Przejdź do treści

Nadczynność tarczycy – przyczyny, objawy, dieta i leczenie

Lekarz prowadzi leczenie kobiety z nadczynnością tarczycy
Nadczynność tarczycy - na czym polega? Fot. Africa Studio / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Adam Lewanowicz
Jak pomóc bliskiej osobie, która tkwi w toksycznej relacji? Radzi psychoterapeuta Adam Lewanowicz [WIDEO]
projektowanie uśmiechu
„Od razu zauważam, gdy ktoś ma problem, bo mówi czy uśmiecha się, przekręcając głowę w bok, lub zasłania usta dłonią”. Lek. dent. Marcin Krupiński o projektowaniu uśmiechu
„Złość piękności szkodzi”? W żadnym wypadku. Pozwólmy dziewczynkom się złościć!
Złość piękności szkodzi? „Zbyt długo dałyśmy sobie wmawiać bajkę o złości, co to kobiecości nie przystoi”
Pokonała już raka i sepsę, teraz 102-latka po raz drugi wyzdrowiała z COVID-19
Pokonała już raka i sepsę, teraz 102-latka po raz drugi wyzdrowiała z COVID-19
Kobieta w ciąży
Suplementacja DHA w ciąży. Nowe rekomendacje PTGiP

Nadczynność tarczycy, czyli hipertyreoza to zaburzenie funkcjonowania gruczołu, któremu towarzyszy nadmierna synteza hormonów tarczycy – trójjodotyroniny oraz tyroksyny. Nadczynności tarczycy towarzyszy występowanie licznych zaburzeń w funkcjonowaniu narządów i układów, dając charakterystyczne objawy nadczynności tarczycy. Leczenie nadczynności tarczycy jest koniecznością i wymaga stosowania jodu radioaktywnego oraz leków tyreostatycznych.

Nadczynność tarczycy – przyczyny

Nadczynność tarczycy jest to stan, w którym wyprodukowała ona więcej hormonów, niż organizm potrzebuje, przez co zaburzają one jego prawidłowe funkcjonowanie. Subkliniczna nadczynność tarczycy jest stanem łagodnego nadmiaru hormonów tarczycy. Przebiega bezobjawowo, a w badaniach laboratoryjnych charakteryzuje ją obniżenie poziomu TSH, lecz brak odchyleń w zakresie hormonów tarczycy (fT3 i fT4). Pod pojęciem nadczynności tarczycy, czyli jawnej klinicznie postaci choroby, rozumie się istotny wzrost stężenia hormonów tarczycy. Hormony tarczycy są związkami jodu, dlatego do ich działania konieczne jest utrzymywanie tego pierwiastka w organizmie na zbilansowanym poziomie. Jego nadmiar pobudza tarczycę do wzmożonej pracy oraz nadprodukcji FT3 i FT4. Ten stan nazywa się hipertyreozą, czyli nadczynnością tarczycy. Do wzmożonej aktywności może dojść również z powodu patologii dotyczących samego narządu. Najczęstszą przyczyną jest produkcja przeciwciał przeciwko tarczycy, charakterystyczna dla choroby Gravesa-Basedowa. Choroba Gravesa – Basedowa to schorzenie autoimmunologiczne, w przebiegu którego dochodzi do syntezy autoprzeciwciał przeciwko receptorom dla TSH. Przeciwciała te aktywują receptory dla hormonu tyreotropowego, co prowadzi do wzmożonej syntezy hormonów tarczycy.

Praca tarczycy może być pobudzana również przez inne narządy, na przykład przysadkę mózgową, która poprzez wydzielanie zwiększonej ilości TSH wpływa na jej funkcjonowanie. Do takiej sytuacji przyczynia się stres, ciąża, zaburzenia hormonalne w okresie dojrzewania lub guzy przysadki. Jest to wtórna nadczynność tarczycy.

Nadczynność tarczycy w ciąży

Nadczynność tarczycy w ciąży jest dość częstym zjawiskiem. Powodują ją duże zmiany w układzie hormonalnym kobiety. Gonadotropina kosmówkowa, która pojawia się w organizmie po zapłodnieniu, ma działanie zbliżone do TSH, dlatego produkcja hormonów tarczycowych wzrasta. Należy kontrolować ich poziom, aby nie doszło do groźnych dla płodu i ciężarnej powikłań.

Nadczynność tarczycy – objawy

Objawy nadczynności tarczycy wynikają ze zbyt wysokiego poziomu hormonów tarczycy. Hormony te regulują przebieg licznych procesów metabolicznych, wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego czy sercowo-naczyniowego. Nie dziwi zatem, że nadczynności tarczycy towarzyszy występowanie licznych symptomów. Objawy nadczynności tarczycy u dzieci oraz objawy nadczynności tarczycy u dorosłych są bardzo podobne. Najczęściej występujące objawy nadczynności tarczycy to:

  • spadek masy ciała,
  • rozdrażnienie i nerwowość,
  • kłopoty ze snem,
  • nasilona potliwość,
  • sucha i gorąca skóra,
  • problemy z koncentracją,
  • pogorszenie tolerancji organizmu na wyższe temperatury,
  • nasilony apetyt,
  • biegunki,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • wytrzeszcz oczu,
  • powiększenie gruczołu tarczowego (wole),
  • kołatanie serca,
  • wzrost ciśnienia krwi,
  • osłabienie siły mięśniowej,
  • drżenie rąk,
  • łamliwość paznokci i wypadanie włosów.

Gdy pojawia się nadczynność tarczycy w ciąży, objawy są typowe dla tego schorzenia, a konsekwencjami nieleczonej nadczynności tarczycy mogą być: niska masa urodzeniowa czy zaburzenia funkcjonowania tarczycy u płodu.

W przypadku nieleczonej nadczynności tarczycy może dojść do rozwoju groźnego powikłania – przełomu tarczycowego. Najbardziej charakterystyczne objawy to wzrost temperatury ciała, tętno przekraczające 140/min., biegunki, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia orientacji i splątanie, śpiączka. Przełomowi tarczycowemu może towarzyszyć niewydolność krążenia i około połowa przypadków kończy się śmiercią.

Nadczynność tarczycy a zajście w ciążę

Nadczynność tarczycy może utrudniać zajście w ciążę, gdyż może zaburzać przebieg cyklu miesięcznego. Ponadto nadczynność tarczycy może zakłócać prawidłowy rozwój płodu, sprzyjając głębokiemu upośledzeniu umysłowemu dziecka czy nadczynności tarczycy. Nadczynność tarczycy w ciąży może mieć charakter tyreotoksykozy ciążowej bądź typowej nadczynności tarczycy. Tyreotoksykoza ciężarnych rozwija się w czasie ciąży jako konsekwencja podobieństwa strukturalnego gonadotropiny kosmówkowej wydzielanej w czasie ciąży i hormonu TSH. Tyreotoksykoza ciążowa nie wymaga leczenia i ustępuje samoistnie. Natomiast ciężarne dotknięte typową nadczynnością tarczycy powinny stale pozostawać pod opieką lekarza, który wdroży odpowiednie leczenie.

Nadczynność tarczycy – badania ułatwiające rozpoznanie choroby

Gdy pojawią się niepokojące objawy nadczynności tarczycy, warto od razu udać się do endokrynologa. Lekarz przepisze serię badań laboratoryjnych i obrazowych. Konieczne będzie oznaczenie stężenia we krwi frakcji wolnej hormonów tarczycy, czyli fT3, fT4(wolnej tyroksyny i wolnej trójjodotyroniny), jak również produkowanego przez przysadkę mózgową hormonu tyreotropowego TSH. Tego typu badania wykonywane są z krwi. Pomocniczo można także wykonać oznaczenie miana przeciwciał – antyTSHR (przeciwko receptorom dla TSH), antyTPO (przeciwko tyreoperoksydazie) oraz antyTg (przeciwko tyreoglobulinie). W diagnostyce stosuje się również ultrasonografię (USG) tarczycy, a jeśli w badaniu palpacyjnym wyczuwalne są guzki, może być konieczne skierowanie na biopsję tarczycy, aby sprawdzić, czy nie mają złośliwego charakteru. Bardziej specjalistyczne badania obrazowe tarczycy to scyntygrafia tarczycy, a także tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny.

Leczenie nadczynności tarczycy

Leczenie nadczynności tarczycy może mieć kilka postaci i jest zależne głównie od tego, jaka przyczyna wywołała chorobę. Bardzo popularne jest leczenie nadczynności tarczycy jodem. Polega ono na przyjęciu jodu promieniotwórczego doustnie. Jego działanie polega na niszczeniu komórek tarczycy. Z reguły trwa kilka miesięcy i uznaje się je za dość skuteczne – w bardzo wielu przypadkach udaje się pokonać nadczynność tarczycy. Leczenie jodem radioaktywnym nie jest jednak przeznaczone dla kobiet w ciąży lub tych planujących potomstwo w najbliższym czasie. Z planowaniem poczęcia należy odczekać przynajmniej 6 miesięcy po zakończeniu terapii.

Kolejnym sposobem na leczenie nadczynności tarczycy jest przyjmowanie leków tyreostatycznych (przeciwtarczycowych). Leki te należy brać dość długo, ponieważ ich właściwe działanie rozpoczyna się dopiero po kilku tygodniach przyjmowania. Polega ono na hamowaniu wydzielania hormonów, takich jak T3 i T4. Leki tyreostatyczne mają również dobry wpływ na niektóre objawy niedoczynności tarczycy – łagodzą drżenie rąk i szybkie bicie serca. Niestety mają też swoje skutki uboczne – bóle stawów, świąd skóry lub agranulocytoza. Ten ostatni termin oznacza dość poważne powikłanie, polegające na toksycznym uszkodzeniu szpiku kostnego. Organizm traci wtedy odporność, dlatego trzeba bardzo uważać na objawy infekcji, grypy czy przeziębienia – każdy taki przypadek musi być niezwłocznie konsultowany z lekarzem.

Zobacz także

Nadczynność tarczycy – dieta i leczenie naturalne

Jest wiele naturalnych metod leczenia nadczynności tarczycy. Jednym z nich jest leczenie nadczynności tarczycy ziołami. Wśród nich najchętniej i najczęściej stosowane są:

  • melisa – słynie z działania uspokajającego. Blokuje niektóre hormony tarczycy,
  • echinacea – wzmacnia odporność,
  • imbir – ma mnóstwo cynku i potasu, co wspiera optymalną pracę tarczycy,
  • pięciornik biały – to ziele znane jest od wieków i przyjęło się w medycynie ludowej jako złoty środek na problemy z tarczycą; działa normalizująco na wydzielanie jej hormonów; stosuje się go przy niedoborze jodu w organizmie, zaburzeniach hormonalnych i aby łagodzić skutki promieniowania jonizującego. Nie można go jednak stosować przy niedoczynności tarczycy.

W chorobie takiej, jak nadczynność tarczycy, leczenie naturalne nie może zastąpić leczenia, które zostanie opracowane przez lekarza. Można je stosować jedynie jako wsparcie leczenia właściwego – oczywiście po uprzedniej konsultacji z endokrynologiem.

Dieta w nadczynności tarczycy powinna być zbilansowana pod kątem zawartości makro – i mikroskładników, a także kalorii. Ma to na celu zapobieganie wyniszczeniu organizmu i nadmiernej utracie ciała towarzyszącej chorobie. Optymalny rozkład makroskładników to 50 – 70 proc. węglowodanów, około 15 proc. białka oraz 20 – 35 proc. tłuszczów. Najistotniejsze dla funkcjonowania tarczycy składniki diety to:

  • wapń,
  • witamina D3,
  • kwasy omega-3,
  • jod,
  • antyoksydanty (witaminy E i C, polifenole, beta karoten).

W diecie powinny dominować produkty jak najmniej przetworzone, a unikać należy fast – foodów, słodyczy oraz napojów słodzonych.

Bibliografia:

  1. Tańska K., Gietka – Czernel M., Ciąża u kobiety z nadczynnością tarczycy; Post N Med. 2017, 30(12)
  2. Kravets I., Hyperthyroidism: Diagnosis and treatment; Am Fam Physican, 2016 Mar, 93(5)
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Wnętrostwo u dzieci i dorosłych – przyczyny i leczenie

Choroba popromienna – przyczyny, objawy, leczenie

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę. To jak depresja – nie „widać” jej po tobie, więc trudno uwierzyć, że coś ci dolega

Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Andropauza – przyczyny, objawy i leki na męskie przekwitanie

dziewczyna z trądzikiem

Trądzik torbielowaty – przyczyny, objawy, leczenie

Jadłowstręt psychiczny – przyczyny, objawy i leczenie

Trądzik bliznowcowy – przyczyny, objawy, metody leczenia

Erytropoetyna – co to, badanie, wynik, lek. EPO a doping

Glukagon – badanie, lek. Działanie insuliny i glukagonu

Aldosteron – badanie, norma. Nadmiar i niedobór aldosteronu

Wazopresyna – funkcje, badanie. Nadmiar i niedobór wazopresyny

FT3 – norma, badanie, wyniki powyżej normy i FT3 za niskie

Parathormon (PTH) – norma, podwyższony, niski poziom

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

FT4 – badanie, norma, co oznacza niskie i wysokie fT4

Tyroksyna (T4) – co to, podwyższony i niski poziom, lek

choroby tarczycy

Czy osoby z chorobami tarczycy mogą oddawać krew?

Sekretyna – co to jest, funkcje, badanie. Sekretyna a autyzm

Kalcytonina – norma, badanie i działanie w organizmie

Noradrenalina – działanie, objawy niedoboru i nadmiaru, lek

USG szyi – co wykrywa i jakie są wskazania do badania

Dlaczego wypadają ci włosy i jak temu zaradzić? Wyjaśnia trycholożka Marta Klowan

Dlaczego wypadają ci włosy i jak temu zaradzić? Wyjaśnia trycholożka Marta Klowan

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?