Przejdź do treści

Niedoczynność tarczycy – objawy, przyczyny, diagnoza i leczenie

Kobieta trzyma się na szyję, bo ma niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy to problem wielu kobiet. Fot. triocean / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jason Kelk nie żyje. Zmarł najdłużej hospitalizowany pacjent z Covid-19
Zmarł Jason Kelk. Najdłużej hospitalizowany pacjent z powodu COVID-19
Zadbaj o efektywny sen. Jakie dolegliwości mogą przeszkadzać w spaniu i jak je wyeliminować?
Agnieszka Włodarczyk
Agnieszka Włodarczyk: nigdy wcześniej nie chciałam mieć dziecka
Ratowniczka medyczna
Czeka nas kolejny lockdown? „Będziemy mieli naprawdę bardzo silną czwartą falę”
kobieta żuje gumę do żucia
Czy można żuć gumę przed operacją? Wyjaśnia anestezjolog

Szacuje się, że nawet co piąty Polak ma lub miał chorą tarczycę, przy czym niedoczynność tarczycy to schorzenie stosunkowo trudne do zdiagnozowania. Charakteryzuje się przede wszystkim objawami nieswoistymi, które łatwo pomylić z przemęczeniem czy nawet depresją. 

Niedoczynność tarczycy – czym jest?

Niedoczynność tarczycy to choroba, na którą cierpi około 7 proc. kobiet i tylko 1 proc. mężczyzn. Choroba rozwija się na skutek niedoboru hormonów wytwarzanych przez gruczoł tarczycy, takich jak trójjodotyronina i tyroksyna (T3, T4). Hormony tarczycowe wpływają na metabolizm organizmu i regulują gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Niedoczynność tarczycy ‒ przyczyny

Przyczyny niedoczynności tarczycy są podobne przy jej pełnoobjawowej i subklinicznej postaci. Do najważniejszych zalicza się:

  • chorobę Hashimoto ‒ autoimmunologiczne zapalenie tarczycy,
  • usunięcie gruczołu z powodu nowotworu, wola guzkowego itp.,
  • leczenie jodem promieniotwórczym,
  • zapalenie tarczycy,
  • niedobór jodu,
  • choroby przysadki lub podwzgórza,
  • napromieniowanie okolic szyi z powodu leczenia nowotworów,
  • stosowanie niektórych leków (tzw. polekowa niedoczynność tarczycy).

Wtórna niedoczynność tarczycy związana jest z problemami w obrębie przysadki mózgowej (nowotwór, uszkodzenie). Wymienione powyżej przyczyny dotyczą głównie choroby, jaką jest pierwotna niedoczynność tarczycy.

Niedoczynność tarczycy – objawy

Chora tarczyca może nie zostać zdiagnozowana od razu, ponieważ objawy niedoczynności bywają bardzo nieswoiste. Złe samopoczucie, apatia czy kiepska kondycja włosów i skóry to symptomy wielu schorzeń, nie tylko tarczycy. Kołatania serca, szybkie męczenie mogą wskazywać bardziej na kłopoty z krążeniem. Postawienie prawidłowej diagnozy wymaga niejednokrotnie wykonania wielu badań.

Najczęściej występujące objawy niedoczynności to wspomniane wyżej uczucie zmęczenia, kołatania serca, duszności, senność, mała tolerancja na zimno, zaparcia i skłonność do przybierania na wadze. W badaniach widoczna jest powiększona sylwetka serca. Często występuje obniżenie nastroju, apatia, a nawet stany depresyjne. Kobiety uskarżają się na bolesne miesiączki oraz problemy z włosami, paznokciami czy wypadającymi brwiami. Mężczyźni mogą mieć problemy z potencją. Objawy skórne niedoczynności tarczycy to przede wszystkim suchość, łuszczenie się i uczucie ciągłego zimna. Bywa, że występuje obrzęk twarzy, bóle mięśni i stawów.  W zaawansowanym stadium choroby występuje tzw. obrzęk śluzowaty, który powoduje zgrubienie rysów twarzy i obrzęk powiek. Pojawiają się również obrzęki dłoni oraz wole, czyli powiększenie tarczycy. Nieleczona niedoczynność zwiększa ryzyko choroby wieńcowej. Może także prowadzić do tzw. śpiączki hipometabolicznej, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Objawy niedoczynności tarczycy u dzieci różnią się od tych obserwowanych u dorosłych. Przede wszystkim należy pamiętać, że chora tarczyca u dziecka może poważnie zaburzyć jego rozwój, spowolnić wzrost, opóźnić dojrzewanie płciowe, a w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do upośledzenia umysłowego.

Niedoczynność tarczycy u dzieci może być wrodzona. W takim przypadku często towarzyszą jej inne wady, np. serca, układu pokarmowego, zespół Downa. Wrodzoną niedoczynność tarczycy trudno jest wykryć, ponieważ w pierwszej fazie nie daje żadnych objawów. Po pewnym czasie można zauważyć pewne niepokojące symptomy: trudność ze ssaniem piersi, słaby przyrost wagi, szorstką, suchą skórę, ochrypły głos, opóźniony rozwój ruchowy.

Innym rodzajem niedoczynności u dzieci jest niedoczynność tarczycy nabyta.  Jej objawy pojawiają się później. Należą do nich:

  • sucha skóra,
  • suche, łamliwe, wypadające włosy,
  • mała tolerancja na zimno,
  • brak apetytu,
  • senność,
  • spowolniona akcja serca,
  • zaparcia,
  • nieprawidłowe proporcje ciała: duża głowa, długi tułów, krótkie kończyny,
  • opóźnienie dojrzewania płciowego.

Niedoczynność tarczycy i jej objawy u dzieci powinny być zdiagnozowane jak najszybciej, aby można było włączyć stosowne leczenie i zapobiec poważnym powikłaniom. Na objawy niedoczynności powinny zwracać uwagę kobiety w ciąży. Gdy niedoczynność wystąpi w życiu płodowym, może powodować matołectwo (inaczej kretynizm), czyli znaczne opóźnienie w rozwoju.

tarczyca

Niedoczynność tarczycy a ciąża

Czy badać tarczycę, gdy planujemy ciążę? Zdecydowanie tak. Zarówno nadczynność, jak i niedoczynność wpływają na kobietę w ciąży oraz rozwijający się płód. Niedoczynność może doprowadzić do oderwania łożyska i poronienia, natomiast nadczynność do zmian w układzie sercowo-naczyniowym, dlatego tych zaburzeń nie możemy bagatelizować. Najlepiej wykonać wspomniane niżej badania laboratoryjne (TSH, hormony tarczycy oraz przeciwciała), aby upewnić się, że tarczyca funkcjonuje poprawnie.  Dobrze, jeśli choroba zostanie zdiagnozowana jeszcze przed zajściem w ciążę, a pacjentka jest pod opieką lekarza. W pierwszym trymestrze ciąży obecność hormonów tarczycy jest niezbędna, dlatego chora musi pozostawać pod opieką nie tylko ginekologa, ale także endokrynologa, który będzie sprawdzał poziom hormonów, a w razie potrzeby ordynował leki.

Skutki niedoczynności tarczycy zazwyczaj odczuwa cały organizm. Nieleczone schorzenie może prowadzić do depresji, zaburzeń w rozwoju płodu, a nawet do niepłodności. Subkliniczna niedoczynność tarczycy, która bardzo często bywa niewykryta i nieleczona, może prowadzić do kłopotów z układem krążenia, układem nerwowym, a także do zaburzeń miesiączkowania.

Niedoczynność tarczycy subkliniczna – czy trzeba się jej obawiać?

Warto zaznaczyć, że termin subkliniczna niedoczynność tarczycy oznacza, że nie daje ona objawów klinicznych, w związku z czym najczęściej schorzenie wykrywane jest przypadkowo i nie wymaga leczenia. Zdarza się jednak, że subkliniczna niedoczynność tarczycy daje objawy bardziej nasilone, ale mimo to nadal hormony tarczycy pozostają w normie.

Mimo że choroba jest ukryta, w niektórych sytuacjach można zauważyć jej pewne symptomy. Wiele osób wini za złe samopoczucie warunki środowiskowe i codzienny stres. Tymczasem może to być objaw subklinicznej niedoczynności tarczycy. U zdrowego człowieka odczuwane niekiedy zmęczenie jest naturalną reakcją organizmu np. na zwiększony wysiłek fizyczny czy stres. Zdarza się jednak, że pojawiają się bardzo delikatne, trudno uchwytne objawy niedoczynności tarczycy, które bardzo łatwo można przeoczyć lub bagatelizować.

Objawy, które można zakwalifikować jako świadczące o subklinicznej niedoczynności tarczycy (chociaż nie są regułą) to:

  • bóle głowy,
  • zmęczenie i zniechęcenie,
  • brak chęci do realizacji dotychczasowych pasji,
  • marznięcie, nawet jeśli nie jest bardzo zimno,
  • obniżony nastrój,
  • nadmierna senność,
  • problemy z wypróżnianiem.

W przypadku wystąpienia i częstego nawracania takich objawów nie należy ich bagatelizować – warto udać się do lekarza w celu przeprowadzenia diagnostyki.

Niedoczynność tarczycy – diagnoza

Objawy niedoczynności tarczycy wymagają potwierdzenia w badaniach. Tylko dogłębna diagnostyka może dać odpowiedź na pytanie, czy pacjent cierpi na niedoczynność tarczycy, czy może inne schorzenie. Podstawowym badaniem jest sprawdzenie poziomu hormonów tarczycy (TSH, fT3, fT4), a następnie badanie USG tarczycy. Często wykonuje się dodatkową diagnostykę: USG jamy brzusznej, EKG, RTG klatki piersiowej, a następnie badanie krwi, sprawdzające poziom przeciwciał przeciwtarczycowych (anty-TPO i anty-Tg). Lekarz zawsze przeprowadza palpacyjne badanie tarczycy, a czasem zleca także scyntygrafię. Na podstawie wywiadu oraz wyników badań, lekarz może stwierdzić, czy pacjent cierpi na niedoczynność tarczycy.

usg

Leczenie niedoczynności tarczycy

Leczenie opiera się na codziennym doustnym przyjmowaniu preparatu l-tyroksyny. Lekarze zalecają także specjalną dietę. Mimo że leczenie jest zwykle dożywotnie, nie sprawia wielu problemów i nie przeszkadza w swobodnym funkcjonowaniu.

Leki na niedoczynność tarczycy zawierają tyroksynę, która w organizmie przekształca się w trójjodotyroninę. W podobny sposób leczy się niedoczynność tarczycy u dzieci, a także niedoczynność tarczycy u ciężarnych. Podczas przyjmowania hormonów należy pozostać pod opieką endokrynologa, który regularnie będzie zlecał badania poziomu hormonów.

Dieta przy niedoczynności tarczycy

Osoby z niedoczynnością tarczycy mają spowolniony metabolizm. Oznacza to, że znacznie wolniej trawi się pokarm i  wolniejsze jest też wydatkowanie energii (w tym spalanie tłuszczy) podczas aktywności fizycznej czy podczas wykonywania codziennych prac. Aby temu przeciwdziałać, należy ograniczyć spożycie kalorii w dziennym zapotrzebowaniu. Nie chodzi tu o restrykcyjną dietę i cięciu spożycia kalorii do do 1000 kcal na dzień, ale o zróżnicowanych, pełnowartościowych posiłkach, które będą odpowiednio dopasowane do charakterystyki choroby.

Osoby chore powinny zwiększyć ilość produktów, które zawierają jod (jod zwiększa produkcję potrzebnych hormonów), czyli jeść np. ryby morskie (dorsz, mintaj, halibut) i owoce morza. Produkty, w których możemy szukać sporych ilości jodu, to: pieczywo chrupkie, chleb żytni razowy, ryż brązowy, kefir, maślanka. Na niektóre produkty muszą uważać osoby, które nie tolerują laktozy. Należy także zwiększyć procent spożywanego białka i oprócz ryb sięgać także po chude mięso (kurczak, cielęcina, indyk). Najlepiej, aby pochodziło ze sprawdzonych sklepów lub od hodowców.

W takiej diecie powinny dominować warzywa. Wyjątki: brokuł, kalafior, brukselka, kapusta i soja. One ograniczają wchłanianie jodu. Jeżeli któreś z wymienionych warzyw należy do Twoich ulubionych – gotuj je, ale bez przykrycia – tak, aby związki, które zawierają, wyparowały.

Spożywać należy małe porcje, ale za to często (co 2,5-3 h) – tak, aby organizm nadążał z trawieniem i przetwarzaniem pokarmu w energię.

Niedoczynność tarczycy a aktywność fizyczna

Aktywność fizyczną osoby chore na niedoczynność tarczycy powinny stawiać na pierwszym miejscu w leczeniu tej choroby. Chorzy często jednak charakteryzują się mniejszą energią do wykonywania jakichkolwiek obowiązków, nie wspominając o ćwiczeniach. Aby leczenie było skuteczne, należy przełamać tę barierę i wziąć pod uwagę fakt, że ćwiczy się tylko dla siebie, dla swojego lepszego samopoczucia i zdrowia.

Na początku korzystne są ćwiczenia tlenowe, które będą napędzały metabolizm. Można wykorzystać w tym celu maszyny aerobowe w klubie fitness (bieżnie, stepery, orbitreki, rowerki stacjonarne). Ćwiczyć na nich należy przez 45 min.-1h, chyba że jest to tylko dodatek do innej formy treningu – wtedy można skrócić czas pracy do 20-30 minut. Jeśli chory ma taką możliwość, zaleca się aktywność fizyczną na świeżym powietrzu: długie spacery, jazda na rowerze, nordic walking, które pozytywnie wpłyną na organizm. Oprócz tego należy stosować trening wzmacniający i rozwijający mięśnie. Może on być wykonywany z obciążeniem własnego ciała lub z obciążeniem zewnętrznym.

Źródła:

  1. Choroby tarczycy-kompendiumL. KrólickiM.E. Karbownik-LewińskaA. Lewiński, Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2008
  2. Wiktor Gąsiorowski Tyreologia praktyczna. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1988.
  3. http://www.czytelniamedyczna.pl/2808,postepy-w-rozpoznawaniu-i-leczeniu-chorob-tarczycy-u-kobiety-ciezarnej-i-w-okres.html
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

5 zaskakujących spowalniaczy metabolizmu

Katabolizm – co to jest, etapy, katabolizm a metabolizm

Kobieta rozwija matę do ćwiczeń

Poranny trening – dlaczego warto wstać?

10 niezdrowych wieczornych nawyków

Drink z brokatem

Jak uleczyć sylwestrowego kaca? Lekarka zdradza sprawdzone patenty

Miopatia – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie miopatii

Amoniak w moczu i we krwi – badanie, norma, zatrucie amoniakiem

Kwas mlekowy – co to jest? Jak usunąć? Objawy, badanie

Kobieta po 40-tce

10 produktów, po które warto sięgać, gdy jesteś po 40-tce

Walczysz ze zmęczeniem? To jedzenie doda ci energii

Dieta Dukana

Dieta Dukana – zasady, etapy i skutki uboczne diety „protal”

7 rzeczy, których nie powinnaś jeść po 30-tce

7 rzeczy, których nie powinnaś jeść po 30-tce

Co daje wolniejsze jedzenie?

zimowy spacer

Wychodź sobie zdrowie. O czym warto pamiętać w ciągu dnia?

trypsyna

Trypsyna – charakterystyka i rola enzymu trzustki

Zespół metaboliczny — sprawdź, czym jest “Epidemia XXI wieku”, jakie są jej obawy, powody i jak ją leczyć!

Zespół metaboliczny – czym jest? Przyczyny, objawy, leczenie

7 suplementów stworzonych z myślą o kobietach

Suplementy dla kobiet – sprawdź, czy twój organizm ich nie potrzebuje

20. urodziny za tobą? Zobacz, co czeka ciebie i twoje ciało

awokado

Chorujesz na astmę? Dietetyczka wymienia składniki, które mogą zaostrzać objawy

6 rzeczy, które dzieją się z twoim organizmem, gdy w kółko chudniesz i tyjesz

6 rzeczy, które dzieją się z twoim organizmem, gdy w kółko chudniesz i tyjesz

Way of Blonde

„Potrzebuję treningu, żeby rozsądnie myśleć i wyładować nadmiar energii”. Way of Blonde o sile kobiecej motywacji

Nasz mózg nie jest więc w stanie zablokować tego, co narozrabialiśmy w jelicie, a przez to spada nasza odporność

„Prawidłowo funkcjonujący układ odpornościowy dla kobiet w okresie rozrodczym to prawdziwy skarb” – o naszej odporności mówi dr Anna Romaniuk, mikrobiolog, immunolog, psychodietetyk

„Hormony działają na podstawie tego, co jemy. Jeśli nie jemy zgodnie ze swoim metabolicznym IQ, brak nam energii, koncentracji i mamy kłopoty z układem pokarmowym” – mówi health coach Agnieszka Pająk

Jak ekstrakt z zielonej herbaty wpływa na metabolizm?

Najpopularniejsze

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?