Przejdź do treści

Eksperci przyznają: ilu ludzi, tyle fobii. Skąd się biorą i jak się ich pozbyć?

Dziewczynka ogląda pająka
Orlando Bloom przyznał, że cierpi na pyreksjofobię. Sprawdź, czy ciebie to dotyczy. Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta trzyma szpinak
Zadbaj o Koenzym Q10 – bądź wiecznie młoda
Chińska szczepionka przeciw COVID-19 została zatwierdzona przez WHO
Chińska szczepionka przeciw COVID-19 została zatwierdzona przez WHO
Kobieta
Jak wygląda kwestia szczepień na COVID-19 u ozdrowieńców? Wyjaśnia prawniczka
Co wiesz na temat alergii? Rusza kolejna edycja ogólnopolskiej akcji edukacyjnej „Skonsultuj z Farmaceutą”
Magdalena Jutrzenka: Praca mnie ratuje. Pozwala mi przez ładnych kilka godzin nie myśleć o chorobie Alexa
Magdalena Jutrzenka: Praca mnie ratuje. Pozwala mi przez ładnych kilka godzin nie myśleć o chorobie Alexa

Ronald Reagan cierpiał na lęk przed liczbą 666, czyli heksakosjoiheksekontaheksafobię. Nicole Kidman podobno panicznie boi się motyli, a więc zmaga się z lepidopterofobią. Orlando Bloom ma pyreksjofobię – to lęk przed świniami.

Czym są fobie?

DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), czyli klasyfikacja zaburzeń psychicznych, wyróżnia dwa rodzaje fobii – specyficzne i sytuacyjne. Do tych pierwszych zaliczamy najczęściej spotykany irracjonalny lęk przed zwierzętami, określonymi przedmiotami i zjawiskami. Fobie sytuacyjne związane są z koniecznością wykonania zawstydzającej czynności w miejscu publicznym, na oczach innych ludzi. W każdym przypadku objawy są podobne: paraliżujący niepokój, przyśpieszenie akcji serca, zawroty głowy i suchość w ustach. To wersja łagodna, bo fobie często mają związek ze stanami depresyjnymi i mogą spowodować stan przedzawałowy, a w skrajnych przypadkach nawet zatrzymanie akcji serca. Mimo to otoczenie chorego nadal bardzo często bagatelizuje problem – przyznaje psycholog Agnieszka Urbanowicz.

– Niektóre formy fobii całkowicie uniemożliwiają normalne życie. Niestety, jako społeczeństwo staramy się ukrywać swoje problemy, więc możemy nawet nie zdawać sobie sprawy z tego, że znamy wiele osób dotkniętych różnego rodzaju lękami – dodaje.

kobieta nad morzem

Skąd się biorą fobie?

Podobno aż 99 proc. społeczeństwa cierpi na jakiś rodzaj fobii. Oczywiście do tych szacunków warto podchodzić ostrożnie. Nie trzeba długo szukać osoby, u której lęk i niepokój wywołują błyskawice i towarzyszące jej nieprzyjemne efekty dźwiękowe. Teoretycznie to nic dziwnego. W klasyfikacji psychologów to już brontofobia. Cierpisz na pedofobię, jeśli nie lubisz dzieci, paraskewidekatriafobię, gdy obawiasz się piątku trzynastego albo gamofobię, jeśli małżeństwa unikasz jak ognia. Naukowcy szacują, że w rzeczywistości na silne fobie cierpi niecałe 10 proc. z nas. Na szczęście na szacunkach się nie kończy, bo o przyczynach tego nieuzasadnionego lęku wiemy coraz więcej.

Najczęściej powstawanie fobii jest uwarunkowane klasycznie, takie rozwiązanie proponują behawioryści.

– Załóżmy, że pierwszy raz w życiu widzę mysz. Jaki mogę mieć stosunek do myszy? Obojętny, być może trochę mnie intryguje – w końcu jest taka malutka i puszysta. Jednak gdy patrzę na nią i w tym samym momencie słyszę pisk starszej siostry, która boi się myszy, czuję zaskoczenie i niepokój. Jeżeli sytuacja się powtórzy, jest prawdopodobne, że „nauczę się bać” tej myszy – wyjaśnia psycholog Agnieszka Urbanowicz.

Amerykański naukowiec John Watson jeszcze na początku XX wieku eksperymentował na „małym Albercie”. Badanie polegało na pokazaniu dziecku białego szczura i jednoczesnym wywoływaniu głośnego, nieprzyjemnego dźwięku. Po kilku powtórzeniach u małego Alberta sam widok białego szczura wywoływał lęk.

To wiele wyjaśnia. Ale zdaniem wielu naukowców ważnym czynnikiem powstawania fobii są uwarunkowania genetyczne, a więc niejako dziedziczenie strachu.

– To, czego my boimy się teraz, wywoływało strach u naszych przodków. Ci przodkowie, którzy bali się zagrażających czynników, mieli okazję przetrwać i przekazać swoje geny kolejnemu pokoleniu. Ta teoria, mimo że w dużej mierze potwierdzona, pozostawia przestrzeń także dla warunków środowiskowych – przyznaje Agnieszka Urbanowicz.

Jak się pozbyć fobii?

Na początek jeden ważny komunikat: warto zmierzyć się z fobią jako własną słabością. Tym bardziej, że coraz więcej wiemy o przyczynach jej powstawania. Naukowcy z warszawskich instytutów biologii zajrzeli do naszych mózgów i potwierdzili, że neurony odpowiedzialne za wygaszanie strachu są inne niż komórki zaangażowane w przywracanie reakcji lękowej – to ważna i dobra wiadomość. Być może już niedługo powstaną leki, które będą oddziaływać na konkretne sieci neuronalne odpowiedzialne za strach. Byłby to duży postęp, bo obecnie dostępne farmaceutyki wpływają na całe struktury mózgu. To jednak pieśń przyszłości. Teraz zostaje nam terapia. Eksperci proponują zacząć od samego siebie. Zrozumienie swojej fobii jest pierwszym krokiem do jej pokonania. Później można wziąć się za leczenie. Jednym ze sposobów opanowania lęku i przejęcia kontroli nad własnym organizmem jest desensytyzacja, czyli zastępowanie reakcji niepożądanej inną neutralną, na przykład relaksem.

Inna z metod sugeruje sposób „lecz się tym, czym się strułeś”. Tak zwane zanurzanie polega na doprowadzaniu do kontaktu pacjenta z obiektem fobii. Teoretycznie powtarzalne eksponowanie bodźca ma powodować, że człowiek z czasem przestaje się bać, ale to metoda ryzykowna i niekoniecznie skuteczna.

Kolejny, najmniej znany sposób na wyeliminowanie lęku to modelowanie. Jak sama nazwa wskazuje, polega na naśladowaniu tzw. modela.

– Pacjenci obserwują osobę uczestniczącą w sytuacji, której dotyczy fobia, i dostrzegają, że nic jej się nie stało, nie doszło do katastrofy. W dalszych etapach przypomina to oswajanie lisa przez Małego Księcia – pacjent robi małe kroczki od omawiania tego, co obserwuje, do aktywnego uczestniczenia w tej sytuacji – wyjaśnia psycholog.

Jakkolwiek patrzeć, te sposoby walki z fobiami są dość oczywiste, ale jak zwykle na drodze stają psychoanalitycy. Ich zdaniem w leczeniu trzeba sięgnąć do podświadomości pacjenta i uświadomić mu, że pod postacią fobii często skrywa się inny obiekt powodujący niepokój. Na przykład lęk kobiety przed pająkiem może być przeniesieniem lęku przed agresywnym mężczyzną.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta siedzi na pomoście

Warsztaty milczenia. Kasia Bem tłumaczy, jak działa potęga ciszy

Rozmawiasz? Nie przerywaj, nie kończ czyjejś myśli i nie mów za innych

Kobieta

Strach jest wrogiem szczęśliwego życia. Dlaczego się boimy?

Sex coach – kto to taki i czym różni się od seksuologa?

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Racjonalna ignorancja – czym jest? Kto to jest ignorant?

Robert Szostek, psychoterapeuta

SESJA TERAPEUTYCZNA: Najkrócej, jak to tylko jest możliwe

Katarzyna Szczerbowska/ Archiwum prywatne

Katarzyna Szczerbowska: Stan psychozy jest trochę jak sen. Trudno przekazać, jaką udręką jest takie śnienie na jawie

Oto zdania, które skutecznie demotywują. Kiedy padają, z dyskusji robi się klasyczna „pyskusja”

Dziewczyna przed komputerem

Myślami ciągle w pracy? O tym jak nie popaść w uzależnienie, porozmawialiśmy z psychologiem Pawłem Dukaczewskim

„Ludzie tak mnie wkurzają. Przecież można było zrobić to inaczej!”. Dlaczego ciągła racja to frustracja?

Krytyk w tobie. Pozornie chce dla ciebie jak najlepiej, ale wcale nie jest twoim sprzymierzeńcem

Kobieta

Jak zmienić sposób, w jaki patrzymy na życie? Kasia Bem podaje klucz do szczęścia

Opętanie – objawy u dzieci i dorosłych. Jak je rozpoznać?

Terapia ACT – czym jest, przebieg, efekty, dla kogo

Empatia to składnik inteligencji emocjonalnej. Warto nad nią pracować, bo zmienia życie na lepsze

"Nieleczona prokrastynacja może prowadzić do różnych problemów natury psychicznej, nawet depresji" - mówi psycholożka Iga Jaworska

„Nieleczona prokrastynacja może prowadzić do różnych problemów natury psychicznej, nawet depresji” – mówi psycholożka Iga Jaworska

Ewa Modzelewska-Kossowska – psychoanalityczka

SESJA TERAPEUTYCZNA: Leżysz i mówisz

Sharenting, czyli dzieci na pokaz. Co to za trend i dlaczego jest szkodliwy?

Kobieta patrzy w górę

Zwalcz negatywne przekonania! Wyjdzie ci to na zdrowie!

Kobieta w białej koszuli przegląda się w lustrze. Ręce trzyma na górze, poprawia sobie coś we włosach

Co czujesz, kiedy widzisz siebie nagą w lustrze?

Déjà vu, czyli „czkawka mózgu”

Wiosna jest cudowna i męcząca

Wiosna jest cudowna i męcząca. Sprawdź, co zrobić, by wiosenny paradoks nie stał się powodem frustracji

Czego nigdy nie powinnaś mówić, gdy ktoś dzieli się z tobą trudnościami dotyczącymi zdrowia psychicznego? Tłumaczy psycholożka

Czego nigdy nie powinnaś mówić, gdy ktoś dzieli się z tobą trudnościami dotyczącymi zdrowia psychicznego? Tłumaczy psycholożka

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?