Czym jest metoda opcji?
Metoda opcji (in. metoda Son-Rise) została opracowana przez Barry’ego i Suzi Kauffmanów, którzy sami byli rodzicami dziecka autystycznego. Jest to zestaw technik terapeutycznych, który skupia się na nawiązywaniu kontaktu z dzieckiem w bezpiecznej, specjalnie przygotowanej przestrzeni (ten element został później zaczerpnięty także przez metodę 3I).
Bezwzględnie akceptuje się tu wszystkie zachowania malucha i podąża za nim, naśladuje je. Dziecko staje się tu aktywne właśnie dzięki umożliwieniu dokonywania wyborów. Dzięki tej metodzie pacjent przestaje wyłącznie biernie odbierać otoczenie, a staje się aktywnym uczestnikiem procesu terapeutycznego.
Metoda opcji jest bardzo podobna do metody 3I. W tej pierwszej jednak bardzo istotna jest rola rodziców. Aby mogli oni aktywnie uczestniczyć w bardzo intensywnej terapii (trwającej po 8 godzin dziennie), odbywają tygodniowe szkolenie, którego celem jest wprowadzenie do tematu. Sami również korzystają z psychoterapii, aby jak najlepiej pomóc swojemu dziecku.
Rolki
Podstawowe założenia metody opcji
Metoda opcji kładzie nacisk na umożliwienie dziecku dokonywania wyborów, co sprzyja jego zaangażowaniu w proces terapeutyczny i rozwijaniu umiejętności podejmowania decyzji. Dzięki temu maluch stopniowo uczy się samodzielności i zyskuje większą kontrolę nad swoim otoczeniem, co pozytywnie wpływa na jego pewność siebie.
Kolejnym istotnym elementem tej metody jest indywidualne podejście do terapii. Każde dziecko ma inne potrzeby, możliwości i tempo rozwoju, dlatego techniki terapeutyczne muszą być dostosowane do jego unikalnych cech. Terapeuci nie stosują jednolitego schematu działania, lecz elastycznie dopasowują strategię w zależności od reakcji i postępów.
Nieodłącznym elementem metody opcji jest systematyczna ocena postępów. Regularne monitorowanie efektów terapii pozwala na bieżąco modyfikować stosowane techniki i dostosowywać je do zmieniających się potrzeb dziecka. Dzięki temu terapia dynamicznie ewoluuje, co zwiększa jej skuteczność.
W metodzie opcji ogromnie ważne jest też zaangażowanie rodziców. Uczestnictwo opiekunów w procesie terapeutycznym nie tylko wzmacnia relację między nimi a dzieckiem, ale także umożliwia kontynuowanie działań terapeutycznych w warunkach domowych. Współpraca z rodziną sprawia, że efekty terapii są trwalsze i zauważalne w codziennym funkcjonowaniu dziecka.
Zalety i ograniczenia metody opcji
Metoda opcji sprzyja rozwojowi samodzielności i pewności siebie, ponieważ umożliwia dokonywanie wyborów, co z kolei wpływa na zwiększenie zaangażowania w proces terapeutyczny. Terapia oparta na tej metodzie jest indywidualizowana, co pozwala na dostosowanie działań do unikalnych potrzeb każdego pacjenta, a aktywne włączanie rodziców dodatkowo wzmacnia efekty interwencji poprzez kontynuację działań terapeutycznych w środowisku domowym.
Niemniej metoda opcji ma również pewne ograniczenia:
- skuteczność interwencji w dużej mierze zależy od konsekwencji i pełnego zaangażowania zarówno ze strony specjalistów, jak i rodziców, co nie zawsze jest łatwe do osiągnięcia, indywidualne różnice między dziećmi sprawiają, że efekty terapii są niekiedy bardzo zróżnicowane. Nie można więc oczekiwać tego samego w analogicznym czasie u dwojga maluchów,
- konieczność ciągłego monitorowania postępów i elastycznego dostosowywania strategii wymaga znacznych nakładów czasowych i organizacyjnych.
Bibliografia:
- Gardziel A., Ozaist P., Sitnik E., Metoda 3I w terapii zaburzeń spektrum autystycznego, Psychoterapia 2017, nr 1 (172), s. 37-45.
- Glac I., Przegląd wybranych metod pracy z dziećmi z autyzmem w wieku wczesnoszkolnym, Homo et Societas 2018, nr 3, s. 48-59.
- Siemiątkowska-Sujka J, Model SCERTS w terapii i edukacji dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, Psychiatria 2019, nr 16(4), s. 247-254.
- Świgost M., Kromka M., Dialog z dzieckiem chorującym na autyzm – Metoda 3I, Edukacja elementarna 2013, s. 57-69.
