Przejdź do treści

Autonomiczny układ nerwowy – współczulny i przywspółczulny. Jakie pełni funkcje?

system nerwowego układu autonomicznego
Fot. BillionPhotos.com / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
laboratorium, badanie próbki małpiej ospy
Małpia ospa w Europie – potwierdzone przypadki. Czy jest groźna i jakie daje objawy?
para w łóżku
Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!
Pocałunek to samo zdrowie / istock
Całowanie się jest zdrowe. Jakie plusy dla organizmu za sobą niesie?
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog mówi nam, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog wyjaśnia, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tomasz Dzieciątkowski: obawy dotyczące szczepionek przeciw COVID-19 i chorób powodujących bezpłodność kobiet są bezpodstawne

Autonomiczny układ nerwowy odpowiada za dostarczanie impulsów nerwowych z mózgu do narządów wewnętrznych i powstawanie reakcji, które są niezależne od woli człowieka: skurcze serca, ruchy perystaltyczne jelit lub rozszerzanie źrenic. Układ autonomiczny dzieli się na współczulny i przywspółczulny.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Układ autonomiczny i somatyczny tworzą razem obwodowy układ nerwowy człowieka. Składa się on z nerwów i zwojów, których zadaniem jest przekazywanie informacji między wszystkimi narządami i mięśniami a ośrodkowym układem nerwowym. Zaburzenia są spowodowane uszkodzeniem nerwów przez czynniki pochodzenia zewnętrznego i wewnętrznego, w efekcie czego pojawiają się niedowłady, porażenia i zaburzenia czucia.

Co to jest układ autonomiczny?

Autonomiczny układ nerwowy to część obwodowego układu nerwowego, która odpowiada za przekazywanie impulsów nerwowych między mózgiem a narządami wewnętrznymi. Jego działanie powoduje powstawanie reakcji, które są niezależne od woli człowieka. Głównymi neuroprzekaźnikami są noradrenalina, acetylocholina i tlenek azotu. Składa się z nerwów i zwojów oraz jąder zlokalizowanych w tkance mózgowej. Budowa autonomicznego układu nerwowego przedstawia się następująco:

  • drogi nerwowe odśrodkowe,
  • drogi nerwowe dośrodkowe,
  • ośrodki autonomiczne (rdzeniowe, podwzgórzowe, korowe).

Nerwy i zwoje tworzą sploty autonomiczne, czyli zbiór włókien nerwowych. W organizmie człowieka wyróżnia się sploty: trzewny, sercowy, płucny, międzykrezkowy, podbrzuszny górny i podbrzuszny dolny. Układ autonomiczny dzieli się na część współczulną i przywspółczulną, które działają względem siebie antagonistycznie, dzięki czemu wszystkie narządy wewnętrzne funkcjonują prawidłowo.

Funkcje autonomicznego układu nerwowego

Układ autonomiczny odpowiada za reakcje niezależne od woli, które nie podlegają świadomej kontroli człowieka. Funkcje autonomicznego układu nerwowego to:

  • kontrolowanie czynności akcji serca,
  • regulowanie ciśnienia tętniczego krwi (dzięki rozszerzaniu i zwężaniu naczyń krwionośnych),
  • kontrolowanie ruchów perystaltycznych jelit,
  • kontrolowanie oddechu,
  • regulowanie wydzielania śliny, wielkości źrenic, wydalania moczu,
  • pobudzanie wydzielania soku żołądkowego,
  • odpowiadanie za reakcje odruchowe (połykanie, kaszel, kichanie),
  • regulowanie pobudzenia seksualnego.

Układ autonomiczny – współczulny

Układ współczulny (układ sympatyczny) to część autonomicznego układu nerwowego, która odpowiada za pobudzanie i mobilizację organizmu „do walki”. Działanie części współczulnej układu autonomicznego można odczuć między innymi w sytuacji stresowej. Jego receptory najsilniej reagują na obecność noradrenaliny.

Do najważniejszych funkcji części współczulnej autonomicznego układu nerwowego należą:

  • przyspieszenie akcji serca,
  • wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  • przyspieszenie oddechu,
  • rozszerzenie oskrzeli,
  • wzrost wydzielania potu,
  • rozszerzenie źrenic,
  • zwiększenie napływu krwi do mięśni,
  • podwyższenie stężenia glukozy we krwi,
  • zwolnienie perystaltyki jelit,
  • hamowanie produkcji śliny,
  • zatrzymanie moczu,
  • stymulowanie orgazmu.

Zobacz także

Układ autonomiczny – przywspółczulny

Układ przywspółczulny (parasympatyczny) działa odwrotnie od układu współczulnego. Jest odpowiedzialny za hamowanie procesów i odpoczynek organizmu. Nie działa jako całość – uruchamia tylko te elementy, które są niezbędne w danym momencie. Jego neuroprzekaźnikiem jest acetylocholina. Funkcje części przywspółczulnej autonomicznego układu nerwowego to:

  • zwolnienie akcji serca,
  • spadek ciśnienia tętniczego krwi,
  • zwężenie źrenic,
  • zwężenie oskrzeli,
  • przyspieszenie perystaltyki jelit i poprawa trawienia,
  • pobudzenie produkcji śliny,
  • stymulacja produkcji insuliny,
  • kontrolowanie pobudzenia seksualnego (erekcja).

Zaburzenia autonomicznego układu nerwowego

Zaburzenia autonomicznego układu nerwowego są skutkiem uszkodzenia nerwów i ośrodków przez czynniki pochodzenia zewnętrznego lub wewnętrznego: urazy, choroby neurologiczne (choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, otępienie z ciałami Lewy’ego), choroby nerwów obwodowych, cukrzyca. Zaburzenia układu autonomicznego prowadzą do pojawienia się różnorodnych objawów, np. wzmożonej potliwości, impotencji, nietrzymania moczu, zaparć, zmniejszenia wydzielania śliny, hipotonii ortostatycznej (obniżenie ciśnienia tętniczego krwi po nagłej zmianie pozycji). Nieprawidłowe działanie układu autonomicznego może być także przyczyną nerwicy, której objawem jest ból w klatce piersiowej, uczucie kołatania serca, uczucie ciężkości w żołądku, spadek apetytu i bezsenność.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Terapia… lasem

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Relaksacja Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Galwanizacja – co to jest, działanie i przeciwwskazania

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Kobieta leży na sofie

Lek. Joanna Adamiak: każdy z nas może doświadczyć objawów jet lagu w codziennym życiu w stałej strefie czasowej

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Nerw łokciowy – funkcje, uszkodzenie, ćwiczenia i operacja

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

Kora mózgowa – funkcje, budowa, zanik i śmierć

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?

Endermologia / istock

Co to jest endermologia – efekty, wskazania i przeciwwskazania do masażu podciśnieniowego