Przejdź do treści

Nadczynność tarczycy – jakie są objawy choroby i jak wygląda leczenie?

Lekarz prowadzi leczenie kobiety z nadczynnością tarczycy
Nadczynność tarczycy - na czym polega? Fot. Africa Studio / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak dbać o zęby z aparatem?
Jak dbać o zęby z aparatem? Wyjaśnia dentysta
czarnoskóra kobieta i biała kobieta
Różnice rasowe w niepłodności kobiet i dostępu do jej leczenia to fakt. Porażające dane
Orzechy warto jeść z umiarem
Orzechy są zdrowe, ale je też możemy przedawkować. Co się stanie?
Suplementacja magnezu - regularność to podstawa
Suplementujesz magnez? Sprawdź, o której porze dnia najlepiej to robić
3 desery z awokado
Carpaccio, trufle, pudding. Przepisy na 3 desery z awokado

Nadczynność tarczycy, czyli hipertyreoza to zaburzenie funkcjonowania gruczołu, któremu towarzyszy nadmierna synteza hormonów tarczycy – trójjodotyroniny oraz tyroksyny. Nadczynności tarczycy towarzyszy występowanie licznych zaburzeń w funkcjonowaniu narządów i układów, dając charakterystyczne objawy nadczynności tarczycy. Leczenie nadczynności tarczycy jest koniecznością i wymaga stosowania jodu radioaktywnego oraz leków tyreostatycznych.

Nadczynność tarczycy – przyczyny

Nadczynność tarczycy jest to stan, w którym wyprodukowała ona więcej hormonów, niż organizm potrzebuje, przez co zaburzają one jego prawidłowe funkcjonowanie. Subkliniczna nadczynność tarczycy jest stanem łagodnego nadmiaru hormonów tarczycy. Przebiega bezobjawowo, a w badaniach laboratoryjnych charakteryzuje ją obniżenie poziomu TSH, lecz brak odchyleń w zakresie hormonów tarczycy (fT3 i fT4). Pod pojęciem nadczynności tarczycy, czyli jawnej klinicznie postaci choroby, rozumie się istotny wzrost stężenia hormonów tarczycy. Hormony tarczycy są związkami jodu, dlatego do ich działania konieczne jest utrzymywanie tego pierwiastka w organizmie na zbilansowanym poziomie. Jego nadmiar pobudza tarczycę do wzmożonej pracy oraz nadprodukcji FT3 i FT4. Ten stan nazywa się hipertyreozą, czyli nadczynnością tarczycy. Do wzmożonej aktywności może dojść również z powodu patologii dotyczących samego narządu. Najczęstszą przyczyną jest produkcja przeciwciał przeciwko tarczycy, charakterystyczna dla choroby Gravesa-Basedowa. Choroba Gravesa – Basedowa to schorzenie autoimmunologiczne, w przebiegu którego dochodzi do syntezy autoprzeciwciał przeciwko receptorom dla TSH. Przeciwciała te aktywują receptory dla hormonu tyreotropowego, co prowadzi do wzmożonej syntezy hormonów tarczycy.

Praca tarczycy może być pobudzana również przez inne narządy, na przykład przysadkę mózgową, która poprzez wydzielanie zwiększonej ilości TSH wpływa na jej funkcjonowanie. Do takiej sytuacji przyczynia się stres, ciąża, zaburzenia hormonalne w okresie dojrzewania lub guzy przysadki. Jest to wtórna nadczynność tarczycy.

Nadczynność tarczycy w ciąży

Nadczynność tarczycy w ciąży jest dość częstym zjawiskiem. Powodują ją duże zmiany w układzie hormonalnym kobiety. Gonadotropina kosmówkowa, która pojawia się w organizmie po zapłodnieniu, ma działanie zbliżone do TSH, dlatego produkcja hormonów tarczycowych wzrasta. Należy kontrolować ich poziom, aby nie doszło do groźnych dla płodu i ciężarnej powikłań.

Nadczynność tarczycy – objawy

Objawy nadczynności tarczycy wynikają ze zbyt wysokiego poziomu hormonów tarczycy. Hormony te regulują przebieg licznych procesów metabolicznych, wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego czy sercowo-naczyniowego. Nie dziwi zatem, że nadczynności tarczycy towarzyszy występowanie licznych symptomów. Objawy nadczynności tarczycy u dzieci oraz objawy nadczynności tarczycy u dorosłych są bardzo podobne. Najczęściej występujące objawy nadczynności tarczycy to:

  • spadek masy ciała,
  • rozdrażnienie i nerwowość,
  • kłopoty ze snem,
  • nasilona potliwość,
  • sucha i gorąca skóra,
  • problemy z koncentracją,
  • pogorszenie tolerancji organizmu na wyższe temperatury,
  • nasilony apetyt,
  • biegunki,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • wytrzeszcz oczu,
  • powiększenie gruczołu tarczowego (wole),
  • kołatanie serca,
  • wzrost ciśnienia krwi,
  • osłabienie siły mięśniowej,
  • drżenie rąk,
  • łamliwość paznokci i wypadanie włosów.

Gdy pojawia się nadczynność tarczycy w ciąży, objawy są typowe dla tego schorzenia, a konsekwencjami nieleczonej nadczynności tarczycy mogą być: niska masa urodzeniowa czy zaburzenia funkcjonowania tarczycy u płodu.

W przypadku nieleczonej nadczynności tarczycy może dojść do rozwoju groźnego powikłania – przełomu tarczycowego. Najbardziej charakterystyczne objawy to wzrost temperatury ciała, tętno przekraczające 140/min., biegunki, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia orientacji i splątanie, śpiączka. Przełomowi tarczycowemu może towarzyszyć niewydolność krążenia i około połowa przypadków kończy się śmiercią.

Nadczynność tarczycy a zajście w ciążę

Nadczynność tarczycy może utrudniać zajście w ciążę, gdyż może zaburzać przebieg cyklu miesięcznego. Ponadto nadczynność tarczycy może zakłócać prawidłowy rozwój płodu, sprzyjając głębokiemu upośledzeniu umysłowemu dziecka czy nadczynności tarczycy. Nadczynność tarczycy w ciąży może mieć charakter tyreotoksykozy ciążowej bądź typowej nadczynności tarczycy. Tyreotoksykoza ciężarnych rozwija się w czasie ciąży jako konsekwencja podobieństwa strukturalnego gonadotropiny kosmówkowej wydzielanej w czasie ciąży i hormonu TSH. Tyreotoksykoza ciążowa nie wymaga leczenia i ustępuje samoistnie. Natomiast ciężarne dotknięte typową nadczynnością tarczycy powinny stale pozostawać pod opieką lekarza, który wdroży odpowiednie leczenie.

Nadczynność tarczycy – badania ułatwiające rozpoznanie choroby

Gdy pojawią się niepokojące objawy nadczynności tarczycy, warto od razu udać się do endokrynologa. Lekarz przepisze serię badań laboratoryjnych i obrazowych. Konieczne będzie oznaczenie stężenia we krwi frakcji wolnej hormonów tarczycy, czyli fT3, fT4(wolnej tyroksyny i wolnej trójjodotyroniny), jak również produkowanego przez przysadkę mózgową hormonu tyreotropowego TSH. Tego typu badania wykonywane są z krwi. Pomocniczo można także wykonać oznaczenie miana przeciwciał – antyTSHR (przeciwko receptorom dla TSH), antyTPO (przeciwko tyreoperoksydazie) oraz antyTg (przeciwko tyreoglobulinie). W diagnostyce stosuje się również ultrasonografię (USG) tarczycy, a jeśli w badaniu palpacyjnym wyczuwalne są guzki, może być konieczne skierowanie na biopsję tarczycy, aby sprawdzić, czy nie mają złośliwego charakteru. Bardziej specjalistyczne badania obrazowe tarczycy to scyntygrafia tarczycy, a także tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny.

Nadczynność tarczycy – leczenie

Leczenie nadczynności tarczycy może mieć kilka postaci i jest zależne głównie od tego, jaka przyczyna wywołała chorobę. Bardzo popularne jest leczenie nadczynności tarczycy jodem. Polega ono na przyjęciu jodu promieniotwórczego doustnie. Jego działanie polega na niszczeniu komórek tarczycy. Z reguły trwa kilka miesięcy i uznaje się je za dość skuteczne – w bardzo wielu przypadkach udaje się pokonać nadczynność tarczycy. Leczenie jodem radioaktywnym nie jest jednak przeznaczone dla kobiet w ciąży lub tych planujących potomstwo w najbliższym czasie. Z planowaniem poczęcia należy odczekać przynajmniej 6 miesięcy po zakończeniu terapii.

Kolejnym sposobem na leczenie nadczynności tarczycy jest przyjmowanie leków tyreostatycznych (przeciwtarczycowych). Leki te należy brać dość długo, ponieważ ich właściwe działanie rozpoczyna się dopiero po kilku tygodniach przyjmowania. Polega ono na hamowaniu wydzielania hormonów, takich jak T3 i T4. Leki tyreostatyczne mają również dobry wpływ na niektóre objawy niedoczynności tarczycy – łagodzą drżenie rąk i szybkie bicie serca. Niestety mają też swoje skutki uboczne – bóle stawów, świąd skóry lub agranulocytoza. Ten ostatni termin oznacza dość poważne powikłanie, polegające na toksycznym uszkodzeniu szpiku kostnego. Organizm traci wtedy odporność, dlatego trzeba bardzo uważać na objawy infekcji, grypy czy przeziębienia – każdy taki przypadek musi być niezwłocznie konsultowany z lekarzem.

Zobacz także

Nadczynność tarczycy – dieta i leczenie naturalne

Jest wiele naturalnych metod leczenia nadczynności tarczycy. Jednym z nich jest leczenie nadczynności tarczycy ziołami. Wśród nich najchętniej i najczęściej stosowane są:

  • melisa – słynie z działania uspokajającego. Blokuje niektóre hormony tarczycy,
  • echinacea – wzmacnia odporność,
  • imbir – ma mnóstwo cynku i potasu, co wspiera optymalną pracę tarczycy,
  • pięciornik biały – to ziele znane jest od wieków i przyjęło się w medycynie ludowej jako złoty środek na problemy z tarczycą; działa normalizująco na wydzielanie jej hormonów; stosuje się go przy niedoborze jodu w organizmie, zaburzeniach hormonalnych i aby łagodzić skutki promieniowania jonizującego. Nie można go jednak stosować przy niedoczynności tarczycy.

W chorobie takiej, jak nadczynność tarczycy, leczenie naturalne nie może zastąpić leczenia, które zostanie opracowane przez lekarza. Można je stosować jedynie jako wsparcie leczenia właściwego – oczywiście po uprzedniej konsultacji z endokrynologiem.

Dieta w nadczynności tarczycy powinna być zbilansowana pod kątem zawartości makro – i mikroskładników, a także kalorii. Ma to na celu zapobieganie wyniszczeniu organizmu i nadmiernej utracie ciała towarzyszącej chorobie. Optymalny rozkład makroskładników to 50 – 70 proc. węglowodanów, około 15 proc. białka oraz 20 – 35 proc. tłuszczów. Najistotniejsze dla funkcjonowania tarczycy składniki diety to:

  • wapń,
  • witamina D3,
  • kwasy omega-3,
  • jod,
  • antyoksydanty (witaminy E i C, polifenole, beta karoten).

W diecie powinny dominować produkty jak najmniej przetworzone, a unikać należy fast – foodów, słodyczy oraz napojów słodzonych.

Bibliografia:

  1. Tańska K., Gietka – Czernel M., Ciąża u kobiety z nadczynnością tarczycy; Post N Med. 2017, 30(12)
  2. Kravets I., Hyperthyroidism: Diagnosis and treatment; Am Fam Physican, 2016 Mar, 93(5)

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Badanie TSH wykonywane jest w diagnostyce chorób tarczycy.

Badanie TSH – co to jest i kiedy należy je robić

Choroba Hashimoto dotyka coraz więcej osób.

Hashimoto – jakie są jej objawy i przyczyny, jak wygląda leczenie?

Kobieta siedzy na krześle, jednocześńie leżąc na stole. Obok niej stoi wazon kwiatów

Podejrzewasz, że masz chorą tarczycę? Zobacz, jakie hormony powinnaś zbadać

kobieta w wannie

Jak podnieść libido przy Hashimoto? Podpowiada Lidia Wójcik z Ogarnij Hashimoto

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Badania hormonalne u kobiet / rawpixel

Dietetyczka kliniczna o wynikach badań hormonalnych. Na co zwraca uwagę?

Menopauza a miesiączka

Menopauza a miesiączka

Dwie tabletki wyłożone na dłoni/ Pexels

Czy trzeba suplementować kwas foliowy przy antykoncepcji hormonalnej? Wyjaśnia farmaceutka

Julia Wieniawa / Instagram

Julia Wieniawa spotkała się ze swoją dietetyczką kliniczną. Ekspertka zdradziła, z jaką chorobą żyje celebrytka

zamyślona kobieta o platynowych włosach

Znów jesteś wkurzona? Sprawdź hormony! – radzi dietetyczka Paulina Ihnatowicz

kobieta podczas joggingu

Notuje się coraz większą relację między obiegiem estrogenami, a działaniem mikrobioty jelitowej. To estrobolom

Kobieta ćwiczy z ciężarkami

Aktywność fizyczna a chora tarczyca – na co zwrócić uwagę, by trening przyniósł efekty?

Polubić... menstruację

Polub… menstruację! Jak dopasować się do hormonów, by czuć się dobrze cały miesiąc?

Luteina podczas ciąży - jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Luteina podczas ciąży – jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

Serotonina - co to jest? Czym grozi jej niedobór?

Serotonina – co to jest? Czym grozi niedobór serotoniny?

słoik z orzechami włoskimi

Masz chorą tarczycę? Zobacz, jak powinna wyglądać twoja dieta

Choroba Hashimoto - dieta / istock

„Istnieje takie przeświadczenie, że jak chorujemy na Hashimoto, to możemy zapomnieć o efektach odchudzania” – pisze Roksana Środa, dietetyczka

Choroba Hashimoto / istock

Choroba Hashimoto – od czego zacząć? Dietetyczka Paulina Jamrozik wyjaśnia

Angelina Ziembińska / fot. arch. prywatne

Angelina Ziembińska: jeśli chodzi o cukrzycę, to wydaje mi się, że kobiety mają trudniej…

Nabiał a lewotyroksyna / istock

Łykasz lewotyroksynę? Uważaj na to, kiedy (i w jakich ilościach) jesz nabiał

„Z wiekiem pokochałam siebie i zaczęłam rozumieć, że nikt nie jest idealny”. Dominika Pliszka o słuchaniu swojego ciała

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?