Przejdź do treści

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy, leczenie i dieta

Jakie objawy daje wrzodziejące zapalenie jelita grubego?
Jakie objawy daje wrzodziejące zapalenie jelita grubego? Fot. kei907/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czego nie robić w ciąży? Rozmowa z osteopatką Eweliną Tyszko-Bury
Czego nie powinnyśmy robić w ciąży? Rozmowa z osteopatką Eweliną Tyszko-Bury
Kolejna ważna akcja trenerki Marty Stoberskiej
„Z niedoskonałościami możesz być zdrowa i sprawna”. Kolejna ważna akcja trenerki Marty Stoberskiej
Edukacja seksualna / rawpixel
Matka Lekarka o (braku) edukacji seksualnej: „W pracy przekonałam się, że wciąż wszystko jest jednym wielkim tematem tabu”
Extreme hunger - co to jest i czym różni się od kompulsywnego jedzenia? Wyjaśnia psychodietetyczka
Extreme hunger – co to jest i czym różni się od kompulsywnego jedzenia? Wyjaśnia psychodietetyczka
Produkty, których nie należy jeść przed snem / istock
Produkty, których nie powinniśmy jeść przed snem

Jedną z przyczyn występowania epizodów nawracających biegunek i bólów brzucha jest wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Choroba należy do nieswoistych chorób zapalnych jelit o nie do końca poznanych przyczynach. Leczenie opiera się zwykle na farmakoterapii i zastosowaniu diety łagodzącej objawy.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – czym jest?

Choroba jest rodzajem przewlekłego zapalenia jelita grubego. W przebiegu schorzenia dochodzi do powstawania zmian w błonie śluzowej jelita o charakterze owrzodzeń. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego wiąże się z występowaniem nawracających biegunek (czasami z domieszką krwi) i bólów brzucha. Najczęściej choroba diagnozowana jest u pacjentów w wieku 15-25 lat, ale pojawić się może także u osób w innych grupach wiekowych.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny

Dokładna przyczyna rozwoju wrzodziejącego zapalenia jelita grubego nie została poznana, ale przyjmuje się, że jej rozwój związany jest z defektami w funkcjonowaniu układu odpornościowego. Układ immunologiczny niewłaściwie reaguje na czynniki środowiskowe, atakując błonę śluzową jelita grubego i wywołując stan zapalny w tym odcinku przewodu pokarmowego. Większość ekspertów uznaje, że w powstawaniu choroby największy udział ma połączenie czynników genetycznych (większą predyspozycję do wystąpienia nieprawidłowości mają osoby, w których najbliższej rodzinie ktoś choruje na nieswoiste zapalenie jelit) i środowiskowych (takich jak infekcje, stres, niezdrowa dieta).

Objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego może objawiać się:

  • nawracającymi biegunkami z domieszką krwi,
  • okresowymi stanami gorączkowymi lub podgorączkowymi,
  • częstymi i bolesnymi parciami na stolec,
  • bólami skurczowymi jelit,
  • uczuciem wzdęcia brzucha.

Może dodatkowo pojawiać się brak łaknienia, utrata masy ciała, niedokrwistość, stany obniżenia odporności. Powyższe objawy skutkują często osłabieniem całego organizmu pacjenta.

Diagnostyka wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego diagnozowane jest na podstawie wywiadu medycznego, badania fizykalnego (m.in. tkliwości brzucha) oraz testów takich jak:

  • kolonoskopia,
  • badania obrazowe (rentgen, tomografia komputerowa),
  • badanie krwi, mające na celu sprawdzenie, czy w organizmie toczy się stan zapalny oraz czy występuje niedokrwistość,
  • badanie próbki kału (pozwala na wykluczenie choroby infekcyjnej jelit jako przyczyny objawów).

Jak leczyć wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest chorobą przewlekłą – cel postępowania to redukowanie odczuwanych objawów i jak najdłuższe utrzymywanie stanu remisji. Zwykle leczenie tego rodzaju nieswoistej choroby zapalnej jelit opiera się na terapii środkami farmakologicznymi, w niektórych przypadkach koniecznością staje się przeprowadzenie operacji usunięcia fragmentu lub całości jelita grubego.

U większości pacjentów stosuje się leki takie jak:

  • aminosalicylany – zwykle pierwszy wprowadzany sposób leczenia, mogą być stosowane długoterminowo w celu zmniejszenia stanu zapalnego,
  • kortykosterydy – silniejsze leki przeciwzapalne, stosowane czasowo w czasie rzutów choroby (przewlekłe ich przyjmowanie może wiązać się z negatywnymi skutkami ubocznymi, m.in. wzrostem masy ciała, cukrzycą, zmianami nastroju, osteoporozą),
  • leki immosupresyjne – osłabiają układ odpornościowy, przez co hamują uszkadzanie jelita,
  • leczenie biologiczne – redukuje zapalenie oddziałując na białka, które układ odpornościowy wykorzystuje do stymulacji stanu zapalnego.

Przed rozpoczęciem leczenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, także tych dostępnych bez recepty. Leczenie naturalne wrzodziejącego zapalenia jelita grubego ziołami lub suplementami przyjmowanymi na własną rękę może być groźne dla zdrowia. W czasie terapii lekarz często zleca zażywanie określonych preparatów witaminowych i mineralnych, szczególnie na czas nasilenia objawów – w tym okresie trudno bowiem o dostarczenie wystarczającej ilości niektórych składników odżywczych z dietą. Przyjmuj je w dawkach zgodnych z ustaleniami specjalisty.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – dieta

Optymalna dieta we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego powinna uwzględniać produkty, które nie nasilają występujących objawów i jednocześnie dostarczają wystarczającej ilości energii i składników odżywczych, przede wszystkim żelaza, wapnia i białka. Ważne, by dieta w tej jednostce chorobowej pozwalała na pokrycie strat wynikających z obniżenia wchłaniania składników pokarmowych (wywołanych m.in. biegunkami).

Najważniejsze zalecenia dotyczące diety dla pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego można podsumować w kilku punktach:

  • jedz 5-6 niedużych posiłków dziennie – niewielkie porcje mniej obciążają przewód pokarmowy, co może pomóc ci w kontrolowaniu objawów,
  • pamiętaj o spożywaniu dużej ilości płynów – szczególnie w okresie nasilonych biegunek; polecanym napojem jest woda; kawa i alkohol mogą nasilać biegunki, niezalecane są także napoje gazowane,
  • dieta w czasie zaostrzenia objawów powinna mieć obniżoną zawartość błonnika pokarmowego; zalecane produkty to m.in. jasne pieczywo, ryż, gotowane warzywa bez skórki i pestek, chude mięso i ryby gotowane, jaja gotowane, ziemniaki puree,
  • w okresie remisji chcemy odbudować organizm – najlepiej, by dieta pozwalała na uzupełnienie składników, które mogły być niedoborowe w czasie nasilonych objawów, w związku z tym w wielu przypadkach zalecane jest prowadzenie diety o zwiększonej kaloryczności i podwyższonej podaży białka; podstawową zasadę stanowi włączenie do jadłospisu produktów z różnych grup: warzyw i owoców, produktów zbożowych, produktów mlecznych, jaj, ryb, mięsa, tłuszczów roślinnych.

Tolerancja określonych produktów spożywczych różni się u poszczególnych pacjentów. Na przykład, u niektórych osób chorujących na wrzodziejące zapalenie jelita grubego spożywanie mleka (także w okresie remisji) nasila objawy – zalecane jest wtedy spożywanie nabiału bez laktozy lub fermentowanych produktów mlecznych takich jak jogurty, kefiry, maślanka (nie należy całkowicie eliminować nabiału z diety ze względu na ryzyko niedoborów wapnia).

Ze względu na to, że pacjenci mogą różnie reagować na spożywanie części produktów, zaleca się im prowadzenie dzienniczków żywieniowych. Chorzy dokumentują w nich, co jedzą wraz z ewentualnymi adnotacjami dotyczącymi występujących później objawów. Wielu pacjentom pomaga to zidentyfikować produkty wywołujące u nich nasilenie symptomów.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – rokowania

Okresy zaostrzenia objawów u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego mogą trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Około 2/3 chorych w ciągu 10 lat po diagnozie doświadcza nawrotu. Niewielki odsetek pacjentów ma postać choroby, w której nie udaje się uzyskać całkowitej remisji.

Szacuje się, że 20-30 proc. pacjentów wymaga leczenia operacyjnego (zabiegu usunięcia jelita grubego) w związku z ostrymi powikłaniami lub brakiem skuteczności leczenia farmakologicznego. Osoby chorujące na wrzodziejące zapalenie jelita grubego mogą mieć wyższe ryzyko raka jelita grubego i niektórych ostrych komplikacji. Rokowania we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego zależą m.in. od wieku w czasie diagnozy i stopnia nasilenia objawów.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – powikłania

Powikłania wrzodziejącego zapalenia jelita grubego obejmują przede wszystkim:

  • pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych – chorobę, w której przewody żółciowe wątroby ulegają uszkodzeniu,
  • zwiększone ryzyko raka jelita grubego,
  • u dzieci i młodych osób: zaburzenie wzrostu i rozwoju.

U pacjentów mogą wystąpić także skutki uboczne zażywania niektórych leków (m.in. osteoporoza u chorych przyjmujących kortykosterydy).

Inne rodzaje zapalenia jelita grubego

Nie należy mylić wrzodziejącego zapalenia jelita grubego z innymi chorobami zapalnymi tego odcinka przewodu pokarmowego, które mają odmienne przyczyny i sposoby leczenia. Wśród innych rodzajów zapalenia jelita grubego wyróżnić możemy:

  • zapalenie uchyłków jelita grubego,
  • mikroskopowe zapalenie jelita grubego,
  • rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego.

Uchyłki jelita grubego to „kieszonki” tworzące się z błony śluzowej jelita grubego. Zwykle ich występowanie nie prowadzi do wystąpienia żadnych objawów. Czasami może jednak rozwinąć się stan zapalny uchyłków. Objawy zapalenia uchyłka jelita grubego to silny ból brzucha, gorączka, zaparcia lub biegunka oraz obecność krwi w stolcu. Leczenie uchyłków jelita grubego polega zazwyczaj na farmakoterapii antybiotykami i zastosowaniu kilkudniowej diety płynnej. W niektórych przypadkach konieczna jest operacja.

Mikroskopowe zapalenie jelita grubego zwykle przebiega nieco łagodniej niż inne rodzaje zapalenia jelita grubego. Objawia się wodnistymi biegunkami i skurczami brzucha. Nazwa schorzenia wskazuje na fakt, że choroby zmiany są niezauważalne gołym okiem, np. podczas kolonoskopii. Diagnostyka wymaga pobrania wycinka tkanki i zbadania go pod mikroskopem. Leczenie mikroskopowego zapalenia jelita grubego obejmuje najczęściej zmiany w diecie, zastosowana może być także farmakoterapia.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego wywołane jest czynnikiem infekcyjnym – zakażeniem bakterią Clostridium difficile, która namnaża się w jelicie grubym i produkuje toksyny, co skutkuje występowaniem wodnistej biegunki i uszkodzeniem ścian przewodu pokarmowego. Za wystąpienie rzekomobłoniastego zapalenia jelit odpowiedzialne jest najczęściej połączenie antybiotykoterapii i narażenia na środowisko, w którym bytuje bakteria (typowo do zakażeń dochodzi w szpitalach).

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

 

Źródła:

  1. National Health Service (2019) Ulcerative colitis.
  2. Centers for Disease Control and Prevention (2018) Inflammatory bowel diseases (IBD).
  3. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (2018) Dieta dla chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego w okresie remisji.
  4. Peppercorn M., Kane S. i wsp. (2020) Clinical manifestations, diagnosis, and prognosis of ulcerative colitis in adults, UpToDate.
  5. National Health Service (2017) Diverticular disease and diverticulitis.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dieta przed kolonoskopią – co jeść, by wyniki badania były wiarygodne?

Imbir jest pomocny w przeziębieniu, ale nie tylko. Sprawia, że żyjemy dłużej

Kawa pomaga w trawieniu i w walce z jego zaburzeniami?

Czy możemy pić kawę w czasie choroby? Odpowiedź wcale nie jest taka oczywista

Kawa to remedium na problemy trawienne? Badania nie są jednoznaczne, ale coś w tym jest

Dieta lekkostrawna / unsplash

Dieta lekkostrawna – efekty, zasady, przeciwwskazania

Produkty, które mogą wywołać alergie pokarmowe u dorosłych

Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Chcesz mieć zdrowe jelita? Siedem rzeczy o których musisz pamiętać

Chcesz mieć zdrowe jelita? Siedem rzeczy o których musisz pamiętać

wyttrzewienie jelit

„Przyszłam na świat z wytrzewieniem jelit. Ta blizna uratowała mi życie. Jestem z niej dumna” – wyznaje Oliwia

kobieta, którą boli brzuch, przepuklina pępkowa

Przepuklina pępkowa u dzieci i dorosłych – objawy i leczenie

Robaczyca - objawy, zapobieganie.

Robaczyca – objawy u dzieci, dorosłych i zwierząt

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit występuje podczas antybiotykoterapii lub po jej zakończeniu.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – objawy, leczenie i zapobieganie chorobie

kolonoskopia - lekarka przy urządzeniu do kolonoskopii

Kolonoskopia – jakie są wskazania, jak przygotować się do badania?

Dziecko jedzie samochodem i trzyma się za buzię

Choroba lokomocyjna – sposoby na kinetozę. Objawy, przyczyny, leczenie

Refluks żołądkowo-przełykowy: objawy i dieta

Refluks u dorosłych i u dzieci – jakie są objawy, jak wygląda dieta i leczenie

Choroby układu pokarmowego - najczęstsze dolegliwości bakteryjne i wirusowe

Choroby układu pokarmowego – najczęstsze dolegliwości bakteryjne i wirusowe

Dieta na trądzik / pexels

Czym powodowane są problemy z trądzikiem? Dietetyczka Paulina Ihnatowicz ma dla nas odpowiedź

Czym są hemoroidy i jak je leczyć?

Hemoroidy – czym są, jakie wywołują objawy i jak je leczyć?

Ból w nadbrzuszu – przyczyny. Co mogą oznaczać poszczególne jego rodzaje?

Ból w nadbrzuszu – przyczyny. Co mogą oznaczać poszczególne jego rodzaje?

Endoskopia / Fot. s4svisuals/AdobeStock

Endoskopia – co to jest? Na czym polega badanie endoskopowe?

6 najgorszych rzeczy dla twoich jelit

6 najgorszych rzeczy dla twoich jelit

Dieta jogurtowa – efekty, opinie i przykładowy jadłospis

Dieta jogurtowa – efekty, opinie i przykładowy jadłospis

5 sposobów na poprawę pracy jelit

5 sposobów na poprawę pracy jelit

Okrężnica – rola, budowa i choroby z nią związane

Okrężnica – rola, budowa i choroby z nią związane

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę