Przejdź do treści

Ostre zapalenie trzustki – jak leczyć pojawiający się silny stan zapalny?

Kobieta z chorą trzustką leży skulona na łóżku i trzyma się za bolący brzuch.
Ból w nadbrzuszu jest jednym z objawów ostrego zapalenia trzustki. Źródło: gpointstudio/ AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
4 rzeczy, które możesz zrobić przed wiosną, by wkroczyć w nią z nową energią
Permanentne zmęczenie. Z czego może wynikać?
Padł rekord zakażeń. MZ odnotowało ponad 50 tys. przypadków zarażenia koronawirusem ubiegłej doby
„Sprzątanie może przyczyniać się do otyłości u dzieci” – alarmuje chemiczka Sylwia Panek
Nie wierzysz w skuteczność szczepień przeciwko COVID-19? „Możesz mieć depresję” – mówią naukowcy

Ostre zapalenie trzustki (OZT) jest spowodowane przedwczesną aktywacją enzymów wytwarzanych przez ten narząd. Substancje te biorą udział w procesie trawienia pokarmów. W przypadku przedwczesnej aktywacji enzymów dochodzi do samostrawienia narządu i okolicznych tkanek. Ostre zapalenie trzustki wywołuje gwałtowną i silną reakcję zapalną organizmu. Jest to poważny stan, który najczęściej objawia się wystąpieniem silnego bólu w nadbrzuszu, nudności i wymiotów oraz gorączki.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Czym jest ostre zapalenie trzustki?

Ostre zapalenie trzustki jest chorobą, w której przebiegu dochodzi do lokalnego uszkodzenia tkanek trzustki przez przedwcześnie aktywowane enzymy trawienne wytwarzane w tym organie. Zmianom w obrębie trzustki towarzyszy silna, często uogólniona (obejmująca cały organizm) reakcja zapalna.

Ta choroba trzustki najczęściej dotyka osoby:

  • po 70. roku życia,
  • z otyłością,
  • spożywające duże dawki alkoholu,
  • palące papierosy.

Ostre zapalenie trzustki jest chorobą wyleczalną – w zdecydowanej większości przypadków w wyniku odpowiedniego leczenia udaje się opanować stan zapalny zanim dojdzie do groźnych dla życia komplikacji. Śmiertelność u pacjentów z rozpoznanym schorzeniem wynosi średnio 1-2 proc., jest jednak znacznie wyższe w przypadku ciężkich postaci zapalenia.

Ostre zapalenie trzustki – przyczyny

Przyczyny ostrego zapalenia trzustki mogą być różne, jednak najczęstsze z nich to wypicie dużej ilości alkoholu lub powikłanie kamicy pęcherzyka żółciowego (łącznie stanowią przyczynę ok. 80% przypadków OZT).

Inne, znacznie rzadsze przyczyny ostrego zapalenia trzustki to:

  • hiperlipidemia,
  • reakcja na wybrane leki,
  • wady wrodzone narządu,
  • urazy brzucha,
  • mutacje genetyczne,
  • powikłanie zabiegów w rejonie jamy brzusznej.

Jeżeli nie udaje się ustalić czynnika, który wywołał chorobę, wówczas mówi się o idiopatycznym zapaleniu trzustki.

Czynnikiem odpowiedzialnym za wystąpienie gwałtownej reakcji zapalnej mogą być również wszystkie substancje, które działają niszcząco na narząd lub prowadzą do wystąpienia utrudnień w wydzielaniu enzymów trawiennych.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Dieta wspomagająca leczenie trzustki

Objawy ostrego zapalenia trzustki

Najczęściej pierwszym objawem ostrego zapalenia trzustki jest silny ból, który pojawia się nagle i lokalizuje się w górnej części brzucha (czyli tam, gdzie leży trzustka). Ból trzustki czasem może promieniować w okolice pleców.

Poza dolegliwościami bólowymi u pacjentów obserwuje się również inne objawy ostrego zapalenia trzustki:

  • uporczywe nudności i wymioty,
  • gorączkę,
  • przyspieszona akcja serca (tachykardia) oraz obniżenie ciśnienia tętniczego pojawiające się jako skutek odwodnienia hipowolemicznego,
  • żółtaczka,
  • zmiany na skórze, np. zaczerwienienie bądź sinice,
  • osłabienie,
  • przyjmowanie obronnej pozycję podczas badania – silne napinanie mięśnie brzucha.

Przy gwałtownie przebiegającym ostrym zapaleniu trzustki występuje czasem bardzo groźny wstrząs. Jest to stan zagrożenia życia, który wiąże się z niewydolnością krążenia skutkującą niedostatecznym zaopatrzeniem komórek organizmu w tlen.

Wystąpienie objawów tej choroby trzustki często poprzedzone jest tzw. błędem dietetycznym (weselnym), który polega na spożyciu znacznej ilości pokarmu (szczególnie tłustego) w połączeniu z alkoholem.

Jeśli pojawią się wyżej wymienione objawy ostrego zapalenia trzustki, osoba, u której istnieje ryzyko wystąpienia OZT, powinna powstrzymać się od spożywania pokarmów i picia alkoholu. Dozwolone jest natomiast picie wody.

Ostre zapalenie trzustki – rozpoznanie

Wiele z symptomów ostrego zapalenia trzustki może stanowić objawy innych chorób (w tym raka trzustki, kamicy żółciowej, chorób wątroby), dlatego oprócz dokładnego wywiadu medycznego rozpoznanie schorzenia wymaga również przeprowadzenia kilku testów.

Jakie badania wykonywane są w celu oceny pracy trzustki i diagnostyki ostrego zapalenia tego narządu?

  • oznaczenie aktywności alfa-amylazy we krwi i w moczu (przyjmuje się, że trzykrotne przekroczenie górnej granicy normy świadczy o ostrym zapaleniu trzustki),
  • oznaczenie aktywności lipazy we krwi,
  • testy obrazowe, takie jak tomografia komputerowa i badanie ultrasonograficzne (dzięki nim lekarz może zbadać trzustkę m.in. pod kątem oceny nasilenia zmian w tkankach narządu oraz występowania kamicy żółciowej jako przyczyny zapalenia).

Leczenie ostrego zapalenia trzustki

Leczenie ostrego zapalenia trzustki polega na intensywnym, dożylnym nawodnieniu chorego oraz wyrównaniu zaburzeń elektrolitowych. Dodatkowo pacjenci, aby uśmierzyć ból trzustki, przyjmują leki przeciwbólowe (niesteroidowe leki przeciwzapalne, czasami również silniejsze środki opioidowe – w zależności od skuteczności łagodniejszej terapii przeciwbólowej).

Równie istotnym elementem leczenia ostrego zapalenia trzustki jest dieta. Wprowadza się ją po głodówce i polega na przyjmowaniu pokarmów ubogotłuszczowych w celu uniknięcia obciążenia narządu. Chorzy zaczynają jeść po ustąpieniu bólu brzucha i dolegliwości takich jak nudności czy wymioty. W ciężkich przypadkach OZT stosuje się żywienie dojelitowe (przez specjalny zgłębnik) lub pozajelitowe (gdy wykluczona jest możliwość żywienia drogą przewodu pokarmowego).

Antybiotykoterapia stosowana jest wyłącznie w przypadkach, w których doszło do zakażenia. Ma na celu m.in. zapobieganie powikłaniom w postaci zapalenia otrzewnej. Leczenie zabiegowe jest wykonywane w przypadku niedrożności dróg żółciowych lub wystąpienia rozległej martwicy.

Zobacz także

Rokowania przy ostrym zapaleniu trzustki

Rokowania w przypadku wystąpienia ostrego zapalenia trzustki są zależne od postaci choroby. Wyróżnia się trzy rodzaje OZT: łagodną, umiarkowana oraz ciężką. W pierwszej nie występują zaburzenia funkcji innych narządów. W drugiej są obecne i trwają poniżej 48 godzin, natomiast w trzeciej są obecne powyżej tego czasu.

Ostre zapalenie trzustki jest wyleczalne. Największą śmiertelność obserwuje się w przypadku ciężkiej postaci choroby – wynosi ona 10%. Większość chorych wraca jednak do pełni zdrowia. Substytucja insuliny i enzymów trzustkowych jest wymagana u niewielkiej liczby pacjentów.

Osoby, które przeszły ciężki atak OZT, powinny być objęte opieką lekarską mającą na celu monitorowanie funkcji wydzielniczej narządu. Epizody choroby mogą prowadzić do rozwoju przewlekłego zapalenia trzustki, które wiąże się z ryzykiem trwałego upośledzenia procesów trawienia pokarmów i występowaniem objawów w postaci m.in. biegunek tłuszczowych, nudności i wymiotów.

Życie po ostrym zapaleniu trzustki

Chorzy po wyjściu ze szpitala powinni przestrzegać tzw. diety trzustkowej, która polega na unikaniu spożywania tłustych pokarmów i bezwzględnym zakazie picia alkoholu. Jeżeli został określony czynnik, który wywołał OZT, należy go unikać. U osób z kamicą pęcherzyka żółciowego, która wywołała atak, istnieje wskazanie do wykonania cholecystektomii (operacyjne usunięcie pęcherzyka). U niektórych pacjentów stosuje się substytucję enzymów trzustkowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Interna Szczeklika 2015/16, red. P. Gajewski, Medycyna Praktyczna, Kraków 2015, s. 596–602.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Hormony trzustki – insulina i glukagon. Jak działają? Normy

„Nie oddzielam tego, co dzieje się w głowach moich pacjentów, od tego, co dzieje się w ich ciałach” – mówi Magdalena Kicińska, fizjoterapeutka

pms - krzycząca kobieta

PMS (Zespół napięcia przedmiesiączkowego) – co to jest, objawy, przyczyny

Nadmierne gazy – jak się pozbyć krępującej dolegliwości? Przyczyny i sposoby leczenia

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Rak żołądka - przyczyny powstania, objawy i rokowania

Rak żołądka – przyczyny powstania, objawy i rokowania

Depilacja laserowa - jak działa i jakie daje efekty?

Depilacja laserowa – skuteczny sposób na gładkie ciało? O czym warto wiedzieć przed zabiegiem?

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Demencja starcza - co to jest i jakie daje objawy?

Demencja starcza – czym jest, jakie są jej przyczyny i główne objawy?

Wykryto nowe objawy mogące pomóc w szybszej diagnostyce raka trzustki

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

para w łóżku

5 błędów, które popełniają mężczyźni podczas seksu

×