tętniak

Tętniak to nie choroba, a anomalia w obrębie naczynia krwionośnego, polegająca na uwypukleniu jego ściany. Tętniaki mogą pojawiać się w obrębie każdej tętnicy organizmu. Niektóre mają przebieg bezobjawowy, inne są przyczyną nieprzyjemnych dolegliwości i stanowią zagrożenie życia.

Tętniak nie jest typową jednostką chorobową. Tym mianem określane są zaburzenia w budowie naczynia tętniczego, polegające na uwypukleniu jego ściany. Najczęściej spotykamy tętniaka aorty, tętniaka naczyń mózgowych zwanego potocznie tętniakiem mózgu, tętniaka tętnicy szyjnej, udowej i podkolanowej. Tętniaki mogą być różnej wielkości i z tym związane są ewentualne objawy. Drobne tętniaki mogą nie dawać żadnych objawów. Jeżeli natomiast osiągają większe rozmiary i uciskają na sąsiadujące struktury, mogą być przyczyną nieprzyjemnych i groźnych dolegliwości. Najbardziej niebezpiecznym powikłaniem tętniaka jest jego pęknięcie. W związku z tym bardzo istotna jest szybka i właściwa diagnostyka, która umożliwia wdrożenie leczenia.

Zobacz także: Tętniak aorty brzusznej – dieta antymiażdżycowa

Tętniak – przyczyny

W zasadzie niezależnie od lokalizacji tętniaka przyczyny jego powstawania są bardzo podobne. Przy tętniaku naczyń mózgowych najczęstszą przyczyną są wrodzone anomalia naczyniowe. Przez długi czas takie tętniaki mogą nie dawać żadnych objawów i bywają wykrywane w trakcie przypadkowego badania obrazowego, wykonywanego z zupełnie innego powodu. Przy tętniakach aorty (zarówno w odcinku brzusznym, jak i piersiowym) najczęstszymi przyczynami są choroby układu krążenia. Do powstawania tętniaków dochodzi często u pacjentów z zaawansowaną miażdżycą i nadciśnieniem tętniczym. Zmieniona miażdżycowo ściana naczynia traci swoją elastyczność i jest bardziej podatna na ucisk. Nadciśnienie tętnicze powoduje wzrost siły naporu na naczynia. Z tego powodu ściana naczynia może się nadmiernie uwypuklać. Ponadto do przyczyn powstawania tętniaków zaliczamy choroby zapalne naczyń, które także zmieniają budowę i elastyczność warstwy mięśniowej ścian naczyń krwionośnych, a także urazy. Specyficznym rodzajem jest tętniak serca, który najczęściej rozwija się jako powikłanie po zawale mięśnia sercowego.

Zróżnicowane objawy tętniaka

Objawy tętniaka są bardzo różne. Ich rodzaj zależy od lokalizacji zmiany. Inne będą np. objawy tętniaka w brzuchu a inne tętniaka w głowie.

W zależności od wielkości samego naczynia, obszaru jego unaczynienia oraz od wielkości tętniaka dolegliwości bywają niezauważalne, ale niekiedy są tak silne, że uniemożliwiają normalne funkcjonowanie.

Jak się objawia tętniak aorty

Aorta to główna i największa tętnica organizmu człowieka. Przebiega ona przez klatkę piersiową i jamę brzuszną. Stąd też spotykamy tętniaka aorty piersiowej i tętniaka aorty brzusznej. Objawy tętniaka aorty brzusznej to przede wszystkim bóle brzucha, wzdęcia i uczucie pełności po posiłku oraz tętnienie w jamie brzusznej. Objawy tętniaka aorty piersiowej to głównie kaszel, chrypka i bóle zamostkowe. Najgroźniejszym powikłaniem jest pęknięcie tętniaka. Dzieje się tak, gdy rozciągnięta ściana naczynia pęka i dochodzi do wynaczynienia się krwi do jam ciała. Towarzyszy temu nagły silny ból, po którym często następuje utrata przytomności. Pęknięcie tętniaka aorty jest stanem zagrożenia życia i wymaga interwencji chirurgicznej.

Tętniak rozwarstwiający aorty najczęściej związany jest z nadciśnieniem tętniczym i może zagrozić życiu. Wskutek wzrostu ciśnienia dochodzi do rozwarstwienia się ścian tętnicy i powstają jak gdyby dwa tunele, którymi przepływa krew.

Tętniak mózgu

Małe tętniaki naczyń mózgowych zwykle nie dają dolegliwości. Jeżeli ich rozmiar się zwiększy, najczęściej pojawiają się bóle głowy. Mogą być silne i mają charakter pulsujący. W zależności od umiejscowienia mogą uciskać na sąsiadujące struktury i powodować zaburzenia wzroku, szumy uszne, zawroty głowy, bóle za gałką oczną. Jeżeli dojdzie do pęknięcia tętniaka mózgu, mówimy o udarze krwotocznym mózgu. Wynaczyniona krew uciska tkankę mózgową i daje objawy typowe dla udaru (zaburzenia przytomności i świadomości, zaburzenia mowy, niedowłady kończyn).

Leczenie tętniaków

Postępowanie terapeutyczne zależne jest od lokalizacji i wielkości tętniaka. Jeżeli jego rozmiary nie są duże, zalecona może zostać jedynie obserwacja. Istotne jest wyeliminowanie czynników, które mogą nasilać wzrost tętniaka, np. stabilizacja parametrów ciśnienia krwi. Jeżeli tętniak ma tendencję do szybkiego powiększania się lub istnieje duże ryzyko pęknięcia tętniaka, stosowane jest leczenie operacyjne. Przy tętniaku aorty brzusznej operacja polega na otwarciu jamy brzusznej, usunięciu uszkodzonego odcinka tętnicy i wszyciu w jej miejsce protezy naczyniowej. Tętniaki naczyń mózgowych podlegają głównie klipsowaniu – zakładany jest tytanowy klips. Czasami do leczenia stosowana jest embolizacja tętniaka. Embolizacja tętniaka mózgu jest stosowana w przypadku zmian nieoperacyjnych i jest to procedura mniej inwazyjna od chirurgicznej. Polega na uszczelnieniu naczynia poprzez wprowadzenie wewnątrznaczyniowej spirali embolizacyjnej.

Najnowsze