Przejdź do treści

Niedoczynność tarczycy – objawy, przyczyny, diagnoza i leczenie

Kobieta trzyma się na szyję, bo ma niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy to problem wielu kobiet. Fot. triocean / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Bierzesz kilka opakowań antybiotyków rocznie? Internistka tłumaczy, co dzieje się z twoją wątrobą
Nowe rozporządzenie, więcej badań na tarczycę. „Jest jednak pewien warunek” zauważa Aleksandra Miszkiewicz
Dlaczego Polki nie śpią? Wyniki najnowszego badania zaskakują
Czekasz na okres, a on cały czas nie nadchodzi? Możliwych powodów jest znaczenie więcej niż ciąża
Ciemno, zimno i smutno, czyli depresja sezonowa. „To nie jest zwykła jesienna chandra” – podkreśla Milena Wojnarowska. Jak odróżnić oba te stany?

Szacuje się, że nawet co piąty Polak ma lub miał chorą tarczycę, przy czym niedoczynność tarczycy to schorzenie stosunkowo trudne do zdiagnozowania. Charakteryzuje się przede wszystkim objawami nieswoistymi, które łatwo pomylić z przemęczeniem czy nawet depresją. 

Czym jest niedoczynność tarczycy?

Niedoczynność tarczycy to choroba, na którą cierpi około 7 proc. kobiet i tylko 1 proc. mężczyzn. Rozwija się na skutek niedoboru hormonów wytwarzanych przez gruczoł tarczycy, takich jak trójjodotyronina i tyroksyna (T3, T4). Hormony tarczycowe wpływają na metabolizm organizmu i regulują gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Niedoczynność tarczycy ‒ przyczyny

Przyczyny niedoczynności tarczycy są podobne przy jej pełnoobjawowej i subklinicznej postaci. Do najważniejszych zalicza się:

  • chorobę Hashimoto ‒ autoimmunologiczne zapalenie tarczycy,
  • usunięcie gruczołu z powodu nowotworu, wola guzkowego itp.,
  • leczenie jodem promieniotwórczym,
  • zapalenie tarczycy,
  • niedobór jodu,
  • choroby przysadki lub podwzgórza,
  • napromieniowanie okolic szyi z powodu leczenia nowotworów,
  • stosowanie niektórych leków (tzw. polekowa niedoczynność tarczycy).

Wtórna niedoczynność tarczycy związana jest z problemami w obrębie przysadki mózgowej (nowotwór, uszkodzenie). Wymienione powyżej przyczyny dotyczą głównie choroby, jaką jest pierwotna niedoczynność tarczycy.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Dwie kobiety siedzą przy stole i piją z filiżanek

Niedoczynność tarczycy – objawy

Chora tarczyca może nie zostać zdiagnozowana od razu, ponieważ objawy niedoczynności bywają bardzo nieswoiste. Złe samopoczucie, apatia czy kiepska kondycja włosów i skóry to symptomy wielu schorzeń, nie tylko tarczycy. Kołatania serca, szybkie męczenie mogą wskazywać bardziej na kłopoty z krążeniem. Postawienie prawidłowej diagnozy wymaga niejednokrotnie wykonania wielu badań.

Najczęściej występujące objawy niedoczynności to:

  • uczucie zmęczenia,
  • kołatania serca, duszności,
  • senność,
  • mała tolerancja na zimno,
  • zaparcia i skłonność do przybierania na wadze,
  • powiększona sylwetka serca,
  • obniżenie nastroju, apatia, stany depresyjne,
  • bolesne miesiączki,
  • problemy z włosami, paznokciami i wypadającymi brwiami,
  •  problemy z potencją u mężczyzn,
  • suchość i łuszczenie się skóry,
  • obrzęk twarzy, bóle mięśni i stawów.

W zaawansowanym stadium choroby występuje tzw. obrzęk śluzowaty, który powoduje zgrubienie rysów twarzy i obrzęk powiek. Pojawiają się również obrzęki dłoni oraz wole, czyli powiększenie tarczycy. Nieleczona niedoczynność tarczycy zwiększa ryzyko choroby wieńcowej. Może także prowadzić do tzw. śpiączki hipometabolicznej, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

tarczyca

Diagnoza niedoczynności tarczycy

Objawy niedoczynności tarczycy wymagają potwierdzenia w badaniach. Tylko dogłębna diagnostyka może dać odpowiedź na pytanie, czy pacjent cierpi na niedoczynność tarczycy, czy może inne schorzenie. Podstawowym badaniem jest sprawdzenie poziomu hormonów tarczycy (TSH, fT3, fT4), a następnie badanie USG tarczycy. Często wykonuje się dodatkową diagnostykę: USG jamy brzusznej, EKG, RTG klatki piersiowej, a następnie badanie krwi, sprawdzające poziom przeciwciał przeciwtarczycowych (anty-TPO i anty-Tg). Lekarz zawsze przeprowadza palpacyjne badanie tarczycy, a czasem zleca także scyntygrafię. Na podstawie wywiadu oraz wyników badań, lekarz może stwierdzić, czy pacjent cierpi na niedoczynność tarczycy.

Leczenie niedoczynności tarczycy

Leczenie opiera się na codziennym doustnym przyjmowaniu preparatu l-tyroksyny. Lekarze zalecają także specjalną dietę. Mimo że leczenie jest zwykle dożywotnie, nie sprawia wielu problemów i nie przeszkadza w swobodnym funkcjonowaniu.

Leki na niedoczynność tarczycy zawierają tyroksynę, która w organizmie przekształca się w trójjodotyroninę. W podobny sposób leczy się niedoczynność tarczycy u dzieci, a także niedoczynność tarczycy u ciężarnych. Podczas przyjmowania hormonów należy pozostać pod opieką endokrynologa, który regularnie będzie zlecał badania poziomu hormonów.

Dr n. med. Ewa Kempisty-Jeznach / Archiwum prywatne

Leczenie niedoczynności tarczycy

Leczenie opiera się na codziennym doustnym przyjmowaniu preparatu l-tyroksyny. Lekarze zalecają także specjalną dietę. Mimo że leczenie jest zwykle dożywotnie, nie sprawia wielu problemów i nie przeszkadza w swobodnym funkcjonowaniu.

Leki na niedoczynność tarczycy zawierają tyroksynę, która w organizmie przekształca się w trójjodotyroninę. W podobny sposób leczy się niedoczynność tarczycy u dzieci, a także niedoczynność tarczycy u ciężarnych. Podczas przyjmowania hormonów należy pozostać pod opieką endokrynologa, który regularnie będzie zlecał badania poziomu hormonów.

Profilaktyka niedoczynności tarczycy

Mamy niewielki wpływ na zapobieganie niedoczynności tarczycy. Jedną z metod jest dbanie o poziom jodu w organizmie, zarówno w spożywanych pokarmach, jak i suplementach czy lekach.

Ważne jest unikanie czynnego i biernego palenia papierosów, ponieważ zawarte w dymie papierosowym substancje hamują wchłanianie się jodu.

Choroba Hashimoto - dieta / istock

Dieta przy niedoczynności tarczycy

Osoby z niedoczynnością tarczycy mają spowolniony metabolizm. Oznacza to, że znacznie wolniej trawi się pokarm i  wolniejsze jest też wydatkowanie energii (w tym spalanie tłuszczy) podczas aktywności fizycznej czy podczas wykonywania codziennych prac. Aby temu przeciwdziałać, należy ograniczyć spożycie kalorii w dziennym zapotrzebowaniu. Nie chodzi tu o restrykcyjną dietę i cięciu spożycia kalorii do do 1000 kcal na dzień, ale o zróżnicowanych, pełnowartościowych posiłkach, które będą odpowiednio dopasowane do charakterystyki choroby.

Osoby chore powinny zwiększyć ilość produktów, które zawierają jod (jod zwiększa produkcję potrzebnych hormonów), czyli jeść np. ryby morskie (dorsz, mintaj, halibut) i owoce morza. Produkty, w których możemy szukać sporych ilości jodu, to: pieczywo chrupkie, chleb żytni razowy, ryż brązowy, kefir, maślanka. Na niektóre produkty muszą uważać osoby, które nie tolerują laktozy. Należy także zwiększyć procent spożywanego białka i oprócz ryb sięgać także po chude mięso (kurczak, cielęcina, indyk). Najlepiej, aby pochodziło ze sprawdzonych sklepów lub od hodowców.

W takiej diecie powinny dominować warzywa. Wyjątki: brokuł, kalafior, brukselka, kapusta i soja. One ograniczają wchłanianie jodu. Jeżeli któreś z wymienionych warzyw należy do Twoich ulubionych – gotuj je, ale bez przykrycia – tak, aby związki, które zawierają, wyparowały.

Spożywać należy małe porcje, ale za to często (co 2,5-3 h) – tak, aby organizm nadążał z trawieniem i przetwarzaniem pokarmu w energię.

Niedoczynność tarczycy a aktywność fizyczna

Aktywność fizyczną osoby chore na niedoczynność tarczycy powinny stawiać na pierwszym miejscu w leczeniu tej choroby. Chorzy często jednak charakteryzują się mniejszą energią do wykonywania jakichkolwiek obowiązków, nie wspominając o ćwiczeniach. Aby leczenie było skuteczne, należy przełamać tę barierę i wziąć pod uwagę fakt, że ćwiczy się tylko dla siebie, dla swojego lepszego samopoczucia i zdrowia.

Na początku korzystne są ćwiczenia tlenowe, które będą napędzały metabolizm. Można wykorzystać w tym celu maszyny aerobowe w klubie fitness (bieżnie, stepery, orbitreki, rowerki stacjonarne). Ćwiczyć na nich należy przez 45 min.-1h, chyba że jest to tylko dodatek do innej formy treningu – wtedy można skrócić czas pracy do 20-30 minut. Jeśli chory ma taką możliwość, zaleca się aktywność fizyczną na świeżym powietrzu: długie spacery, jazda na rowerze, nordic walking, które pozytywnie wpłyną na organizm. Oprócz tego należy stosować trening wzmacniający i rozwijający mięśnie. Może on być wykonywany z obciążeniem własnego ciała lub z obciążeniem zewnętrznym.

Niedoczynność tarczycy a ciąża

Czy badać tarczycę, gdy planujemy ciążę? Zdecydowanie tak. Zarówno nadczynność, jak i niedoczynność wpływają na kobietę w ciąży oraz rozwijający się płód. Niedoczynność może doprowadzić do oderwania łożyska i poronienia, natomiast nadczynność do zmian w układzie sercowo-naczyniowym, dlatego tych zaburzeń nie możemy bagatelizować. Najlepiej wykonać wspomniane niżej badania laboratoryjne (TSH, hormony tarczycy oraz przeciwciała), aby upewnić się, że tarczyca funkcjonuje poprawnie.  Dobrze, jeśli choroba zostanie zdiagnozowana jeszcze przed zajściem w ciążę, a pacjentka jest pod opieką lekarza. W pierwszym trymestrze ciąży obecność hormonów tarczycy jest niezbędna, dlatego chora musi pozostawać pod opieką nie tylko ginekologa, ale także endokrynologa, który będzie sprawdzał poziom hormonów, a w razie potrzeby ordynował leki.

Skutki niedoczynności tarczycy zazwyczaj odczuwa cały organizm. Nieleczone schorzenie może prowadzić do depresji, zaburzeń w rozwoju płodu, a nawet do niepłodności. Subkliniczna niedoczynność tarczycy, która bardzo często bywa niewykryta i nieleczona, może prowadzić do kłopotów z układem krążenia, układem nerwowym, a także do zaburzeń miesiączkowania.

Niedoczynność tarczycy u dzieci

Objawy niedoczynności tarczycy u dzieci różnią się od tych obserwowanych u dorosłych. Przede wszystkim należy pamiętać, że chora tarczyca u dziecka może poważnie zaburzyć jego rozwój, spowolnić wzrost, opóźnić dojrzewanie płciowe, a w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do upośledzenia umysłowego.

Niedoczynność tarczycy u dzieci może być wrodzona. W takim przypadku często towarzyszą jej inne wady, np. serca, układu pokarmowego, zespół Downa. Wrodzoną niedoczynność tarczycy trudno jest wykryć, ponieważ w pierwszej fazie nie daje żadnych objawów. Po pewnym czasie można zauważyć pewne niepokojące symptomy: trudność ze ssaniem piersi, słaby przyrost wagi, szorstką, suchą skórę, ochrypły głos, opóźniony rozwój ruchowy.

Innym rodzajem niedoczynności u dzieci jest niedoczynność tarczycy nabyta.  Jej objawy pojawiają się później. Należą do nich:

  • sucha skóra,
  • suche, łamliwe, wypadające włosy,
  • mała tolerancja na zimno,
  • brak apetytu,
  • senność,
  • spowolniona akcja serca,
  • zaparcia,
  • nieprawidłowe proporcje ciała: duża głowa, długi tułów, krótkie kończyny,
  • opóźnienie dojrzewania płciowego.

Niedoczynność tarczycy i jej objawy u dzieci powinny być zdiagnozowane jak najszybciej, aby można było włączyć stosowne leczenie i zapobiec poważnym powikłaniom. Na objawy niedoczynności powinny zwracać uwagę kobiety w ciąży. Gdy niedoczynność wystąpi w życiu płodowym, może powodować matołectwo (inaczej kretynizm), czyli znaczne opóźnienie w rozwoju.

Kobieta

Niedoczynność tarczycy subkliniczna – czy trzeba się jej obawiać?

Warto zaznaczyć, że termin subkliniczna niedoczynność tarczycy oznacza, że nie daje ona objawów klinicznych, w związku z czym najczęściej schorzenie wykrywane jest przypadkowo i nie wymaga leczenia. Zdarza się jednak, że subkliniczna niedoczynność tarczycy daje objawy bardziej nasilone, ale mimo to nadal hormony tarczycy pozostają w normie.

Mimo że choroba jest ukryta, w niektórych sytuacjach można zauważyć jej pewne symptomy. Wiele osób wini za złe samopoczucie warunki środowiskowe i codzienny stres. Tymczasem może to być objaw subklinicznej niedoczynności tarczycy. U zdrowego człowieka odczuwane niekiedy zmęczenie jest naturalną reakcją organizmu np. na zwiększony wysiłek fizyczny czy stres. Zdarza się jednak, że pojawiają się bardzo delikatne, trudno uchwytne objawy niedoczynności tarczycy, które bardzo łatwo można przeoczyć lub bagatelizować.

Objawy, które można zakwalifikować jako świadczące o subklinicznej niedoczynności tarczycy (chociaż nie są regułą) to:

  • bóle głowy,
  • zmęczenie i zniechęcenie,
  • brak chęci do realizacji dotychczasowych pasji,
  • marznięcie, nawet jeśli nie jest bardzo zimno,
  • obniżony nastrój,
  • nadmierna senność,
  • problemy z wypróżnianiem.

W przypadku wystąpienia i częstego nawracania takich objawów nie należy ich bagatelizować – warto udać się do lekarza w celu przeprowadzenia diagnostyki.

 

Źródła:

  1. Choroby tarczycy-kompendiumL. KrólickiM.E. Karbownik-LewińskaA. Lewiński, Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2008.
  2. Wiktor Gąsiorowski Tyreologia praktyczna. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1988.
  3. http://www.czytelniamedyczna.pl/2808,postepy-w-rozpoznawaniu-i-leczeniu-chorob-tarczycy-u-kobiety-ciezarnej-i-w-okres.html.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kamila Bogucka i Lidia Wójcik, "Ogarnij Hashimoto”/ Archiwum prywatne

„Hashimoto pojawia się po coś. To sygnał ciała, że nie jesteśmy dla siebie numerem jeden” – uważają Lidia Wójcik i Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

Dzieci w szkole

W szkołach będą dystrybuować jodek potasu? „Będą mieli 6 godzin od ogłoszenia alarmu”

17 hydroksyprogesteron – funkcje, badanie, normy i cena. Jakie są objawy podwyższonego i obniżonego poziomu?

Dwie osoby siedzą na kanapie i rozmawiają

Zidentyfikowano hormon, który może poprawić funkcje poznawcze u osób z zespołem Downa

Bóle głowy – rodzaje, objawy, diagnostyka. Co oznacza ból z tyłu głowy a co ból w skroniach?

Mudry – 10 układów dłoni, dzięki którym poprawisz swoje zdrowie fizyczne i psychiczne 

Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels

Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad

Agresja, złość, impulsywność… Czy to wina choroby? Autorki „Ogarnij Hashimoto” proponują szybki test

Dr Dorota Wakuła / fot. Infemini Med Home

„Nie jesteśmy w stanie odróżnić klinicznie depresji poporodowej od fazy niedoczynności poporodowego zapalenia tarczycy” – mówi dr Dorota Wakuła

Dziesięć lat – tyle czekała pacjentka z Wielkiej Brytanii na diagnozę. Zaczęło się od nocnych potów

Choroba Hashimoto a inne schorzenia / pexels

Choroba Hashimoto a inne schorzenia. „Pacjenci często cierpią też z powodu insulinooporności, zaburzeń lipidowych, zespołu policystycznych jajników czy atopowego zapalenia skóry”

Poznaj patenty trenerów i dietetyków na lepszą przemianę materii

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

Milena Nosek / archiwum prywatne

„To, co dzieje się wewnątrz nas, wyznacza jakość naszej pracy. Hormony sterują całym naszym organizmem” – mówi Milena Nosek, dietetyczka

Szczotkowanie na sucho ma wiele korzyści zdrowotnych / pexels

Szczotkowanie ciała na sucho jest zalecane przez endokrynologów. Pobudza limfę i wspiera pozbywanie się opuchlizny

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym /fot. Pexels

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym

Androstendion – rola w organizmie, normy i interpretacja. Kiedy badać poziom hormonu?

ACTH – czym jest? Badanie i wskazania do niego, normy

Zmiana składu leku Letrox / pexels

Popularny lek stosowany w leczeniu chorób tarczycy z nowym składem. Producent ostrzega

Skonsultuj się z Farmaceutą / istock

Ogólnopolska Akcja Edukacyjna „Skonsultuj z Farmaceutą” już 9 kwietnia. Hello Zdrowie patronem medialnym wydarzenia

Kobieta

Masz chorą tarczycę? Włącz te ćwiczenia w swój plan dnia

Holoprosencefalia – odmiany, objawy, diagnostyka dziecka

Kobieta

Czy warto przyjmować preparaty z jodem (w tym płyn Lugola)? Jest oficjalne oświadczenie endokrynologów

Z aptek w zastraszającym tempie znika płyn Lugola. "Aktualnie przyjmowanie go nie ma sensu" - podkreśla lekarka

Z aptek w zastraszającym tempie znika płyn Lugola. „Aktualnie przyjmowanie go nie ma sensu” – podkreśla lekarka

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×