Przejdź do treści

Hemochromatoza – w jaki sposób nadmiar żelaza wpływa na organizm? Objawy, dieta i leczenie.

produkty zawierające żelazo, nadmiar spożycia powodujący hemochromatozę
Fot. bit24 / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
koronawirus, lekarze rodzinni
Powtarzał: dajcie lekarzom rodzinnym zlecać testy, a zobaczycie skalę epidemii. Michał Domaszewski o rekordach zakażeń w Polsce
Kobieta wstrzykuje sobie insulinę w brzuch
Insulina przy cukrzycy typu II – czy można ją odstawić tak, jak zrobił to Lech Wałęsa? Wyjaśnia diabetolożka Barbara Soróbka
Wielka lekcja WF tylko dla dziewcząt. Wraz z nimi ćwiczyć będą Otylia Jędrzejczak, Anita Włodarczyk i inne mistrzynie sportu
Rusza akcja „Mistrzynie w Szkołach” skierowana do uczennic. Otylia Jędrzejczak: będę przekonywać je, że lekcja WF może być fajna
Wkładka wewnątrzmaciczna
Wkładka wewnątrzmaciczna niezawierająca hormonów. Wszystko, co powinnaś o niej wiedzieć okiem ginekologa
kobieta w wannie
Częste mycie skraca życie? Zdziwisz się, ile prawdy jest w tym powiedzeniu!

Żelazo jest potrzebnym ludzkiemu ciału pierwiastkiem, ale jego nadmiar może być szkodliwy. Kumulowanie się dużej ilości żelaza w tkankach zwane jest hemochromatozą. Wyróżnia się dwa typy hemochromatozy: pierwotną oraz wtórną do chorób układowych. W obu przypadkach objawy są takie same, różnica leży w przyczynie pojawienia się choroby.

W wyniku hemochromatozy nadmiar żelaza uszkadza tkanki ludzkiego organizmu i prowadzi do poważnych powikłań, takich jak m.in. marskość wątroby. Ważne jest wczesne wykrycie objawów i rozpoczęcie leczenia, dzięki któremu nie dojdzie do rozwoju uszkodzeń, a sama hemochromatoza nie wpłynie zauważalnie na funkcjonowanie chorego.

Hemochromatoza – co to jest?

Hemochromatoza to choroba ogólnoustrojowa spowodowana nadmiernym gromadzeniem się żelaza w organizmie. Wyróżnia się dwa typy hemochromatozy: hemochromatozę wtórną oraz hemochromatozę pierwotną, różniące się między sobą przyczyną pojawienia się stanu chorobowego.

Hemochromatoza pierwotna (hemochromatoza wrodzona) jest dość rzadką chorobą dziedziczoną autosomalnie recesywnie, co oznacza, że wadliwy gen musi być odziedziczony od obojga rodziców. W większości przypadków jej przyczyną jest mutacja w genie powodującym zwiększone wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym. Częściej występuje u mężczyzn.

Hemochromatoza wtórna (syderoza wtórna lub zespół nadmiernego przeładowania żelazem) jest wynikiem niektórych chorób przewlekłych (głównie niedokrwistości z nadmiarem żelaza) – niedokrwistości hemolitycznej, syderoblastycznej, powikłań związanych z wielokrotnym przetaczaniem krwi oraz przewlekłych chorób wątroby.

wątroba

Objawy hemochromatozy

Objawy hemochromatozy pojawiają się dopiero w dorosłości (hemochromatoza u dzieci jest praktycznie niespotykana). Wczesne objawy hemochromatozy wtórnej oraz pierwotnej są niecharakterystyczne i zalicza się do nich m.in. takie dolegliwości, jak: osłabienie, zmniejszenie libido oraz ból stawów (najczęściej nadgarstków i rąk).

Poważniejsze dolegliwości związane są z powikłaniami choroby w jej późniejszym stadium – marskość wątroby, kardiomiopatia, uszkodzenie trzustki, gromadzenie się żelaza i melaniny w skórze, a także zaburzenia hormonalne, do których należą:

  • ciemnienie powłok skórnych,
  • zaburzenia miesiączkowania i przedwczesna menopauza u kobiet,
  • zanik owłosienia dołów pachowych oraz okolicy łonowej,
  • cukrzyca,
  • niewydolność krążenia,
  • niedoczynność tarczycy,
  • rak wątrobowokomórkowy.

Objawy neurologiczne hemochromatozy mogą być wynikiem postępującej niewydolności wątroby, a w jej wyniku encefalopatii, która charakteryzuje się majaczeniem, drgawkami i zaburzeniami świadomości, jest to jednak bardzo późny objaw choroby.

Hemochromatoza ma charakter postępujący. Choć zwykle symptomy nie są dokuczliwe aż do 40. roku życia, kiedy choroba pojawia się już w postaci pełnoobjawowej, to nieleczona hemochromatoza może nawet doprowadzić do zgonu z powodu niewydolności wątroby lub serca.

Jak wygląda diagnostyka?

Choroba wymaga specjalistycznych badań, dzięki którym lekarz może zdiagnozować hemochromatozę. Wczesne rozpoznanie jest bardzo ważne dla przebiegu leczenia, dlatego przy zaobserwowaniu niepokojących objawów należy natychmiast zgłosić się do specjalisty.

Hemochromatoza – badania: rozpoznanie hemochromatozy opiera się na badaniu wysycenia transferyny żelazem, które w tej chorobie wynosi >45%. Obserwuje się również zwiększone stężenie ferrytyny. Przy obecności wyżej wymienionych parametrów wykonuje się badanie genetyczne, które może wykryć obecność mutacji w genie HFE.

W innych badaniach laboratoryjnych zaobserwować można zwiększony poziom żelaza we krwi, oraz zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych. W badaniach obrazowych może być już widoczna marskość wątroby, a nawet żelazo w wątrobie. Wykonywanie biopsji wątroby nie jest konieczne do rozpoznania, ale bywa pomocne w określeniu stopnia zaawansowania choroby.

Zobacz także

Leczenie hemochromatozy

W leczeniu hemochromatozy stosuje się obecnie upusty krwi, które są leczeniem pierwszego wyboru. Jeśli powyższa czynność jest u pacjenta z różnych przyczyn przeciwwskazana, z powodu znacznej niedokrwistości podaje się deferoksaminę, która ma zdolności wiążące żelazo w organizmie, dzięki czemu jego nadmiar może być usuwany. W trakcie leczenia konieczne jest monitorowanie parametrów, takich jak hemoglobina i hematokryt przed każdym upustem. Skuteczne leczenie jeszcze przed powstaniem powikłań (takich jak marskość wątroby) zapewnia większą długość życia.

Dieta przy hemochromatozie

Dieta w hemochromatozie jest równie ważna jak leczenie za pomocą innych środków, gdyż spowalnia postęp choroby. U chorych leczonych upustami niezalecane jest zrezygnowanie z mięsa, należy natomiast ograniczyć alkohol, a w przypadku wystąpienia marskości wątroby całkowicie go odstawić.

Konieczne jest unikanie przyjmowania preparatów z żelazem oraz witaminy C, która zwiększa wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego. Dieta przy hemochromatozie nie wymaga jednak ograniczenia spożywania cytrusów. Należy zwrócić uwagę na staranne przygotowywanie posiłków i dokładne ich gotowanie w celu zmniejszenia ryzyka zatrucia pokarmowego.

 

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Szczeklik A., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Twarz kobiety i ręce ze strzykawkami

Mezoterapia igłowa – wskazania, przebieg, efekty, przeciwwskazania

fenyloketonuria - kobieta bawi się z małym dzieckiem

Fenyloketonuria – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Dziecko płaczące z powodu gorączki przy ząbkowaniu

Gorączka u dziecka – przyczyny. Jak zbić gorączkę?

kobieta pod drenażu limfatycznego

Czym jest drenaż limfatyczny? Efekty, przeciwwskazania

kobieta ma przeprowadzany zabieg kriolipolizy na brzuchu

Czym jest kriolipoliza? Efekty, przeciwwskazania

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

kobieta, nakładająca maść na problemy skórne twarzy

Ropień – przyczyny, objawy, leczenie. Rodzaje ropni

Kobieta cierpi na ból brzucha

Nerwica żołądka – objawy, leczenie, przyczyny

Konsultacja objawów rzeżączki u lekarza

Rzeżączka – objawy u kobiet i mężczyzn, leczenie

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Osoba pilnowana przez lekarza podczas wykonywania rezonansu magnetycznego

Rezonans magnetyczny – co to? Cena, gdzie go wykonać?

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Kobieta w czerwonej bluzce jest u alergologa, który nakłuwa jej rękę i robi badanie

Testy alergiczne z krwi i skórne – wskazania i przebieg

lekarz wstrzykuje kobiecie płyn pod skórę w okolicy oczu

Karboksyterapia – ile potrzeba zabiegów i jakie są efekty?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

szczepienie

Tężec – objawy, szczepionka, profilaktyka zakażenia

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić?

wątroba

Marskość wątroby – objawy, leczenie, rokowania, dieta

Kobieta oglądająca swoją skórę w poszukiwaniu liszajca

Liszajec zakaźny u dzieci i u dorosłych – leczenie i objawy