Przejdź do treści

Czy depresję można odziedziczyć? Tłumaczy Anna Morawska-Borowiec, prezes Fundacji „Twarze depresji”

Depresja - czy można ją odziedziczyć? / gettyimages
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Wirus, który niszczy najbardziej agresywne nowotwory? To może być przełom w onkologii
Odkryto wirusa, który unieszkodliwia najbardziej agresywne nowotwory. To może być przełom w onkologii
Skąd ta senność po jedzeniu? 6 możliwych powodów /fot.Pexels Polina Tankilevitch
Skąd ta senność po jedzeniu? 6 możliwych powodów
Pstrykanie długopisem, kręcenie włosami, obgryzanie paznokci... Jak pozbyć się tych nawyków? Podpowiada Magdalena Komsta
Skubanie skórek, obgryzanie paznokci, strzelanie palcami? To mogą być stimy. Psycholożka podpowiada, jak się ich pozbyć
Przez pandemię psychika dzieci jest w tragicznym stanie. Odpowiedź rządu? Infolinia prowadzona przez księdza egzorcystę
Przez pandemię psychika dzieci jest w tragicznym stanie. Odpowiedź rządu? Infolinia prowadzona przez księdza egzorcystę
Ericka Hart pokazała na wybiegu blizny po mastektomii. Prawdziwa rewolucja na tygodniu mody w Nowym Jorku

Depresja jest chorobą, na rozwój której wpływa szereg czynników. Jaki udział mają wśród nich geny? – Wiele światowych badań dowiodło, że czynnik genetyczny może mieć znaczenie dla wystąpienia depresji – tłumaczy psycholog Anna Morawska-Borowiec, prezes Fundacji „Twarze depresji”. – Ale nie tylko on.

Depresja, choć już dość dobrze poznana, nadal skrywa wiele tajemnic. Jednym z podejmowanych przez badaczy wątków jest kwestia dziedziczenia tej choroby. Choć obecnie przyjmuje się, że geny nie są czynnikiem decydującym o rozwoju depresji, to mają na nią istotny wpływ.

„Wiele badań wskazuje na to, że depresję można odziedziczyć, jeśli w najbliższej rodzinie pojawiła się już ta choroba. W takiej sytuacji ryzyko zachorowania krewnych pierwszego stopnia wynosi od 10 do 25 procent (Jarema, Rabe-Jabłońska). Prawdopodobnie im większe obciążenie rodzinne, tym wcześniej wystąpi choroba – czytamy na stronie Fundacji „Twarze depresji”, którą założyła psycholog i autorka książek poświęconych depresji Anna Morawska-Borowiec.

W świetle bieżących badań depresja nie jest więc uznawana za chorobę dziedziczną, jednak geny mają istotne znaczenie w określeniu podatności danej osoby na rozwój choroby.

Joanna Okuniewska

Zmiany w DNA

Zdaniem Morawskiej-Borowiec dla rozwoju depresji ważne jest, w jakim środowisku się wychowaliśmy, jaką mamy osobowość, a także czy i jak przeżyliśmy traumatyczną sytuację.

– Jednakże geny drogę do depresji wyraźnie przyśpieszają. To znaczy, że jeśli moja mama, tata, siostra, brat, babcia bądź dziadek cierpieli na tę chorobę, istnieje ryzyko, że ja też zachoruję – wyjaśnia ekspertka, zaznaczając, że depresja nie jest chorobą psychiczną.

Depresję, w której istotne znaczenie ma obciążenie genetyczne, nazywa się endogenną (depresja genetyczna, dziedziczna) – w przeciwieństwie do depresji reaktywnej, która rozwija się pod wpływem czynników zewnętrznych.

– Naukowcy w najnowszych badaniach ustalili, że jednym z genów związanych z wystąpieniem depresji jest białko FKBP5. Traumatyczne doświadczenia powodują zmiany w DNA. Mają wpływ na utrudnienie naszemu organizmowi w radzeniu sobie ze stresem, a dokładnie z regulacją ekspresji hormonu stresu. W związku z tym osoby z mutacjami w genie FKBP5 częściej cierpią na depresję i zaburzenia lękowe – dodaje Anna Morawska-Borowiec.

Aleksandra Szczepankiewicz i Anna Leszczyńska-Rodziewicz w pracy „Geny związane z osią stresu w patogenezie choroby afektywnej jedno- i dwubiegunowej” potwierdzają, że istotny udział czynników genetycznych musi być rozpatrywany w świetle wpływu czynników środowiskowych, podkreślając, że jednymi z najważniejszych czynników ryzyka mogącymi wywołać epizod depresyjny są stresujące wydarzenia życiowe.

Wystawa "Tacy jak my" / Karolina Jonderko

Geny a depresja poporodowa

O tym, jak ważna jest rola genów w rozwoju depresji, mówi badanie z udziałem dzieci adoptowanych. Okazuje się, że dzieci, których biologiczni rodzice cierpieli na depresję, nawet jeśli wychowywały się w rodzinach zastępczych, i tak miały wyższe ryzyko zachorowania na depresję. Równie ważne są badania z udziałem bliźniąt jedno- oraz dwujajowych. Jeśli jedno z bliźniąt jednojajowych zachoruje na depresję, u drugiego ryzyko to wynosi między 22 a 67 proc. (bliźnięta jednojajowe mają taki sam materiał genetyczny). Natomiast w przypadku bliźniąt dwujajowych, których materiał genetyczny jest różny, ryzyko to jest już niższe (wynosi od 0 do 45 proc.).

– Ważne są badania, z których wynika, że tendencja do zachorowania na depresję może kształtować się już w życiu prenatalnym – tłumaczy Anna Morawska-Borowiec. – Jeszcze inne badania dowodzą, że dzieci kobiet, które chorowały na depresję poporodową, a nie leczyły się w tym kierunku, mają wysokie ryzyko zachorowania na depresję już w wieku nastoletnim. Przykładowo: jeśli matka ciężarnej kobiety w przeszłości chorowała na depresję poporodową, to istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że jej córka po urodzeniu dziecka też zachoruje na depresję

W przypadku depresji poporodowej istotne znaczenie ma również fakt, że matki z depresją poporodową mają trudność w nawiązaniu prawidłowych relacji ze swoim dzieckiem. Także tutaj znaczenie ma podłoże genetyczne: już w 1975 roku badacze zwrócili uwagę, że kobiety chorujące na depresję poporodową relacje z własnymi matkami postrzegały jako mniej satysfakcjonujące, a swoje matki uważały za istotnie mniej troskliwe (badania z 1991 roku).

Czynniki decydujące o rozwoju depresji

Jakie czynniki środowiskowe są istotne dla rozwoju tej choroby? Z badań wiemy, że są to przede wszystkim trudne doświadczenia życiowe takie jak negatywne relacje rodzinne i rozwód rodziców, maltretowanie, ubóstwo.

– Na pojawienie się depresji ma wpływ m.in. życie w ciągłym stresie, realia pandemiczne, niepewność jutra, lęk przed utratą pracy czy przed zachorowaniem na COVID-19, a także fala samotności, z którą borykają się ludzie już niemal w każdym wieku. Izolacja związana z reżimem sanitarnym tylko ten problem nasila – przyznaje Anna Morawska-Borowiec.

Podsumowując: dla rozwoju depresji kluczowa jest interakcja pomiędzy genami a wpływem środowiska. Dlatego warto zwrócić uwagę również na czynnik odwrotny związany ze środowiskiem, czyli na jego pozytywny wpływ na osoby genetycznie obciążone depresją. Mianowicie występowanie czynników ochronnych ze strony otoczenia czy wsparcie środowiska zmniejszają ryzyko rozwoju tej choroby.

Fundacja „Twarze depresji” dwa razy w roku organizuje ogólnopolską kampanię społeczną „Twarze depresji. Nie oceniam. Akceptuję”, której ambasadorami są znani aktorzy, muzycy, sportowcy, dziennikarze telewizyjni.

– Obecnie przygotowujemy 13. edycję naszej kampanii, z którą ruszamy 1 października w Europejskim Dniu Walki z Depresją. Polecamy również nasz profil na Facebooku i bezpłatny magazyn Twarze depresji”. To kompendium wiedzy o leczeniu depresji. Magazyn dostępny jest na naszej stronie internetowej. W naszej kampanii od początku powtarzamy, że połączenie farmakoterapii z psychoterapią są najskuteczniejszą drogą walki z tą chorobą – podsumowuje Anna Morawska-Borowiec.

Antydepresyjny Telefon Zaufania Fundacji ITAKA: (22) 484 88 01.

 

Bibliografia:

  1. Geny związane z osią stresu w patogenezie choroby afektywnej jedno- i dwubiegunowej, https://journals.viamedica.pl/psychiatria/article/viewFile/29117/23882,
  2. Materiały Fundacji „Twarze depresji”,
  3. Materiały projektu The Presja.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kayah o depresji poporodowej

Kayah o depresji poporodowej: Miałam do siebie wiele żalu, że nie umiem w pełni cieszyć się swoim macierzyństwem

Dziecko

Nowatorska metoda wykrywania wczesnego spektrum autyzmu. Algorytm rozpoznaje zaburzenie w 10 minut!

Binge watching to coraz powszechniejszy sposób na relaks. Choć sam w sobie nie jest niebezpieczny, może prowadzić do negatywnych następstw

Tenisistki

Pokoje ciszy i pomoc psychologów dla tenisistek i tenisistów podczas US Open

Dorota Szelągowska

Dorota Szelągowska cierpiała na nerwicę lękową. „Miesiącami nie wychodziłam z domu”

Kobieta przegląda się w lustrze

„Uśmiechnęłam się do siebie w odbiciu. I pomyślałam, że mogłabym wyglądać dokładnie tak samo, jakbym miała depresję” – pisze Maja Herman

Simone Biles rezygnuje z igrzysk w trosce o swoje zdrowie psychiczne

Simone Biles postawiła na pierwszym miejscu zdrowie psychiczne. Sponsorzy olimpijscy i fani popierają jej decyzję

Wentworth Miller

Wentworth Miller, gwiazdor „Skazanego na śmierć”, wyznał, że ma autyzm. „Ma to kluczowe znaczenie dla tego, kim jestem”

Kobieta leży i zasłania twarz rękoma

Dr Leszek Rudzki: hormony tarczycy mają bardzo istotny wpływ na liczne funkcje naszego organizmu, w tym mózgu i naszą psychikę

Kobieta

„Uwolniłam się od uzależniania szczęścia od wyglądu. Ta wolność w głowie jest warta każdej ceny” – pisze dietetyczka Magda Hajkiewicz-Mielniczuk

Depresja starcza – objawy i leczenie depresji u seniora

Depresja maskowana – przyczyny, objawy, leczenie

„Matki są, jakie są”. Fragment książki „Być córką i nie zwariować” Katarzyny Miller i Anny Bimer

"Wyglądasz, jakbyś była w ciąży". Maja Bohosiewicz wyjaśnia, dlaczego nikt nigdy nie powinien tak mówić

„Wyglądasz, jakbyś była w ciąży”. Maja Bohosiewicz wyjaśnia, dlaczego nikt nigdy nie powinien tak mówić

SESJA TERAPEUTYCZNA: Jest tu miejsce na pacjenta takim, jakim jest

Iga Krefft

Iga Krefft: Od sześciu lat choruję na nerwicę z epizodami depresji. Dwa lata temu przeszłam załamanie nerwowe

Naomi Osaka: Jestem Azjatką, jestem czarnoskóra, jestem kobietą, jestem zwyczajna, ale dobra w tenisa

gaz rozweselający łagodzi objawy depresji

Niewielkie dawki „gazu rozweselającego” nadzieją dla osób z depresją oporną na leki?

Meghan Markle i książę Harry zostali rodzicami po raz drugi. Imiona ich córeczki są bardzo symboliczne

Meghan Markle i książę Harry zostali rodzicami po raz drugi. Imiona ich córeczki są bardzo symboliczne

Nastolatka

W trakcie pandemii coraz więcej dzieci próbuje odebrać sobie życie. Czeka nas epidemia samobójstw wśród nieletnich?

Prezydent Francji ogłosił stworzenie pakietu psychiatrycznego dla dzieci z depresją

Prezydent Francji ogłosił stworzenie pakietu psychiatrycznego dla dzieci z depresją w związku z pandemią

Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra

Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra

6 rzeczy, których lepiej nie mówić osobom z zaburzeniami odżywiania

Glenn Close: Izolacja jest naprawdę niebezpieczna. Musimy pamiętać, jak bardzo jesteśmy połączeni z innymi

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?