Przejdź do treści

Placebo – czy można leczyć, nie lecząc? Czy placebo w ogóle działa?

placebo - pudełko z tabletkami obok kostek cukru
Fot. PavelStock / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Twój kręgosłup potrzebuje rozluźnienia? Oto kilka pomocnych ćwiczeń, skorzystaj
Ciało bogini za nic się nie wini. Dzięki akcji Aleksandry Domańskiej tysiące kobiet pokochało swoje ciało
Czerniak – 8 rzeczy, których możesz o nim nie wiedzieć
Malinowo – morelowa pyszność pod owsianą kruszonką
Letnia sałatka z kurkami. Odrobina lasu na talerzu

Placebo to swoista zabawa w udawanie. Pacjent przyjmujący określone leki jest przekonany, że one pomagają. W efekcie często zdarza się, że rzeczywiście czuje chwilową poprawę. Cały szkopuł polega na tym, że podane środki najczęściej nie zawierają nawet śladu substancji aktywnej. Na tym właśnie polega efekt placebo.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Placebo ma znaczenie tak w leczeniu niektórych dolegliwości, jak i w prowadzeniu badań naukowych. W przypadku tych drugich pozwala bowiem ustalić, który lek faktycznie działa, a który bazuje jedynie na autosugestii.

Placebo – co to jest?

Placebo (z łac. ‘będę się podobał, podobam się’) to sytuacja, w której pacjent przyjmuje „lek” niezawierający substancji aktywnych, a mimo to jego stan ulega poprawie. Placebo to substancja lub działanie obojętne dla zdrowia pacjenta, a wykorzystywane jako terapia i „prawdziwe” leczenie. Warunkiem zaistnienia efektu placebo jest przekonanie pacjenta, że przyjmuje on prawdziwy lek, który ma móc pomóc w walce z chorobą. Chory nie ma więc świadomości, że lek, który przyjął, pozbawiony jest bezpośredniego działania leczniczego.

Placebo – znaczenie dla medycyny

Placebo do tej pory pozostaje fenomenem medycyny. Efekt ten nie jest wytłumaczalny do końca. Placebo nieświadomie stosowano właściwie od wieków. Do XIX wieku leki nie były poddawane jakimś szczególnym badaniom. Wiele osób może zaskoczyć fakt, że właściwie jedynie 20% stosowanych leków przeszło naukowe badania dowodzące ich skuteczności (dane Office of Technology Assessment). Nie chodzi oczywiście o to, że leki nie przechodzą badań naukowych. Chodzi jednak o taki ich typ, który dokładnie wyjaśnia i potwierdza mechanizm działania danej substancji.

Znaczenie placebo dla myślenia o leczeniu to przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, jak wielkie znaczenie w procesie leczniczym ma wiara leczonych i leczących. Okazuje się, że w części przypadków już samo poddanie się leczeniu, a więc wizyta u lekarza i przyjmowanie zalecanych specyfików, pomaga w powrocie do zdrowia. Mowa przede wszystkim o mniej poważnych schorzeniach czy infekcjach. Znaczenie placebo jest jednak niepodważalne.

Siłę efektu placebo – co potwierdzają badania naukowe – zwiększa łacińska nazwa preparatu, jego wysoka cena (drogie = skuteczne), trudność w zdobyciu. Nie bez znaczenia jest kolor i wielkość tabletki placebo. Podobno najskuteczniej działają te duże, czerwone i gorzkie. Dużą rolę odgrywa autorytet medyczny, polecający daną kurację.

Warto pamiętać, że np. ulotka o efektach ubocznych lub historie pacjentów, których nie udało się wyleczyć danym lekiem, mogą powodować efekt przeciwny do placebo, czyli nocebo (niewiarę w to, że lek może pomóc).

Placebo – lek w badaniach naukowych

Placebo ma znaczenie w badaniach naukowych. Jest ono elementem tzw. ślepej próby, która pozwala potwierdzić lub wykluczyć skuteczność działania danego leku. Jednej grupie pacjentów podaje się lek zawierający substancje aktywne, drugiej grupie – lek placebo. Oczywiście obydwie grupy są przekonane, że przyjmują substancję aktywną. W badaniach naukowych wykorzystuje się często także podwójną ślepą próbę, gdzie nie tylko pacjenci, lecz także lekarze nie wiedzą, kto przyjmuje właściwą substancję, a kto tylko placebo. Lek może bowiem działać wyłącznie na świadomość pacjenta i przynieść chwilową poprawę, nie walcząc jednak z chorobą. Ślepa próba ma na celu sprawdzenie, czy poprawa związana z przyjmowaniem leku jest wyłącznie efektem placebo, czy ma też konkretne fizyczne działanie.

Zobacz także

Placebo – tabletki w leczeniu homeopatycznym

Placebo, mimo iż od dawna lekarze i farmaceuci zdają sobie sprawę z jego istnienia, jest wykorzystywane w leczeniu. Przede wszystkim w homeopatii, tak popularnej wśród polskich pacjentów (korzysta z niej aż 30% Polaków). Jednym ze sztandarowych leków placebo jest oscillococcinum. Efekt placebo wykorzystuje także spora część leków na depresję (dostępnych bez recepty) lub preparatów, które mają przyspieszać odchudzanie.

Antykoncepcja z placebo

Placebo w antykoncepcji nie ma żadnego znaczenia dla ochrony przed ciążą. Rola tabletek placebo znajdujących się w blistrze jest zupełnie inna. Przy standardowej antykoncepcji blister zawiera 21 tabletek. W antykoncepcji z placebo jest to 28 sztuk, w tym 7 tabletek bez substancji czynnych. Chodzi o ułatwienie kobietom budowania nawyku codziennego przyjmowania tabletki o regularnej porze. W tradycyjnym dawkowaniu po 21 dniach następuje 7-dniowa przerwa, w trakcie której dochodzi do krwawienia. Ponieważ spora część kobiet ma problem z regularnym zachowaniem tego rytmu i po tygodniowej przerwie zapomina o tabletce, farmaceuci przygotowali antykoncepcję z placebo, którą przyjmuje się codziennie bez żadnej przerwy.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Laurie Penny

Laurie Penny: bez odwagi nasze pokolenie jest skazane na kolejną dekadę politycznego wykluczenia i gównianej muzyki

„Hormony działają na podstawie tego, co jemy. Jeśli nie jemy zgodnie ze swoim metabolicznym IQ, brak nam energii, koncentracji i mamy kłopoty z układem pokarmowym” – mówi dietetyczka Agnieszka Pająk

„Zdarzyło mi się już dyskutować z 14-latką o tym, czy seks analny jest wystarczającym zabezpieczeniem przed ciążą” – mówi Milena Maria Sęp, lekarz rezydent ginekologii i położnictwa

„W Chinach medycyna chińska przygotowuje przyszłych rodziców już rok przed planowaną ciążą. Dzięki temu depresja poporodowa nie zdarza się tam często” – mówi Aneta Rosłon, terapeutka medycyny chińskiej

Zainteresują cię również:

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?