Przejdź do treści

Jak działa oftalmoskop i w jakich sytuacjach bada się nim dno oka?

kobieta podczas badania u okulisty
Fot. Yakobchuk Olena / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Wszyscy kłamiemy. Wiesz, którym typem kłamcy jesteś? Sprawdź i zastanów się, czy warto
Jak dobrze się kłócić? Poznaj 5 kroków do udanej i dojrzałej kłótni
Refluks żołądkowo-przełykowy: objawy i dieta
Refluks żołądkowo-przełykowy: jakie są objawy? Czego powinnaś unikać?
Jak biegać, żeby schudnąć?
Po wielkanocnym biesiadowaniu trzeba spalić nadmiar kalorii. Podpowiadamy, jak biegać, aby chudnąć
Dziewczyna „chłopięca” czy”dziewczęca”? Po co w ogóle wybierać?! Zobacz świetne zdjęcia, które przełamują ten stereotypowy podział

Oftalmoskop to jeden z najpowszechniej używanych przyrządów medycznych w okulistyce. Dzięki temu urządzeniu można dokładnie zbadać dno oka w celu wykrycia jego chorób, ale też i cukrzycy.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Budowa oftalmoskopu

Pierwszy oftalmoskop powstał w połowie XIX wieku. Od tego czasu urządzenie było udoskonalane przez naukowców, m.in. przez polskiego wynalazcę i lekarza okulistę Ksawerego Gałęzowskiego. Każdy model oftalmoskopu, inaczej nazywanym wziernikiem okulistycznym, posiada źródło światła, zestaw soczewek korygujących i pryzmat lub lusterko, które ma zadanie odchylać wiązkę światła. Urządzenie może być również wyposażone w specjalne filtry i przesłony umożliwiające dokładniejsze obejrzenie danych struktur dna oka. Cena oftalmoskopu różni się w zależności od modelu – najprostsze urządzenia kosztują kilkaset złotych, a najbardziej zaawansowane nawet kilkanaście tysięcy złotych.

Gdy oczy bolą

Oftalmoskop pośredni i bezpośredni

Oftalmoskop pośredni to rodzaj wziernika, na którym źródło światła jest przymocowane do specjalnego kasku, który nakłada się badanej osobie na głowę. Urządzenie ma też soczewki i filtry. Pacjent siada przed przyrządem w wyprostowanej pozycji. Podczas badania okulista przybliża do oka soczewkę, która nigdy nie styka się z powierzchnią oka. Dzięki zastosowanej optyce lekarz ma dokładny wgląd w dno oka – obraz widziany przez optyka jest odwrócony i powiększony. Zaletą wziernika pośredniego jest to, że pozwala on na przestrzenne obejrzenie dna oka. Oftalmoskop to urządzenie sporych rozmiarów, jednak łatwo można zmieniać jego pozycję. Oftalmoskopia pośrednia to jedno z najczęściej wykonywanych badań okulistycznych.

Oftalmoskop bezpośredni również zawiera źródło światła i system soczewek. Okulista kieruje światło na kolejne struktury dna oka – ciało szkliste, tarczę nerwu wzrokowego, naczynia krwionośne, obwodową część siatkówki i na plamkę. Skierowanie światła wziernika na plamkę może wywołać dyskomfort u badanego, ponieważ badanie powoduje nieprzyjemne i nienaturalne olśnienia. Wziernik może posiadać też różnego rodzaju filtry, które pozwalają na łatwiejsze oglądanie poszczególnych struktur dna oka. Obraz widziany przez okulistę jest powiększony i nieodwrócony. Specjalista bada jednym okiem, więc obraz dna oka pacjenta jest dwuwymiarowy. Zaletą wziernika bezpośredniego, który nazywa się również oftalmoskopem kieszonkowym, są jego niewielkie rozmiary, lekarz może więc go swobodnie przenosić i badać pacjentów przy łóżku.

Kiedy wykonać oftalmoskopię?

Badanie dna oka za pomocą oftalmoskopu należy do standardowych czynności wykonywanych w gabinecie okulistycznym. Osobom do 40. roku życia zaleca się wykonywanie badania co 5 lat, osoby starsze powinny zgłaszać się do okulisty co 1–2 lata. Dzięki badaniu za pomocą wziernika lekarz jest w stanie określić stan naczyń krwionośnych, siatkówki i nerwu wzrokowego i może wykryć większość schorzeń dna oka, w tym choroby plamki żółtej, odklejanie siatkówki, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nerwu wzrokowego czy jaskrę. Okulista jest też w stanie zdiagnozować początkowe stadium miażdżycy, cukrzycy czy nadciśnienia tętniczego.

Przed wykonaniem oftalmoskopii należy poinformować lekarza o aktualnych chorobach i przyjmowanych lekach. Badanie za pomocą wziernika optycznego jest poprzedzone zaaplikowaniem pacjentowi specjalnych kropli rozszerzających źrenice, dzięki czemu możliwy jest ogląd większej części dna oka. Po około 15 minutach okulista kieruje światło płynące z oftalmoskopu kolejno na jedno i drugie oko. W trakcie badania pacjent powinien patrzeć nieruchomo przed siebie i w miarę możliwości powstrzymywać się od mrugania. Lekarz może również poprosić badaną osobę o spojrzenie w konkretnym kierunku. Przy wykorzystaniu oftalmoskopu pośredniego należy trzymać nieruchomo głowę na specjalnych podpórkach. Oftalmoskopia jest całkowicie bezbolesna, pacjent może jedynie odczuwać nieprzyjemne olśnienia podczas badania plamki.

Zobacz także

Postępowanie po badaniu oftalmoskopem

Do około 3 godzin po badaniu widziany obraz może być rozmyty – to skutek zastosowania środka rozszerzającego źrenicę. Dodatkowo może pojawić się zaczerwienienie oka, ból głowy, nudności i światłowstręt. Na badanie warto więc przynieść ze sobą okulary przeciwsłoneczne, które przydadzą się w drodze powrotnej. Bezpośrednio po oftalmoskopii nie można prowadzić pojazdów mechanicznych.

Badanie jest bezpieczne dla oka, ponieważ wykorzystuje ono światło widzialne. Oftalmoskopia może być powtarzana wielokrotnie bez obawy o stan zdrowia i niepożądane skutki uboczne. Jeśli jednak po badaniu zaczerwienienie oka utrzymuje się dłużej niż dobę lub jeśli pojawi się wydzielina ropna, należy bezzwłocznie zgłosić się do lekarza.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lekarz nakładający na plecy kobiety pijawkę, w celu wykonania hirudoterapii

W jakim celu wykonuje się hirudoterapię? Szanse i zagrożenia związane z leczeniem pijawkami lekarskimi

Kobieta na zabiegu peelingiem enzymatycznym

Jak działa peeling enzymatyczny? Efekty, przebieg zabiegu, wskazania i przeciwwskazania

Dwójka lekarzy wykonuje sedacje pacjentowi

Na czym polega sedacja i w jakim celu się ją stosuje? Rodzaje, bezpieczeństwo i wskazania do sedacji

Kobieta na zabiegu osoczem bogatopłytkowym

Leczenie osoczem bogatopłytkowym – wszechstronne zastosowanie i efekty preparatu krwiopochodnego

Dziewczyna uzależniona od komputera

Uzależnienie od komputera i Internetu u dzieci i młodzieży – objawy i sposoby leczenia

kobieta zasłania twarz przed światłem słonecznym z powodu światłowstrętu

Światłowstręt – objawy i leczenie nadwrażliwości oczu. Skąd bierze się światłowstręt?

Chłopiec na hamaku wymagający terapii behawioralnej

Terapia behawioralna – historia i charakterystyka. Na czym polega jej skuteczność?

Kobieta siedząca pod ścianą i cierpiąca na hipernatermię

Jak powstaje hipernatremia? Przyczyny, objawy i leczenie choroby

Krew pobrana do fiolki do badania LDH

LDH – czym jest ten wskaźnik i o czym mówi jego wysoki poziom?

Krew we fiolce pobrana do badania AspAT

AspAT – czym zajmuje się ten enzym i w jakim celu bada się jego poziom?

Kobieta pod zabiegu mikrodermabrazji

Mikrodermabrazja – na czym polega ten zabieg i czy jest skuteczny?

Kobieta cierpiąca na przerost nadnerczy

Czym jest i jak się objawia wrodzony przerost nadnerczy? Konsekwencje schorzenia

Kobieta odczuwająca skutki wstrząsu kardiogennego

Wstrząs kardiogenny – objawy, postępowanie i leczenie w stanie zagrożenia życia

Kobieta wykonująca resuscytację na manekinie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – na czym polega i jak ją prawidłowo wykonać?

Kobieta w ciąży siedząca na kanapie i stresująca się

Stres w ciąży – czy ma negatywny wpływ na rozwój dziecka?

Dziecko trzyma się za ucho z powodu bólu

Jak postępować w przypadku bólu ucha? Jak uśmierzyć ból?

Starsza kobieta z ryzykiem raka skóry

Rak skóry – rodzaje, objawy i leczenie nowotworu. Jaka jest przyczyna zmian?

Lekarka badająca mężczyznę chorego na Zespół Conna

Zespół Conna – przyczyny i objawy hiperaldosteronizmu. Hiperaldosteronizm pierwotny i wtórny

Krwinki zmierzające w stronę aglutencji

Aglutynacja – na czym polega ten proces i do czego się go wykorzystuje?

Kobieta trzymająca się za szyję z powodu mioklonii

Mioklonie – czym są, jakie są ich przyczyny i objawy? Czy mioklonie świadczą o chorobie?

Kobieta na konsultacji u lekarza w sprawie ozonoterapii

Ozonoterapia – czym jest ta metoda? Przy jakich schorzeniach jest zalecana terapia ozonowa?

Lekarz przeprowadzający toksykologię

Toksykologia – czym się zajmuje? Dlaczego warto badać właściwości substancji toksycznych?

Kobieta z objawem Chełmońskiego, trzymająca się za ramię z powodu skurczu

Objaw Chełmońskiego – czym jest i w jakim celu stosują go medycy?

Kobieta o osobowości schizoidalnej, czytająca książkę

Osobowość schizoidalna – podłoże, objawy i leczenie. Na czym polega zaburzenie?