Choroby jelit

Najczęstszymi przyczynami chorób jelit są infekcje i procesy autoimmunologiczne. Choroby jelit klasyfikuje się ze względu na lokalizację procesu chorobowego. Na pierwszy rzut oka trudno odróżnić od siebie choroby jelita grubego oraz choroby jelita cienkiego, gdyż towarzyszą im podobne objawy.

Objawy przewlekłych chorób jelit są zazwyczaj uciążliwe, niepokojące i zmuszają do zgłoszenia się do lekarza. Choroby zapalne jelit zazwyczaj trwają krótko i nie wymagają leczenia, często wystarczy odpowiednie nawodnienie organizmu. Bardzo ważną rolę odgrywa dieta, dzięki której można szybko powrócić do formy oraz zapobiec nawrotom choroby.

Choroby jelita grubego

Jelito grube to część przewodu pokarmowego, której najczęściej dotyka proces chorobowy. Przyczyną powstających schorzeń jest zwykle nieodpowiednia dieta, zakażenia wirusowe lub bakteryjne bądź toczący się proces autoimmunologiczny.

Istnieje szereg chorób atakujących jelito grube. Zaliczamy do nich m.in. hemoroidy, swoiste i nieswoiste zapalne choroby jelit, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, uchyłki jelita grubego, a także jeden z najczęstszych nowotworów występujących w ludzkim ciele – nowotwór jelita grubego. Każde z tych schorzeń charakteryzuje się odmiennym przebiegiem. Cechą wspólną chorób jelit są objawy, takie jak zmiany w wyglądzie stolca i w rytmie wypróżnień, dolegliwości bólowe, wzdęcia.

Bardzo częstą chorobą występującą po 70. roku życia jest choroba uchyłkowa, która przez dłuższy czas może nie dawać objawów. Najczęściej dolegliwości występują wtedy, gdy dojdzie do aktywacji procesu zapalnego – pojawia się wówczas gorączka oraz ból w lewym podbrzuszu.

Na szczególną uwagę zasługuje nowotwór jelita grubego, który jest najgroźniejszą chorobą jelit. Objawy zauważalne są dopiero w stanie zaawansowanym, kiedy należy zastosować leczenie skojarzone – chirurgiczne wraz z radioterapią lub chemioterapią. W Polsce prowadzone są badania przesiewowe u pacjentów po 50 roku życia – badanie kału na krew utajoną oraz kolonoskopia.

Zobacz także: Choroby jelita grubego

Choroby jelita cienkiego

W przypadku chorób jelita cienkiego częstym powodem zmian jest proces autoimmunologiczny, mutacje genetyczne lub niedobory enzymów trawiących substancje odżywcze. Stosunkowo częściej dochodzi do niedrożności jelita w tej części przewodu pokarmowego, która może być spowodowana zrostami pooperacyjnymi lub może to być niedrożność czynnościowa.

Do chorób specyficznych dla jelita cienkiego należą: celiakia, zespół rozrostu bakteryjnego, pooperacyjna niedrożność jelit. Nowotwory jelita cienkiego są rzadkie. Ten odcinek przewodu pokarmowego może być zaatakowany przez proces zapalny w przebiegu choroby Leśniowskiego – Crohna.

Choroby zapalne jelit

Choroby zapalne jelit, dotyczące zarówno jelita grubego, jak i cienkiego, wywoływane są głównie przez drobnoustroje. Choroby spowodowane przez proces autoimmunologiczny nazywane są nieswoistymi zapaleniami jelit, do których zalicza się głównie chorobę Leśniowskiego – Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Choroby jelit u dzieci, a dokładniej choroby zapalne potocznie zwane biegunkowymi, są bardzo częstą przyczyną zgłaszania się do szpitala z powodu zwiększonego ryzyka odwodnienia, które wymaga szybkiego uzupełnienia płynów.

Do najczęstszych objawów zapalnych chorób jelit należą: obfita biegunka, kurczowe bóle brzucha, które mogą być rozlane lub umiejscowione, podwyższona temperatura ciała, nudności, wymioty, obecność świeżej krwi lub śluzu w kale. Nieswoistym zapaleniom jelit może towarzyszyć znaczna utrata masy ciała.

Jedną z chorób autoimmunologicznych jelit jest wrzodziejące zapalenie jelita grubego – rozlane nieswoiste zapalenie śluzówki jelita lokalizujące się w okrężnicy oraz odbytnicy. W przebiegu choroby powstają owrzodzenia w śluzówce jelita. Przyczyna toczącego się procesu nie jest znana. Przypuszcza się, że choroba może być spowodowana błędami dietetycznymi, takimi jak nadużywanie alkoholu oraz tytoniu. Bardzo często występują krwawienia z odbytnicy, poważnym powikłaniem może być rozdęcie okrężnicy wymagające szybkiej interwencji chirurga.

Choroba Leśniowskiego Crohna dotyczy całego przewodu pokarmowego, od jamy ustnej do odbytnicy. Zmiany są rozsiane, odcinki objęte chorobą są przedzielone zdrowymi obszarami. Bardzo często występują przetoki, charakterystyczny jest silny ból brzucha oraz zmiany okołoodbytowe. W wyniku choroby może dojść do zwężeń jelita, które mogą doprowadzić do jego niedrożności.

Zobacz także: Choroby jelit – objawy

Dieta przy chorobach jelit – czego unikać?

Oprócz ukierunkowanego na konkretną chorobę leczenia, w celu uzyskania poprawy i szybkiego powrotu do zdrowia, a także zapobiegania nawrotom chorób niezbędna jest odpowiednia, zrównoważona dieta. Dieta redukuje objawy chorób jelit – nadmierne gazy powodujące wzdęcia, ból, biegunkę.

Dieta ubogoresztkowa, czyli inaczej niskobłonnikowa, oszczędza jelita i ogranicza czynniki mogące drażnić jego śluzówkę. Zawiera ona bardzo małą ilość składników pokarmowych, które nie są możliwe do strawienia przez jelito. Oprócz tego typu diety zaleca się ograniczenie produktów ciężkostrawnych, wysokoprzetworzonych i konserwantów. Obowiązuje też zakaz spożywania napojów alkoholowych oraz tytoniu.

Zobacz także: Choroby jelit – nadmierne gazy

Najnowsze