Przejdź do treści

Poznaj swój wiek biologiczny

Hannah Busing/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kobiety jedzące marchewki
10 zagrożeń drastycznych diet
Dysmorfofobia / istock
„Ludzie z zewnątrz mogą myśleć, że to są błahe rzeczy. A były takie momenty, że naprawdę chciałam skoczyć pod metro…” – mówi 30-letnia Alina, cierpiąca na dysmorfofobię
woda
Boli cię głowa? To może być oznaka odwodnienia
Jak obchodzić się z jajkiem? 10 prostych zasad
mężczyzna z dzieckiem
Nie tylko kobiety mają baby blues. Jak wygląda smutek poporodowy u mężczyzn?

Wiek metrykalny to ten zapisany w akcie urodzenia. Wiek biologiczny oblicza się na podstawie parametrów oceniających stan zdrowia, bez oglądania się na datę urodzin. Bardzo często te dwie wartości nie są tożsame. Słowem: nasze ciała mogą być młodsze, niż na to wskazuje metryka, bądź wręcz przeciwnie. Na szczęście mamy na to wpływ!

Wnikliwy obserwator na pierwszy rzut oka dostrzeże różnicę między wiekiem metrykalnym, czyli tym wynikającym z daty urodzin, a biologicznym, czyli będącym wypadkową stanu zdrowia i kondycji organizmu. Zobaczy brunatne plamy na skórze, zauważy gorszy wzrok i słuch, a także sztywność stawów, która powoduje charakterystyczne spowolnienie ruchów.

Dobry diagnosta nawet na ulicy wychwyci osoby z zespołem metabolicznym (cukrzyca, otyłość, nadciśnienie), chorobami układu sercowo-naczyniowego czy kręgosłupa. Bo wszystkie te schorzenia wpływają na to, na ile lat wyglądamy. Oczywiście, im jesteśmy bardziej zadbani i wypielęgnowani, tym wyglądamy młodziej. Ale dobre kosmetyki, masaże czy zabiegi z zakresu medycyny estetycznej zagwarantują nam tylko młodszą maskę. Bez zdrowego ciała wrażenie młodości będzie złudne. Bo tak naprawdę chodzi o to, by w czasie, gdy wiek metrykalny biegnie nieubłaganie, pracować na wiek biologiczny.

Środowisko ważniejsze niż geny

Według naukowców tempo procesów starzenia w 80 proc. zależy od czynników środowiskowych, a tylko w 20 proc. – od genów. Oznacza to, że nasz wiek biologiczny w dużej mierze zależy od tego, czy żyjemy w czystym, czy zanieczyszczonym środowisku, czy znajdujemy czas na aktywność fizyczną, jakie mamy preferencje żywieniowe. Ponad wszelką wątpliwość do szybszego starzenia narządów przyczynia się nadmiaru cukru. Po każdorazowym zjedzeniu posiłku bogatego w cukry proste stężenie glukozy w krwi wzrasta tak znacznie, że insulina nie radzi sobie z jej przetwarzaniem, czego następstwem jest glikacja białek.

Zachodzi ona m.in. w strukturach oka (przyczyniając się do powstania zaćmy i zwyrodnienia plamki żółtej), w chrząstkach (zwiększając ryzyko choroby zwyrodnieniowej stawów) oraz w skórze (skutkując widocznymi objawami starzenia– zmarszczkami i utratą jędrności). Cukier powoduje także przyspieszenie procesów starzenia się komórek układu odpornościowego, co z kolei sprawia, że organizm staje się bezbronny wobec wielu chorób przewlekłych. Pierwszy wniosek: by się nie starzeć, trzeba znacznie ograniczyć (a najlepiej odstawić w ogóle) cukry proste – przede wszystkim te w postaci białego cukru.

Jak się starzejemy?

W potocznej opinii funkcjonuje przekonanie, że starość zaczyna się w momencie znacznego obniżenia sił fizycznych, pojawienia się chorób przewlekłych, a wraz z nimi zniedołężnienia. Medycyna widzi starość nieco inaczej. Lekarze rozumieją ją jako wszystkie zmiany biologiczne zachodzące w organizmie, a polegające na nagromadzeniu w komórkach uszkodzeń, których organizm nie jest w już w stanie samodzielnie naprawić, a także atrofii tkanek, zużyciu narządów i spowolnieniu pracy wszystkich układów oraz utracie równowagi wewnętrznej organizmu. Tym samym – starzejąc się, jesteśmy coraz bardziej podatni na choroby (w tym nowotwory, choroby sercowo-naczyniowe).

Czy jest sposób na spowolnienie starzenia, by nasz wiek metrykalny był wyższy niż ten biologiczny? Jak – i kiedy – starzeją się poszczególne narządy? I co ważniejsze – co możemy zrobić, by przechytrzyć metrykę i jak najdłużej zapanować nad wiekiem biologicznym?

odporność

Mózg potrzebuje intelektualnych wyzwań

Od 25. roku życia kora mózgowa zaczyna się wygładzać, a cały narząd ulega skurczeniu, by po 75. urodzinach być niemal o połowę mniejszy niż w trzeciej dekadzie życia. Mniejsza liczba neuronów to mniejsza szybkość przekazywania informacji, co najpierw skutkuje trudnościami z wykonywaniem kilku czynności jednocześnie, potem wydłużeniem czasu reakcji oraz pogorszeniem koncentracji. Po 60. roku życia następuje ubytek komórek nerwowych produkujących dopaminę, a to powoduje problemy z utrzymaniem równowagi i osłabia koordynację ruchową.

Zmiany, które zachodzą w mózgu, tłumaczą trudności z przystosowaniem się do nowych sytuacji oraz – w pewnym stopniu – zmiany osobowości zachodzące w wieku podeszłym. Badania naukowe pokazują jednak, że mózg, który jest dobrze ćwiczony (dlatego uczmy się rzeczy ciągle nowych, bo narząd ten uwielbia zaskoczenia) i dobrze odżywiony (najważniejszą rolę odgrywają kwasy omega-3), nie ulega degeneracji proporcjonalnie do metryki.

Skóra wymaga ochrony przed promieniowaniem UV

Około trzydziestki następuje stopniowa utrata jędrności, elastyczności i nawilżenia, po pięćdziesiątce nasila się wysuszenie skóry, przez co staje się ona szorstka i matowa, pojawiają się głębsze zmarszczki, naskórek wiotczeje, co powoduje utratę owalu twarzy. Zmiany te wynikają m.in. z: zaburzenia syntezy lipidów i białek, zmniejszenia liczby melanocytów i fibroblastów, pogorszenia komunikacji pomiędzy poszczególnymi warstwami skóry i tempa wymiany składników odżywczych.

Na intensywność starzenia się skóry ogromny wpływ mają czynniki zewnątrzpochodne: palenie tytoniu, dieta bogata w cukier, a przede wszystkim promieniowanie UV. Dermatolodzy z pełnym przekonaniem mówią, że gdyby kobiety do czasu menopauzy – czyli do czasu, kiedy starzenie biologiczne rusza pełną parą – stosowały kosmetyki z filtrami UV, wyglądałyby nawet kilkanaście lat młodziej.

Masę mięśniową trzeba budować póki można

Od trzydziestki mięśnie zanikają, a jednocześnie zwiększa się w nich zawartość tłuszczu. Podczas gdy przed 30. rokiem życia stanowią one ok. 45 proc. masy ciała, to po 75. roku życia już tylko 27 proc. Im mniej mięśni, tym mniej mamy siły i słabszą wytrzymałość, nasze ruchy są wolniejsze, a wydolność mniejsza. I to znacznie – po pięćdziesiątce wynosi ok. 80 proc. wartości z trzeciej dekady życia. Sposobem na zahamowanie tego procesu jest odpowiednia dieta (zapewniająca odpowiednią podaż składników budulcowych) oraz systematyczna aktywność fizyczna.

Nie musi być intensywna, ale powinna być systematyczna. Jeśli podejmiemy decyzję o podjęciu ćwiczeń stawiających na rozwój siły i masy mięśniowej, pamiętajmy, że powinny być one prowadzone pod okiem doświadczonego instruktora/trenera.

Stawy potrzebują ruchu

Największą masę kostną mamy mniej więcej około trzydziestki, potem zaczyna jej ubywać na skutek zanikania osteoblastów (największy ubytek obserwuje się u pań w okresie menopauzy). Z wiekiem kości stają się słabsze, mniej wytrzymałe. Aby spowolnić ten proces, warto suplementować wapń oraz witaminę D (pamiętajmy, by zażywać ją łącznie z witaminą K).

Ponieważ wraz z wiekiem zmniejsza się też ilość mazi stawowej, która umożliwia swobodne ruchy i zabezpiecza chrząstkę stawową przed ścieraniem, zasadne jest suplementowanie kwasu hialuronowego albo glukozaminy. Także w przypadku zachowania zdrowia kości i stawów najlepsza profilaktyką jest umiarkowana aktywność fizyczna, która spowalnia przedwczesny rozwój choroby zwyrodnieniowej stawów. Optymalnymi formami ćwiczeń są: szybkie marsze, taniec, jazda na rowerze, pływanie (które odciąża stawy).

Serce to mięsień – trzeba je ćwiczyć

Wiek biologiczny lekarze najchętniej obliczają na podstawie stanu naszego serca. Dlaczego? Bo to ono odpowiada za „hydraulikę” całego organizmu. Najważniejsze wydaje się więc, by nie dopuścić do jego uszkodzenia, a jeśli już do niego dojdzie – spowolnić jego konsekwencje. Tak naprawdę największym problemem kardiologii są dziś nie zawałowcy, ale osoby z niewydolnością serca.

Serce jako narząd zaczyna się starzeć po czterdziestce – zachodzą w nim zmiany strukturalne: wzrasta objętość komórek, następuje pogrubienie i zwłóknienie jego ścian. Zmiany strukturalne pociągają za sobą te funkcjonalne: serce pracuje z coraz większym trudem, stopniowo zmniejszając częstość uderzeń. Proces ten niewątpliwie przyspieszają: palenie papierosów, fastfoodowa dieta prowadząca do podwyższonego poziomu cholesterolu, nadwaga oraz – nieodmiennie – brak ruchu.

Naczynia krwionośne – liczy się dieta

Pogrubienie i zwłóknienie ścian serca powoduje także, że z wiekiem coraz sztywniejsze i grubsze stają się tętnice. Średnica aorty wstępującej zwiększa się o 9 proc. na każdą dekadę między 30. a 60. rokiem życia, czego konsekwencją jest nadciśnienie tętnicze. Od czterdziestki zmniejsza się także ilość przetłaczanej krwi, co – wraz ze zmianami miażdżycowymi w tętnicach oraz osłabieniem funkcji serca – powoduje, że organizm jest gorzej ukrwiony, a komórki gorzej odżywione.

Efektem jest pogorszenie wydolności. Aby poprawić stan naczyń krwionośnych, przede wszystkim powinniśmy rzucić palenie i wzbogacić dietę o świeże owoce i warzywa (zapobiegają miażdżycy). Należy także ograniczyć do minimum tłuszcze zwierzęce, zastępując je zdrową oliwą z oliwek oraz tłuszczami rybimi (omega-3), zawierającymi nienasycone kwasy tłuszczowe.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Negatywne myślenie przyspiesza starzenie. Naukowcy wyjaśniają

10 produktów łagodzących objawy menopauzy

Osteopenia - jakie daje objawy i jak się ją leczy?

Osteopenia – czym jest, jakie daje objawy, jak wygląda leczenie?

Osteoporoza

Osteoporoza – objawy i sposoby leczenia

„Czarci pazur, czyli diabelsko skuteczna roślina. Doskonale sprawdza się w leczeniu kręgosłupa, uśmierza bóle mięśni i kości” – mówi dietetyczka dr Grażyna Pająk

Z każdym rokiem starsi. Jak pokonać lęk przed upływem czasu?

Jak zmienia się skóra w trakcie menopauzy? Tłumaczy kosmetolożka Joanna Skrzypczak

koniczyna czerwona

Koniczyna czerwona – na co pomaga ta niezwykła roślina?

cellulit

„Kilogramy łatwiej jest zredukować niż cellulit. Czasem schudnięcie nie wystarcza”. O tym, co łączy cellulit i dobre samopoczucie, mówi endokrynolog

kobieta przegląda się w lustrze

Jak starzeje się organizm, gdy mamy 20, 30, +40?

Dziewczyna pije zielony sok

Witaminy i minerały, które zatrzymują czas

Nadmierna potliwość to sygnał od organizmu, że coś ci dolega. Poznaj 7 rzeczy, o których informuje twój pot

Jane Fonda

Jane Fonda o walce z rakiem piersi. „Przeszłam mastektomię. Pod suknią musiałam ukryć bandaże”

babcia i wnuczka

Jak kobiety funkcjonują po menopauzie? Rozmawiamy z genetyczką prof. Moniką Puzianowską-Kuźnicką

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Po menopauzie kobieta przestaje być przydatna, traci energię, seksualność. Jednym słowem: jest na równi pochyłej do śmierci. Rozmawiamy o mitach dotyczących menopauzy

Skóra mężczyzn starzeje się wolniej niż u kobiet a głos staje się niższy. W czym jeszcze będziesz się różnić od swojego faceta za 30 lat?

zdjęcie kości

Osteoporoza – objawy. Jak szybko rozpoznać chorobę układu kostnego?

Badanie kości kobieta

Osteoporoza – leczenie, dieta i zapobieganie złamaniom

Życie zaczyna się po 70-tce. Galeria najlepszych kont na Instagramie

Nordic walking – to nie jest sport (tylko) dla starych ludzi

Nordic walking – to nie jest sport (tylko) dla starych ludzi

Starzenie się jest w porządku!

Siedem sygnałów demencji, których nie wolno zignorować

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Zbliżenie oka z wadą wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku