaburzenia osobowości,
  • narcystyczne zaburzenia osobowości.

Kategoria C:

Konsekwencje zaburzeń osobowości

Osoby z zaburzeniami osobowości są narażone na zachowania samobójcze, lekkomyślne zachowania seksualne, wysokie ryzyko uzależnienia (alkoholizm lub uzależnienie od narkotyków), hipochondrię i przeciwstawianie się wartościom społecznym. Nadmiernie emocjonalne i nieprzystające do norm społecznych zachowanie może przejawiać się w rodzicielstwie, co prowadzi do zaburzeń psychicznych u dzieci. Ludzie z zaburzeniami osobowości są podatni na załamania nerwowe w wyniku stresu. Mogą rozwijać współistniejące zaburzenia psychiczne (np. lęk, depresja lub psychoza). Ich leczenie może być utrudnione z powodu niewystarczającego kontaktu z terapeutą albo lekarzem, ponieważ osoby z zaburzeniami odmawiają odpowiedzialności za swoje zachowanie, są podejrzliwe lub nadmiernie potrzebujące.

Zobacz także

Leczenie zaburzeń osobowości

Terapia lekami jest czasami stosowana w celu zmniejszenia lęku, depresji i innych objawów. Leki, takie jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), są przepisywane na depresję. Leki przeciwdrgawkowe zmniejszają impulsywność i wybuchy gniewu. Inne leki są stosowane w celu zwalczania depresji i depersonalizacji u osób z zaburzeniami osobowości typu borderline. Jednak leczenie farmakologiczne nie ma wpływu na same cechy charakteru. Pozbycie się nieodpowiednich cech zajmuje dużo czasu, czasami nawet wiele lat. Zmiany behawioralne mogą pojawić się w ciągu roku terapii, zmiany interpersonalne trwają dłużej. Chociaż terapia różni się w zależności od rodzaju zaburzeń osobowości, pewne ogólne zasady dotyczą wszystkich rodzajów leczenia. Ludzie z zaburzeniami osobowości zazwyczaj nie patrzą na problem w kategoriach własnego zachowania, dlatego psychoterapeuta musi stale wskazywać na niepożądane konsekwencje ich myślenia i zachowania. Zaangażowanie członków rodziny ma korzystny wpływ i jest ważne, ponieważ mogą oni zarówno zwiększać, jak i zmniejszać nasilenie niewłaściwych zachowań czy myśli. Psychoterapia może pomóc osobom z zaburzeniami osobowości w zrozumieniu ich działań i zachowań prowadzących do problemów interpersonalnych. W przypadku nieodpowiednich form zachowania, takich jak wykluczenie społeczne, brak pewności siebie lub wybuchy gniewu, odpowiednia będzie terapia grupowa.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią - wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek badań

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią – wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek z badań

Rozpoczął się tydzień noblowski. Znamy laureatów w dziedzinie medycyny i fizjologii

Rozpoczął się tydzień noblowski. Znamy laureatów w dziedzinie medycyny i fizjologii

Naukowcy, którzy rozwinęli technologię mRNA, dostali „amerykańskiego Nobla”

Naukowcy, którzy rozwinęli technologię mRNA, dostali „amerykańskiego Nobla”

Andie MacDowell szczerze o swoim zdrowiu psychicznym

Andie MacDowell szczerze o swoim zdrowiu psychicznym: Wciąż zmagam się z zaburzeniami lękowymi

Spirometria - co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Spirometria – co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

Bliźniaczki syjamskie

Izrael. Lekarze rozdzielili bliźniaczki syjamskie zrośnięte głowami

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to, objawy, leczenie, jak pomóc

ilustracja wątroby w rękach lekarza, 3D

Bilirubina całkowita – norma, podwyższona. Jak ją obniżyć?

Kobieta

„Przestańmy mówić 'jesteś chory/a psychicznie’, bo ktoś zrobił coś, co nam się nie podoba” – apeluje edukatorka antydyskryminacyjna Anna Wiatrowska

Kobieta leży w gabinecie lekarskim podłączona pod EEG

Badanie EEG – co wykrywa u dziecka i dorosłego? Wynik

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Odbicie mężczyzny w lustrze

Osobowość narcystyczna, związek z narcyzem. Jak rozpoznać narcyza?

Laborantka trzyma w ręku łańcuch genetyczny.

Zespół Edwardsa – jakie są przyczyny i objawy choroby?

Psychofobia - jak z nią walczyć?

Jedynie 30 proc. osób w Polsce zaakceptowałoby przyjaciela lub przyjaciółkę z diagnozą schizofrenii. Dominik Haak o psychofobii

Objawy alkoholizmu są szczególnie widoczne po odstawieniu tej substancji.

Alkoholizm – objawy, skutki, leczenie. Jak pomóc alkoholikowi?

Marika z siostrą Karoliną Szlachtycz

„Pracuje u nas kobieta, która wyszła z odwyku. Nie pije od półtora roku, ma bardzo duże chęci do pracy, a wcześniej nie miała nawet chęci do życia” – mówi Marika Szlachtycz

Hirsutyzm, czyli nadmierna ilość owłosienia. Przyczyny, objawy i leczenie

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Iga Krefft

Iga Krefft: Od sześciu lat choruję na nerwicę z epizodami depresji. Dwa lata temu przeszłam załamanie nerwowe

Kobieta chora na sarkoidozę rozmawia z lekarką.

Sarkoidoza – objawy, leczenie, rodzaje. Co to jest?

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?