Przejdź do treści

Atopowe zapalenie skóry, czyli o tym, jak skóra może dać nam w kość

Zdjęcie: William Randles / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak zwracać się do osób trans i niebinarnych? Stowarzyszenie „Miłość nie wyklucza” wyjaśnia
Kiedy iść do psychiatry?
Kiedy iść do psychiatry? Lekarka podpowiada, co powinno zwrócić naszą uwagę u siebie i innych
Kobieta idzie do samolotu
Jak zadbać o wzrok w trakcie podróży samolotem?
Dieta zupowa, czyli jadłospis pełen zup. Czy warto ją stosować?
Zachorowań na grypę o połowę mniej niż w zeszłym roku. Pozytywny efekt uboczny koronawirusa?

Na atopowe zapalenie skóry może cierpieć nawet 20 proc. ludzi. Swędzi, boli, utrudnia życie. Na czym polega ta choroba i jak dbać o skórę pozbawioną właściwości ochronnych?

Zacznijmy od początku. Jak dochodzi do powstania atopowego zapalenia? Skóra zbudowana jest z czterech warstw, które niezaburzone stanowią doskonałą barierę chroniącą nas przez szkodliwymi czynnikami. Najbardziej zewnętrzna warstwa rogowa pokryta jest płaszczem lipidowym ‒ zrogowaciałe komórki nakładają się na siebie, a przestrzenie między nimi wypełniają kwasy tłuszczowe, ceramidy i cholesterol. Tak skonstruowana bariera nie tylko nie przepuszcza wody, ale również, dzięki kwaśnemu odczynowi, chroni nas przed bakteriami i zarazkami. Kiedy dochodzi do rozluźnienia tych komórek, przestają one prawidłowo przylegać do siebie i powstają przestrzenie, przez które w głąb, jak przez sito, zaczynają się przedostawać alergeny i substancje wywołujące stany zapalne.

Skóra staje się sucha i zaczyna swędzieć ‒ to pierwsze objawy problemów wynikających z zaburzeń w jej budowie. Intensywne swędzenie wywołuje impulsywne i niekontrolowane drapanie, które skutkuje mechanicznym uszkodzeniem naskórka. Uszkodzona skóra jest podatna na kolejne zakażenia ‒ zarazki i alergeny mają otwarte drzwi i chętnie przez nie przechodzą, pogłębiając istniejący już stan zapalny i zwiększając uczucie swędzenia. Każdy, kto cierpli na AZS, doskonale zna to błędne koło: swędzenie – drapanie ‒ uszkadzanie naskórka ‒ ponowne zakażenie ‒ swędzenie.

AZS – skąd się to bierze?

Jak dochodzi do pierwotnych zmian w budowie ochronnej warstwy skóry? Przyczyny nie są jednoznacznie ustalone. Istnieje jednak kilka czynników mających wpływ na występowanie AZS. Jednym z nich są czynniki genetyczne. Badania wskazują, że jeśli oboje rodzice chorują na AZS, to prawdopodobieństwo wystąpienia tego schorzenia u dziecka wynosi nawet 80 proc. Jeśli AZS ma jeden rodzic, to ryzyko jest mniejsze: 20‒40 proc.

Co ciekawe, największy odsetek chorych na AZS to mieszkańcy wysoko uprzemysłowionych krajów. Czynniki środowiskowe zdają się więc mieć znaczenie. Związki chemiczne występujące w powietrzu i glebie znacząco osłabiają nasz układ immunologiczny i zaburzają mechanizmy obronne. Organizm jest jednocześnie osłabiony i zmuszony do intensywniejszej obrony przed niekorzystnymi alergenami. Jego bunt jest nieunikniony.

Do tego dochodzą czynniki drażniące pod postacią płynów i proszków do prania, wybielaczy, substancji do pielęgnacji mebli, a nawet mydła, z którymi wszyscy mamy styczność każdego dnia. Poza tym, że dbają o czystość, to destabilizują tę cieniutką warstwę ochronną naszej skóry.

Roztocza i alergeny występujące w sierści domowych zwierząt czy pyłki roślin również mogą mieć znaczący wpływ na rozwój AZS. Nawet 20 proc. cierpiących na tę chorobę, głównie dzieci do 4. roku życia, ma jednocześnie alergię pokarmową. U 4 na 10 dzieci można zaobserwować bezpośredni wpływ spożywanych pokarmów na stan skóry.

Niemowlak z atopowym zapaleniem skóry

Jednak najbardziej zagadkowa jest zależność pomiędzy stanem psychicznym a chorobami skóry. Nie ulega wątpliwości, że przyczyny powstawania atopowego zapalenia skóry są jednoznacznie powiązane ze stanem psychicznym chorego. Badania dowiodły, że osoby z AZS zgłaszały wysoką liczbę stresujących sytuacji, jakie miały miejsce tuż przed wystąpieniem lub nawrotem objawów choroby. Tu również można doszukiwać się błędnego koła. Atopowe zapalenie to w końcu widoczne zmiany na skórze. A nie funkcjonujemy w samotni, tylko wśród ludzi, gdzie trudno ukryć takie schorzenie. Dyskomfort związany z nieatrakcyjnym wyglądem skóry niemal zawsze towarzyszy tej chorobie. I o ile często poruszane są kwestie techniczne związane z obsługą atopowego zapalenia skóry, o tyle rzadko kiedy wspomina się o tym, z jakimi emocjami w codziennym życiu, a nierzadko także depresją, muszą radzić sobie osoby cierpiące na AZS.

Czy swędząca skóra musi oznaczać AZS?

Każdy z nas ma do czynienia przynajmniej z trzema powyższymi czynnikami mogącymi potencjalnie wywołać atopowe zapalenie skóry. Czy więc każda wysypka powinna nas martwić? Oczywiście nie. Są to jednak wiadomości wysyłane przez nasz organizm. Każda zmiana skórna powinna być dla nas sygnałem, że może być związana z wystąpieniem jakiejś choroby. Świąd może być następstwem nadmiernego wysuszenia lub niedostatecznego nawilżenia skóry pod wpływem klimatyzacji, zbyt suchego środowiska lub efektem drażniącego działania kosmetyków, środków czystości czy nieodpowiedniej odzieży.

Ale już swędzenie towarzyszące zmianom skórnym wymaga konsultacji dermatologa ze względu na możliwość wystąpienia różnych chorób, takich jak grzybica, świerzb czy pokrzywka. I choć wszystkie te schorzenia wymagają kontaktu z lekarzem, nie mają nic wspólnego z atopowym zapaleniem skóry.

Dermatologia to rozliczne choroby, które często mają podłoże genetyczne

Podstawowe kryteria, po których można zdiagnozować AZS, to przede wszystkim uciążliwe swędzenie nasilające się wieczorem i w nocy, charakterystyczne umiejscowienie na zgięciach łokci, kolan, na twarzy i szyi, przewlekły przebieg i nawroty oraz atopia, czyli skłonność do alergii u chorego lub w rodzinie. Lekarz zdiagnozuje AZS w przypadku spełnienia minimum trzech z czterech powyższych objawów.

Dodatkowo osoby chorujące na AZS mogą zaobserwować u siebie inne symptomy, które zaliczane są do tzw. mniejszych objawów AZS. Niektóre z nich to: suchość skóry, zacienienie wokół oczu, łupież, swędzenie nasilające się pod wpływem potu, nietolerancja pokarmowa, nawracające zapalenie spojówek, zwiększona podatność na zakażenia skóry lub tzw. kaszka na ramionach i udach, czyli rogowacenie mieszków włosowych

Jak sobie radzić z AZS?

Przykra wiadomość jest taka, że nie ma skutecznego lekarstwa na atopowe zapalenie skóry. Terapia skupia się na łagodzeniu objawów i unikaniu czynników nasilających. Ponieważ chorobę cechuje duża różnorodność i objawów, i przyczyn, leczenie jest trudne, bardzo indywidualne i wymaga systematyczności od pacjenta. Skupia się głównie na eliminacji swędzenia m.in. przez dbanie o odpowiednie nawilżenie skóry i niedopuszczanie do jej wysuszenia. Istotne jest też zwalczanie pojawiających się zakażeń bakteryjnych, wirusowych lub grzybicznych często towarzyszących AZS. Należy unikać czynników, które powodują remisję po leczeniu lub zaostrzenie objawów. Trzeba więc zachować czujność, obserwować swój organizm i analizować sytuacje poprzedzające pojawianie się objawów AZS.

małgorzata Huczek

– Atopowe zapalenie skóry jest coraz częściej występującą chorobą skóry o charakterze przewlekłym z okresowymi zaostrzeniami. Leczenie wymaga wzajemnej współpracy między pacjentem a lekarzem. W przypadku choroby u dziecka współpraca ta obejmuje również rodziców dziecka. Zasady leczenia polegają na eliminowaniu czynników zaostrzających, stałej pielęgnacji hypoalergicznej, a w okresach zaostrzeń odpowiednim leczeniu dopasowanym indywidualnie przez lekarza dermatologa – mówi dr n. med. Aldona Ceregra, dermatolog.

Podstawą powodzenia terapii jest odpowiednia pielęgnacja skóry. Co ważne – nie tylko w czasie zaostrzenia choroby, ale także gdy objawy nie występują. W czasie wyciszenia, czyli remisji choroby, wiele osób po prostu zapomina o odpowiednim nawilżaniu skóry, a to może przyczyniać się do pojawienia się zaostrzeń. Kosmetyki do pielęgnacji skóry atopowej trzeba dobierać bardzo ostrożnie. Ryzykowne jest stosowanie preparatów przeznaczonych do skóry normalnej, bo po prostu zwykle nie wystarczają, mało tego, mogą nasilać objawy. Lepiej postawić na produkty dedykowane skórze atopowej właśnie i dokładnie sprawdzić ich skład. Przede wszystkim powinny być hipoalergiczne, nie zawierać parabenów, substancji zapachowych oraz SLS, który powoduje lepsze pienienie się produktu, ale także często wywołuje podrażnienia. W kosmetykach do skóry podrażnionej nie trzeba się za to bać innego składnika: paraffinum liquidum, bo akurat przy pielęgnacji skóry z AZS odgrywa pozytywną rolę. Bardzo ważne jest, aby kosmetyk stosowany w okresie zaostrzenia objawów działał przeciwświądowo – to konieczne, by w wyniku drapania nie dochodziło do stanów zapalnych. Dla osób z AZS lepszy będzie krótki prysznic niż kąpiel, zaś skóry nie należy pocierać ręcznikiem, ale delikatnie ją osuszać. Przede wszystkim jednak bacznie ją obserwować i starać się w miarę możliwości eliminować te czynniki, które sprzyjają występowaniu objawów.

Specjalista komentujący artykuł: dr n.med. Aldona Ceregra, dermatolog m.in. w Centrum Medycznym DAMIANA, Przychodni Specjalistów Rentgenologów.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Kobieta zakrapla sobie oczy

GIF wycofał popularne krople do oczu na alergię

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Wysypka

Wysypka na ciele. Co oznacza swędząca lub na brzuchu?

Dłonie z łuszczycą skóry

Łuszczyca – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Domowe sposoby na zapalenie spojówek. Jak leczyć?

Zapalenie spojówek: wirusowe, bakteryjne, alergiczne – objawy i leczenie

Kobieta robi test na astygmatyzm

Astygmatyzm – co to jest? Test, objawy, przyczyny, leczenie

Testy na alergię / istock

Czy to na pewno alergia?

Smutny chłopiec z atopowym zapaleniem skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS) – objawy, przyczyny, zasady pielęgnacji

Żółte paznokcie u nóg i rąk. Jakie są ich przyczyny i jak je leczyć?

Żółte paznokcie u nóg i rąk. Jakie są ich przyczyny i jak je leczyć?

Matka trzyma na rękach niemowlę

Mokre opatrunki w walce z AZS u dzieci. Dlaczego warto je stosować? Wyjaśnia alergolożka

Zycie z AZS

„Brak akceptacji nie jest zadręczaniem się, ale sprzeciwem wobec tej przypadłości. Ten sposób mnie napędza, by szukać sposobów na jej ujarzmienie” – mówi Julia Kotlarz zmagająca się z AZS

AZS a koronawirus / freepik

Koronawirus jest szczególnie groźny dla pacjentów z AZS ze współistniejącą astmą. Tu wiek pacjenta nie ma żadnego znaczenia

Atopowa skóra i częsta dezynfekcja rąk. Poznaj metody na poprawę stanu podrażnionej skóry

Atopowa skóra i częsta dezynfekcja rąk. Poznaj metody na poprawę stanu podrażnionej skóry

Zaczerwieniona skóra – jak sobie z nią radzić?

Co może zaostrzać AZS? Mamy odpowiedź eksperta

Co może zaostrzać AZS? Mamy odpowiedź eksperta

10 nieznanych faktów o atopii. Mogą naprawdę zaskoczyć

10 nieznanych faktów o atopii. Mogą naprawdę zaskoczyć

Kot

6 patentów dla alergików uczulonych na zwierzęta. Sprawdź, czy ci się przydadzą!

Twarz kobiety

Dieta dla skóry. Masz problemy z cerą? Przeczytaj, co powinnaś jeść

orzeszki

Uczuleni na jedzenie

pędzle do makijażu

Nakładasz podkład bez kremu i używasz starego tuszu do rzęs? Możesz zaszkodzić swojej cerze

ręka

Papierowa skóra – tajemnicza choroba czy wymysł pacjenta? Czy można mieć alergię na dotyk?

mózg

Chorzy ze stresu – co się dzieje z naszym organizmem w sytuacjach stresowych?

Boli cię gardło? Sprawdź, czy to wirus czy bakterie, a lepiej wybierzesz leczenie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?