Przejdź do treści

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną
Fot. zea_lenanet / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada, jakie ćwiczenia mogą być pomocne
Wizja obowiązkowych szczepień przeciw COVID-19 w Polsce jest coraz bardziej realna. Patrycja Pieszczek-Bober wyjaśnia, czy jest to zgodne z prawem
Amantadyna jednak nie taka zła? Wskazuje na to nowe odkrycie naukowców
„Twoją odpowiedzialnością nie jest regulowanie innych osób, zapobieganie ich złym nastrojom, czy uszczęśliwianie ich kosztem siebie” – wyjaśnia psycholożka
Słowacja daje pieniądze seniorom za zaszczepienie się na COVID-19. W nagrodę bon o wartości 500 euro

Fobia społeczna przez wiele osób jest niesłusznie utożsamiana z wrodzoną nieśmiałością, introwertycznością. Zachowania z nią związane tłumaczy się cechami charakteru danej osoby, nie dostrzegając innych ich przyczyn. Fobia społeczna jest natomiast bardzo poważnym zaburzeniem nerwicowym, które wielu osobom utrudnia normalne funkcjonowanie w mniejszych lub większych grupach społecznych.

Fobia społeczna nie dotyczy wyłącznie jednej grupy społecznej. Można uznać ją za pewien znak naszych czasów, który prowadzi do pogorszenia życia i obniżenia jego jakości. Jedynym skutecznym narzędziem leczenia jest psychoterapia, niejednokrotnie w połączeniu z farmakologią.

Co to jest fobia społeczna?

Fobia społeczna, inaczej określana jako socjofobia, nerwica społeczna, fobia socjalna, to rodzaj schorzenia lękowego zaliczanego do zaburzeń nerwicowych. Współcześnie na fobię społeczną cierpi około 9% populacji, a pierwsze objawy zaburzenia pojawiają się mniej więcej około 20–30 roku życia.

Fobia społeczna często bywa określa lękiem społecznym lub towarzyskim. Traktuje się ją jako typową, choć nieco wzmożoną nieśmiałość i w związku z tym niejednokrotnie lekceważy. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że stres i lęk, które łączą się z fobią społeczną, prowadzą do znaczącego pogorszenia życia, nieustannego napięcia związanego z udziałem w wydarzeniach o charakterze społecznym.

Fobię społeczną można podzielić na dwa typy:

  • uogólnioną – lęk dotyczy właściwie wszystkich sytuacji społecznych z wyjątkiem tych, w których uczestniczy jedynie najbliższa rodzina i przyjaciele (choć i takie mogą wywoływać lęk);
  • nieuogólnioną – lęk dotyczy wybranego typu wydarzeń lub sytuacji społecznych, np. może być on związany wyłącznie z sytuacją publicznego przemawiania.
Dysmorfofobia / istockphoto.com

Fobia społeczna – przyczyny

Fobia społeczna rozwija się wraz z kształtowaniem osobowości. Niesłuszne jest jednak ujmowanie jej wyłącznie w kategoriach wrodzonej nieśmiałości. Przyczyny fobii społecznej (podobnie zresztą jak jej objawy i skutki) są często znacznie poważniejsze.

Przyczyną fobii społecznej może być m.in. doświadczenie odrzucenia przez grupę, braku poczucia wspólnoty, wykluczenia poza obręb określonego środowiska. Lęk przed kompromitacją i ponownym odrzuceniem jest bardzo często występującą przyczyną fobii społecznej. Z tym problemem łączy się niejednokrotnie poczucie niskiej samooceny, autokrytyka, niezdrowy perfekcjonizm. Ważnym elementem przyczyniającym się do rozwoju fobii społecznej jest również dysmorfofobia, czyli przekonanie o nieatrakcyjnym wyglądzie i nieprawidłowej budowie ciała.

Kolejną przyczyną fobii społecznej jest traumatyczne doświadczenie z przeszłości, niekoniecznie związane z odrzuceniem społecznym. Na rozwój lęku społecznego mają wpływ:

  • molestowanie seksualne,
  • doświadczenia wojenne,
  • przemoc w rodzinie,
  • gwałt,
  • sytuacja zagrożenia życia.

Objawy fobii społecznej mogą pojawić się również u osób, które w swojej rodzinie mają historię podobnych zaburzeń. Badania dowodzą, że na rozwój tego typu lęku mogą mieć wpływ predyspozycje genetyczne. Przyczyną rozwoju tego zaburzenia może być również zbyt niski poziom dopaminy w organizmie.

Fobia społeczna – objawy

Fobia społeczna właśnie ze względu na swoje objawy często bywa mylona z nieśmiałością. Błędnej interpretacji objawów sprzyja również młody wiek, w którym zaczynają się one ujawniać. Otoczenie może uznać je za przejaw młodzieńczego stresu, nieśmiałości, braku gotowości do swobodnego poruszania się w sytuacjach społecznych. Uważna obserwacja osoby cierpiącej na fobię społeczną pozwala jednak właściwie interpretować objawy. Uwagę powinno zwracać:

  • zawstydzenie nieproporcjonalne do podejmowanego działania lub rozmowy,
  • strach towarzyszący społecznym działaniom osoby,
  • unikanie kontaktów społecznych, towarzyszący im ogromny stres,
  • problemy w kontaktach społecznych i zawodowych,
  • objawy somatyczne towarzyszące spotkaniom społecznym (a nawet wyłącznie myślom lub rozmowom o nich).

Somatyczne objawy fobii społecznej to najczęściej:

  • przyspieszone tętno i puls,
  • zaczerwienienie na twarzy,
  • wzmożona potliwość,
  • drżenie dłoni, a także innych części ciała,
  • mdłości,
  • duszności,
  • zawroty głowy,
  • szumy w uszach,
  • zaburzenia mowy, jąkanie,
  • silna potrzeba skorzystania z toalety.

Zobacz także

Leczenie fobii społecznej – terapie

Fobia społeczna może w prostej linii prowadzić do pojawienia się lub rozwoju innych zaburzeń: depresji, alkoholizmu, bulimii, anoreksji, dysmorfofobii, dwubiegunowego zaburzenia afektywnego. Z tego też powodu, jak również ze względu na samą fobię, konieczne jest leczenie farmakologiczne połączone z oddziaływaniem psychoterapeutycznym.

Psychoterapia w leczeniu fobii społecznej

Najlepsze efekty terapeutyczne w leczeniu fobii społecznej przynosi psychoterapia poznawczo-behawioralna. Treningi umiejętności społecznych czy psychoedukacja modyfikują niewłaściwe procesy myślowe i towarzyszące im zachowania społeczne na dłuższy czas. Jeśli zostały zdiagnozowane zaburzenia lekowe o charakterze fobii społecznej, może być stosowana psychoterapia psychodynamiczna, a w przypadku  dzieci i młodzieży wskazaniem w leczeniu zaburzeń społecznych jest psychoterapia rodzinna.

W terapii osób z zespołem leku społecznego zastosowanie znalazły także:

Terapia Akceptacji i Zaangażowania (ACT) – wykorzystuje ona techniki nauki akceptacji doświadczeń i modelowanie myśli tak, by były one neutralne.
Terapia poznawcza oparta na uważności (Mindfulness-based cognitive therapy (MBCT) – program wykorzystuje m.in. medytację i skupianie się na chwili obecnej jako sposób obniżania napięcia psychicznego i zmiany mechanizmów myślowych.

W ostatnim czasie możliwa jest także terapia fobii społecznej wykorzystująca internet. Internetową terapia poznawczo-behawioralna (ICBT) może być prowadzona za pośrednictwem różnych komunikatorów internetowych.

Leczenie fobii społecznej – farmakologia

Leczenie fobii społecznej bardzo często wymaga włączenia leczenia farmakologicznego. Chodzi tutaj przede wszystkim o podawanie pacjentowi antydepresantów:

  • moklobemidu,
  • buspironu,
  • opipramolu,
  • klomipraminy.

Ważnym elementem kuracji farmakologicznej są leki z grupy SSRI oraz benzodiazepin. Wszystkie wymienione leki nie powinny być jednak przyjmowane dłużej niż przez kilkanaście miesięcy pod kontrolą specjalisty.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Depresja to prawdziwe cholerstwo. Gdy uderza, życie potrafi być naprawdę strasznie trudne”- mówi psycholożka Monika Kotlarek. Jak pomóc samemu sobie w depresji?

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Czy związek z osobą uzaleznioną może być udany? Odpowiada Natalia Smakulska/fot. arch. prywatne

„Uzależnienie zmienia człowieka. Druga osoba przestaje mieć znaczenie” – mówi psycholog Natalia Smakulska

Jak przekonać bliską osobę do terapii? Podpowiada psycholożka Milena Wojnarowska

Jak przekonać bliską osobę do terapii? Podpowiada psycholożka Milena Wojnarowska

Carolina Const, pierwsza polska trenerka jogi świadomej traumy/fot. Radek Zawadzki

„Joga świadoma traumy pozwala odzyskać dostęp do ciała, poczuć się w nim bezpieczniej” – mówi Carolina Const

Kojarzy się z horrorem, choć jest bezpieczna i efektywna. O terapii elektrowstrząsami mówi prof. dr hab. n. med. Joanna Rymaszewska

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Adele

Adele szczerze o swoim zdrowiu psychicznym po rozwodzie: „Czułam się zdruzgotana i zawstydzona”

Ekstrawertycy i introwertycy powoli odchodzą do przeszłości. Sprawdź, czy jesteś ambiwertykiem

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Bella Hadid

Bella Hadid opublikowała serię zdjęć swojej zapłakanej twarzy. „To, co widzicie, to moja codzienność. Każda noc od kilku lat”

Czy w relacji z narcyzem można wygrać? Urszula Struzikowska-Marynicz/ fot. arch. prywatne

„Bywamy egocentryczni, mamy cechy narcystyczne, a współczesne trendy sprzyjają ich rozwijaniu” – mówi psycholożka Urszula Struzikowska-Marynicz

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku