Przejdź do treści

„Empatia jest naszym naturalnym odruchem. Ale musimy zachować kawałki normalności” – apeluje psycholożka

Pomagając nie wolno zapominać o sobie
Fot. Piotr Doweyko
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Młoda krew wydłuża życie? Naukowcy w końcu poznali odpowiedź
„Tam na dole”, „muszelka”, „siusia”. Badanie pokazało, jak Polki nazywają swoje narządy płciowe
Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda „Grease” od 30 lat chorowała na nowotwór
Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła
Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

Wielu z nas wprost rzuciło się na pomoc uchodźcom z Ukrainy. Polacy chętnie przyjmowali i nadal przyjmują ich do swoich domów, karmią, budują bezpieczną przystań. Na forach pomocowych niekiedy wybrzmiewa jednak rozczarowanie, ludzie narzekają na brak energii albo pieniędzy na dalszą pomoc. Jak więc pomagać, żeby się nie wypalić? Pytamy o to psycholożkę Annę Górską z Olsztyna.

Aleksandra Tchórzewska: Polacy są na językach całego świata: otwarci dla Ukraińców, pomocni, solidarni. Czym można wytłumaczyć ten zryw narodowy?

Anna Górska: W pewnym sensie utożsamiamy się z uchodźcami z Ukrainy. Płynie w nas ta sama słowiańska krew. I w wielu z nas kiełkuje myśl: „To mógłbym być ja”. Ogromna mieszanka współczucia połączyła się z myślą, że mogło to spotkać nas. Chcielibyśmy, aby nam też pomagano, gdyby nas to spotkało. Tu nie ma egzotyki, Ukraińcy to nasi bracia. Przeżyliśmy też ogromny szok. Kiedy rozmawiam z dorosłymi, słyszę, że nikt się takiej wojny nie spodziewał. I że na to niewyobrażalne cierpienie, jakim jest wojna, trzeba w sposób niewyobrażalny zareagować. Pomaganie innym wywołuje też w nas poczucie ulgi, jest formą radzenia sobie z napięciem. Empatia jest także naszym naturalnym odruchem.

Otworzyliśmy nasze domy, lodówki, szafy… Oddaliśmy swój czas i energię. Co zrobić, żeby nasze zasoby za szybko się nie skończyły?

W tym pierwszym zrywie było sporo spontaniczności. W wielu sytuacjach nie było próby oszacowania, ile nas ta pomoc będzie kosztowała. Reagowaliśmy natychmiast. Psychologia mówi, że pierwszą fazą reagowania na kryzys jest faza dezorganizacji. Nasze działania wtedy bywają chaotyczne. Dopiero później następuje adaptacja do tego kryzysu. Tragizm sytuacji polega na tym, że my jesteśmy już po poprzednim kryzysie: pandemicznym. Przeszliśmy wtedy właśnie przez fazę dezorganizacji, później zaadaptowaliśmy się do tej sytuacji. A jako że pandemia się przedłużała, przeszliśmy w końcu w fazę wyczerpania. I teraz na tę fazę wyczerpania, w drugim roku pandemii, nałożył się nowy szok i nowa dezorganizacja: wojna tuż obok. Nasze układy nerwowe są przestymulowane i zmęczone. Naszym priorytetem musi być teraz dbanie o siebie. Pomagając innym, musimy mieć na uwadze, że bez regularnego samodbania, wzmacniania, bardzo szybko się wypalimy. Musi być cykl:  dbam – pomagam – szukam form pomocy – odpoczywam. Nie wolno czekać miesiąc, dwa lub trzy na moment, kiedy można będzie odpocząć. Z pewnością są osoby, które podjęły decyzję o pomocy w wyniku odruchu serca. Część z nich może mieć teraz wątpliwości lub masę emocji, których się nie spodziewały. I to nie znaczy, że zrobiły źle.

Co mogą teraz zrobić?

Powinny teraz te sprawy sobie poukładać. Poszukać wsparcia dla siebie, dowiedzieć się, jak pomagać ludziom z traumą, takim, którzy nie okazują wdzięczności tak, jak by chcieli. Dowiedzieć się co robić, kiedy zaczynają się kończyć nasze finanse czy nasze siły. Warto poszukać osób, które wesprą nas w pomaganiu uchodźcom.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Najważniejsze, to nie mieć wyrzutów sumienia, że robię coś dla siebie. To jest czas, kiedy widzimy masę potrzeb innych osób.  Wyświechtana metafora o maseczce tlenowej, którą musimy najpierw sobie założyć, a potem komuś, tutaj się sprawdzi. Nawet w czasie wojny i największych kryzysów, mamy prawo sprawiać sobie przyjemność, żeby potem mieć z czego czerpać do dawania innym.

A jeśli jeszcze przed nami decyzja, czy przyjąć uchodźców do domu?

Zakładam, że taką kwestią należy zawsze przedyskutować z rodziną. Jeśli jesteśmy jako rodzina w dużym kryzysie, to być może nie jest to moment, w którym ta forma pomagania i zaangażowania będzie prawidłowa. Warto oszacować, czy podołamy, jeśli sami nie mamy względnej stabilizacji. Może warto wtedy wybrać inną formę pomagania? Dostrzegam, że niektórzy mają wyrzuty sumienia: a to dlatego, że za mało pomagają, a to dlatego, że nie przyjmują uchodźców pod swój dach. Takie poczucie winy nie jest wspierające. Jeśli jednak się decydujemy na pomoc, to warto poduczyć się w tej kwestii. Bo zachowania uchodźców mogą być chaotyczne, mogą oni nie chcieć wielu rzeczy robić z nami. Musimy też zacząć pytać, jakiego wsparcia ta druga osoba potrzebuje. Bo nasz pomysł na wspieranie może być nieadekwatny do jej potrzeb. Warto sobie uświadomić, że mamy prawo o wiele rzeczy pytać . Bo my nie musimy wszystkiego wiedzieć i być przygotowani na wszystkie scenariusze. Możemy szukać wsparcia na zewnątrz i poprzez zadawanie pytań typu: „Czego potrzebujesz?”.

Kobieta siedzi na przystanku

Jedna z forumowiczek pisała, że czuje wyrzuty sumienia. Przyjęła pod swój dach uchodźców, a wychodzi do pracy, idzie do przedszkola po dziecko… A przecież powinna się nimi zająć.

Psychologia mówi o pułapkach nadidentyfikacji. Gdyby psycholog brał odpowiedzialność za każdego, komu pomaga, to nie byłby w stanie pracować. Musimy stawiać granice. Nasi goście z Ukrainy też potrzebują sprawczości. Nie chcą mieć wszystkiego podanego na talerzu. Im też tak będzie lepiej. Najważniejsze to nie mieć wyrzutów sumienia, że robię coś dla siebie. To jest czas, kiedy widzimy masę potrzeb innych osób. Wyświechtana metafora o maseczce tlenowej, którą musimy najpierw sobie założyć, a potem komuś, tutaj się sprawdzi. Nawet w czasie wojny i największych kryzysów, mamy prawo sprawiać sobie przyjemność, żeby potem mieć z czego czerpać do dawania innym. To też ważne w temacie rodziców i dzieci. Jako psycholog czuję, że trudniej jest dorosłym niż dzieciom. Dorośli muszą szczególnie o siebie dbać, żeby ich emocje, lęki i przerażenie nie udzielały się dzieciom. Dzieci wchodzą do mojego gabinetu i wnoszą głównie niepokój swoich rodziców. Widzą, że rodzice się boją. Poruszyło mnie, kiedy  wolontariuszka na jednym z forów internetowych szukała osoby, która zrobi hybrydy Ukrainkom. Ktoś może powiedzieć, że to nie jest pierwsza potrzeba. „Co to za pomysł?!”. Ale pamiętajmy, że zarówno my, jak i oni, nadal jesteśmy ludźmi, którzy chcą zachować kawałki normalności, zadbać o siebie.  I że różne formy wspierania są na miejscu.

 


Anna Górskapsycholożka, terapeutka zaburzeń dzieci i młodzieży w nurcie poznawczo-behawioralnym, związana z Olsztyńskim Instytutem Psychoterapii i Warmińskim Centrum Psychoterapii oraz z oświatą – wspiera uczniów i nauczycieli. Pomaga rodzicom w radzeniu sobie z ich wyzwaniami.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Katastrofalna sytuacja w Mariupolu / gettyimages

W Mariupolu chirurdzy codziennie wykonują kilka amputacji nóg chorym na cukrzycę

Uchodźcy zmagają się ze "stopą okopową" / gettyimages

Uchodźcy na granicy białoruskiej nadal cierpią. Wielu z nich zmaga się z tzw. stopą okopową. „Ból jest nie do zniesienia”

Epidemia czerwonki i cholery w Mariupolu / gettyimages

Czerwonka i cholera w Mariupolu. „Na ulicach gniją odpadki, a skażenie mogą wywołać prowizoryczne groby”

„W pomaganiu można się zatracić i przesadzić. Dlatego warto zrozumieć potrzeby drugiego człowieka i poznać swoje ograniczenia” – mówi psycholożka Sylwia Żbik-Weiss

Rosja wywoła epidemię cholery i oskarży o to Ukrainę? Niepokojące doniesienia służb

Wojna zmieniła ich życie na zawsze. Ołena Zełenska publikuje wstrząsające zdjęcia rannych

Zamiast bezpiecznego schronienia, otrzymały propozycje seksualne. „Ukrainki muszą być ostrożne”

Dorota Kraskowska: Wojna w Ukrainie sprawia, że trauma u osób, które przeżyły II wojnę światową, wraca ze zdwojoną siłą. Czują się tak, jakby wszystko przeżywali na nowo

„Inwazja Rosji sprawiła, że u osób, które przeżyły II wojnę światową, trauma wraca ze zdwojoną siłą. Czują się tak, jakby wszystko przeżywały od nowa” — mówi traumatolożka Dorota Kraskowska

„Saszeńka, nasz mały aniołek jest już w niebie!”. Wpis mamy chłopca, który zginął uciekając przed Rosjanami, rozdziera serce

Anna i Anton mieli zostać rodzicami, ich plany zniszczyła wojna. "Nie da się tego opisać słowami"

Anna i Anton mieli zostać rodzicami, ich plany zniszczyła wojna. „Nie da się tego opisać słowami”

Promieniowanie

Rosyjscy żołnierze z objawami choroby popromiennej. Wcześniej wjechali do Czerwonego Lasu

Znaki na rękach małych Ukraińców. Tak matki chronią swoje dzieci podczas wojny

Akcja Menstruacja: Okres nie zatrzymuje się na czas wojny. Podpaski i tampony potrzebne są o każdej porze dnia i nocy

Ruszyła zbiórka Podpaski dla Ukrainy. „Okres nie zatrzymuje się na czas wojny”

Patrycja Gajda: Osoby, które były świadkami wojny, często reagują na wydarzenie traumatyczne zespołem ostrego stresu. Czym jest ASD i jak się objawia?

Patrycja Gajda: Osoby, które były świadkami wojny, często reagują na traumatyczne wydarzenie zespołem ostrego stresu. Czym jest ASD i jak się objawia?

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

7 zasad, jak psychicznie wspierać dzieci w czasach wojny. UNICEF wymienia je w swoim poradniku

7 zasad, jak psychicznie wspierać dzieci w czasach wojny. UNICEF wymienia je w swoim poradniku

Olena Zelenska / gettyimages

„Zostały jej tylko trzy sesje chemioterapii, kiedy Rosja najechała Ukrainę”. Ołena Zełenska przejmująco o chorej 12-latce

Laktacja u karmiących matek z Ukrainy / gettyimages

Czy utrzymanie laktacji w stresie związanym z wojną jest możliwe? Ukraińskie Ministerstwo Zdrowia radzi

Dinozaur na Dworcu Centralnym

Jego akcja podbija serca Ukraińców i Polaków. Tomasz Grzywiński: Chcę stworzyć całą armię dinozaurów

Kobieta

Czy warto przyjmować preparaty z jodem (w tym płyn Lugola)? Jest oficjalne oświadczenie endokrynologów

Leczenie uchodźców w Polsce / (Photo by Andriy Dubchak / dia images via Getty Images)

Co z chorymi dziećmi z Ukrainy? Adam Niedzielski przedstawia plan

"Nawet 80 proc. osób ma wystarczające zasoby żeby poradzić sobie z traumą". Psycholożka wyjaśnia, jak zapobiec PTSD

„Nawet 80 proc. osób ma wystarczające zasoby, żeby poradzić sobie z traumą”. Psycholożka wyjaśnia, jak zapobiec PTSD

Ukraińcy dostaną w Polsce receptę, ale za lek zapłacą 100 proc.? Sprawdzamy /fot. GettyImages

Ukraińcy dostaną w Polsce receptę, ale za lek zapłacą 100 proc.? Sprawdzamy

Kobieta

Zastygasz na wieść o wydarzeniach w Ukrainie? „Zwróć uwagę na swój oddech” – apeluje Katarzyna Kucewicz

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×