Gruczolakorak, czyli nowotwór złośliwy tkanki nabłonkowej gruczołów

Czym jest gruczolakorak? 

Gruczolakorak to nowotwór złośliwy, który może wykształcić się wszędzie tam, gdzie występuje nabłonek gruczołowy. Oznacza to zatem, że pojawia się w różnych gruczołach. Kiedy rośnie, imituje tworzenie się prawidłowych struktur gruczołowych. W większości przypadków atakuje błony śluzowe narządów, w tym m.in. narządów rodnych czy układu pokarmowego. Czasem zastępuje również dojrzałą tkankę w wyniku metaplazji. Gruczolakorak potrafi też rozwinąć się z nowotworów łagodnych, zwanych gruczolakami. Jakie jego rodzaje można wymienić? 

Gruczolakorak jajnika 

Gruczolakorak jajnika to nowotwór tkanki gruczołowej jajnika. Obejmuje on jedynie 3 proc. wszystkich przypadków nabłonkowego raka jajnika. Jeśli chodzi o objawy tej choroby, warto zaznaczyć, że w pierwszym etapie przebiega bezobjawowo. Późnej można zaobserwować takie symptomy jak: 

• bóle w podbrzuszu, 
• zbyt częste oddawanie moczu (na skutek ucisku), 
• wzdęty brzuch, 
• nieregularne miesiączki, 
• wczesne uczucie sytości.

Gruczolakorak odbytu 

Gruczolakorak odbytu to nowotwór, który występuje głównie na obszarze odbytnicy. Może jednak naciekać na kanał odbytu. Pojawia się rzadko, obejmuje zaledwie 10 proc. nowotworów odbytu i choruje na niego mniej niż 0,2 na 100 000 osób. Rozpoczyna się w komórkach gruczołowych, które wytwarzają śluz pomagający płynnie przechodzić stolcom przez odbyt. 

Gruczolakorak żołądka 

Gruczolakorak żołądka to nowotwór, który rozwija się w gruczołach żołądkowych. Obejmuje on prawie 100 proc. nowotworów złośliwych żołądka. Kiedy następuje postęp choroby, komórki nowotworowe zaczynają się namnażać i naciekać najpierw na ściany żołądka, a później także na dwunastnicę, przełyk, trzustkę oraz wątrobę. 

W Polsce coraz mniej osób zmaga się z tą chorobą, niestety jednak często zostaje ona zdiagnozowana na zbyt późnym, zaawansowanym etapie. Najczęściej rozpoznaje się ją przy pomocy gastroskopii. Oprócz tego, w diagnostyce pobiera się wycinki tkanek do badania histopatologicznego. Najważniejsze objawy gruczolakoraka żołądka to: 

• wymioty (fusowate lub krwiste), 
• mdłości, 
• spadek masy ciała, 
• smoliste stolce, 
• nadkwasota, 
• niestrawność, 
• wczesne uczucie sytości, 
• problemy z przełykaniem, 
• brak apetytu, 
• bóle w nadbrzuszu. 

Największe szanse na wyzdrowienie mają te osoby, u których da się wyciąć nowotwór w całości. 

Gruczolakorak jelita cienkiego 

Gruczolakorak może zaatakować zarówno jelito cienkie, jak i grube. Diagnostyka gruczolakoraka jelita cienkiego jest trudna, ponieważ na początku nowotwór nie daje żadnych objawów. Jeśli pojawią się zmiany złośliwe, można zauważyć: 

• silne bóle brzucha, 
• niedrożność jelit, 
• nudności i wymioty, 
• wzdęcia, 
• smoliste stolce, 
• zatrzymanie stolca i gazów. 

Jeśli następuje krwawienie z przewodu pokarmowego, widoczne są takie symptomy, jak: 

• obniżenie ciśnienia tętniczego, 
• bladość, 
• duszność, 
• przyspieszenie tętna, 
• niedokrwistość (w przypadku przewlekłej postaci). 

Gruczolakorak jelita grubego 

Jak już powiedzieliśmy, można wyróżnić również gruczolakoraka jelita grubego. Jego objawy mogą być następujące: 

• biegunki, 
• ołówkowate stolce, 
• bóle brzucha, 
• niedokrwistość, 
• uczucie niepełnego wypróżnienia, 
• nieplanowany spadek masy ciała, 
• krew w stolcu (bez obecności hemoroidów), 
• zmiana rytmu wypróżnień. 

Gruczolakorak to najczęstsza postać raka jelita grubego. Rozwija się on z gruczolaka, który jest nowotworem niezłośliwym i przekształca się w złośliwą postać w ciągu 10 lat. Aby zapobiegać tej chorobie, warto po 50. roku życia wykonywać badanie przesiewowe w formie kolonoskopii. 

Gruczolakorak trzustki 

Gruczolakorak trzustki to, niestety, najczęściej występujący nowotwór trzustki, o najgorszym rokowaniu. Zazwyczaj osoby, które na niego chorują, umierają w ciągu kilku miesięcy od postawienia diagnozy. Nie istnieją też odpowiednie badania przesiewowe, mogące dać możliwość wczesnego wykrycia choroby. Objawy występują stosunkowo późno, a w sytuacji, gdy już się pojawiają, są to: 

• wczesne uczucie sytości, 
• wymioty i mdłości, 
• żółtaczka, 
• bóle w jamie brzusznej (nasilające się po jedzeniu i podczas leżenia oraz zmniejszające się po nachyleniu tułowia do przodu), 
• tłuszczowe stolce, 
• spadek apetytu, 
• ogólne osłabienie, 
• nieplanowany spadek masy ciała.

Gruczolakorak prostaty 

Gruczolakorak stercza to, innymi słowy, nowotwór złośliwy prostaty. To najczęściej diagnozowany nowotwór układu moczowo-płciowego, a zarazem prawie najczęstszy nowotwór złośliwy u mężczyzn. Charakterystyczne objawy gruczolakoraka prostaty to: 

• ból odczuwalny podczas oddawania moczu, 
• krwiomocz, 
• większe parcie na mocz, 
• konieczność częstszego oddawania moczu (również w porach nocnych), 
• obrzęk kończyn dolnych. 

Dzięki temu, że komórki rakowe nie rosną zbyt szybko, istnieje możliwość pełnego wyleczenia choroby. Zazwyczaj wykonuje się w tym celu zabieg chirurgiczny, w ramach którego usuwa się prostatę razem z pęcherzykami nasiennymi. Zamiast operacji stosuje się czasem radioterapię, uzupełnianą hormonoterapią. 

Bibliografia: 

1. Hainsworth J. D., Greco F. A., Adenocarcinoma of Unknown Primary Site 2003. 
2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562137/ [dostęp 20.04.23]. 
3. Neugut A. I., Marvin M. R., J. A., Surgical Treatment: Evidence-Based and Problem-Oriented 2001.