Przejdź do treści

Badanie kortyzolu – kiedy należy je wykonać i jak się do niego dobrze przygotować?

zespół Cushinga
Fot. designer491/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
grzyby
Przez kilka godzin trzymałaś grzyby w foliowej reklamówce? Dietetyczka odpowiada, czy nadają się do spożycia
kobieta z długimi włosami
Skrzyp na włosy – efekty. A może pokrzywa na włosy?
Ruth Bader Ginsburg
Sędzia Ruth Bader Ginsburg nie żyje. Ikona feminizmu i jedna z najbardziej wpływowych kobiet miała 87 lat
Maffashion pokazuje brzuch po porodzie
Maffasion o swoim brzuchu tydzień po porodzie: Nie mam kompleksu swojego ciała. To ciało urodziło małego człowieka. To jest moc!
szczupła dziewczyna
Chudnięcie – ile można zdrowo chudnąć? Jem i chudnę – przyczyny

Badanie kortyzolu jest wykonywane w celu zdiagnozowania chorób nadnerczy, głównie zespołu Cushinga. Najczęściej test wykonuje się o kilku różnych godzinach, ponieważ stężenie hormonu jest zależne od pory dnia. Warto wiedzieć, jak przygotować się do badania poziomu kortyzolu, aby wynik był miarodajny.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Kortyzol to hormon wydzielany przez korę nadnerczy zgodnie z rytmem dobowym – najwięcej jest go rano, a najmniej wieczorem. Bierze udział w metabolizmie lipidów, białek i glukozy, reguluje pracę układu odpornościowego, utrzymuje ciśnienie tętnicze krwi, uwalnia aminokwasy i zatrzymuje sól w organizmie. Jego zbyt niski lub zbyt wysoki poziom zaburza prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Kortyzol jest nazywany przez specjalistów „hormonem stresu”, ponieważ jego stężenie wzrasta w sytuacjach stresowych.

Kortyzol – badanie

Badanie na poziom kortyzolu jest przeprowadzane w laboratorium diagnostycznym. Polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi z żyły łokciowej. W przypadku podejrzenia obniżonego stężenia hormonu wystarczy pobrać 1 próbkę w godzinach porannych (8–9 rano). Natomiast w diagnostyce zespołu Cushinga konieczne jest oddanie do analizy minimum 3 próbek krwi: rano (godzina 8), po południu (około godziny 16) i późnym wieczorem lub w nocy. Jest to konieczne ze względu na to, że poziom hormonu waha się w ciągu doby – najwyższy jest rano, natomiast najmniejsze stężenie stwierdza się około północy. Takie badanie kortyzolu może wymagać od pacjenta krótkiego pobytu w szpitalu. Postępowanie diagnostyczne zależy jednak od decyzji lekarza prowadzącego. Niekiedy lekarz może zlecić badanie kortyzolu po deksametazonie (test hamowania deksametazonem). Polega on na podaniu pacjentowi doustnie leku, który hamuje wydzielanie hormonu, i oznaczeniu jego stężenia. Test pozwala na określenie przyczyny podwyższonego stężenia kortyzolu.

kortyzol

Jak przygotować się do badania kortyzolu?

Aby wynik badania poziomu kortyzolu we krwi był miarodajny, należy odpowiednio przygotować się do analizy:

  • w miarę możliwości kilka dni przed badaniem unikać sytuacji stresowych i nerwów,
  • na 3 dni przed analizą nie spożywać alkoholu,
  • zgłosić się na badanie kortyzolu na czczo (12 godzin po ostatnim posiłku),
  • na kilka minut przed badaniem wypić szklankę wody,
  • odstawić przyjmowane leki (po konsultacji z lekarzem prowadzącym),
  • zgłosić się na badanie w godzinach porannych,
  • przyjść do laboratorium 30 minut wcześniej, aby odpocząć przed pobraniem krwi.

Badanie kortyzolu w moczu

W celu oznaczenia całkowitego stężenia poziomu wolnego hormonu, który nie związał się z białkami, przeprowadza się badanie kortyzolu w moczu. Do analizy zbiera się mocz z całej doby (tzw. dobowa zbiórka moczu) do specjalnego pojemnika. Równo po upływie 24 godzin zebrany materiał należy dostarczyć do laboratorium. Wynik badania kortyzolu w moczu dostarcza informacji na temat całkowitej ilości hormonu wydzielanego w organizmie w ciągu doby. Nie można z niego określić dobowych wahań poziomu.

Badanie kortyzolu ze śliny

Obecnie coraz popularniejsza staje się metoda badania kortyzolu ze śliny. Uzyskany wynik w pełni odzwierciedla stężenie poziomu hormonu we krwi w tym samym czasie. Od pacjenta pobiera się 7 próbek o określonych godzinach do specjalnie przygotowanego zestawu. Metoda jest bezpieczna, łatwa, prosta i mniej stresująca niż pobranie krwi. Jednak nie jest jeszcze powszechnie stosowana, dlatego można ją wykonać jedynie w kilku laboratoriach. Cena badania kortyzolu ze śliny zależy od laboratorium i wynosi około 400 zł.

Jakie są normy?

Interpretacja wyników badania kortyzolu we krwi ściśle uwzględnia porę dnia i godzinę, o której został przeprowadzony test:

  • rano: 525 ug/dl,
  • w południe: 420 ug/dl,
  • późnym wieczorem: 05 ug.

Normy i jednostki mogą różnić się w zależności od laboratorium, ponieważ niektóre z nich uwzględniają jeszcze płeć, wiek, masę ciała, dlatego wynik zawsze należy skonsultować z lekarzem prowadzącym. Na wynik badania mogą wpłynąć różne czynniki, które także należy wziąć pod uwagę: stres, zmęczenie, niewyspanie, duży wysiłek fizyczny, nieodpowiednia dieta, infekcje.

Zobacz także

Kto powinien wykonać badanie na poziom kortyzolu?

Badanie poziomu kortyzolu wykonuje się w przypadku podejrzenia chorób związanych z nieprawidłową pracą nadnerczy. Najczęściej jest to choroba Cushinga, zespół Cushinga (duże stężenie kortyzolu) lub choroba Addisona (niski poziom kortyzolu). Warto skonsultować się z lekarzem i wykonać oznaczenie stężenia hormonu, kiedy wystąpią poniższe objawy:

  • zmiany w budowie ciała: odkładanie się tkanki tłuszczowej na szyi, twarzy, w okolicy obojczyków,
  • zaburzenia nastroju,
  • bezsenność,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • łatwa męczliwość,
  • podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.

 

Poziom kortyzolu powinny kontrolować także osoby, które są w czasie terapii sterydowej lub chorują na nadczynność tarczycy, nowotwór nadnerczy, jajnika lub jądra.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziecko płaczące z powodu gorączki przy ząbkowaniu

Gorączka u dziecka – przyczyny. Jak zbić gorączkę?

kobieta pod drenażu limfatycznego

Czym jest drenaż limfatyczny? Efekty, przeciwwskazania

kobieta ma przeprowadzany zabieg kriolipolizy na brzuchu

Czym jest kriolipoliza? Efekty, przeciwwskazania

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Ciągły stres niszczy ci życie. Sprawdź, jak go okiełznać!

kobieta, nakładająca maść na problemy skórne twarzy

Ropień – przyczyny, objawy, leczenie. Rodzaje ropni

Kobieta cierpi na ból brzucha

Nerwica żołądka – objawy, leczenie, przyczyny

Konsultacja objawów rzeżączki u lekarza

Rzeżączka – objawy u kobiet i mężczyzn, leczenie

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Osoba pilnowana przez lekarza podczas wykonywania rezonansu magnetycznego

Rezonans magnetyczny – co to? Cena, gdzie go wykonać?

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Kobieta w czerwonej bluzce jest u alergologa, który nakłuwa jej rękę i robi badanie

Testy alergiczne z krwi i skórne – wskazania i przebieg

Zaczynasz dzień od filiżanki kawy? Sprawdź, jak wpływa to na twój organizm

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

szczepienie

Tężec – objawy, szczepionka, profilaktyka zakażenia

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić?

wątroba

Marskość wątroby – objawy, leczenie, rokowania, dieta

Kobieta oglądająca swoją skórę w poszukiwaniu liszajca

Liszajec zakaźny u dzieci i u dorosłych – leczenie i objawy

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?