Przejdź do treści

Zmiana czasu – jak to wpływa na nasz organizm? Jak ograniczyć negatywny wpływ?

turkusowe zegary na turkusowym tle
Zmiana czasu - jesteście gotowi?/Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kuchnia
Jaki związek mają zwiędnięte kwiaty z popsutymi owocami?
Spalacze tłuszczu – które są najbardziej skuteczne? Podpowiada Arkadiusz Matras z Dietetyki #NieNaŻarty
Spalacze tłuszczu – które są najbardziej skuteczne? Podpowiada dietetyk Arkadiusz Matras
Niemowle
Rak piersi nie przekreśla marzeń o macierzyństwie! Ola „Kobieta rakieta” jest tego przykładem
Kobieta ćwiczy pierwszą pomoc na modelu niemowlaka
Policjant okrzyknięty bohaterem! Uratował życie 3-tygodniowego dziecka, które zadławiło się mlekiem
Tai chi - czym jest? / istock
Tai chi – co to jest, co daje i jak ćwiczyć? Jak wygląda trening tai chi dla początkujących?

Zmiana czasu na zimowy w najbliższy weekend. W nocy z 26 na 27 października cofamy zegarki o godzinę, czyli śpimy dłużej. Co oznacza przejście na czas zimowy dla naszego organizmu? I czy da się coś zrobić, by nie zaliczyć wtedy spadku formy?

Mamy argumenty dla tych z was, którzy uważają, że przestawianie zegarków dwa razy w roku przynosi więcej szkody niż pożytku. Prof. Christopher Barnes z Uniwersytetu w Waszyngtonie badający wpływ braku snu na zdrowie i samopoczucie uważa, że przesuwanie wskazówek zegara do przodu (wiosną) oraz cofanie ich (jesienią) jest działaniem wbrew naszej naturze. Opierając się na badaniach, dowodzi, że w dniach następujących bezpośrednio po przejściu na czas letni można zaobserwować wzrost liczby nieszczęśliwych wypadków w pracy, a także na ulicach. Zdaniem prof. Barnesa powodem jest gorsza kondycja psychofizyczna ludzi w tym okresie. I choć teraz nie będzie aż tak źle jak wiosną, to dodatkowa godzina paradoksalnie również nie zadziała na naszą korzyść. Opisujemy, jak zachowuje się ciało, gdy fundujemy mu „podróże w czasie”, i radzimy, co zrobić, by skutki tego wstrząsu były jak najmniejsze.

Jak reagujemy na zmianę czasu?

Słabo. Przez kilka-kilkanaście dni możemy czuć się senni, zmęczeni, rozbici, mieć gorszy nastrój, problemy z koncentracją, skarżyć się na dolegliwości żołądkowe. Bardzo przypomina to jet lag po podróży samolotem (przy zmianie kilku stref czasowych też „tracimy” lub „zyskujemy” godziny). Wymienione dolegliwości biorą się stąd, że kiedy majstrujemy z zegarami w realnej rzeczywistości, nasz zegar biologiczny, który reguluje m.in. sen i metabolizm, wariuje. Jest zaprogramowany na pracę w 24-godzinnych cyklach, więc godzina, którą jesienią zyskujemy, nie jest dla niego prezentem, ale problemem, z którym musi sobie poradzić.

Dlaczego jesteśmy senni, choć śpimy dłużej?

Cofnięcie wskazówek zegara sprawia, że dzień gwałtownie się skraca – wcześniej zapada zmrok. Brakuje nam przez to światła słonecznego, którego o tej porze roku i tak jest niewiele. Wstajemy po ciemku, w ciemnościach wracamy z pracy do domu… Organizm nie pozostaje na to obojętny. Szyszynka, czyli gruczoł dokrewny znajdujący się w mózgu, zaczyna w takiej sytuacji produkować więcej melatoniny. Hormon ten reguluje pracę naszego zegara biologicznego – „mówi” mu, jaka jest pora doby. Nocą osiąga najwyższy poziom, dlatego stajemy się wtedy zmęczeni i senni (organizm otrzymuje sygnał, że czas pójść spać). Jednak szyszynka wytwarza więcej melatoniny nie tylko nocą, ale też w ciągu dnia, jeśli do mózgu przez oczy dociera zbyt mało światła słonecznego. Czyli np. po zmianie czasu w październiku i generalnie jesienią oraz zimą. Oczywiście w końcu adaptujemy się do nowych warunków, ale przypływ energii poczujemy dopiero na wiosnę.

Co znosimy lepiej: przejście na czas letni czy zimowy?

Teraz będzie łatwiej niż w marcu, bo szybciej przyzwyczajamy się do tego, że śpimy dłużej niż krócej. Skutki przestawiania zegarków do przodu na wiosnę bywają natomiast nie tylko mało przyjemne, ale również groźne dla zdrowia. Dr Jori Ruuskanen z Uniwersytetu w Turku (Finlandia) na podstawie przeprowadzonych badań stwierdził, że w ciągu dwóch dni po zmianie czasu na letni ryzyko udaru jest o 8 proc. większe niż dwa tygodnie przed przestawieniem zegarków oraz tydzień po nim. Naukowiec wiąże to z zaburzeniami snu, które występują u wielu z nas w tym czasie. Z kolei badania prowadzone przez badaczy z Uniwersytetu Alabama w Birmingham wykazały, że gdy wiosną „tracimy” godzinę, o 10 proc. rośnie u nas prawdopodobieństwo ataku serca. Jesienią nie zaobserwowano takich tendencji, a najczęstszymi dolegliwościami, jakie odczuwamy, bywają te opisane wyżej.

sen

Czy zmiana czasu może wywołać depresję?

Skutkiem przejścia na czas zimowy są zmiany hormonalne w organizmie. Brak światła powoduje nie tylko zwiększone wydzielanie melatoniny, o czym już była mowa, ale też obniżenie poziomu serotoniny, nazywanej „hormonem szczęścia”. U niektórych osób może to prowadzić do tzw. depresji sezonowej. Czujemy się wtedy senni, cierpimy na zaburzenia snu, brakuje nam energii, nie możemy oprzeć się słodyczom (dzięki nim poziom serotoniny rośnie), tracimy apetyt. Jeśli zauważymy u siebie takie objawy i będą one trwały dłużej niż tydzień-dwa, warto skonsultować się ze specjalistą, który oceni, czy to tylko chandra, czy już depresja. Sposobem na radzenie sobie ze spadkiem formy psychicznej jesienią i zimą jest fototerapia, czyli leczenie światłem. Wykorzystuje się w niej specjalne lampy, które emitują światło o natężeniu co najmniej 2500 luksów (w terapii najczęściej stosuje się moc 5–10 tys. luksów, dla porównania dawka słońca w pogodny dzień to 100 tys. luksów). Znajdują się one w szpitalach i poradniach zdrowia psychicznego, można je też kupić. Skuteczność fototerapii jest wysoka – sztuczne światło pomaga nawet 75–80 proc. osób z depresją sezonową.

Jak sobie radzić ze złym samopoczuciem?

1. Nawet jeśli mamy taką możliwość, po zmianie czasu nie ucinajmy sobie drzemek w ciągu dnia ani nie odsypiajmy w weekendy, bo to przedłuży proces adaptacji. Z tego samego powodu kiepskim pomysłem jest też odkładanie w nieskończoność pójścia spać wieczorem i sugerowanie się starym czasem. Wstawać będziemy już przecież według nowego.

2. Łapmy tyle słońca, ile się da: do pracy chodźmy piechotą, lunch jedzmy poza biurem, w weekendy spacerujmy itd. Róbmy to niezależnie od pogody, bo nawet gdy jest ona gorsza, trochę promieni słonecznych zawsze przedostaje się przez chmury. Ekspozycja na światło ograniczy produkcję melatoniny przez organizm, dzięki czemu będziemy mieć więcej energii.

3. Zmobilizujmy się do wysiłku fizycznego. Jakiegokolwiek: może to być taniec, pływanie, marsz, ćwiczenia w siłowni. Zapewnimy sobie w ten sposób dostawę endorfin, które poprawią nam nastrój.

Marysia Kujawińska

4. Dbajmy o to, żeby spać 7–8 godzin. Zbyt krótki sen pogłębia zmęczenie i rozdrażnienie.

5. Suplementujmy witaminę D. Jej brak spowodowany panującymi ciemnościami źle wpływa na samopoczucie. W Polsce dorośli powinni otrzymywać do 2000 jednostek witaminy D dziennie od początku września do końca kwietnia (ilość zależy m.in. od masy ciała) lub przez cały rok, jeśli mamy zbyt mało ekspozycji na słońce w miesiącach letnich.

To, jak szybko po zmianie czasu na zimowy nasz organizm wróci do normy, jest kwestią bardzo indywidualną. Niektórym zajmie to dobę, inni będą odczuwać dyskomfort nawet do dwóch tygodni. Tak naprawdę większym problemem niż samo cofnięcie wskazówek zegara jest brak światła. Dlatego mimo wszystko warto go szukać, a poza tym dużo się ruszać i nie zalegać z pączkiem na kanapie. Takie działania pomogą nam wytrwać w dobrej kondycji aż do następnej zmiany czasu. Tym razem na letni.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Co się stanie, gdy użyjesz płynu do płukania ust po ćwiczeniach?

Szczepionka

Szczepionka na koronawirusa. Jest sukces! Wszyscy pacjenci wytworzyli przeciwciała

Jak wspierać chorego na raka? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Jak wspierać chorego na raka? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Derma roller

Derma roller – dlaczego nie powinnaś używać go sama w domu?

Co może się stać, jeśli nie przestrzegasz zaleceń lekarzy?

Kobieta kicha w łokieć

Jak prawidłowo kichać, by nie zrobić sobie krzywdy? To bardzo ważne dla kobiet!

Kobieta na spacerze

GIS ostrzega przez barszczem Sosnowskiego. Jak rozpoznać tę roślinę?

Masz dość much w domu? Zawieś na oknie torebkę z wodą

Kobieta zakrapla sobie oczy

GIF wycofał popularne krople do oczu na alergię

Jak czyścić drewnianą deskę do krojenia? Sprawdź, czy nie robisz tego źle

Nie opuszczasz deski, gdy spuszczasz wodę? To naprawdę duży błąd

Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Ćwiczenia ogólnorozwojowe – co powinnyśmy o nich wiedzieć?

kobieta w ciąży

Wykonanie testu na koronawirusa to wymóg niezbędny do odbycia porodu rodzinnego? Jest stanowisko NFZ

Kelly Preston nie żyje. Żona Johna Travolty zmarła na raka piersi

Kelly Preston nie żyje. Żona Johna Travolty zmarła na raka piersi

ferrytyna w leczeniu trądziku

Badanie ferrytyny to często pomijany element w leczeniu trądziku. Komentuje kosmetolożka

Barszcz Sosnowskiego – jak wygląda i jak leczyć oparzenia nim spowodowane?

8 rzeczy, których organizm mężczyzny nie wybacza po 30-tce

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Kobieta w lesie

Kleszczowe zapalenie mózgu – jak się objawia, czym jest spowodowane, jak wygląda leczenie?

Trąd – jakie są objawy tej zapomnianej choroby?

Oczyszczanie wątroby – objawy, dieta, efekty

stres trening

Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy

Nadmierna potliwość – o czym świadczy, jakie są przyczyny?

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

czereśnie

Zjadłaś robaczywe czereśnie i zastanawiasz się, czy to mogło ci zaszkodzić? Sprawdź, co mówi dietetyczka w tej sprawie