Przejdź do treści

Badanie kortyzolu – kiedy należy je wykonać i jak się do niego dobrze przygotować?

zespół Cushinga
Fot. designer491/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Joanna Jaworska
3 najważniejsze zasady treningu dla osób z insulinoopornością. Wyjaśnia Joanna Jaworska [WIDEO]
Kobieta i mężczyzna przytulają się
Usłyszałaś od ginekologa, żeby przed seksem napić się lampki wina, żeby nie bolało? Pani Fizjotrener: to nie jest ból, na który możesz się godzić
San Marino
San Marino oferuje turystom szczepionkę wliczoną w koszty pobytu. Jest jeden haczyk
Szczepionki
Kolejny kraj wycofuje dwie szczepionki na COVID-19. Powodem są przypadki zakrzepów u zaszczepionych
Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny i leczenie

Badanie kortyzolu jest wykonywane w celu zdiagnozowania chorób nadnerczy, głównie zespołu Cushinga. Najczęściej test wykonuje się o kilku różnych godzinach, ponieważ stężenie hormonu jest zależne od pory dnia. Warto wiedzieć, jak przygotować się do badania poziomu kortyzolu, aby wynik był miarodajny.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Kortyzol to hormon wydzielany przez korę nadnerczy zgodnie z rytmem dobowym – najwięcej jest go rano, a najmniej wieczorem. Bierze udział w metabolizmie lipidów, białek i glukozy, reguluje pracę układu odpornościowego, utrzymuje ciśnienie tętnicze krwi, uwalnia aminokwasy i zatrzymuje sól w organizmie. Jego zbyt niski lub zbyt wysoki poziom zaburza prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Kortyzol jest nazywany przez specjalistów „hormonem stresu”, ponieważ jego stężenie wzrasta w sytuacjach stresowych.

Kortyzol – badanie

Badanie na poziom kortyzolu jest przeprowadzane w laboratorium diagnostycznym. Polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi z żyły łokciowej. W przypadku podejrzenia obniżonego stężenia hormonu wystarczy pobrać 1 próbkę w godzinach porannych (8–9 rano). Natomiast w diagnostyce zespołu Cushinga konieczne jest oddanie do analizy minimum 3 próbek krwi: rano (godzina 8), po południu (około godziny 16) i późnym wieczorem lub w nocy. Jest to konieczne ze względu na to, że poziom hormonu waha się w ciągu doby – najwyższy jest rano, natomiast najmniejsze stężenie stwierdza się około północy. Takie badanie kortyzolu może wymagać od pacjenta krótkiego pobytu w szpitalu. Postępowanie diagnostyczne zależy jednak od decyzji lekarza prowadzącego. Niekiedy lekarz może zlecić badanie kortyzolu po deksametazonie (test hamowania deksametazonem). Polega on na podaniu pacjentowi doustnie leku, który hamuje wydzielanie hormonu, i oznaczeniu jego stężenia. Test pozwala na określenie przyczyny podwyższonego stężenia kortyzolu.

kortyzol

Jak przygotować się do badania kortyzolu?

Aby wynik badania poziomu kortyzolu we krwi był miarodajny, należy odpowiednio przygotować się do analizy:

  • w miarę możliwości kilka dni przed badaniem unikać sytuacji stresowych i nerwów,
  • na 3 dni przed analizą nie spożywać alkoholu,
  • zgłosić się na badanie kortyzolu na czczo (12 godzin po ostatnim posiłku),
  • na kilka minut przed badaniem wypić szklankę wody,
  • odstawić przyjmowane leki (po konsultacji z lekarzem prowadzącym),
  • zgłosić się na badanie w godzinach porannych,
  • przyjść do laboratorium 30 minut wcześniej, aby odpocząć przed pobraniem krwi.

Badanie kortyzolu w moczu

W celu oznaczenia całkowitego stężenia poziomu wolnego hormonu, który nie związał się z białkami, przeprowadza się badanie kortyzolu w moczu. Do analizy zbiera się mocz z całej doby (tzw. dobowa zbiórka moczu) do specjalnego pojemnika. Równo po upływie 24 godzin zebrany materiał należy dostarczyć do laboratorium. Wynik badania kortyzolu w moczu dostarcza informacji na temat całkowitej ilości hormonu wydzielanego w organizmie w ciągu doby. Nie można z niego określić dobowych wahań poziomu.

Badanie kortyzolu ze śliny

Obecnie coraz popularniejsza staje się metoda badania kortyzolu ze śliny. Uzyskany wynik w pełni odzwierciedla stężenie poziomu hormonu we krwi w tym samym czasie. Od pacjenta pobiera się 7 próbek o określonych godzinach do specjalnie przygotowanego zestawu. Metoda jest bezpieczna, łatwa, prosta i mniej stresująca niż pobranie krwi. Jednak nie jest jeszcze powszechnie stosowana, dlatego można ją wykonać jedynie w kilku laboratoriach. Cena badania kortyzolu ze śliny zależy od laboratorium i wynosi około 400 zł.

Jakie są normy?

Interpretacja wyników badania kortyzolu we krwi ściśle uwzględnia porę dnia i godzinę, o której został przeprowadzony test:

  • rano: 525 ug/dl,
  • w południe: 420 ug/dl,
  • późnym wieczorem: 05 ug.

Normy i jednostki mogą różnić się w zależności od laboratorium, ponieważ niektóre z nich uwzględniają jeszcze płeć, wiek, masę ciała, dlatego wynik zawsze należy skonsultować z lekarzem prowadzącym. Na wynik badania mogą wpłynąć różne czynniki, które także należy wziąć pod uwagę: stres, zmęczenie, niewyspanie, duży wysiłek fizyczny, nieodpowiednia dieta, infekcje.

Zobacz także

Kto powinien wykonać badanie na poziom kortyzolu?

Badanie poziomu kortyzolu wykonuje się w przypadku podejrzenia chorób związanych z nieprawidłową pracą nadnerczy. Najczęściej jest to choroba Cushinga, zespół Cushinga (duże stężenie kortyzolu) lub choroba Addisona (niski poziom kortyzolu). Warto skonsultować się z lekarzem i wykonać oznaczenie stężenia hormonu, kiedy wystąpią poniższe objawy:

  • zmiany w budowie ciała: odkładanie się tkanki tłuszczowej na szyi, twarzy, w okolicy obojczyków,
  • zaburzenia nastroju,
  • bezsenność,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • łatwa męczliwość,
  • podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.

 

Poziom kortyzolu powinny kontrolować także osoby, które są w czasie terapii sterydowej lub chorują na nadczynność tarczycy, nowotwór nadnerczy, jajnika lub jądra.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

wyspadek samochodowy

Wstrząs mózgu – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

jęczmień na powiece

Jęczmień na oku – przyczyny, profilaktyka, leczenie

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?