Przejdź do treści

Hemochromatoza – w jaki sposób nadmiar żelaza wpływa na organizm? Objawy, dieta i leczenie.

produkty zawierające żelazo, nadmiar spożycia powodujący hemochromatozę
Fot. bit24 / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Żelazo jest potrzebnym ludzkiemu ciału pierwiastkiem, ale jego nadmiar może być szkodliwy. Kumulowanie się dużej ilości żelaza w tkankach zwane jest hemochromatozą. Wyróżnia się dwa typy hemochromatozy: pierwotną oraz wtórną do chorób układowych. W obu przypadkach objawy są takie same, różnica leży w przyczynie pojawienia się choroby.

W wyniku hemochromatozy nadmiar żelaza uszkadza tkanki ludzkiego organizmu i prowadzi do poważnych powikłań, takich jak m.in. marskość wątroby. Ważne jest wczesne wykrycie objawów i rozpoczęcie leczenia, dzięki któremu nie dojdzie do rozwoju uszkodzeń, a sama hemochromatoza nie wpłynie zauważalnie na funkcjonowanie chorego.

Hemochromatoza – co to jest?

Hemochromatoza to choroba ogólnoustrojowa spowodowana nadmiernym gromadzeniem się żelaza w organizmie. Wyróżnia się dwa typy hemochromatozy: hemochromatozę wtórną oraz hemochromatozę pierwotną, różniące się między sobą przyczyną pojawienia się stanu chorobowego.

Hemochromatoza pierwotna (hemochromatoza wrodzona) jest dość rzadką chorobą dziedziczoną autosomalnie recesywnie, co oznacza, że wadliwy gen musi być odziedziczony od obojga rodziców. W większości przypadków jej przyczyną jest mutacja w genie powodującym zwiększone wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym. Częściej występuje u mężczyzn.

Hemochromatoza wtórna (syderoza wtórna lub zespół nadmiernego przeładowania żelazem) jest wynikiem niektórych chorób przewlekłych (głównie niedokrwistości z nadmiarem żelaza) – niedokrwistości hemolitycznej, syderoblastycznej, powikłań związanych z wielokrotnym przetaczaniem krwi oraz przewlekłych chorób wątroby.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Bloxin Żel do jamy ustnej w sprayu, 20 ml
25,99 zł
NOWOŚĆ
Odporność
Przecier z owoców bzu czarnego ElPol, 300 ml
19,50 zł
Odporność
Naturell Czosnek Max Bezzapachowy, 90 kapsułek
17,39 zł
Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
BESTSELLER
Odporność, Good Aging
Naturell Selen Organiczny 200 µg, 365 tabletek
73,00 zł
wątroba

Objawy hemochromatozy

Objawy hemochromatozy pojawiają się dopiero w dorosłości (hemochromatoza u dzieci jest praktycznie niespotykana). Wczesne objawy hemochromatozy wtórnej oraz pierwotnej są niecharakterystyczne i zalicza się do nich m.in. takie dolegliwości, jak: osłabienie, zmniejszenie libido oraz ból stawów (najczęściej nadgarstków i rąk).

Poważniejsze dolegliwości związane są z powikłaniami choroby w jej późniejszym stadium – marskość wątroby, kardiomiopatia, uszkodzenie trzustki, gromadzenie się żelaza i melaniny w skórze, a także zaburzenia hormonalne, do których należą:

  • ciemnienie powłok skórnych,
  • zaburzenia miesiączkowania i przedwczesna menopauza u kobiet,
  • zanik owłosienia dołów pachowych oraz okolicy łonowej,
  • cukrzyca,
  • niewydolność krążenia,
  • niedoczynność tarczycy,
  • rak wątrobowokomórkowy.

Objawy neurologiczne hemochromatozy mogą być wynikiem postępującej niewydolności wątroby, a w jej wyniku encefalopatii, która charakteryzuje się majaczeniem, drgawkami i zaburzeniami świadomości, jest to jednak bardzo późny objaw choroby.

Hemochromatoza ma charakter postępujący. Choć zwykle symptomy nie są dokuczliwe aż do 40. roku życia, kiedy choroba pojawia się już w postaci pełnoobjawowej, to nieleczona hemochromatoza może nawet doprowadzić do zgonu z powodu niewydolności wątroby lub serca.

Jak wygląda diagnostyka?

Choroba wymaga specjalistycznych badań, dzięki którym lekarz może zdiagnozować hemochromatozę. Wczesne rozpoznanie jest bardzo ważne dla przebiegu leczenia, dlatego przy zaobserwowaniu niepokojących objawów należy natychmiast zgłosić się do specjalisty.

Hemochromatoza – badania: rozpoznanie hemochromatozy opiera się na badaniu wysycenia transferyny żelazem, które w tej chorobie wynosi >45%. Obserwuje się również zwiększone stężenie ferrytyny. Przy obecności wyżej wymienionych parametrów wykonuje się badanie genetyczne, które może wykryć obecność mutacji w genie HFE.

W innych badaniach laboratoryjnych zaobserwować można zwiększony poziom żelaza we krwi, oraz zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych. W badaniach obrazowych może być już widoczna marskość wątroby, a nawet żelazo w wątrobie. Wykonywanie biopsji wątroby nie jest konieczne do rozpoznania, ale bywa pomocne w określeniu stopnia zaawansowania choroby.

Zobacz także

Leczenie hemochromatozy

W leczeniu hemochromatozy stosuje się obecnie upusty krwi, które są leczeniem pierwszego wyboru. Jeśli powyższa czynność jest u pacjenta z różnych przyczyn przeciwwskazana, z powodu znacznej niedokrwistości podaje się deferoksaminę, która ma zdolności wiążące żelazo w organizmie, dzięki czemu jego nadmiar może być usuwany. W trakcie leczenia konieczne jest monitorowanie parametrów, takich jak hemoglobina i hematokryt przed każdym upustem. Skuteczne leczenie jeszcze przed powstaniem powikłań (takich jak marskość wątroby) zapewnia większą długość życia.

Dieta przy hemochromatozie

Dieta w hemochromatozie jest równie ważna jak leczenie za pomocą innych środków, gdyż spowalnia postęp choroby. U chorych leczonych upustami niezalecane jest zrezygnowanie z mięsa, należy natomiast ograniczyć alkohol, a w przypadku wystąpienia marskości wątroby całkowicie go odstawić.

Konieczne jest unikanie przyjmowania preparatów z żelazem oraz witaminy C, która zwiększa wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego. Dieta przy hemochromatozie nie wymaga jednak ograniczenia spożywania cytrusów. Należy zwrócić uwagę na staranne przygotowywanie posiłków i dokładne ich gotowanie w celu zmniejszenia ryzyka zatrucia pokarmowego.

 

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Szczeklik A., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak objawia się egzema i jak skutecznie pozbyć się plamek, wyprysków i nadżerek?

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kobieta - ból zeba

Co zrobić, kiedy boli ząb? Poznaj domowe sposoby, które przyniosą Ci ulgę!

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Uważano go za defekt skóry, a chorym podawano arszenik, jod i olej z wątroby dorsza. Jak kiedyś leczono toczeń

Bruzdy na paznokciach – podłużne, poprzeczne. Przyczyny i leczenie bruzd na paznokciach

„Medycyna konwencjonalna nie stoi w sprzeczności z medycyną integralną czy holistycznym podejściem do zdrowia. Przeciwnie, jest jej częścią” – mówi Orina Krajewska

Nazywano go „złotem duszy”, wierząc, że poprawia nastrój, podawano z winem i gotowano w ryżu. Jak kiedyś leczono złotem

Kobieta

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

„Dzięki współpracy z pacjentami czuję spokój i nie boję się chorób” – mówi Robert Statkiewicz, osoba współtworząca aplikację „Pacjenci Pacjentom”, członkum zarządu Fundacji Ludzie i Medycyna

Jak Polacy oceniają szpitale?

Pacjenci i pacjentki ocenili polskie szpitale. Najczęściej narzekali na brak poszanowania prawa do intymności i kiepskie jedzenie

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa. Unikaj jak ognia!

Dłonie

Dziewczynce amputowano wszystkie kończyny. Winą błędna diagnoza lekarzy

Jeden z najlepszych szpitali na świecie znajduje się w Krakowie. „Za konsolą robota i chirurg, i chirurżka mają taką samą doskonałość”, mówi prezeska Joanna Szyman

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka / AdobeStock

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka

Jedna, "centralna" kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jedna, „centralna” kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jak opanować przetłuszczające się włosy? Kosmetyki i domowa pielęgnacja

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

cukier

Życie bez cukru. Co się zadzieje, kiedy odstawisz słodkości?

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

×