Przejdź do treści

Autyzm – objawy, przyczyny i rodzaje zaburzenia. Jak leczyć autyzm?

Dwie kolorowe ręce na białym tle, które próbują się złapać
Czym jest autyzm? Fot. WavebreakMediaMicro/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Oczyszczanie twarzy - jak to robić dobrze? Największe błędy i sposoby na prawidłowe mycie twarzy wylicza dermatolożka
Oczyszczanie twarzy – jak to robić dobrze? Dermatolożka wymienia największe błędy i sposoby na prawidłowe mycie skóry
Dieta jajeczna – bezpieczna i skuteczna, czy szkodliwa i monotonna?
Kalorie a miesiączka / rawpixel
W drugiej połowie cyklu miesiączkowego można jeść więcej? Dietetyk Jakub Chwiłkowski odpowiada
Szkarlatyna / istock
Szkarlatyna (płonica) – jakie są objawy, jak wygląda leczenie?
Aquafaba -płyn z ciecierzycy / istock
Wegańskie bezy ubijesz z cukru i… ? Sprawdź, czym jest aquafaba, o którą pytano w „Milionerach”?

Autyzm to rodzaj zaburzenia, które związane jest – przede wszystkim – z problemami komunikacyjnymi oraz trudnościami w wyrażaniu emocji. Pierwsze jego objawy można zazwyczaj zauważyć już w pierwszych latach życia. Tylko w Polsce żyje około 400 tys. osób z autyzmem, przy czym aż czterokrotnie częściej dotyka on chłopców niż dziewczynki.

Co to jest autyzm?

Autyzm to  zaburzenie psychorozwojowe, które objawia się zwykle przed 3. rokiem życia. Wówczas można zauważyć problemy dziecka w sferze społecznej, zaburzenia mowy, czy też inne, nietypowe dla tego wieku  zachowania. Autyzm  diagnozuje się najczęściej już w dzieciństwie i dlatego często określa się go jako „autyzm dziecięcy”. Nie oznacza to jednak, że w okresie dorosłości zaburzenie to mija – pozostaje ono , tak naprawdę, na całe życie.

Definicja autyzmu

Pojęcie autyzm zostało wprowadzone w psychiatrii w 1911 r., przez Eugena Bleuler. Oznaczało ono wówczas nieumiejętność nawiązywania i podtrzymywania relacji z otoczeniem, co szwajcarski lekarz uznał za jeden z objawów schizofrenii. Z czasem pojęcie to uległo licznym modyfikacjom i jako osobna jednostka kliniczna zostało wyodrębnione ono w 1944 r.

Autyzm to oficjalnie rodzaj zaburzenia rozwojowego, które nie jest – co warto zaznaczyć – kwalifikowane jako choroba psychiczna. Rozpoczyna się ono bardzo wcześnie i objawia się problemami  w komunikacji i interakcjach społecznych. Obejmuje również odmienne zachowania oraz specyficzne zainteresowania. Autyzm – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, wykrywa się za pomocą testów psychologicznych. Diagnozę można postawić w każdym wieku.

Autyzm – objawy

Objawy autyzmu związane są z trudnościami w relacjach społecznych – zarówno w pracy, jak i w kręgu rodzinnym. Chorzy na autyzm inaczej odbierają dotyk, dźwięki czy zapachy. Często towarzyszy im światłowstręt i dźwiękowstręt, a także nadwrażliwość na ból.

Autyzm u objawia się także wyraźnymi problemami z ekspresją, wyrażaniem emocji oraz interpretowaniem intencji innych ludzi. Dorośli i dzieci z autyzmem unikają kontaktu wzrokowego, często się izolują od otoczenia i skupiają się na własnych przeżyciach. Osoby z autyzmem często unikają również przytulania i dotyku ze strony innych osób.

U osób z autyzmem często zauważa się również zaburzenia mowy. Powtarzają one fragmenty zasłyszanych wypowiedzi (echolalia), odwracają zaimki, czasami nie mówią w ogóle.

Autystycy uwielbiają schematy i sztywną rutynę, mają duże problemy z przystosowywaniem się do zmian. Jakiekolwiek odstępstwo od utartych reguł wzbudza w nich niepokój, lęk, a nawet agresję.

Autyzm objawia się w większości przypadków obsesyjnym interesowaniem się bardzo wąską dziedziną wiedzy. Zainteresowania te rozpoczynają się już w dzieciństwie. Chory gromadzi wszelkie dostępne informacje latami i spędza nad swoim hobby całe godziny.

Część osób autyzmem ma niespotykaną pamięć, szczególnie do dat i cyfr. Bez większych problemów zapamiętują one rozkłady jazdy pociągów, numery autobusów czy też numery telefonu do najbliższych.

Autyzm związany jest również z brakiem elastyczności, spontaniczności, empatii oraz kłopotami w dostosowaniu się do norm społecznych. To, jak na co dzień czują się osoby z autyzmem, przybliżają różne filmy i krótkie filmiki o autyzmie, ja np. ten, opublikowany przez The National Autistic Society.

Autyzm u dzieci

Niektórzy rodzice są w stanie dostrzec u dziecka pierwsze objawy zaburzenia już w okresie niemowlęcym. Wówczas wydaje się ono zbyt grzeczne i spokojne, często nie reaguje również na hałas. Do tego nie zatrzymuje wzroku na osobach w swoim otoczeniu i sztywnieje, gdy ktoś weźmie je na ręce.

Dziecko z autyzmem potrafi przez bardzo długi czas wpatrywać się w jeden punkt. Nie próbuje również wesoło gaworzyć. Zdarza się także, że do pewnego momentu zachowuje się całkiem normalnie, jednak nagle coś się zmienia i dziecko przestaje rozwijać się prawidłowo.

Wraz z upływem czasu objawy autyzmu u dzieci stają się coraz bardziej widoczne. Dziecko z tym zaburzeniem nie jest zainteresowane zabawą z rówieśnikami i unika kontaktów z ludźmi, w tym często z własną rodziną. Nie jest w stanie zrozumieć emocji innych osób i nie potrafi we właściwy sposób odpowiadać na różne zachowania. Zdarza się, że gdy mama chce przytulić dziecko z autyzmem, ono ją odpycha. Z czasem widać również, że ma ono widoczne problemy z rozumieniem rozmaitych poleceń.

Charakterystyczne objawy autyzmu u dzieci to:

  • brak zainteresowania kontaktem z innymi ludźmi,
  • utrzymywanie dystansu, nawet wobec najbliższych,
  • trudności z nawiązywaniem relacji,
  • nietypowe zachowania, nieadekwatne do sytuacji,
  • brak reakcji na własne imię,
  • niemówienie lub mówienie wysokim, śpiewnym głosem,
  • problem ze zrozumieniem aluzji i metafor,
  • problem z układaniem zdań,
  • mała elastyczność, nietolerowanie zmian,
  • manieryzmy ruchowe (np. kręcenie się, uderzanie głową),
  • nietolerowanie hałasu,
  • nietolerowanie przytulania lub wręcz przeciwnie – przytulanie się do różnych ludzi,
  • jedzenie tylko określonych pokarmów,
  • noszenie ubrań tylko z określonych materiałów,
  • nietypowy sposób zabawy.
Kim jest wysoko wrażliwa osobowość?

Autyzm atypowy

Autyzm atypowy to zaburzenie rozwoju, które diagnozowane jest później niż zwykły autyzm, najczęściej dopiero po 3. roku życia. Wynika to z tego, że u takiego dziecka występuje upośledzenie umysłowe oraz kilka innych schorzeń, które utrudniają trafne określenie choroby.

W autyzmie atypowym często nie pojawiają się niektóre symptomy charakterystyczne dla autyzmu, choć – jeśli one występują – samo późniejsze pojawienie się choroby kwalifikuje ją jako autyzm atypowy. Może się on różnić jednak od zwykłego autyzmu np.  nasileniem objawów – często są one mniej widoczne niż symptomy innych chorób, na których leczeniu skupiają się lekarze.

Przykładowo, o autyzmie atypowym można mówić, gdy dziecko posiada potrzebę kontaktu z innymi ludźmi, przy jednoczesnych problemach z komunikacją niewerbalną. Co więcej, można tak określić również zaburzenie dziecka, które ma trudności z nauką mowy oraz empatią, ale nie widać u niego innych symptomów, które pozwoliłyby zakwalifikować zaburzenie do typowego autyzmu.

Autyzm wysokofunkcjonujący

„Autyzm wysokofunkcjonujący” to określenie, które nie istnieje oficjalnie w medycznych klasyfikacjach, jednak często używa się go potocznie. Zwykle wykorzystuje się je w stosunku do osób, u których zaburzenia ze spektrum autyzmu przebiegają w miarę łagodnie. Wspólną ich cechą jest to, że posiadają one iloraz inteligencji taki jak u przeciętnych osób, pozbawionych tego rodzaju zaburzeń, choć czasem jest on nawet wyższy.

U osób z autyzmem wysokofunkcjonującym odnotowuje się również mniej objawów niż przy zwykłym autyzmie. Często takie osoby dobrze funkcjonują  w rodzinie, a czasem nawet poza nią, wśród swoich rówieśników. Trudności z nawiązywaniem i utrzymaniem relacji nie są – w tym przypadku – aż tak duże. Dzieci z autyzmem wysokofunkcjonującym często zdobywają dobre, a nawet bardzo dobre oceny w szkole. W dorosłości takie osoby nieraz zakładają również rodziny. Dobrze się czują również w pracy – zwłaszcza, gdy nie muszą pracować w grupie.

Spektrum autyzmu

Spektrum autyzmu obejmuje różne zaburzenia autystyczne, które cechują się zróżnicowanymi objawami oraz odmiennym stopniem nasilenia. Wspólnym ich mianownikiem są natomiast problemy w sferze komunikacji oraz w interakcjach społecznych. Dla każdego z tych zaburzeń charakterystyczne jest również częste powtarzanie określonych czynności.

Do zaburzeń ze spektrum autyzmu zalicza się:

  • autyzm,
  • autyzm atypowy,
  • zespół Aspergera,
  • zespół Retta,
  • hiperleksję,
  • zaburzenia hiperkinetyczne,
  • zaburzenie semantyczno-pragmatyczne,
  • zaburzenia o charakterze dezintegracyjnym,
  • całościowe zaburzenie rozwoju.

Terapeuci podkreślają, że każda osoba ze spektrum autyzmu jest indywidualnością i u każdej zaburzenia mogą przebiegać trochę inaczej.

Kalendarz szczepień – o czym trzeba pamiętać?

Przyczyny autyzmu

Pomimo że lekarze i naukowcy nadal nie są do końca pewni, jakie są właściwe przyczyny autyzmu, największą winą obarcza się genetykę. Wyodrębniono dotychczas kilka rodzajów genów związanych z autyzmem. Badania pokazały, że duży wpływ na rozwój autyzmu ma poziom niektórych neurotransmiterów, np. serotoniny. Duże odchylenia w ich stężeniu doprowadzają do zakłócenia prawidłowego funkcjonowania mózgu.

Wszystkie te nieprawidłowości powstają na wczesnym etapie rozwoju płodowego. U dzieci autyzm rozpoznaje się na podstawie wywiadu lekarskiego z rodzicami oraz szeregu testów psychologicznych przeprowadzonych przez specjalistów.

Do innych, potencjalnych przyczyn powstawania autyzmu  należą:

  • wiek ojca powyżej 40 lat,
  • zaburzenia metaboliczne (głównie nietolerancja glutenu i kazeiny),
  • komplikacje w ciąży i okresie okołoporodowym,
  • patologie układu nerwowego,
  • toksoplazmoza (wrodzona),
  • ekspozycja dziecka na szkodliwe substancje,
  • dziecięce porażenie mózgowe,
  • poważne infekcje w okresie niemowlęcym,
  • alergie i osłabiona odporność.

Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

Światowy Dzień Świadomości Autyzmu znany potocznie jako „Dzień Autyzmu” lub „Światowy Dzień Autyzmu” obchodzony jest 2 kwietnia. Jego celem jest podnoszenie świadomości społecznej oraz propagowanie wiedzy na temat omawianych zaburzeń. Osoby z autyzmem oraz ze spektrum autyzmu każdego dnia narażane są na dyskryminację i wykluczenie. W ramach tego dnia powstają liczne inicjatywy, które w założeniu mają przeciwdziałać przemocy przeciwko nim.

Szczepionki a autyzm

Pomimo obaw wielu ludzi, których zdaniem pojawienie się autyzmu ma związek ze szczepionkami, badania dowodzą zupełnie coś innego. Jak się okazuje, szczepionka MMR (przeciwko odrze, różyczce i śwince) nie ma nic wspólnego z autyzmem i nie zwiększa ryzyka się jego pojawienia –  także u dzieci z grupy ryzyka, posiadających rodzeństwo z autyzmem. Naukowcy z Danii wyciągnęli takie wnioski po 10 latach badań , w których uczestniczyło ponad 600 tys. dzieci urodzonych między 1999 a 2010 r.

Wnioski z powyższego badania opublikowano w 2019 r., w akademickim piśmie „Annals of Internal Medicine”. Dla 95% dzieci podano szczepionkę MMR. W ciągu 11 lat badań, spośród ponad 600 tys. uczestników badania jedynie u 6 517 wykryto  autyzm. Mimo że badacze wykonali bardzo dogłębną analizę, nie znaleźli jakiegokolwiek powiązania pomiędzy szczepionką a autyzmem. Ryzyko autyzmu po szczepionce MMR plasuje się na poziomie 0,93%.

Teorię dotyczącą rzekomych powiązań autyzmu ze szczepionką MMR „opracował” dr Andrew Wakefield. W 1998 roku w piśmie „Lancet” znalazł się jego artykuł, który miał jej dowodzić. Po 12 latach okazało się, że badania Wakefielda opłacały firmy przeciwne szczepionce MMR, co lekarz zataił przed redakcją. I mimo że wielokrotnie podważano „prawdy” zawarte w tym artykule, a samego autora  oficjalnie wykreślono z rejestru lekarzy oraz skazano prawomocnym wyrokiem za fałszerstwo, mit zdążył się dość mocno zakorzenić w naszym społeczeństwie. Od tamtego momentu wielu badaczy  szukało związków między autyzmem a szczepionkami, jednak wyniki analiz zawsze były podobne.

Leczenie autyzmu

Nie da się wyleczyć osób chorych na autyzm, ale można pomóc im funkcjonować, przede wszystkim poprze psychoterapię. Dzięki regularnym spotkaniom z psychologiem lub psychoterapeutą  autystyk może łatwiej odnaleźć się w społeczeństwie oraz rodzinie. Uczy się także, jak rozpoznawać emocje i jak na nie odpowiednio reagować..

Pełna rehabilitacja obejmuje też wizytę u logopedy, zajęcia plastyczne lub teatralne warsztaty, przeprowadzane w grupach. Chory musi nauczyć się samodzielności w życiu codziennym. W bardziej zaawansowanych stadiach autyzmu chory wymaga bezustannej, całodobowej opieki. Wówczas wskazana jest także farmakoterapia, jednakże rodzaj przyjmowanych leków zależy od lekarza prowadzącego. W zależności od dominujących objawów przepisuje się leki:

  • poprawiające nastrój (inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny),
  • poprawiające koncentrację,
  • uspokajające i łagodzące napady agresji (propranolol),
  • zmniejszające aktywność ruchową (buspiron).

Ważne jest również to, aby prowadzić odpowiednią dietę i suplementację – osoby  z autyzmem często narażone są na różne zaburzenia układu pokarmowego, zatrucia, niedobory różnych pierwiastków oraz infekcje. Powinny one przyjmować zatem:

  • witaminy,
  • suplementy (probiotyki oraz tran),
  • preparaty podnoszące odporność,
  • leki przeciwgrzybicze (jeśli jest taka konieczność),
  • pokarmy w ramach diety bezmlecznej i bezglutenowej.

Istotne, aby osoby z autyzmem do swojego jadłospisu wprowadziły: pestki słonecznika i dyni, kaszę gryczaną i jaglaną, brązowy ryż, jaja, ryby, drób, czosnek, wodę mineralną, cytrynę, oliwę z oliwek lub olej lniany, zielone warzywa, owoce z niską ilością cukru.

Z diety należy wykluczyć z kolei: produkty z dużą ilością cukru, soki owocowe z cukrem lub słodzikami, miód, ocet, keczup, majonez, musztardę, biały chleb, biały ryż, białą mąkę, produkty w proszku, produkty mleczne, produkty konserwowe i kiszone, ziemniaki, produkty z konserwantami, herbatę.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2931781/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4766109/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5044466/
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5501015/
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6107753/
  6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29763648/

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta nerwica

Nerwica – jakie są jej objawy i rodzaje? Jak wygląda leczenie?

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Kobieta poddaje się leczeniu jaskry

Jaskra – poznaj przyczyny, objawy i sposoby leczenia choroby

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Depresja – objawy, przyczyny i leczenie. Jak pomóc osobie z depresją?

Kobieta w białej bluzce trzyma się za brzuch w okolicy wątroby

Encefalopatia wątrobowa – czym jest? Objawy i leczenie choroby

Dziecko jedzie samochodem i trzyma się za buzię

Choroba lokomocyjna – sposoby na kinetozę. Objawy, przyczyny, leczenie

Na zespół Aspergera mogą cierpieć zarówno dzieci, jak i dorośli.

Zespół Aspergera – objawy i przyczyny. Jak przebiega u dorosłych i dzieci?

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Choroby układu nerwowego – najczęstsze (i rzadsze) choroby

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG. Na czym polega elektromiografia i jakie są wskazania?

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Agnieszka Czapczyńska: Kobiece ciało po gwałcie robi się jak pole minowe. Nigdy nie wiadomo, kiedy wybuchną emocje

Agnieszka Czapczyńska: Kobiece ciało po gwałcie robi się jak pole minowe. Nigdy nie wiadomo, kiedy wybuchną emocje

Dwójka lekarzy wykonuje sedacje pacjentowi

Sedacja – co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy sedacja jest bezpieczna?

Kobieta w czarnej bluzce stoi naprzeciwko szyby, opiera się o nią głową

Załamanie nerwowe – jakie mogą być objawy, przyczyny i jak je leczyć?

Tajemnicze choroby

Tajemnicze choroby. Mimo postępu w nauce, wciąż nie wiemy, co je wywołuje

Marta Żmuda-Trzebiatowska, Anna Dereszowska, Maja Bohosiewicz

„Gdy podmuch wiatru sprawia ból”, czyli dziś Światowy Dzień Autyzmu

5 przykładów na to, że sabotujesz siebie, będąc w związku

5 przykładów na to, że sabotujesz siebie, będąc w związku

kobieta za szybą

Apel Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego: lęk może przenosić się z osoby na osobę analogicznie jak wirus

Serotonina - co to jest? Czym grozi jej niedobór?

Serotonina – co to jest? Czym grozi niedobór serotoniny?

IKEA Kraków wprowadziła wtorki przyjazne sensorycznie dla osób ze spektrum autyzmu

Migrena czy neuralgia / istock

Neuralgia czy migrena? Wyjaśniamy różnice

lustrzane neurony

Lustrzany mózg, czyli zachowania zaraźliwe

Martyna Wojciechowska o depresji

Martyna Wojciechowska tłumaczy się z wpisu o depresji. „Sama byłam wiele razy na dnie”

Z kosmitą pod jednym dachem. Dziecko z zespołem Aspergera

omdlenie

Czym jest utrata przytomności? Udzielanie pierwszej pomocy przy omdleniu

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?