Przejdź do treści

Placebo – czy można leczyć, nie lecząc? Czy placebo w ogóle działa?

placebo - pudełko z tabletkami obok kostek cukru
Fot. PavelStock / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kasztanowe moelleux z pieczonymi gruszkami
Kasztanowe moelleux z pieczonymi gruszkami. To deserowe mistrzostwo!
Dysmorfofobia / istockphoto.com
Dysmorfofobia. Gdy wygląd staje się obsesją
męska depresja
Męska depresja. Inna niż kobieca?
Muniek Staszczyk przed studiem "Dzień Dobry TVN"
Muniek Staszczyk o życiu po wylewie: choroba zmienia punkt widzenia i uczy pokory
kiszona czerwona kapusta
Kisimy czerwoną kapustę! Skorzystaj z naszego przepisu

Placebo to swoista zabawa w udawanie. Pacjent przyjmujący określone leki jest przekonany, że one pomagają. W efekcie często zdarza się, że rzeczywiście czuje chwilową poprawę. Cały szkopuł polega na tym, że podane środki najczęściej nie zawierają nawet śladu substancji aktywnej. Na tym właśnie polega efekt placebo.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Placebo ma znaczenie tak w leczeniu niektórych dolegliwości, jak i w prowadzeniu badań naukowych. W przypadku tych drugich pozwala bowiem ustalić, który lek faktycznie działa, a który bazuje jedynie na autosugestii.

Placebo – co to jest?

Placebo (z łac. ‘będę się podobał, podobam się’) to sytuacja, w której pacjent przyjmuje „lek” niezawierający substancji aktywnych, a mimo to jego stan ulega poprawie. Placebo to substancja lub działanie obojętne dla zdrowia pacjenta, a wykorzystywane jako terapia i „prawdziwe” leczenie. Warunkiem zaistnienia efektu placebo jest przekonanie pacjenta, że przyjmuje on prawdziwy lek, który ma móc pomóc w walce z chorobą. Chory nie ma więc świadomości, że lek, który przyjął, pozbawiony jest bezpośredniego działania leczniczego.

Placebo – znaczenie dla medycyny

Placebo do tej pory pozostaje fenomenem medycyny. Efekt ten nie jest wytłumaczalny do końca. Placebo nieświadomie stosowano właściwie od wieków. Do XIX wieku leki nie były poddawane jakimś szczególnym badaniom. Wiele osób może zaskoczyć fakt, że właściwie jedynie 20% stosowanych leków przeszło naukowe badania dowodzące ich skuteczności (dane Office of Technology Assessment). Nie chodzi oczywiście o to, że leki nie przechodzą badań naukowych. Chodzi jednak o taki ich typ, który dokładnie wyjaśnia i potwierdza mechanizm działania danej substancji.

Znaczenie placebo dla myślenia o leczeniu to przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, jak wielkie znaczenie w procesie leczniczym ma wiara leczonych i leczących. Okazuje się, że w części przypadków już samo poddanie się leczeniu, a więc wizyta u lekarza i przyjmowanie zalecanych specyfików, pomaga w powrocie do zdrowia. Mowa przede wszystkim o mniej poważnych schorzeniach czy infekcjach. Znaczenie placebo jest jednak niepodważalne.

Siłę efektu placebo – co potwierdzają badania naukowe – zwiększa łacińska nazwa preparatu, jego wysoka cena (drogie = skuteczne), trudność w zdobyciu. Nie bez znaczenia jest kolor i wielkość tabletki placebo. Podobno najskuteczniej działają te duże, czerwone i gorzkie. Dużą rolę odgrywa autorytet medyczny, polecający daną kurację.

Warto pamiętać, że np. ulotka o efektach ubocznych lub historie pacjentów, których nie udało się wyleczyć danym lekiem, mogą powodować efekt przeciwny do placebo, czyli nocebo (niewiarę w to, że lek może pomóc).

Placebo – lek w badaniach naukowych

Placebo ma znaczenie w badaniach naukowych. Jest ono elementem tzw. ślepej próby, która pozwala potwierdzić lub wykluczyć skuteczność działania danego leku. Jednej grupie pacjentów podaje się lek zawierający substancje aktywne, drugiej grupie – lek placebo. Oczywiście obydwie grupy są przekonane, że przyjmują substancję aktywną. W badaniach naukowych wykorzystuje się często także podwójną ślepą próbę, gdzie nie tylko pacjenci, lecz także lekarze nie wiedzą, kto przyjmuje właściwą substancję, a kto tylko placebo. Lek może bowiem działać wyłącznie na świadomość pacjenta i przynieść chwilową poprawę, nie walcząc jednak z chorobą. Ślepa próba ma na celu sprawdzenie, czy poprawa związana z przyjmowaniem leku jest wyłącznie efektem placebo, czy ma też konkretne fizyczne działanie.

Zobacz także

Placebo – tabletki w leczeniu homeopatycznym

Placebo, mimo iż od dawna lekarze i farmaceuci zdają sobie sprawę z jego istnienia, jest wykorzystywane w leczeniu. Przede wszystkim w homeopatii, tak popularnej wśród polskich pacjentów (korzysta z niej aż 30% Polaków). Jednym ze sztandarowych leków placebo jest oscillococcinum. Efekt placebo wykorzystuje także spora część leków na depresję (dostępnych bez recepty) lub preparatów, które mają przyspieszać odchudzanie.

Antykoncepcja z placebo

Placebo w antykoncepcji nie ma żadnego znaczenia dla ochrony przed ciążą. Rola tabletek placebo znajdujących się w blistrze jest zupełnie inna. Przy standardowej antykoncepcji blister zawiera 21 tabletek. W antykoncepcji z placebo jest to 28 sztuk, w tym 7 tabletek bez substancji czynnych. Chodzi o ułatwienie kobietom budowania nawyku codziennego przyjmowania tabletki o regularnej porze. W tradycyjnym dawkowaniu po 21 dniach następuje 7-dniowa przerwa, w trakcie której dochodzi do krwawienia. Ponieważ spora część kobiet ma problem z regularnym zachowaniem tego rytmu i po tygodniowej przerwie zapomina o tabletce, farmaceuci przygotowali antykoncepcję z placebo, którą przyjmuje się codziennie bez żadnej przerwy.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

damskie dłonie i stopy

Skręcona kostka – jak wyglądają objawy? Jakie są sposoby leczenia?

Kobieta z bólem w kolanie podczas chodzenia

Ból kolana przy chodzeniu a infekcje bakteryjne i choroby stawów

nogi w podkolanówkach

Ból kolana przy zginaniu, chodzeniu i wchodzeniu po schodach – jakie są przyczyny? Jak leczyć?

kobieta z bólem żeber

Złamane żebra – przyczyny, leczenie i rehabilitacja. Czy możliwe są powikłania?

kobieta z bolącą nogą

Złamana noga – jak wyglądają objawy? Pierwsza pomoc i rehabilitacja

Przygotowywanie herbaty na przeziębienie z imbirem, miodem, czosnkiem, cytryną

Imbir na przeziębienie – jak go wykorzystać, aby skutecznie pozbyć się choroby?

5 konsekwencji chodzenia do pracy z grypą

5 konsekwencji chodzenia do pracy z grypą

dziecko z rotawirusem

Rotawirus u dzieci i niemowląt – jakie daje objawy?

Jan Szyszko zmarł prawdopodobnie na zatorowość płucną

Jan Szyszko nie żyje. Przyczyną śmierci była prawdopodobnie zatorowość płucna. Jak wyglądają objawy i leczenie zatorowości płucnej?

5 zdrowotnych „prawd”, które trzeba wysłać na emeryturę

kaszel

Przyczyny i sposoby radzenia sobie z kaszlem w czasie ciąży

przeziębienie

Skąd się bierze i jak bezpiecznie leczyć katar w ciąży? Leki i domowe sposoby

Kobieta w ciąży, z gorączką

Gorączka w ciąży – jak zbić temperaturę nie szkodząc dziecku?

Przeziębiona kobieta w ciąży

Przeziębienie w ciąży. Jak je leczyć bezpiecznie?

zator płucny - kobieta trzyma się za klatkę piersiową

Zator płucny. Jak wyglądają objawy i leczenie zatorowości płucnej?

kobieta przed komputerem

„Im bardziej napinasz szyję, tym mocniej „ciągniesz” również za nerwy, które przechodzą przez nadgarstek”. Fizjoterapeuta o syndromie biurowego nadgarstka

istockphoto.com

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

dziewczyna trzyma blistry z witaminami

11 witamin i minerałów, których potrzebujesz, gdy masz 20, 30, 40, 50 lat

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

„Życie człowieka, którym się zajmuję, nie może zależeć od tego czy mi smutno, czy jestem zły, czy się boję” – mówi Mateusz Sieradzan, znany na FB jako Pan Pielęgniarka