Przejdź do treści

Jak działa oftalmoskop i w jakich sytuacjach bada się nim dno oka?

kobieta podczas badania u okulisty
Fot. Yakobchuk Olena / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Oftalmoskop to jeden z najpowszechniej używanych przyrządów medycznych w okulistyce. Dzięki temu urządzeniu można dokładnie zbadać dno oka w celu wykrycia jego chorób, ale też i cukrzycy.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Budowa oftalmoskopu

Pierwszy oftalmoskop powstał w połowie XIX wieku. Od tego czasu urządzenie było udoskonalane przez naukowców, m.in. przez polskiego wynalazcę i lekarza okulistę Ksawerego Gałęzowskiego. Każdy model oftalmoskopu, inaczej nazywanym wziernikiem okulistycznym, posiada źródło światła, zestaw soczewek korygujących i pryzmat lub lusterko, które ma zadanie odchylać wiązkę światła. Urządzenie może być również wyposażone w specjalne filtry i przesłony umożliwiające dokładniejsze obejrzenie danych struktur dna oka. Cena oftalmoskopu różni się w zależności od modelu – najprostsze urządzenia kosztują kilkaset złotych, a najbardziej zaawansowane nawet kilkanaście tysięcy złotych.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

BESTSELLER
Odporność, Good Aging
Naturell Selen Organiczny 200 µg, 365 tabletek
73,00 zł
Odporność
Naturell Ester-C® PLUS 100 tabletek
57,00 zł
Odporność
Naturell Czosnek Max Bezzapachowy, 90 kapsułek
17,39 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Odporność
Naturell Omega-3 500 mg, 240 kaps.
30,00 zł

Oftalmoskop pośredni i bezpośredni

Oftalmoskop pośredni to rodzaj wziernika, na którym źródło światła jest przymocowane do specjalnego kasku, który nakłada się badanej osobie na głowę. Urządzenie ma też soczewki i filtry. Pacjent siada przed przyrządem w wyprostowanej pozycji. Podczas badania okulista przybliża do oka soczewkę, która nigdy nie styka się z powierzchnią oka. Dzięki zastosowanej optyce lekarz ma dokładny wgląd w dno oka – obraz widziany przez optyka jest odwrócony i powiększony. Zaletą wziernika pośredniego jest to, że pozwala on na przestrzenne obejrzenie dna oka. Oftalmoskop to urządzenie sporych rozmiarów, jednak łatwo można zmieniać jego pozycję. Oftalmoskopia pośrednia to jedno z najczęściej wykonywanych badań okulistycznych.

Oftalmoskop bezpośredni również zawiera źródło światła i system soczewek. Okulista kieruje światło na kolejne struktury dna oka – ciało szkliste, tarczę nerwu wzrokowego, naczynia krwionośne, obwodową część siatkówki i na plamkę. Skierowanie światła wziernika na plamkę może wywołać dyskomfort u badanego, ponieważ badanie powoduje nieprzyjemne i nienaturalne olśnienia. Wziernik może posiadać też różnego rodzaju filtry, które pozwalają na łatwiejsze oglądanie poszczególnych struktur dna oka. Obraz widziany przez okulistę jest powiększony i nieodwrócony. Specjalista bada jednym okiem, więc obraz dna oka pacjenta jest dwuwymiarowy. Zaletą wziernika bezpośredniego, który nazywa się również oftalmoskopem kieszonkowym, są jego niewielkie rozmiary, lekarz może więc go swobodnie przenosić i badać pacjentów przy łóżku.

Kiedy wykonać oftalmoskopię?

Badanie dna oka za pomocą oftalmoskopu należy do standardowych czynności wykonywanych w gabinecie okulistycznym. Osobom do 40. roku życia zaleca się wykonywanie badania co 5 lat, osoby starsze powinny zgłaszać się do okulisty co 1–2 lata. Dzięki badaniu za pomocą wziernika lekarz jest w stanie określić stan naczyń krwionośnych, siatkówki i nerwu wzrokowego i może wykryć większość schorzeń dna oka, w tym choroby plamki żółtej, odklejanie siatkówki, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nerwu wzrokowego czy jaskrę. Okulista jest też w stanie zdiagnozować początkowe stadium miażdżycy, cukrzycy czy nadciśnienia tętniczego.

Przed wykonaniem oftalmoskopii należy poinformować lekarza o aktualnych chorobach i przyjmowanych lekach. Badanie za pomocą wziernika optycznego jest poprzedzone zaaplikowaniem pacjentowi specjalnych kropli rozszerzających źrenice, dzięki czemu możliwy jest ogląd większej części dna oka. Po około 15 minutach okulista kieruje światło płynące z oftalmoskopu kolejno na jedno i drugie oko. W trakcie badania pacjent powinien patrzeć nieruchomo przed siebie i w miarę możliwości powstrzymywać się od mrugania. Lekarz może również poprosić badaną osobę o spojrzenie w konkretnym kierunku. Przy wykorzystaniu oftalmoskopu pośredniego należy trzymać nieruchomo głowę na specjalnych podpórkach. Oftalmoskopia jest całkowicie bezbolesna, pacjent może jedynie odczuwać nieprzyjemne olśnienia podczas badania plamki.

Zobacz także

Postępowanie po badaniu oftalmoskopem

Do około 3 godzin po badaniu widziany obraz może być rozmyty – to skutek zastosowania środka rozszerzającego źrenicę. Dodatkowo może pojawić się zaczerwienienie oka, ból głowy, nudności i światłowstręt. Na badanie warto więc przynieść ze sobą okulary przeciwsłoneczne, które przydadzą się w drodze powrotnej. Bezpośrednio po oftalmoskopii nie można prowadzić pojazdów mechanicznych.

Badanie jest bezpieczne dla oka, ponieważ wykorzystuje ono światło widzialne. Oftalmoskopia może być powtarzana wielokrotnie bez obawy o stan zdrowia i niepożądane skutki uboczne. Jeśli jednak po badaniu zaczerwienienie oka utrzymuje się dłużej niż dobę lub jeśli pojawi się wydzielina ropna, należy bezzwłocznie zgłosić się do lekarza.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta - ból zeba

Co zrobić, kiedy boli ząb? Poznaj domowe sposoby, które przyniosą Ci ulgę!

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Uważano go za defekt skóry, a chorym podawano arszenik, jod i olej z wątroby dorsza. Jak kiedyś leczono toczeń

Bruzdy na paznokciach – podłużne, poprzeczne. Przyczyny i leczenie bruzd na paznokciach

„Medycyna konwencjonalna nie stoi w sprzeczności z medycyną integralną czy holistycznym podejściem do zdrowia. Przeciwnie, jest jej częścią” – mówi Orina Krajewska

Nazywano go „złotem duszy”, wierząc, że poprawia nastrój, podawano z winem i gotowano w ryżu. Jak kiedyś leczono złotem

Kobieta

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

„Dzięki współpracy z pacjentami czuję spokój i nie boję się chorób” – mówi Robert Statkiewicz, osoba współtworząca aplikację „Pacjenci Pacjentom”, członkum zarządu Fundacji Ludzie i Medycyna

Jak Polacy oceniają szpitale?

Pacjenci i pacjentki ocenili polskie szpitale. Najczęściej narzekali na brak poszanowania prawa do intymności i kiepskie jedzenie

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa. Unikaj jak ognia!

Dłonie

Dziewczynce amputowano wszystkie kończyny. Winą błędna diagnoza lekarzy

Jeden z najlepszych szpitali na świecie znajduje się w Krakowie. „Za konsolą robota i chirurg, i chirurżka mają taką samą doskonałość”, mówi prezeska Joanna Szyman

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka / AdobeStock

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka

Kobieta

Pierwsza pomoc przy urazach oczu przez fajerwerki. Większość osób wykonuje ją źle

Jedna, "centralna" kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jedna, „centralna” kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jak opanować przetłuszczające się włosy? Kosmetyki i domowa pielęgnacja

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

Amblyopia – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie problemu leniwego oka

cukier

Życie bez cukru. Co się zadzieje, kiedy odstawisz słodkości?

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

×