Przejdź do treści

Zaburzenia psychotyczne – czym są, objawy. Czym jest epizod psychotyczny?

Zaburzenia psychotyczne – czym są, rodzaje, objawy Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy
Jak często należy ćwiczyć?
„Dlaczego te kobiety są grube?” – pyta trenerka personalna Marta Stoberska. Jej odpowiedź może cię zaskoczyć
Rachel Zegler o profilaktyce raka piersi: „Dwa lata temu znalazłam guzek w piersi i przeżyłam najstraszniejszy tydzień mojego życia”
Rejestr ciąż wchodzi w życie. Nowe prawo będzie obowiązywać od 1 października

Zaburzenia psychotyczne to nie tylko schizofrenia. W rzeczywistości jest to bardzo pojemny termin, pod którym kryje się wiele różnych zaburzeń. Z ich powodu jednostka ma problemy z kontaktem z rzeczywistością oraz rozsądną jej oceną. Doznania psychotyczne mogą być bardzo zróżnicowane: u niektórych pacjentów występują symptomy o niewielkim nasileniu, u innych natomiast – o bardzo dużym.

Zaburzenia psychotyczne – czym są?

Zaburzenia psychotyczne należą do zaburzeń, które związane są z nieprawidłowościami w postrzeganiu rzeczywistości. Zmagające się z nimi osoby mogą słyszeć, widzieć, czuć, a nawet smakować rzeczy, które nie istnieją. Zastanawiasz się, czym jest w takim razie psychoza? To po prostu inna nazwa tego rodzaju zaburzeń.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Psychoza - czym jest, jakie są jej rodzaje, objawy i leczenie?

Zaburzenia psychotyczne – rodzaje

Oto najpopularniejsze zaburzenia psychotyczne:

  • Psychoza egzogenna – jej symptomy wywoływane są czynnikami zewnętrznymi i mogą być efektem np. zażywania substancji psychoaktywnych. Jej leczenie związane jest bezpośrednio z przyczyną, która ją wywołała.
  • Psychoza reaktywna – powodują ją traumy i wyjątkowo silny stres. Jest to krótkotrwałe zaburzenie psychotyczne, które mija po ustąpieniu czynnika stresogennego.
  • Schizofrenia – przewlekła choroba, w której występują nie tylko urojenia i halucynacje, ale też nieadekwatne do sytuacji emocje. Objawom tym towarzyszy brak odczuwania przyjemności. Schizofrenia należy do tzw. psychoz endogennych, czyli spowodowanych czynnikami wewnętrznymi. Charakterystyczne są dla niej różne urojenia, takie jak np. urojenia wielkościowe – osoba, która się z nimi zmaga, uważa, że zajmuje szczególnie istotną pozycję w społeczeństwie, jest wielką osobistością lub jej doradcą. Schizofrenii towarzyszą nierzadko także urojenia oddziaływania – wówczas pacjent ma wrażenie, ze jego uczucia, myśli i ciało ulegają nieustannie wpływowi innych osób.
  • Zaburzenia schizoafektywne – są to zaburzenia łączące objawy schizofrenii oraz zaburzeń afektywnych (a więc np. depresji i manii). Podobnie jak schizofrenia należą do psychoz endogennych.
  • Zaburzenia schizotypowe – są to zaburzenia, w których występuje wiele symptomów typowych dla schizofrenii. Charakterystyczna jest dla nich np. pewna ekscentryczność oraz dziwaczność przeżyć i zachowań. Osoby z zaburzeniami schizotypowymi nie do końca potrafią utrzymywać relacje społeczne.
  • Zaburzenia psychotyczne organiczne – są rezultatem destrukcji ośrodkowego układu nerwowego.
  • Zaburzenia psychotyczne somatogenne – stanowią efekt schorzeń somatycznych, a więc np. niedoczynności tarczycy.

Psychotyzm to skłonność do psychoz, dwubiegunowych zaburzeń afektywnych, jak również do schizofrenii. Do zaburzeń psychotycznych można zaliczyć również depresję psychotyczną oraz epizod psychotyczny (o których piszemy poniżej).

Test schizofrenii na młodej dziewczynie

Depresja psychotyczna dotyczy aż 15–20 proc. osób z rozpoznaną depresją. Jej objawami są urojenia depresyjne, związane z samopoczuciem pacjenta oraz jego przekonaniami na temat świata i samego siebie. Urojenia w dużym stopniu różnią się np. od tych, które pojawiają się przy schizofrenii. Są to:

  • urojenia bezwartościowości – związane są z niskim poczuciem własnej wartości,
  • urojenia choroby cielesnej – w tym przypadku pacjent ma przekonanie, że cierpi na poważną chorobę somatyczną, choć jest zdrowy,
  • urojenia katastroficzne – związane są z przekonaniem, że nadchodzi katastrofa żywiołowa albo np. katastrofa w życiu osobistym,
  • urojenia grzeszności i poczucia winy – w tym przypadku chora osoba ma przekonanie, że zrobiła coś złego i to przyczyniło się do powstania danego schorzenia,
  • urojenia nihilistyczne – w tym przypadku charakterystyczne jest poczucie „utraty” ciała i kontroli nad nim.

Oprócz tego czasem pojawiają się urojenia prześladowcze oraz urojenia węchowe.

Epizod psychotyczny, którego pełna nazwa to „ostry wielopostaciowy epizod psychotyczny”, to z kolei zaburzenie o nagłym początku i szybkim przebiegu. Zaczyna się on nagle i trwa najdłużej miesiąc. Objawia się zaburzeniami postrzegania rzeczywistości, urojeniami i omamami. Może on wystąpić u osób w każdym wieku, choć najczęściej pojawia się między 30. a 50. rokiem życia.

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Zaburzenia psychotyczne – objawy

Najistotniejsze objawy psychotyczne to:

  • halucynacje,
  • urojenia,
  • aspołeczność,
  • zobojętnienie,
  • zmęczenie i osłabienie lub wręcz przeciwnie – nadmiar energii,
  • ambitendencja (obecność zachowań, które są ze sobą sprzeczne),
  • paramimia (robienie min nieadekwatnych do przeżywanych emocji),
  • ambiwalencja (związana jest z przeciwstawnymi elementami w wypowiedziach i zachowaniu),
  • rozkojarzenie,
  • nieracjonalne myślenie,
  • spowolnienie myślenia.

Warto jednak zaznaczyć, że nie zawsze muszą pojawiać się wszystkie objawy, w dodatku w tym samym czasie. Można wyodrębnić m.in. zaburzenie psychotyczne związane z problemami z percepcją (a więc głównie omami), jak i zaburzenie psychotyczne związane z zaburzeniami myślenia (łączą się one z nieprawidłowościami w myśleniu).

Halucynacje - przyczyny i rodzaje

Jak rozmawiać z osobą z urojeniami?

Rozmowy z osobą z urojeniami są bardzo trudne. Ważne, aby pokazywać jej, że jest szanowana i kochana, że może prosić o pomoc i być wysłuchana, nawet jeśli inni postrzegają świat inaczej niż ona. Nie należy jej krytykować i oceniać, a także patrzeć na nią z góry. Warto podkreślać, że nie wszystkie myśli są zgodne z rzeczywistością i to nawet u zdrowych osób. Dobrze jest też okazywać współczucie wobec cierpienia, którego taka osoba doświadcza.

Urojenia - czym są, przyczyny występowania

Osobowość psychotyczna

W psychologii wyróżnia się również osobowość psychotyczną. Charakterystyczne są dla niej:

  • krucha konstrukcja psychiczna, podatna na załamania,
  • nieustanny brak poczucia bezpieczeństwa,
  • problem z doświadczaniem siebie jako osobnej istoty, o określonym wieku, określonym ciele i określonej płci (takie osoby nie mają pojęcia np. skąd mają wiedzieć, że w ogóle istnieją),
  • brak umiejętności opisywania relacji z innymi w ciągły, spójny sposób,
  • brak umiejętności do utrzymywania ego obserwującego, a więc obserwacji własnego doświadczenia oraz refleksji na jego temat.

Źródło:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4455840/ (dostęp: 24.04.22)

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Studentka psychologii sprząta za darmo mieszkania, które wydawały się nie do odgruzowania. Przyświeca jej ważny cel

Studentka psychologii sprząta za darmo mieszkania, które wydawały się nie do odgruzowania. Przyświeca jej ważny cel

Kobieta z aparatem

Drobiazgi uszczęśliwiają. Mają większy wpływ na jakość życia, niż nam się wydaje

Dr. n. med. Grzegorz Mączka

SESJA TERAPEUTYCZNA: Jesteś tym, kim myślisz, że jesteś

Filofobia – gdy miłość wywołuje atak paniki. Jakie są przyczyny strachu przed zakochaniem? 

„Można stworzyć szczęśliwy związek, udane małżeństwo, można pracować, tylko trzeba być uważnym”. O życiu z ChAD mówi Monika Kotlarek

Zamknięto Oddział Psychiatryczny dla Dzieci i Młodzieży w Konstancinie-Jeziornej. Powodem brak psychiatrów dziecięcych / gettyimages

Zamknięto Oddział Psychiatryczny dla Dzieci i Młodzieży w Konstancinie-Jeziornie. Powodem brak psychiatrów dziecięcych

Bullying – czym jest? Jakie są przyczyny, skutki i skala bullyingu i cyberbullyingu

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

Odporność psychiczna – czym jest? Jak ją wzmocnić?

Joanna Frejus/archiwum prywatne

„Czas pozbyć się tej cukrowej pokrywy i zacząć mówić o emocjach i potrzebach rodziców prawdziwie i bez poczucia wstydu”. O depresji poporodowej rozmawiamy z psycholożką Joanną Frejus

Erytrofobia – czym jest, przyczyny, leczenie 

Psycholożka Małgorzata Pawlińska

„Dziś wrażliwość kojarzy się ze słabością. Tymczasem dawniej u boku dobrego władcy często stał wysoko wrażliwy doradca” – mówi Małgorzata Pawlińska

„Panie, które charakteryzują się prawidłową masą ciała, mają większe skłonności do tego, żeby podjadać pod wpływem nudy” – mówi Aleksandra Ulatowska, psychodietetyczka

"Naprawdę boli cię brzuch czy tylko wymuszasz uwagę?". Psycholożka pokazuje, co by było, gdybyśmy tratowali choroby somatyczne tak samo, jak psychiczne

„Naprawdę boli cię brzuch, czy tylko wymuszasz uwagę?”. Psycholożka pokazuje, co by było, gdybyśmy traktowali choroby somatyczne tak samo jak psychiczne

Kobieta

Jak zmienić sposób, w jaki patrzymy na życie? Kasia Bem podaje klucz do szczęścia

dziewczyna samolot

Panicznie boisz się latać? Ten tekst pomoże ci przezwyciężyć wszelkie lęki związane z podróżowaniem samolotem

Zwolnienie od psychiatry to żaden wstyd / unsplash

Zwolnienie lekarskie od psychiatry to nie wstyd! Przypomina o tym Dawid Polak

„Negocjacje to sposób na szczęście. Wrogiem w związku jest problem, a nie partner” – mówi Paweł Kowalewski, negocjator i mediator

„Niektórzy pacjenci życzą sobie, żeby w trakcie psychoterapii terapeuta coś z nimi skutecznie 'zrobił'. Terapia nie jest leczeniem zęba” – dr Krzysztof Ciepliński / pexels

„Niektórzy pacjenci życzą sobie, żeby w trakcie psychoterapii terapeuta coś z nimi skutecznie 'zrobił’. Terapia nie jest leczeniem zęba” – mówi dr Krzysztof Ciepliński

Kobieta przegląda się w lustrze

Co widzimy w lustrze? Porównujemy, jak oceniają siebie kobiety i mężczyźni

Kobieta siedzi na pomoście

Warsztaty milczenia. Kasia Bem tłumaczy, jak działa potęga ciszy

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

Nerwica przełyku – co to jest, objawy. Jak leczyć „gulę” w gardle?

Prozodia – jakie znaczenie ma intonacja, akcent i rytm naszej mowy? Metody leczenia dysprozodii

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×