Przejdź do treści

Autonomiczny układ nerwowy – współczulny i przywspółczulny. Jakie pełni funkcje?

system nerwowego układu autonomicznego
Fot. BillionPhotos.com / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Implant zamiast tabletki przeciwbólowej? Innowacyjne rozwiązanie naukowców
Lekarze dawali mu pół roku życia. Uratował go przeszczep, podczas którego otrzymał pięć narządów naraz
Wraca zerowy podatek VAT na zagraniczne leki ze zbiórek. Walczyli o to między innymi rodzice dzieci z SMA
„To był szok. Przez ponad dwadzieścia lat nie wiedziałam, z czym chodzę w brzuchu”. Szpital popełnił błąd. Pani Wanda odszkodowania nie dostanie
Kolejna fala zakażeń. „Obecny koronawirus bardzo różni się od oryginalnego, to inna choroba, więc możemy mówić o COVID-22”

Autonomiczny układ nerwowy odpowiada za dostarczanie impulsów nerwowych z mózgu do narządów wewnętrznych i powstawanie reakcji, które są niezależne od woli człowieka: skurcze serca, ruchy perystaltyczne jelit lub rozszerzanie źrenic. Układ autonomiczny dzieli się na współczulny i przywspółczulny.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Układ autonomiczny i somatyczny tworzą razem obwodowy układ nerwowy człowieka. Składa się on z nerwów i zwojów, których zadaniem jest przekazywanie informacji między wszystkimi narządami i mięśniami a ośrodkowym układem nerwowym. Zaburzenia są spowodowane uszkodzeniem nerwów przez czynniki pochodzenia zewnętrznego i wewnętrznego, w efekcie czego pojawiają się niedowłady, porażenia i zaburzenia czucia.

Co to jest układ autonomiczny?

Autonomiczny układ nerwowy to część obwodowego układu nerwowego, która odpowiada za przekazywanie impulsów nerwowych między mózgiem a narządami wewnętrznymi. Jego działanie powoduje powstawanie reakcji, które są niezależne od woli człowieka. Głównymi neuroprzekaźnikami są noradrenalina, acetylocholina i tlenek azotu. Składa się z nerwów i zwojów oraz jąder zlokalizowanych w tkance mózgowej. Budowa autonomicznego układu nerwowego przedstawia się następująco:

  • drogi nerwowe odśrodkowe,
  • drogi nerwowe dośrodkowe,
  • ośrodki autonomiczne (rdzeniowe, podwzgórzowe, korowe).

Nerwy i zwoje tworzą sploty autonomiczne, czyli zbiór włókien nerwowych. W organizmie człowieka wyróżnia się sploty: trzewny, sercowy, płucny, międzykrezkowy, podbrzuszny górny i podbrzuszny dolny. Układ autonomiczny dzieli się na część współczulną i przywspółczulną, które działają względem siebie antagonistycznie, dzięki czemu wszystkie narządy wewnętrzne funkcjonują prawidłowo.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Funkcje autonomicznego układu nerwowego

Układ autonomiczny odpowiada za reakcje niezależne od woli, które nie podlegają świadomej kontroli człowieka. Funkcje autonomicznego układu nerwowego to:

  • kontrolowanie czynności akcji serca,
  • regulowanie ciśnienia tętniczego krwi (dzięki rozszerzaniu i zwężaniu naczyń krwionośnych),
  • kontrolowanie ruchów perystaltycznych jelit,
  • kontrolowanie oddechu,
  • regulowanie wydzielania śliny, wielkości źrenic, wydalania moczu,
  • pobudzanie wydzielania soku żołądkowego,
  • odpowiadanie za reakcje odruchowe (połykanie, kaszel, kichanie),
  • regulowanie pobudzenia seksualnego.

Układ autonomiczny – współczulny

Układ współczulny (układ sympatyczny) to część autonomicznego układu nerwowego, która odpowiada za pobudzanie i mobilizację organizmu „do walki”. Działanie części współczulnej układu autonomicznego można odczuć między innymi w sytuacji stresowej. Jego receptory najsilniej reagują na obecność noradrenaliny.

Do najważniejszych funkcji części współczulnej autonomicznego układu nerwowego należą:

  • przyspieszenie akcji serca,
  • wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  • przyspieszenie oddechu,
  • rozszerzenie oskrzeli,
  • wzrost wydzielania potu,
  • rozszerzenie źrenic,
  • zwiększenie napływu krwi do mięśni,
  • podwyższenie stężenia glukozy we krwi,
  • zwolnienie perystaltyki jelit,
  • hamowanie produkcji śliny,
  • zatrzymanie moczu,
  • stymulowanie orgazmu.

Zobacz także

Układ autonomiczny – przywspółczulny

Układ przywspółczulny (parasympatyczny) działa odwrotnie od układu współczulnego. Jest odpowiedzialny za hamowanie procesów i odpoczynek organizmu. Nie działa jako całość – uruchamia tylko te elementy, które są niezbędne w danym momencie. Jego neuroprzekaźnikiem jest acetylocholina. Funkcje części przywspółczulnej autonomicznego układu nerwowego to:

  • zwolnienie akcji serca,
  • spadek ciśnienia tętniczego krwi,
  • zwężenie źrenic,
  • zwężenie oskrzeli,
  • przyspieszenie perystaltyki jelit i poprawa trawienia,
  • pobudzenie produkcji śliny,
  • stymulacja produkcji insuliny,
  • kontrolowanie pobudzenia seksualnego (erekcja).

Zaburzenia autonomicznego układu nerwowego

Zaburzenia autonomicznego układu nerwowego są skutkiem uszkodzenia nerwów i ośrodków przez czynniki pochodzenia zewnętrznego lub wewnętrznego: urazy, choroby neurologiczne (choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, otępienie z ciałami Lewy’ego), choroby nerwów obwodowych, cukrzyca. Zaburzenia układu autonomicznego prowadzą do pojawienia się różnorodnych objawów, np. wzmożonej potliwości, impotencji, nietrzymania moczu, zaparć, zmniejszenia wydzielania śliny, hipotonii ortostatycznej (obniżenie ciśnienia tętniczego krwi po nagłej zmianie pozycji). Nieprawidłowe działanie układu autonomicznego może być także przyczyną nerwicy, której objawem jest ból w klatce piersiowej, uczucie kołatania serca, uczucie ciężkości w żołądku, spadek apetytu i bezsenność.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Nerw błędny – budowa, przebieg, uszkodzenie i leczenie. Dlaczego nazywa się go „wędrowcem”?

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Mylona z alzheimerem, parkinsonem, uważana za chorobę dzieci. Jak rozpoznać i leczyć padaczkę u seniorów, mówi dr n. med. Maria Maliszewska

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Przekazując diagnozę rodzicom, mówi: „Gratuluję, mają państwo dziecko z zespołem Aspergera”. O różnorodności, która występuje w spektrum autyzmu, mówi Tony Attwood

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

„To jest gonitwa myśli w głowie, wrażenie umierania, duszenia się, zasłabnięcia”. Polska influencerka opowiedziała o atakach paniki

„Samodzielność dla osób ze spektrum autyzmu to wolność i godne życie” – mówi Monika Kłeczek, prezeska stowarzyszenia AS

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Leczenie nerwobóli będzie prostsze? Australijscy naukowcy na drodze do stworzenia innowacyjnych leków

Choroba Devica – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×