Przejdź do treści

Osobowość unikająca (APVD) – objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość unikająca (APVD) - objawy, przyczyny, leczenie Pexe;s.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Galerie handlowe znów otwarte. Na jakich warunkach?
Galerie handlowe znów otwarte. Na jakich warunkach?
Czy oddawanie szpiku boli? Wyjaśnia Chirurg Paweł
Czy oddawanie szpiku boli? Wyjaśnia Chirurg Paweł
Olejek
Jakich kosmetyków ze sobą nie łączyć, by nie podrażnić skóry? Wyjaśnia dermatolożka z Dermatolook
Kobieta u dentysty
Dlaczego ząb po leczeniu kanałowym boli? Wyjaśnia stomatolożka
8 sposobów, by czuć się lepiej psychicznie każdego dnia

Osobowość unikająca (AVPD) to trwały wzorzec zachowań związany z zahamowaniem społecznym, poczuciem nieadekwatności i wrażliwością na odrzucenie, który powoduje problemy w sytuacjach zawodowych i związkach.

Czym jest osobowość unikająca?

Osobowość unikająca to zaburzenie charakteryzujące się ekstremalną nieśmiałością i wrażliwością na krytykę ze strony innych. Osobowość unikająca jest zaburzeniem z grupy C, czyli takim, które obejmuje lękowe zaburzenia osobowości.

AVPD często wiąże się z innymi schorzeniami psychicznymi, takimi jak zaburzenia lękowe, w szczególności zespół lęku społecznego. Osoby z tym zaburzeniem wykazują wzorzec unikania ze względu na strach przed odrzuceniem lub dezaprobatą, które odczuwają jako niezwykle bolesne. Choroba dotyka około 2,5 proc. populacji, z mniej więcej taką samą liczbą mężczyzn i kobiet.

Osobowość unikająca – objawy i diagnoza

Osobowość unikająca charakteryzuje się trzema głównymi objawami:

  • Zahamowaniem społecznym;
  • Poczuciem nieadekwatności, niedorastania do oczekiwań;
  • Wrażliwością na krytykę lub odrzucenie.

Aby otrzymać diagnozę, chory musi doświadczyć tych objawów przed osiągnięciem wczesnej dorosłości. Muszą również wystąpić co najmniej cztery z innych objawów osobowości unikającej:

  • Unikanie w pracy czynności wymagających kontaktu międzyludzkiego ze względu na strach przed krytyką lub odrzuceniem;
  • Niechęć do interakcji z innymi, jeśli nie chory nie ma pewności, że otrzyma pozytywną odpowiedź;
  • Lęk przed intymnymi związkami z powodu wstydu;
  • Zaabsorbowanie krytyką w sytuacjach społecznych;
  • Poczucie nieadekwatności i zahamowań w nowych sytuacjach społecznych;
  • Postrzeganie siebie jako nieudolnego, nieatrakcyjnego i gorszego;
  • Niechęć do podejmowania ryzyka lub angażowania się w czynności, które mogą wywołać zakłopotanie.

Diagnoza wymaga oceny psychologicznej wykonanej przez specjalistę zdrowia psychicznego.

Śmiejące się dziewczyny

Przyczyny osobowości unikającej

Naukowcy nie do końca rozumieją, co powoduje tego rodzaju zaburzenie osobowości, ale uważają, że jest to połączenie czynników genetycznych i środowiskowych.

Doświadczenia wczesnego dzieciństwa mogą być powiązane z rozwojem AVPD. Badania sugerują, że dzieci, które postrzegają swoich opiekunów jako pozbawionych czułości i/lub doświadczają odrzucenia przez nich, mogą być narażone na większe ryzyko rozwoju osobowości unikającej. Podobnie jest z dziećmi, które doświadczają znęcania się i zaniedbywania ze strony opiekunów.

Około 2,5 proc. populacji może kwalifikować się do diagnozy osobowości unikającej. Jest to choroba przewlekła, która w równym stopniu dotyka zarówno mężczyzn, jak i kobiety. Zaburzenie może rozwinąć się w dzieciństwie, a objawy wykryto u dzieci w wieku od 2 lat. Jednak, podobnie jak inne zaburzenia osobowości, osobowość unikająca jest zazwyczaj diagnozowana tylko u dorosłych.

Osobowość unikająca a zespół lęku społecznego

Niektórzy specjaliści są zdania, że osobowość unikająca występuje tylko w połączeniu zespołem lęku społecznego. Jednak nowsze badania wykazały, że istnieje znaczny odsetek osób z AVPD, które nie spełniają kryteriów zespołu lęku społecznego.

Czasami może być trudno rozróżnić, czy dana osoba ma fobię społeczną, zaburzenie osobowości unikającej lub oba stany. Zazwyczaj osoba z osobowością unikającą doświadcza lęku i unikania we wszystkich dziedzinach życia, podczas gdy osoba z lękiem społecznym może mieć lęki specyficzne tylko dla pewnych sytuacji, takich jak wystąpienia publiczne lub występy.

Oprócz zespołu lęku społecznego, osoby z osobowością unikającą mogą mieć współwystępujące zaburzenia, w tym depresję, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne lub inne zaburzenia lękowe. Osoby z AVPD są również narażone na zwiększone ryzyko nadużywania substancji lub zachowania samobójcze.

Osobowość unikająca – leczenie

Osoby z osobowością unikającą mogą szukać leczenia, ponieważ chcą budować silniejsze relacje i zmniejszyć ilość stresu, którego doświadczają w miejscu publicznym lub w pracy. Leczenie dowolnego zaburzenia osobowości może być trudne, ponieważ wiele objawów występuje u danej osoby od wielu lat.

Psychoterapia jest głównym sposobem leczenia osobowości unikającej. Psychoterapia może obejmować terapię poznawczo-behawioralną, która koncentruje się na zmniejszaniu negatywnych wzorców myślowych i budowaniu umiejętności społecznych. Czasami terapia grupowa jest stosowana, aby pomóc osobom z podobnymi wyzwaniami i stworzyć bezpieczną przestrzeń do budowania trwałych relacji. Terapia rodzinna może również okazać się przydatna, ponieważ członkowie rodziny rozumieją stan i mogą zapewnić wspierające środowisko, które promuje podejmowanie zdrowego ryzyka.

Leki na osobowość unikającą

Istnieje niewiele badań wykazujących skuteczność leków w leczeniu osobowości unikającej. Czasami w leczeniu objawów osobowości unikającej lub objawów współwystępujących zaburzeń można stosować leki. Leczenie zazwyczaj obejmuje leki przeciwdepresyjne (tj. selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) i leki przeciwlękowe.

Pomoc w przypadku osobowości unikającej – terapia

Jeśli zmagasz się z wymienionymi wyżej objawami i myślisz, że możesz mieć zaburzenie osobowości unikającej, ważne jest, aby się nie zniechęcać. Dostępna jest pomoc, a pierwszym krokiem jest skontaktowanie się z psychologiem, który może przeprowadzić fachową diagnozę. Terapia w bezpiecznym środowisku może pomóc zbadać intensywny niepokój, którego doświadczasz w sytuacjach społecznych i strach przed odrzuceniem lub krytyką.

 

Bibliografia:

  1. Anxious [avoidant personality disorder]in ICD-10: Diagnostic Criteria;
  2. Gary Gilles M.A.; Paula Ford-Martin M.A. (2003). „Avoidant personality disorder”. Healthline Networks;
  3. Sanderson, William C.; Wetzler, Scott; Beck, Aaron T.; Betz, Frank (February 1994). „Prevalence of personality disorders among patients with anxiety disorders”. Psychiatry Research51(2): 167–174;
  4. Kantor, M. (1993, revised 2003). Distancing: A Guide to Avoidance and Avoidant Personality Disorder. Westport, Conn: Praeger Publishers;
  5. Weinbrecht Anna, Schulze Lars, Boettcher Johanna, Renneberg Babette (2016). „Avoidant Personality Disorder: a Current Review”. Current Psychiatry Reports. 18(3): 29.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Anya Taylor-Joy: W chwili stresu trzeba zrobić krok w tył i powiedzieć sobie: nikt nie umiera, nie jesteś chirurgiem, wszystko będzie dobrze

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Monika Winek

Monika Winek: Lęk pozwala nam przetrwać. Nie walcz, nie uciekaj, naucz się go przeżywać

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Osobowość histrioniczna (HPD) – co to, objawy, leczenie

Socjoterapia – co to jest, cele, dla kogo, ograniczenia terapii

Osobowość anankastyczna (OCPD)

Osobowość anankastyczna (OCPD) – co to jest, objawy, leczenie

Osobowość dyssocjalna – co to, objawy, przyczyny, leczenie

Trauma – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, PTSD

Osobowość zależna (DPD) – co to jest, przyczyny, leczenie

Hipochondria – objawy i leczenie. Kim jest hipochondryk?

Psycholożka przyjmuje pacjentó na wizycie. Siedzi na krześle i robi notatki

Chciałabyś usłyszeć od swojego lekarza, że nie chce cię dłużej leczyć? Psychiatra zrobiła ankietę

Dziewczyna ćwicząca pilates

„Pilates wpływa na funkcjonowanie całego ciała, naprawia je, zarówno w takim wymiarze zewnętrznym widocznym, jak i wewnętrznym” – mówi Alicja Rukowicz, trenerka pilatesu terapeutycznego

Lepienie w glinie

„Glina jest nauczycielką terapeutką. Pozwala zmierzyć się z tym, co trudne” – mówi Barbara Fryza z pracowni ceramiki

6 faktów na temat lęku, które pomogą go oswoić

Mózg pełen różnych emocji

Stres – objawy, skutki. Jak radzić sobie ze stresem?

Perfekcjonizm prowadzi do wielu chorób. Jak ich uniknąć?

Borderline

„Borderline jest trudnym zaburzeniem, jednak możliwym do okiełznania. Jestem tego przykładem.” O tak zwanej osobowości z pogranicza opowiada Agnieszka Łaczkowska

Stany lękowe/iStockphoto

Osoby ze stanami lękowymi mogą doskonale funkcjonować. Oto osiem symptomów, które o tym świadczą

Hydrofobia czy tylko strach? Jak oswoić się z wodą i nauczyć pływać, pytamy instruktorkę i psychologa

Wydaje ci się, że nie jesteś poddenerwowana? Te symptomy mogą temu przeczyć

Kobieta wchodzi w obrazek

Fobia społeczna – jak sobie z nią poradzić? Poznaj 6 zasad pracy nad lękiem społecznym

fobia społeczna

Jak czuje się osoba z fobią społeczną? „Pomnóżcie lęk razy sto. Aby był tak silny, że wręcz paraliżujący. Aż poczujecie, że naprawdę palicie się ze wstydu”

objawy nerwicy

Lęk, zamartwianie się, niepokój, nadmierne pocenie się. Masz te objawy? To może być zaburzenie lękowe

Najpopularniejsze

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku