Przejdź do treści

Autonomiczny układ nerwowy – współczulny i przywspółczulny. Jakie pełni funkcje?

system nerwowego układu autonomicznego
Fot. BillionPhotos.com / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Nie lekceważ tych objawów. To może być serce
Seks podczas miesiączki – ginekolog wyjaśnia, czy to bezpieczne
Motywacja – nie wzbudzisz jej żadnym trickiem ani sztuczką. Sprawdź, jak się skutecznie zmotywować
Problemy hormonalne. Ginekolog mówi, jakie są oznaki tego, że twoje hormony szaleją
Jak się twórczo złościć? Wykorzystaj negatywne emocje, by wprowadzić zmiany w życiu!

Autonomiczny układ nerwowy odpowiada za dostarczanie impulsów nerwowych z mózgu do narządów wewnętrznych i powstawanie reakcji, które są niezależne od woli człowieka: skurcze serca, ruchy perystaltyczne jelit lub rozszerzanie źrenic. Układ autonomiczny dzieli się na współczulny i przywspółczulny.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Układ autonomiczny i somatyczny tworzą razem obwodowy układ nerwowy człowieka. Składa się on z nerwów i zwojów, których zadaniem jest przekazywanie informacji między wszystkimi narządami i mięśniami a ośrodkowym układem nerwowym. Zaburzenia są spowodowane uszkodzeniem nerwów przez czynniki pochodzenia zewnętrznego i wewnętrznego, w efekcie czego pojawiają się niedowłady, porażenia i zaburzenia czucia.

Co to jest układ autonomiczny?

Autonomiczny układ nerwowy to część obwodowego układu nerwowego, która odpowiada za przekazywanie impulsów nerwowych między mózgiem a narządami wewnętrznymi. Jego działanie powoduje powstawanie reakcji, które są niezależne od woli człowieka. Głównymi neuroprzekaźnikami są noradrenalina, acetylocholina i tlenek azotu. Składa się z nerwów i zwojów oraz jąder zlokalizowanych w tkance mózgowej. Budowa autonomicznego układu nerwowego przedstawia się następująco:

  • drogi nerwowe odśrodkowe,
  • drogi nerwowe dośrodkowe,
  • ośrodki autonomiczne (rdzeniowe, podwzgórzowe, korowe).

Nerwy i zwoje tworzą sploty autonomiczne, czyli zbiór włókien nerwowych. W organizmie człowieka wyróżnia się sploty: trzewny, sercowy, płucny, międzykrezkowy, podbrzuszny górny i podbrzuszny dolny. Układ autonomiczny dzieli się na część współczulną i przywspółczulną, które działają względem siebie antagonistycznie, dzięki czemu wszystkie narządy wewnętrzne funkcjonują prawidłowo.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Funkcje autonomicznego układu nerwowego

Układ autonomiczny odpowiada za reakcje niezależne od woli, które nie podlegają świadomej kontroli człowieka. Funkcje autonomicznego układu nerwowego to:

  • kontrolowanie czynności akcji serca,
  • regulowanie ciśnienia tętniczego krwi (dzięki rozszerzaniu i zwężaniu naczyń krwionośnych),
  • kontrolowanie ruchów perystaltycznych jelit,
  • kontrolowanie oddechu,
  • regulowanie wydzielania śliny, wielkości źrenic, wydalania moczu,
  • pobudzanie wydzielania soku żołądkowego,
  • odpowiadanie za reakcje odruchowe (połykanie, kaszel, kichanie),
  • regulowanie pobudzenia seksualnego.

Układ autonomiczny – współczulny

Układ współczulny (układ sympatyczny) to część autonomicznego układu nerwowego, która odpowiada za pobudzanie i mobilizację organizmu „do walki”. Działanie części współczulnej układu autonomicznego można odczuć między innymi w sytuacji stresowej. Jego receptory najsilniej reagują na obecność noradrenaliny.

Do najważniejszych funkcji części współczulnej autonomicznego układu nerwowego należą:

  • przyspieszenie akcji serca,
  • wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  • przyspieszenie oddechu,
  • rozszerzenie oskrzeli,
  • wzrost wydzielania potu,
  • rozszerzenie źrenic,
  • zwiększenie napływu krwi do mięśni,
  • podwyższenie stężenia glukozy we krwi,
  • zwolnienie perystaltyki jelit,
  • hamowanie produkcji śliny,
  • zatrzymanie moczu,
  • stymulowanie orgazmu.

Zobacz także

Układ autonomiczny – przywspółczulny

Układ przywspółczulny (parasympatyczny) działa odwrotnie od układu współczulnego. Jest odpowiedzialny za hamowanie procesów i odpoczynek organizmu. Nie działa jako całość – uruchamia tylko te elementy, które są niezbędne w danym momencie. Jego neuroprzekaźnikiem jest acetylocholina. Funkcje części przywspółczulnej autonomicznego układu nerwowego to:

  • zwolnienie akcji serca,
  • spadek ciśnienia tętniczego krwi,
  • zwężenie źrenic,
  • zwężenie oskrzeli,
  • przyspieszenie perystaltyki jelit i poprawa trawienia,
  • pobudzenie produkcji śliny,
  • stymulacja produkcji insuliny,
  • kontrolowanie pobudzenia seksualnego (erekcja).

Zaburzenia autonomicznego układu nerwowego

Zaburzenia autonomicznego układu nerwowego są skutkiem uszkodzenia nerwów i ośrodków przez czynniki pochodzenia zewnętrznego lub wewnętrznego: urazy, choroby neurologiczne (choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, otępienie z ciałami Lewy’ego), choroby nerwów obwodowych, cukrzyca. Zaburzenia układu autonomicznego prowadzą do pojawienia się różnorodnych objawów, np. wzmożonej potliwości, impotencji, nietrzymania moczu, zaparć, zmniejszenia wydzielania śliny, hipotonii ortostatycznej (obniżenie ciśnienia tętniczego krwi po nagłej zmianie pozycji). Nieprawidłowe działanie układu autonomicznego może być także przyczyną nerwicy, której objawem jest ból w klatce piersiowej, uczucie kołatania serca, uczucie ciężkości w żołądku, spadek apetytu i bezsenność.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Anna Sierant /fot. archiwum prywatne

Stres, bezsenność i zszargane nerwy? Wypróbuj Naturell Ashwagandha! Ja sprawdziłam i polecam

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Depresja – objawy, przyczyny i leczenie. Jak pomóc osobie z depresją?

„Nie oddzielam tego, co dzieje się w głowach moich pacjentów, od tego, co dzieje się w ich ciałach” – mówi Magdalena Kicińska, fizjoterapeutka

kobieta nerwica

Nerwica – rodzaje, objawy, leczenie

pms - krzycząca kobieta

PMS (Zespół napięcia przedmiesiączkowego) – co to jest, objawy, przyczyny

Nadmierne gazy – jak się pozbyć krępującej dolegliwości? Przyczyny i sposoby leczenia

Allodynia - czym się objawia? / pexels

Uwierają cię niewygodne metki, gumki w skarpetkach, obciskające ramiączka? To może być allodynia

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Depilacja laserowa - jak działa i jakie daje efekty?

Depilacja laserowa – skuteczny sposób na gładkie ciało? O czym warto wiedzieć przed zabiegiem?

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Demencja starcza - co to jest i jakie daje objawy?

Demencja starcza – czym jest, jakie są jej przyczyny i główne objawy?

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

×