Przejdź do treści

Jak działa oftalmoskop i w jakich sytuacjach bada się nim dno oka?

kobieta podczas badania u okulisty
Fot. Yakobchuk Olena / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zmęczone oczy po ciężkim dniu? Mamy na to sposób – joga oczu
pandemia koronawirusa, dzieci
Luzowanie obostrzeń? Minister zdrowia przedstawił plan na najbliższy tydzień
„Testy-lizaki” na koronawirusa. Nowa forma diagnozowania dzieci w Niemczech
Lek wziewny skuteczny w walce z COVID-19. "To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa"
Lek na astmę skuteczny w walce z COVID-19. „To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa”
szczepionka na COVID-19
USA wzywa do wstrzymania szczepień preparatem Johnson & Johnson. Powód – zakrzepy krwi po podaniu szczepionki

Oftalmoskop to jeden z najpowszechniej używanych przyrządów medycznych w okulistyce. Dzięki temu urządzeniu można dokładnie zbadać dno oka w celu wykrycia jego chorób, ale też i cukrzycy.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Budowa oftalmoskopu

Pierwszy oftalmoskop powstał w połowie XIX wieku. Od tego czasu urządzenie było udoskonalane przez naukowców, m.in. przez polskiego wynalazcę i lekarza okulistę Ksawerego Gałęzowskiego. Każdy model oftalmoskopu, inaczej nazywanym wziernikiem okulistycznym, posiada źródło światła, zestaw soczewek korygujących i pryzmat lub lusterko, które ma zadanie odchylać wiązkę światła. Urządzenie może być również wyposażone w specjalne filtry i przesłony umożliwiające dokładniejsze obejrzenie danych struktur dna oka. Cena oftalmoskopu różni się w zależności od modelu – najprostsze urządzenia kosztują kilkaset złotych, a najbardziej zaawansowane nawet kilkanaście tysięcy złotych.

Kiedy do okulisty, gdy bolą oczy

Oftalmoskop pośredni i bezpośredni

Oftalmoskop pośredni to rodzaj wziernika, na którym źródło światła jest przymocowane do specjalnego kasku, który nakłada się badanej osobie na głowę. Urządzenie ma też soczewki i filtry. Pacjent siada przed przyrządem w wyprostowanej pozycji. Podczas badania okulista przybliża do oka soczewkę, która nigdy nie styka się z powierzchnią oka. Dzięki zastosowanej optyce lekarz ma dokładny wgląd w dno oka – obraz widziany przez optyka jest odwrócony i powiększony. Zaletą wziernika pośredniego jest to, że pozwala on na przestrzenne obejrzenie dna oka. Oftalmoskop to urządzenie sporych rozmiarów, jednak łatwo można zmieniać jego pozycję. Oftalmoskopia pośrednia to jedno z najczęściej wykonywanych badań okulistycznych.

Oftalmoskop bezpośredni również zawiera źródło światła i system soczewek. Okulista kieruje światło na kolejne struktury dna oka – ciało szkliste, tarczę nerwu wzrokowego, naczynia krwionośne, obwodową część siatkówki i na plamkę. Skierowanie światła wziernika na plamkę może wywołać dyskomfort u badanego, ponieważ badanie powoduje nieprzyjemne i nienaturalne olśnienia. Wziernik może posiadać też różnego rodzaju filtry, które pozwalają na łatwiejsze oglądanie poszczególnych struktur dna oka. Obraz widziany przez okulistę jest powiększony i nieodwrócony. Specjalista bada jednym okiem, więc obraz dna oka pacjenta jest dwuwymiarowy. Zaletą wziernika bezpośredniego, który nazywa się również oftalmoskopem kieszonkowym, są jego niewielkie rozmiary, lekarz może więc go swobodnie przenosić i badać pacjentów przy łóżku.

Kiedy wykonać oftalmoskopię?

Badanie dna oka za pomocą oftalmoskopu należy do standardowych czynności wykonywanych w gabinecie okulistycznym. Osobom do 40. roku życia zaleca się wykonywanie badania co 5 lat, osoby starsze powinny zgłaszać się do okulisty co 1–2 lata. Dzięki badaniu za pomocą wziernika lekarz jest w stanie określić stan naczyń krwionośnych, siatkówki i nerwu wzrokowego i może wykryć większość schorzeń dna oka, w tym choroby plamki żółtej, odklejanie siatkówki, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nerwu wzrokowego czy jaskrę. Okulista jest też w stanie zdiagnozować początkowe stadium miażdżycy, cukrzycy czy nadciśnienia tętniczego.

Przed wykonaniem oftalmoskopii należy poinformować lekarza o aktualnych chorobach i przyjmowanych lekach. Badanie za pomocą wziernika optycznego jest poprzedzone zaaplikowaniem pacjentowi specjalnych kropli rozszerzających źrenice, dzięki czemu możliwy jest ogląd większej części dna oka. Po około 15 minutach okulista kieruje światło płynące z oftalmoskopu kolejno na jedno i drugie oko. W trakcie badania pacjent powinien patrzeć nieruchomo przed siebie i w miarę możliwości powstrzymywać się od mrugania. Lekarz może również poprosić badaną osobę o spojrzenie w konkretnym kierunku. Przy wykorzystaniu oftalmoskopu pośredniego należy trzymać nieruchomo głowę na specjalnych podpórkach. Oftalmoskopia jest całkowicie bezbolesna, pacjent może jedynie odczuwać nieprzyjemne olśnienia podczas badania plamki.

Zobacz także

Postępowanie po badaniu oftalmoskopem

Do około 3 godzin po badaniu widziany obraz może być rozmyty – to skutek zastosowania środka rozszerzającego źrenicę. Dodatkowo może pojawić się zaczerwienienie oka, ból głowy, nudności i światłowstręt. Na badanie warto więc przynieść ze sobą okulary przeciwsłoneczne, które przydadzą się w drodze powrotnej. Bezpośrednio po oftalmoskopii nie można prowadzić pojazdów mechanicznych.

Badanie jest bezpieczne dla oka, ponieważ wykorzystuje ono światło widzialne. Oftalmoskopia może być powtarzana wielokrotnie bez obawy o stan zdrowia i niepożądane skutki uboczne. Jeśli jednak po badaniu zaczerwienienie oka utrzymuje się dłużej niż dobę lub jeśli pojawi się wydzielina ropna, należy bezzwłocznie zgłosić się do lekarza.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ciało szkliste oka – funkcje, zmętnienie, leczenie

Rogówka oka – budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby

Plamka ślepa – czym jest, wpływ na widzenie, test

Siatkówka oka – budowa, funkcje, zwyrodnienia

Soczewka oka – budowa, funkcje, schorzenia i leczenie

Plamka żółta – czym jest, choroby, przyczyny, leczenie

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Oko – budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Płaczące suche oko – co to jest? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

Płaczące suche oko – co to jest i czym się objawia? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Test Schirmera – wskazania, rodzaje, przebieg badania

Głuchota starcza

Głuchota starcza – przyczyny, objawy, zapobieganie i leczenie

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Kobieta przyzdoboona kwiatkami na czole

Nie pocieraj oczu! Nawet podczas demakijażu. Optometrystka wyjaśnia, co ci grozi

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych". Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych”. Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

Utrata wzroku – chwilowa i nagła. Przyczyny nagłej ślepoty

Nagła głuchota – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności